Pogotowie maturalne: Motywy literackie - Literatura


Przedstaw i omów portret człowieka współczesnego, odwołując się do wybranych przykładów literackich

Portret człowieka, jego kondycji psychicznej i moralnej to jeden z najpopularniejszych literackich tematów. Szczególnie wydarzenia II wojny światowej zmieniły postrzeganie jednostki ludzkiej, zaczęto sobie zadawać wiele nowych pytań o rolę człowieka i jego prawdziwą naturę. Liczni współcześni twórcy, obserwując otaczającą rzeczywistość i przemiany cywilizacyjne, wykorzystując swą niezwykłą twórczą wrażliwość ukazywali człowieka, jakim był, a także ostrzegali przed negatywnymi zmianami w ludzkiej psychice. Ich ostrzeżenia to zarówno dokument najnowszych czasów, jak i wielka lekcja humanizmu oraz moralności. Moim zdaniem współczesna literatura ukazuje zdecydowanie negatywny obraz jednostki ludzkiej, co postaram się zaprezentować w swojej prezentacji.

Wiersz „Prospekt” Wisławy Szymborskiej mówi o współczesnym człowieku i jego codziennych problemach, z którymi musi się zmierzyć. Podmiotem lirycznym jest tu „pastylka na uspokojenie”, która namawia do zażycia jej. W zamian obiecuje uspokojenie, ukojenie, sen. Podmiot początkowo mówi, że jest uniwersalnym środkiem na każdy problem, wszędzie skutkuje. Pomoże w domu, urzędzie, podczas egzaminu czy w rozprawy sądowej. Treść wiersza może kojarzyć się ze współczesnymi reklamami środków medycznych, które przynoszą ulgę w codziennych bolączkach. Najważniejsze pytanie postawione w liryku, skierowane do odbiorcy brzmi: „Kto powiedział, że życie ma być odważnie przeżyte?”. Tym samym Szymborska analizuje kondycje współczesnego człowieka, który wobec wyzwań codzienności okazuje się tchórzem. Boi się między innymi złych nowin, niesprawiedliwości, braku Boga, a także śmierci, o czym świadczy wspomnienie o żałobnym kapeluszu. Na wszystkie te nieszczęścia lekarstwem ma być wspomniana tabletka. Autorka sugeruje, że współczesny człowiek jest zbyt słaby, by poradzić sobie bez wspomagających tabletek, woli pójść na łatwiznę, niż stawiać czoło problemom, woli zasnąć niż przeżywać koszmary bezsenności. W „Prospekcie” odnajdujemy bezpośredni zwrot do czytelnika. Należy podkreślić, że podmiot liryczny zwraca się do młodych osób, które nie zaznały jeszcze w życiu cierpienia i dzięki cudownej pastylce mogą go nigdy nie zaznać. W ostatniej części wiersza zawarte jest jednak ostrzeżenie – wzięcie tabletki łączy się z utratą duszy. Tym samym poetka z Krakowa ostrzega przed złudnym życiem, które może stać się udziałem człowieka za sprawą połknięcia tabletki. Przestrzega wyraźnie przed pójściem łatwiejszą drogą. Takie życie z pewnością nie jest pełne, bo cierpienie to nieodłączna część człowieczeństwa, jednak jest dużo prostsze. Wystarczy jedynie połknąć pigułkę...

Inny wiersz poetki „Psalm” dotyka problemu miejsca człowieka w naturze. Analizując wiersz, warto zwrócić uwagę na jego tytuł. Psalm to odmiana pieśni religijnej sławiącej Boga i harmonijny świat, który stworzył. Wiersz porusza sprawy natury i ładu jaki przyroda wyznacza. Podmiotem lirycznym utworu może być człowiek obserwujący naturę, kogo interesują prawa boskie i ludzkie. Skupia się on zarówno na drobnych elementach przyrody, takich jak wróble czy listki, a także na ogromnych obszarach, takich jak stepy czy wody terytorialne. Głównym tematem wiersza są granice. W kolejnych wersach autorka udowadnia nieszczelność ludzkich granic, ich sztuczność. Granice nie obowiązują przecież świata przyrody:
„Ile to chmur nad nimi bezkarnie przepływa,
ile piasków pustynnych przesypuje się z kraju do kraju (...)”
Autorka wspomina także ptaki, owady, a wśród nich mrówkę, która przechodzi między stopami celnika, mątwy, ligustry. Świat natury wydaje się pełen bezładu i braku zasad. Poetka stawia pytanie dotyczące ładu natury. Jej uporządkowanie, trwające od tysiącleci, określa jako bałagan. Stwierdza, że nie można nawet porozsuwać gwiazd, aby było wiadomo, która komu świeci. Następne strofy stają się potwierdzeniem tezy o chaosie panującym w świecie. Poetka gani nawet mgłę za to, że obejmuje swoim zasięgiem tereny ludzkie. Pylenie się stepu uważa za jakiś występek, może nawet niegodziwość w stosunku do człowieka. Fale dźwiękowe i rozchodzenie się dźwięku w powietrzu jest dla niej potwierdzeniem wcześniej postawionej tezy o bałaganie w świecie. Podmiot liryczny wydaje się jednak przekonany o bezsensie istnienia granic i podziałów. Świadczą o tym dwa ostatnie wersy:
„Tylko co ludzkie potrafi być prawdziwie obce.
Reszta to lasy mieszane, krecia robota i wiatr.”
Człowiek okazuje się kimś obcym, ponieważ ustalił granice wbrew naturze. Wiersz Szymborskiej napisany został z pewną ironią, którą podkreślają między innymi zwroty i zdania: „bezkarnie przepływa”, „wyzywających podskokach”, „już ma ogon ościenny / choć dzióbek jeszcze tutejszy. W dodatku – ależ się wierci”. Utwór uświadamia czytelnikowi, że przyroda nie zna granic, że wszystkie stworzenia i zjawiska przyrody przemieszczają się, nie licząc z granicami. To człowiek tworzy na świecie obcość, pozory normalności, a tak naprawdę nigdy nie uda mu się zapanować nad światem przyrody, bo tylko ten kieruje się prawami Boskimi i daną wolnością. Wiersz ten zmusza do zastanowienia si, czy nie warto otworzyć granic, jeśli istnieją tylko dla ludzi.

W „Tangu” Sławomira Mrożka odnajdujemy portret rodziny ze świetnie wyeksponowanym konfliktem pokoleń. Pisarz w swym utworze ukazuje karykaturalny model rodziny. Inteligencka, artystyczna, wielopokoleniowa familia zostaje ukazana w dramacie w krzywym zwierciadle satyry i groteski. Mieszczański salon Stomilów staje się areną starcia Artura z przedstawicielem starszego pokolenia. Możemy zauważyć przewrotny komizm i groteskowość sytuacji: obrońcą tradycji i moralnego ładu jest człowiek młody; natomiast babcia Eugenia, wujek, a przede wszystkim Stomilowie - w sposób błazeńsko groteskowy demonstrują swobodę obyczajową, antymieszczańską "postępowość" przy kompletnym zaniku woli i stagnacji. Relacje rodzinne w „Tangu” ocenia i komentuje przede wszystkim Artur, który samotnie - jak szalony bohater romantyczny – podejmuje próbę ocalenia wartości lekceważonych i miażdżonych przez nowoczesnych rodziców. W domu panują pewne, przez wszystkich (oprócz Artura) przestrzegane „zasady”: tolerancja, swoboda, odstępstwo od tradycyjnie pojmowanych norm współżycia w rodzinie, itp. W myśl tych ideałów Stomil – ojciec Artura – nie zwraca uwagi na wiarołomstwo swojej żony, Eleonora – jego matka – wyzbywa się jakichkolwiek hamulców natury moralnej, a Babcia zachowuje się i wyraża jak młoda, zbuntowana pannica. Nikt z wymienionych osób nie wypełnia zadań wynikających z układu relacji rodzinnych. Małżonkowie traktują się nawzajem jak znajomi, Babcia nie stoi na straży tradycyjnych wartości i nie stara się uzdrowić relacji między Stomilem i Eleonorą, zaś matka Artura wręcz jawnie protestuje przeciwko próbom odnowienia dawnych konwencji. Wydaje się, że tylko postawa Artura zakłóca wzajemną akceptację i poszanowanie wolności tak kultywowanej w tym domu. Bohater oskarża rodziców o niszczenie tradycji i porządku: „Tu już nie ma w ogóle żadnej tradycji ani żadnego systemu, są tylko fragmenty, proch! Bezwładne przedmioty. Wyście wszystko zniszczyli i niszczycie ciągle, aż zapomnieliście sami, od czego się właściwie zaczęło”.

Mimo sukcesu, jakim jest osiągnięcie owej wymarzonej wolności, nie ma tu osób szczęśliwych. Bezgraniczna swoboda odebrała im zdolność przeżywania – nie potrafią kochać ani cierpieć, nie stać ich na żadne emocje. Kontrrewolucyjne dążenia Artura do przywrócenia właściwych proporcji pomiędzy wolnością a ładem sytuują go na pozycji przeciwnika ideowego. Jest synem i wnukiem, który nie ma żadnego oparcia w rodzinie i – na dodatek – reprezentuje „groźne” poglądy. Artura razi przede wszystkim niechlujność ojca, ciągle poszukującego artysty, nowoczesne podejście do małżeństwa jego matki, kobiety „wyzwolonej”, związanej z nieokrzesanym prostakiem Edkiem. Korzysta ze swobody, na którą pozwala jej Stomil. Eleonora nie liczy się z opinią dorosłego już syna, a nawet oburza się, że nie ucieleśnia on jej marzeń. Nie jest uosobieniem kobiety – żony czy matki – w tradycyjnym sensie. Nie jest też przykładem troskliwości wobec własnej matki. Nie jest zdolna do prawdziwej miłości, ani żalu po stracie dziecka. Nie potrafi, ani nie próbuje przeciwstawić się zabójcy Artura. Szlachetny indywidualista nie zdołał pokonać chaosu i moralnej destrukcji. Wiadomość o zdradzie narzeczonej z Edkiem pozbawiła Artura sił, a reszty dokonał silny cios Edka. Pozytywny bohater został zabity, a cyniczna reakcja Eleonory zdumiewa i przeraża: „Może to i lepiej dla niego. Byłby został wujobójcą”. Mrożek demaskuje współczesny, powojenny model rodziny. Krytykuje go głównie z powodu braku wartości, jakie powinna nieść rodzina. Nad pogrążonym w chaosie światem wuj Eugeniusz i Edek tańczą tango. W tym tańcu prowadzi Edek. Finałowe tango zamykające dramat Mrożka symbolizuje upadek moralny awangardowej do granic absurdu inteligenckiej rodziny.

Kolejny portret człowieka współczesnego odnajdziemy w wierszu „Dlaczego klasycy” Zbigniewa Herberta. Autor w pierwszej części utworu wspomina starożytną historię z czasów Wojny Peloponeskiej. Opowiada o upadku kolonii ateńskiej Amfipolis, która spowodowana była spóźnioną odsieczą. Dowodził nią Tukidydes, który za karę został skazany na banicję. Podmiot liryczny wyraźnie akcentuje fakt, że bohater nie szukał usprawiedliwienia dla swojego spóźnienia. Jego komentarz jest lakoniczny i rzeczowy, nie ma tu mowy o chęci zrzucenia z siebie odpowiedzialności. W kolejnej części Herbert wspomina współczesnych dowódców. Są oni według niego żałośni, nie potrafią przyznać się do klęski, tylko kalają się skomląc, zachwalając swoje bohaterstwo i niewinność. Obrzucają oskarżeniami swoich podwładnych lub kolegów bądź usiłują tłumaczyć niepowodzenie czynnikami, na które nie mieli wpływu („niekorzystne wiatry”). Ostatnia część utworu odnosi się do tematów współczesnej sztuki i bezpośrednio koresponduje z tytułem utworu. Autor opowiada się za sztuką klasyczną, która przetrwała w swej wielkości wieki. Przytoczone określenia „rozbity dzbanek” czy „rozbita dusza” dowodzą, jak ułomna jest rzeczywistość dnia dzisiejszego, teraźniejszość. Jeśli współczesna twórczość dotyczyć będzie jedynie błahych i małych problemów, to:
„to co po nas zostanie
będzie jak płacz kochanków
w małym brudnym hotelu
kiedy świtają tapety”
Utwór sugeruje tym samym, że w porównaniu do antycznych ludzi, pełnych honoru i odwagi, którzy potrafią przyznać się do błędów, współcześni są egocentryczni i małostkowi. Użalają się nad sobą, nie potrafią stawić czoła życiu, brak im godności.

„Przesłanie Pana Cogito” to jeden z najważniejszych poetyckich manifestów Zbigniewa Herberta. Głównym przesłaniem utworu jest zawezwanie odbiorcy do heroizmu mimo wszystko, heroizmu bezinteresownego, nieoczekującego nagrody za swoje czyny ani tu, ani w zaświatach. Aby w pełni zrozumieć utwór, trzeba wyjaśnić kim jest „Pan Cogito” - jego imię wywodzi się od powiedzenia Kartezjusza „cogito ergo sum”, oznacza więc człowieka myślącego. Podmiot liryczny opowiada się więc za siłą rozumu, jest wyrazicielem prawd ludzkich, ocenia rzeczywistość i zastanawia się nad sensem ludzkiego istnienia, problemami moralnymi i etycznymi. „Przesłanie Pana Cogito” to ostatni utwór ze zbioru „Pan Cogito” i stanowi jego podsumowanie. Podmiot liryczny daje kolejne przykazania jak właściwie człowiek powinien postępować we współczesnym świecie, proponuje postawy godne szlachetnego człowieka, przeciwstawione okrutnej i podłej rzeczywistości, w której panoszą się szpicle, kaci i tchórze. W porównaniu do wzorca człowieka jaki kreuje Herbert są oni jego przeciwieństwem, antywzorcem. Tworzą system, który tłumi indywidualizm, wykorzystuje zasady terroru i zastraszania by odebrać jednostce godność i wolność. Z kolei wzorem człowieka powinien być ten, kto poszukuje wartości takich jak odwaga, godność, wierność wyznawanym zasadom. Ten, kto nie zachowuje biernej postawy wobec krzywd słabszych i uciśnionych, kto „idzie wyprostowany wśród tych co na kolanach”. Zadaniem człowieka jest służenie prawom uniwersalnym, bez oglądania się na innych. Przeciw przemocy i złu podmiot liryczny radzi odnaleźć w sobie Gniew i Pogardę, by buntować się przeciw niegodziwości. W imię obrony zasad moralnych trzeba być gotowym do oddania życia. Tak postępujących ludzi nie czeka jednak nagroda. Z góry jako samotnicy skazani są na klęskę. To, co może dać im odwagę, to świadomość opierania się na odwiecznych wzorach bohaterstwa, takich jak Gilgamesz, Hektor czy Roland. Ostatni wers: „Bądź wierny. Idź!”, nakazuje człowiekowi, by kierował się humanistycznymi wartościami i krzewił wśród ludzi prawdy trwałe i niezniszczalne.

Jak widać na przykładzie przedstawionych utworów, we współczesnej literaturze odnajdziemy wiele portretów człowieka. W swej prezentacji skupiłem się na negatywnych obrazach, które z jednej strony wskazują wady dzisiejszych żyjących, z drugiej ostrzegają i przekazują nakazy moralne, mówią jak żyć, by zachować człowieczeństwo. Mimo iż obraz wyłaniający się z zaprezentowanych utworów może wydawać się smutny i przygnębiający, nie można nie docenić trafności poetyckich i dramaturgicznych obserwacji. Należy tratować je jako lekcję na przyszłość, by nie popełniać błędów uczynionych dawniej. Należy również przyjąć i realizować ponadczasowe wskazania etyczne zawarte w utworach, by iść przez życie „wyprostowanym” z podniesioną głową.

strona:    1    2    3    4    5  





Kategoria czasu i jej znaczenie w literaturze. Przedstaw na wybranych przykładach

Ocena:
20/20
Teza: Kategoria czasu pozwala przedstawić prawdę o człowieku i jego egzystencji.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca ambitna. Kolejne argumenty połączono z głęboką analizą poszczególnych dzieł. Poprawny język i styl wypowiedzi.

Prowokacja estetyczna, obyczajowa i artystyczny eksperyment w literaturze. Przedstaw na przykładzie wybranych utworów

Ocena:
20/20
Teza: Literatura potrafi posunąć się bardzo daleko, porusza tematy z wszystkich dziedzin życia, nie ma żadnych granic.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca dojrzała, autor porusza się bez problemu po obszarze literatury. Ciekawe przykłady literackie.

Nawiązania literatury polskiej XX wieku do wybitnych dzieł malarskich. Przedstaw na wybranych przykładach

Ocena:
20/20
Teza: Literatura i sztuka wzajemnie się przenikają, dopełniają i oświetlają.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca dojrzała. Przedstawione dzieła literackie i malarskie współgrają ze sobą.

Związki utworów poetyckich i dzieł muzycznych. Przedstaw na przykładzie dzieł z różnych epok

Ocena:
20/20
Teza: Poezja i muzyka to dwie, autonomiczne części rządzące się własnymi prawami, które przy odpowiednim zestawieniu potrafią idealnie ze sobą współgrać.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przejrzysta i bogata w poszczególne przykłady. Rozbudowana bibliografia. Dobre podsumowanie.

Literackie techniki obrazowania świata: realizm, naturalizm, symbolizm, groteska. Zanalizuj różne sposoby prezentacji rzeczywistości w celowo dobranych przykładach z literatury pozytywizmu, Młodej Polski i dwudziestolecia międzywojennego

Ocena:
20/20
Teza: Niewiele znajdziemy cech łączących pozytywistyczny obraz świata z jego późniejszymi ujęciami

Ocena opisowa nauczyciela: Praca ambitna i dojrzała.

Los prawdziwej sztuki i los prawdziwego artysty w literaturze. Omów na wybranych przykładach

Ocena:
20/20
Teza: Literatura, odnosząc się do motywów autotematycznych, ukazywała różne losy artystów i ich dzieł.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca ambitna, poruszająca złożoność tematu. Dojrzałe wnioski.

Przedstaw i omów portret człowieka współczesnego, odwołując się do wybranych przykładów literackich

Ocena:
20/20
Teza: Współczesna literatura ukazuje zdecydowanie negatywny obraz jednostki ludzkiej.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca bardzo dojrzała i wielowątkowa.

Każda epoka ma swą Odę do młodości. Przedstaw i omów utwory programowe różnych epok

Ocena:
20/20
Teza: Utwory programowe i ich rola w historii literatury.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca ambitna i przemyślana. Na uwagę zasługują własne głębokie refleksje.

Rola utworów komediowych i satyrycznych w dążeniu do naprawy człowieka i świata. Omów na podstawie wybranych utworów literackich

Ocena:
20/20
Teza: Autorzy, obserwując kondycję człowieka, upadek moralności, popełniane błędy pragnęli ulepszyć człowieka, a w ten sposób naprawić świat.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca bogata w przykłady zaliczające się do różnych gatunków literackich. Przemyślana i kompletna.

Literackie manifesty pokoleniowe. Analizując wybrane teksty, omów ich związki z epokami w których powstały

Ocena:
20/20
Teza: Relacje łączące manifest pokoleniowy z epoką, do której jest przypisywany.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca zwięzła, przemyślana i konkretna.

Motto w utworze literackim. Przedstaw jego funkcjonowanie analizując wybrane przykłady

Ocena:
20/20
Teza: Motto może stanowić klucz do interpretacji dzieła, nigdy nie jest przypadkowe.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja realizuje założenia tematu. Poprawna bibliografia i ramowy plan prezentacji.

To się dzisiaj czyta – modne książki, modni pisarze. Omów przyczyny popularności niektórych tytułów i autorów, odwołując się do dwóch, trzech twórców.

Ocena:
20/20
Teza: Głównym czynnikiem popularności książek i autorów, obok dobrego pisarstwa, jest pomoc mediów w promocji dzieła.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca oryginalna, lektury trafnie dobrane. Poprawna argumentacja.

Komizm słowny. Przedstaw sposoby jego realizacji w wybranych utworach różnych autorów i epok.

Ocena:
20/20
Teza: Komizm językowy może realizować się w tekstach na różne sposoby.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca opisuje zabiegi komiczne w wielu utworach z różnych epok. Bogata w przykłady i cytaty. Trafna kompozycja.

Bohater filmowy a bohater literacki - podobieństwa i różnice w sposobie kreowania postaci. Omawiając zagadnienia odwołaj się do przykładów.

Ocena:
20/20
Teza: Przedstawienie podobieństw i różnic w sposobie kreowania bohaterów literackich i bohaterów filmowych.

Ocena opisowa nauczyciela: Ciekawe przykłady, dobra analiza. Logiczne przeprowadzenie argumentacji.

Odwaga jest potrzebna nie tylko w bitwie, ale i w codziennym życiu. Analizując wybrane utwory literackie, uzasadnij słuszność stwierdzenia.

Ocena:
20/20
Teza: Motyw odwagi bez wątpienia jest potrzebny nie tylko w bitwie, ale i w codziennym życiu.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja przemyślana, zgodna z tematem.

Zaproponuj kilka dzieł literatury polskiej do kanonu lektur młodego Europejczyka. Uzasadnij wybór

Ocena:
20/20
Teza: Witkacy, Gombrowicz i Szymborska jako twórcy uniwersalni we współczesnej Europie.

Ocena opisowa nauczyciela: Niezwykle barwna prezentacja charakteryzująca twórczość polskich autorów. Ciekawe i oryginalne przemyślenia, samodzielność w formułowaniu problemów i wniosków.

Biografia jako klucz do odczytania twórczości pisarza. Omów temat na wybranych przykładach

Ocena:
20/20
Teza: Biografia artysty ma ogromny wpływ na jego twórczość.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja obszerna, ukazująca różne sposoby wykorzystania biografii w twórczości.

Poetyckie zabawy językiem w XX wieku

Ocena:
20/20
Teza: Charakter liryki XX wieku jako odzwierciedlenie przemian zachodzących w świecie. Liryka XX wieku jako liryka „treści i formy”.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja bogata w przykłady literackie, ciekawa analiza.

Diagnoza XX wieku w polskiej poezji współczesnej. Interpretując wybrane teksty, zrekonstruuj autorskie obrazy świata i jego oceny

Ocena:
20/20
Teza: Utwory poetyckie jako zapis dwudziestowiecznego świata widzianego oczami poetów.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja przemyślana. Ciekawe pytania i wnioski. Poprawna kompozycja.

Matka, żona, kochanka. Różne obrazy kobiet w literaturze Omów na wybranych przykładach.

Ocena:
20/20
Teza: Co determinuje ogromną różnorodność jej zachowań?

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja ciekawa, ukazuje różnorodność kobiecych literackich kreacji.

Pan Tadeusz Adama Mickiewicza. Przedstaw kryteria pozwalające zakwalifikować go jako arcydzieło narodowe.

Ocena:
19/20
Teza: "Pan Tadeusz" to utwór, który możemy określić mianem arcydzieła narodowego. Na jego przykładzie można określić charakterystyczne cechy takiego utworu.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca wnikliwie analizuje dzieło polskiego wieszcza, odnosząc się do antycznej triady. Przejrzyste argumenty.

Sposób kreowania postaci w literaturze psychologicznej i awangardowej. Przedstaw na wybranych przykładach z polskiej twórczości

Ocena:
19/20
Teza: Kreacje bohaterów stanowią odbicie filozoficznych i naukowych fascynacji autorów.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca oparta na dużej wiedzy i wnikliwej analizie dwóch utworów z dwudziestolecia międzywojennego. Godna uwagi jest sprawność posługiwania się językiem.

Popularność literatury faktu. Przedstaw swoje zdanie na przykładzie utworów z XX wieku.

Ocena:
19/20
Teza: Literatura faktu stanowi bardzo ciekawe zjawisko w kulturze XX i XXI wieku. Różnorodność gatunków pozwala każdemu czytelnikowi znaleźć coś wartościowego dla siebie.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca oryginalna. W ciekawy sposób charakteryzuje polskie reportaże. Poprawny język i styl.

Sposoby kreowania codzienności w literaturze. Przedstaw na przykładzie wybranych utworów

Ocena:
19/20
Teza: Codzienność jest nieodłącznym elementem życia, a pomiędzy nią a człowiekiem wytwarzają się zależności, które są doskonale zobrazowane w literaturze.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przemyślana, zawiera wiele przykładów spoza sztandarowego kanonu. Płynny język wypowiedzi.

Polska literatura na świecie. Omów uniwersalną i ponadczasową twórczość wybranego polskiego poety

Ocena:
19/20
Teza: Wisława Szymborska jako pierwsza dama polskiej poezji.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca odwołuje się do bogatej twórczości Szymborskiej. Ukazuje uniwersalizm jej wierszy.

Esej polski. Przedstaw jego specyfikę na wybranych przykładach.

Ocena:
19/20
Teza: Esej to najbardziej różnorodna i indywidualna forma wypowiedzi.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca charakteryzuje esej na dwóch wybranych przykładach. Wnikliwa analiza porównawcza treści.

Motto, cytat, ostatnia scena, tytuł jako klucz do interpretacji dzieła. Przedstaw na wybranych przykładach

Ocena:
19/20
Teza: Motto, cytat, ostatnia scena, tytuł są kluczami istotnymi i pomocnymi w interpretacji i zrozumieniu dzieła.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w wyczerpujący sposób przedstawia temat. Poszczególne przykłady są wnikliwie zanalizowane. Poprawny język. Pełna bibliografia.

Omów język wybranych bohaterów literackich. Zaprezentuj specyficzne cechy wybranych wypowiedzi

Ocena:
19/20
Teza: Język bohaterów literackich przekazuje ich myśli, cechy charakteru oraz świadczy o przynależności środowiskowej.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w ciekawy sposób opisuje zagadnienie literackiego języka bohaterów. Poprawna bibliografia.

Film a literatura. Na wybranym przykładzie porównaj oryginał dzieła literackiego i jego filmową adaptację

Ocena:
19/20
Teza: Udane adaptacje filmowe stanowią samodzielne dzieła sztuki.

Ocena opisowa nauczyciela: Poprawna prezentacja, jasny język, czytelna kompozycja.

Prawda i uniwersalizm bajek oświeceniowych. Przedstaw, odwołując się do wybranych przykładów

Ocena:
19/20
Teza: Bajki oświeceniowe w sposób alegoryczny ukazywały ludzka naturę.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca szczegółowo opisuje ewolucję i charakterystykę bajek. Poprawny język wypowiedzi.

Postawy bohaterów literackich okresu pozytywizmu, modernizmu i dwudziestolecia międzywojennego. Przeanalizuj na wybranych przykładach

Ocena:
19/20
Teza: Każdy z bohaterów literackich posiada inną osobowość, przyjmuje inną postawę w stosunku do życia i otaczającego świata.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca poprawna, odpowiada realizowanemu tematowi.

Związek psychologii i literatury XIX i XX wieku. Przedstaw odwołując się do utworów z różnych epok

Ocena:
19/20
Teza: Rozprzestrzenianie się kolejnych tendencji psychologicznych znalazło swoje odzwierciedlenie w literaturze.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca wyczerpująca. Poprawny konspekt i bibliografia.

Non omnis moriar… Odwołując się do wybranych utworów literatury pięknej rozważ, jakie wartości decydują o nieśmiertelności dzieła literackiego.

Ocena:
19/20
Teza: Na nieśmiertelność dzieła literackiego wpływa uniwersalność treści, niebanalna forma dzieła, dalsze funkcjonowanie tekstu w kulturze i możliwość różnorodnego odczytania dzieła.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca sensownie napisana, w pełni realizuje temat. Skrótowy plan.

Wpływ dzieł literatury i sztuki na życie wybranych bohaterów literackich. Przedstaw na przykładzie wybranych lektur

Ocena:
18/20
Teza: Sztuka i człowiek wiele mają ze sobą wspólnego.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w ciekawy sposób skupia się na wpływie sztuki na bohaterów literackich. Ciekawe, szczegółowo zanalizowane przykłady.

Przedstaw trzy wybrane dzieła literatury polskiej, które uważasz za uniwersalne i ponadczasowe we współczesnej Europie

Ocena:
18/20
Teza: Uniwersalizm i ponadczasowość przesłań płynących z dzieł literatury polskiej.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przeciętna, ciekawie skomponowana. Teza została poprawnie uargumentowana.

Motywy romantyczne w literaturze następnych epok. Zaprezentuj, odwołując się do wybranych utworów

Ocena:
18/20
Teza: Dziedzictwo literatury romantycznej zaciążyło na kształcie twórczości późniejszej.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przeciętna. Realizuje temat na dobrze dobranych przykładach. Szczegółowa analiza.

Prowokacja artystyczna w literaturze różnych epok. Omów sposoby, jakimi twórcy starają się zaszokować odbiorcę

Ocena:
18/20
Teza: W artystach od zawsze drzemała chęć prowokacji, która na przestrzeni poszczególnych epok przejawiała się na różne sposoby.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca opisuje ciekawie zagadnienie. Poprawny język i styl wypowiedzi.

Współczesne lektury, po które chętnie sięga młodzież. Przedstaw wybrane utwory odwołując się do własnych doświadczeń

Ocena:
17/20
Teza: Twórczość autorów fantasy i literatury grozy i ich popularność w kontekście różnych gustów czytelnika.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca poprawna. Widać indywidualne myślenie autora. Drobne usterki językowe.

Funkcje tytułu i motta. Przedstaw na wybranych przykładach literackich

Ocena:
17/20
Teza: Stanowią one jednak integralną część utworu, a ich rola jest zależna od zamysłu autora utworu.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca powierzchownie przedstawia rolę tytułu i motta. Bogata literatura nie wykorzystana w pełni.

Film a literatura. Porównując ekranizację wybranej powieści z pierwowzorem, objaśnij różnice między językami obu dziedzin sztuki

Ocena:
17/20
Teza: Adaptacje filmowe zdobywają często większą popularność niż ich pierwowzory literackie. Artystycznie zdarza się, że film dorównuje książce.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja poprawna. Wyróżniającym elementem jest dobór pozycji bibliograficznych. Język wypowiedzi wymaga dopracowania. Należy również poszerzyć literaturę przedmiotu.