Pogotowie maturalne: Motywy literackie - Motyw bohatera tragicznego


Dramat człowieka uwikłanego w XX wiek

Ocena punktowa: 20/20
Liczba stron: 4
Bibliografia: TAK
Ramowy plan: TAK

Multimedia:
brak



Określenie problemu:

Najważniejsze opisane w literaturze dylematy człowieka XX wieku.

Wiek XX pełen był istotnych wydarzeń, które znacząco wpłynęły na życie każdego człowieka. Przede wszystkim dwie wojny światowe zmieniły sposób myślenia o człowieku, spowodowały, że pojawiły się pytania o to jacy naprawdę jesteśmy. Przyspieszające procesy cywilizacyjne, odwrócenie człowieka od religii i wiary spowodowały jego zagubienie w otaczającej rzeczywistości. Upadek wartości i cnót również przyczynił się do tego, iż dobro i zło trudniej było rozpoznawalne. Te wydarzenia i procesy znacząco wpływały na licznych twórców, którzy niepokój i lęk o kondycję człowieka przelewali na papier. Bohaterowie ich opowieści, uwikłani w procesy historyczne i cywilizacyjne próbowali mierzyć się z nowymi wyzwaniami. Ich wybory i postawy nie zawsze były łatwe i jednoznaczne, często stawały się dramatem. W swej prezentacji ukażę najważniejsze, według mnie, opisane w literaturze dylematy człowieka XX wieku.


Tytułowy „Inny świat” Gustawa Herlinga-Grudzińskiego to świat odwróconego dekalogu, świat, w którym nie ma miejsca na uczucia i ludzkie odruchy. W takim świecie znalazł się autor po aresztowaniu przez NKWD. Podstawą do zatrzymania były wysokie buty z cholewami i nazwisko kojarzące się z nazwiskiem niemieckiego oficera. Na tej podstawie uznano go za szpiega na usługach wrogiego Związkowi Sowieckiemu wywiadu. To miejsce najlepiej oddaje motto, którym opatrzył początek utworu autor, pochodzący z „Wspomnień z domu umarłych” Fiodora Dostojewskiego: „Tu otwierał się inny, odrębny świat, do niczego niepodobny; tu panowały inne odrębne prawa, inne obyczaje, inne nawyki i odruchy; tu trwał martwy za życia dom, a w nim życie jak nigdzie i ludzie niezwykli. Ten oto zapomniany zakątek zamierzam tutaj opisać”.



Łagier to miejsce, w którym człowiek paradoksalnie jest martwy za życia. Pozbawiony jedzenia, podstawowych środków higieny, ściśnięty na małej pryczy w sali pełnej podejrzanych ludzi, codziennie wywlekany do pracy na mrozie nie może być oceniany pod kontem etycznym tymi samymi kryteriami, co człowiek żyjący w świecie wolnym. Współwięźniowie poprosili Grudzińskiego: „Mów całą prawdę, jacyśmy byli, mów, do czego nas doprowadzono”. Pisarz postanowił więc jako były więzień obozów przedstawić całą prawdę o funkcjonowaniu łagrów, o degradacji jednostki. „Człowiek jest ludzki w ludzkich warunkach. Uważam za upiorny nonsens naszych czasów próby sądzenia go według uczynków, jakich dopuścił się w warunkach nieludzkich”. Jednocześnie polemizuje z interpretacją człowieczeństwa przedstawioną przez Borowskiego w jego opowiadaniach, Herling udowadnia, że totalitaryzm nie musi doprowadzać do upadku zasad moralnych. Autor stara się zrozumieć motywy postępowania więźniów. Nikogo nie potępia. W „innym świecie” mamy wiele przykładów ludzi, którzy nie ulegli złagrowaniu. Sama postać autora jest tego idealnym przykładem, ponieważ mimo warunków w jakich się znalazł, nie stracił swojej moralności. Jak każdy więzień musiał troszczyć się tylko o siebie, jednak nigdy nie odmówił pomocy kolegom: podtrzymywał chorego na „kurzą ślepotę” tragarza, Fina Rusto Karinena - „zabójcę Stalina”, dzielił się pożywieniem, wysłuchiwał, rozmawiał, podtrzymywał na duchu słabszych psychicznie, nie wydał tajemnicy Kostylewa. Kostylew to człowiek, który wykazał się wielkim heroizmem. Swoją postawę okupił ogromnym cierpieniem, zdecydował się bowiem opalać rękę w ogniu by nie pracować dla oprawców. Odrodził się również dzięki literaturze. Po wyroku skazującym go na Kołymę, czyli praktycznie na śmierć, oblał się wrzątkiem i zmarł w męczarniach. Tak wielkim kosztem ocalił własne człowieczeństwo. Bunt przeciwko systemowi podjęła też Natalia Lwowna, która była gotowa narażać się dla innych w imię humanitarnej pomocy głodującym, a nawet targnąć się na własne życie, by dalej nie pozwalać się upokarzać. Niektórzy do decyzji o obronie swojej moralności dojrzewali stopniowo. Tak było np. z trzema siostrami zakonnymi, które na początku podporządkowały się rygorom łagru, ale później odmówiły pójścia do pracy „dla szatana”. Ich postawa budziła szacunek więźniów. Przykładów takich zachowań jest więcej.

strona:    1    2    3    4  





Różne sposoby kreowania bohatera tragicznego w dramacie. Omów, odwołując się do wybranych utworów literackich

Ocena:
20/20
Teza: Literatura często ukazuje bohaterów ponoszących klęskę.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w poprawny sposób realizuje temat.

Tragizm człowieka uwikłanego w swój czas historyczny. Omów temat na podstawie utworów wybranej epoki literackiej

Ocena:
20/20
Teza: W literaturze współczesnej ważnym tematem są przeżycia jednostki uwarunkowane określonym momentem dziejowym.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca dojrzała, zawierająca ważne wnioski. Przemyślana kompozycja i adekwatność w stosunku do tematu.

Dramat człowieka uwikłanego w XX wiek

Ocena:
20/20
Teza: Najważniejsze opisane w literaturze dylematy człowieka XX wieku.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca wnikliwa i przekrojowa. Ciekawe przemyślenia i wnioski.

Tragizm człowieka uwikłanego w swój czas historyczny. Omów na podstawie wybranych dzieł literackich i filmów

Ocena:
20/20
Teza: Postacie, na które historia wywarła silny wpływ, wymuszając przyjęcie określonych postaw czy podjęcie działania.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca ciekawa, w pełni wyczerpuje temat.

Dlaczego przegrali? Przedstaw i zanalizuj przyczyny porażki wybranych bohaterów literackich różnych epok

Ocena:
20/20
Teza: Bohaterowie literaccy, których możemy nazwać przegranymi.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca zwięzła, przemyślana i na temat.

Przedstaw i oceń drogi życiowe Stanisława Wokulskiego, Tomasza Judyma i Zenona Ziembiewicza oraz wskaż przyczyny klęski każdego z nich

Ocena:
20/20
Teza: W życiu bohaterów literackich niezwykle trudno osiągnąć spełnienie i, mimo dobrych chęci, często kończy się ono klęską.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja zgodna z tezą. Poprawna bibliografia i plan prezentacji.

Omów koncepcję bohatera tragicznego na przykładzie utworów jednego autora

Ocena:
19/20
Teza: Bohater szekspirowski, to postać, której wybory nie zawsze zdeterminowane są przez fatum, jednak każdy wybór prowadzi do klęski

Ocena opisowa nauczyciela: Praca dojrzała. Ciekawy dobór argumentów, dobre wnioski, bogata bibliografia.

Kreacje negatywnych bohaterów w literaturze i sztuce. Ukaż sposób i cel kreowania takich postaci w wybranych dziełach

Ocena:
19/20
Teza: Postaci zbrodniarzy, szaleńców czy zdrajców zawsze intrygowały twórców, dlatego niemal w każdym dziele literackim i filmowym znajdziemy czarny charakter.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca poprawna, zawiera różnorodne opisy czarnych charakterów. Poprawny język i styl wypowiedzi.

Bohater tragiczny w literaturze: antycznej, romantycznej, współczesnej. Porównaj sposoby ich kreacji

Ocena:
19/20
Teza: Mimo iż świat wciąż się zmienia podstawowe przyczyny tragedii bohaterów literackich są wciąż aktualne.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca choć zwięzła, jednak w klarowny i przystępny sposób realizuje temat.

Scharakteryzuj wybrane kreacje bohatera tragicznego, analizując wybrane utwory

Ocena:
18/20
Teza: Różne oblicza tragizmu na wybranych przykładach z literatury.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca ciekawa, zawiera liczne odwołania do literatury. Poprawna bibliografia i ramowy plan wypowiedzi. Można dopracować wnioski.

Zaprezentuj różne ujęcia bohatera tragicznego na przestrzeni epok

Ocena:
18/20
Teza: Wybory życiowe dokonane przez bohaterów tragicznych są zawsze brzemienne w skutkach.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca poprawna. Autorka dogłębnie analizuje sylwetki trzech bohaterów literackich z antyku, romantyzmu i współczesności. Można poprawić styl wypowiedzi.

Tragedia jest tam, gdzie jest wybór - przedstaw swoje przemyślenia dotyczące wyborów bohaterów literackich i ich konsekwencji

Ocena:
18/20
Teza: Tragiczny wybór bohatera nie zawsze zależy wyłącznie od niego, czasem jest zdeterminowany przez los.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca napisana z konsekwencją, poprawna bibliografia i plan wypowiedzi.

Bohater tragiczny w literaturze. Omów zagadnienie na wybranych przykładach

Ocena:
16/20
Teza: Tragizm jest związany z losem ludzkim i objawia się w sytuacjach egzystencjalnych.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja przeciętna. Autor nie dotarł do istoty tragizmu postaci. Mała objętość treściowa.