Pogotowie maturalne: Motywy literackie - Motyw śmierci


Przedstaw funkcjonowanie motywu śmierci w literaturze i sztuce średniowiecza i baroku

Motyw śmierci, mimo swej powszechności i nieuchronności, ukazywany był w różny sposób, w zależności od prądów określonej epoki. Czasem o śmierci mówiono wprost, innym razem traktowano temat ten jak tabu. Epoką, która przodowała we wpajaniu ludziom myśli o kruchości życia było bez wątpienia średniowiecze. Początkowo śmierć pojmowano jako wzniosłą i romantyczną. Powstała wówczas nawet ars moriendi, czyli sztuka umierania, dotycząca dobrej, godnej, szlachetnej śmierci wybitnej postaci. Od XIV stulecia, wskutek epidemii dżumy, nastąpiła zmiana w sposobie postrzegania śmierci. Pojawił się motyw danse macabre, czyli tańca śmierci, przedstawianego jako korowód ludzi różnych stanów i zawodów prowadzonych przez śmierć. Do średniowiecznych sposobów ukazywania umierania nawiązywał barok. Powraca wówczas w literaturze i sztuce przygnębiający obraz tańców śmierci. W Polsce na trumnach pojawiają się portrety zmarłych, nazywane portretami trumiennymi. W literaturze pojawiają się wiersze o trupach, a nawet kierowane do trupów. Ludzie silnie odczuwają „krótkość żywota”. W swej prezentacji ukażę czym charakteryzowały się obrazy śmierci w dwóch mrocznych epokach – średniowieczu i baroku.

Początkowo sztuka średniowiecza obrazowała śmierć jako martwe ciało kobiece owinięte pośmiertnym całunem. Najczęściej zaznaczano też ślady rozkładu, ogólne wrażenie miało być jak najbardziej odpychające. Potem upowszechniła się też postać apokaliptycznego jeźdźca, który pędził galopem przez stosy ciał ludzkich. Jednym z najbardziej znanych dzieł sztuki dotyczących tematyki apokaliptycznej są drzeworyty Albrechta Dϋrera. Niemiecki artysta wydał w 1498 r. ilustrowaną Księgę Apokalipsy św. Jana. Teksty były drukowane na odwrocie każdej z 14 rycin, które ukazywały wizje końca świata. Najsłynniejsza jest rycina przedstawiająca Czterech Jeźdźców Apokalipsy. Pierwszy jedzie na białym koniu i trzyma w ręku łuk – jest symbolem Podboju. Drugi – trzymający miecz, jedzie na koniu barwy ognia – symbolizuje Wojnę. Trzeci, który trzyma w ręku wagę i jedzie na czarnym koniu, to symbol Głodu. Trzej jeźdźcy pędzą naprzód tratując wszystko, co napotykają na swej drodze. Czwarty jeździec, który ma postać szkieletu na trupo-bladym koniu, to śmierć, która podąża tuż za Podbojem, Wojną i Głodem zbierając krwawe żniwa. Dzieło Dϋrera osiągnęło wspaniały ładunek ekspresyjny dzięki połączonemu działaniu rzeczywistości i fantazji. Można podziwiać, jak abstrakcyjny tekst przesycony mistyczną symboliką znalazł przekonywający wyraz w twórczości niemieckiego artysty.

Z czasem zaczęto przedstawiać śmierć jako nagi szkielet z kosa. Kosa symbolizowała tu zbieranie krwawych plonów. Nieznany autor wykorzystał taki wizerunek w „Rozmowie mistrza Polikarpa ze śmiercią” pochodzącej z około 1440 roku. Mędrzec Polikarpus modli się, by móc ujrzeć śmierć. Pan Bóg spełnia jego życzenie. Przed jego oczami staje kobieta, której czaszkę pokrywa żółtawa skóra, z oczu kapie krew:
„Chuda, blada, żołte lice
Lści się jako miednica;
Upadł ci jej koniec nosa,
Z oczu płynie krwawa rosa;(…)
Nie było warg u jej gęby,
Poziewając skrzyta zęby;
Miece oczy zawracając,
Groźną kosę w ręku mając;”

Już sam obraz ohydnej kobiety ma na celu podkreślenie marności ludzkiego życia. Tradycyjnie śmierć dzierży w dłoni kosę, która pomaga jej w wypełnianiu powinności, jaką jest „pozbawianie ludzi żywota”. Polikarp, początkowo przerażony widokiem szkaradnej kobiety, decyduje się w końcu zadać jej kilka pytań od wieków nurtujących ludzkość. Pyta śmierć o jej pochodzenie, na co ta odpowiada, że pojawiła się, gdy rajska Ewa zerwała jabłko. Polikarp chce również poznać powód jej niechęci do ludzi oraz możliwości ułaskawienia. Odpowiedzi nie pozostawiają jednak złudzeń. Każdego człowieka spotyka ten sam los, ponieważ śmierć nie daje się przebłagać ani przekupić. Śmierć w tym utworze przedstawiona jest okrutna i groźna, przed którą nie ma ucieczki, bo dopadnie każdego:
„Nikt się przede mną nie skryje,
Wszytkiem żywem utnę szyje.”
Śmierć jest nieunikniona, nie znamy wprawdzie jej godziny, ale samego przyjścia możemy być pewni. Wobec niej wszyscy są równi: bogaci i biedni, ludzie prawi i grzesznicy. Takie rozumienie bezpośrednio nawiązuje do motywu danse macabre. Śmierć nikogo nie faworyzuje, nie uwzględnia ziemskich zasług. Szczególnie niechętnie odnosi się jednak do przekupnych sędziów i rozpustnych zakonników przywiązanych do mało istotnych spraw doczesnych. Z utworu płynie przesłanie: wobec śmieci wszyscy są równi, nie uwzględnia ona żadnych ziemskich zasług, każdy człowiek, który się narodził musi umrzeć.

Kolejny wizerunek śmierci odnajdziemy na pochodzących z 1500 r. drzeworytach Hansa Holbeina. Śmierć przedstawiona została na nich w sposób groteskowy - ma postać szkieletu, który zaskakuje przedstawicieli różnych stanów. Po raz pierwszy zostały one opublikowane w 1538, ale duchem w pełni należą do średniowiecza. Jeden z drzeworytów przedstawia astronoma przy pracy, któremu śmierć, zamiast modelu wszechświata, podsuwa czaszkę, sugerując, że ona bardziej warta jest kontemplacji. Inne ukazują biskupów, papieża, starca, biedaka, księżną, pannę młodą... Słowem – wszystkich, bo nikogo śmierć nie ominie. Motyw korowodu został przez średniowiecznego artystę przetworzony w pojedyncze sceny. Na każdej z rycin dostrzegamy upiorny szkielet, który wyciąga rękę do żywej istoty. Celem artystycznym jest uchwycenie kontrastu pomiędzy ruchliwością martwych a bezwładem żywych. Celem moralnym - przypomnienie, że niewiadoma jest godzina śmierci i że wobec niej wszyscy są równi. Wśród postaci które porwał do tańca szkielet jest zajęty światowymi sprawami mnich, astrolog, kupiec i chłop pochłonięty pracą na roli. Śmierć nie zważa na obowiązki jakie mają jeszcze do wypełnienia ludzie. Nie bacząc na ich protesty i cierpienie bliskich, prowadzi ich do makabrycznego korowodu.

Kolejnym z zasadniczych sposobów ujmowania motywu śmierci w literaturze średniowiecznej stało się kreowanie jej jako ostatniego etapu na drodze ascezy, prowadzącego człowieka do świętości. Z takim ujęciem spotykamy się w „Legendzie o świętym Aleksym” Tytułowy bohater postanowił pewnego dnia dobrowolnie oddać się cierpieniu, wyzbywając wszystkiego, co miał, w imię wyższych racji i wyznawanej przez siebie wiary. Zdecydował się na porzucenie wszystkich tych, których kochał, opuściwszy rodzinę, przyjaciół i piękną małżonkę w noc poślubną. Nierozpoznany przez nikogo, długie lata cierpiał głód, upodlenie oraz nędzę w progach własnego domu. Zrezygnował on z życia ziemskiego, uznając je jedynie za marny etap na drodze do życia wiecznego. Nie obawiał się on śmierci, świadomy iż jest ona koniecznym dopełnieniem jego losu. Była ona ostatnim etapem wędrówki do zrealizowania szczytnych ideałów oraz zbliżenia się do Boga i wzorca świętości. Śmierć, która w końcu nadeszła nie była dotkliwą dla bohatera, ponieważ stanowiła skutek jego świadomych decyzji i krok ku lepszemu życiu, a zarazem rekompensowana była rosnącą bliskością Wszechmogącego i świadomością jego stałej obecności w życiu bohatera.

Aleksy umierał godnie, pełen nadziei na lepszy świat, śmierć stała się zatem dla niego nie kresem, ale początkiem prawdziwego życia. Towarzyszyły jej nadzwyczajne okoliczności – rozdzwoniły się dzwony pobliskich kościołów, doszło do kilku cudownych uzdrowień. Dowodzą one, iż bohaterowi udało się osiągnąć obrany cel – dosięgnąć ideału świętości i dostąpić życia wiecznego. Śmierć w tym przypadku oznaczała zatem nie karę, ani nieszczęście ale środek konieczny do realizacji powziętych zamierzeń i osiągnięcia pełnej bliskości ze Stwórcą. Była przepustką do lepszego świata, stanowiąc wzór godnego, pełnego wiary i pogodzenia się ze światem i samym sobą umierania.

Literatura średniowieczna utrwaliła także, równie istotny model godnego umierania, wpisującego się w ideały rycerskiego etosu i śmierci na polu bitwy, zrealizowany między innymi w słynnej, wywodzącej się z nurtu chanson de geste „Pieśni o Rolandzie”. Ujęcie ostatnich chwil wielkiego hrabiego Rolanda, konającego w na polu bitwy w wąwozie Ronceval, wykreowane zostało za sprawą zastosowania heroizacji i sakralizacji wydarzeń. To właśnie za jego sprawą ujawnia się i krystalizuje w osobie Rolanda portret człowieka, umierającego śmiercią idealnego rycerza średniowiecznego. Rezygnuje on z wzywania posiłków, decydując się na podjecie samotnej, nierównej walki, świadomy rychłej śmierci - w imię honoru. W obliczu nieuchronnego końca często odwołuje się do Boga poprzez modlitwę za swoich towarzyszy oraz za własną duszę. Ukrywa róg i swój wspaniały miecz, by nie dostały się one w ręce pogan. W chwili śmierci dokonuje rachunku sumienia, żałując za swe winy i powierzając swoją duszę Stwórcy, dokonuje symbolicznego gestu wasalnego unosząc ku niebu swą rękawicę – oddaje tym samym Bogu swoje życie jako lenno. Jawi się zatem jako człowiek głęboko wierzący, zwłaszcza iż w imię swojej wiary walczy z poganami. Postawa Rolanda zostaje dodatkowo uświęcona poprzez wizję aniołów zabierających jego duszę do nieba w chwilę po śmierci. Rycerz odznacza się niebywałym męstwem – konając, ostatkiem sił powala jeszcze saraceńskiego przeciwnika. Jest dozgonnie oddany Francji, ku której w chwili śmierci zwraca twarz. Każdy szczegół umierania Rolanda został w utworze nacechowany niemalże symbolicznie, czyniąc tym samym portret wyodrębnionego z tła bohatera doskonałą i pełną realizacją założeń rycerskiego umierania. Tworzy ono niedościgniony ideał, do którego dążyć winni wszyscy inni. Roland oddaje bowiem życie na polu walki, z honorem, za ojczyznę, władcę, religię i współtowarzyszy. Takie ujęcie sposobu umierania, podobnie jak i śmierć prowadząca do świętości stanowi stały topos literatury.

Motyw śmierci nie zostało w późniejszych epokach pominięty. Powrócił intensywnie w baroku. Śmierć jednak nie pojawiała się tam w sposób równie obrazowy, personifikacje byłby dużo rzadsze. Jednak cała poezja tego okresu, zwłaszcza należąca do nurtu dworskiego, przesycona byłą myślą o niej. Krótkość żywota pojawiała się w wierszach Jana Andrzeja Morsztyna, emblematach Zbigniewa Morsztyna czy utworach Daniela Naborowskiego czy Mikołaja Sępa Szarzyńskiego. Wszystkie one utrzymane były w przygnębiającym nastroju, przywodzącym na myśl marność z Księgi Koheleta.

Przykładem popularności motywu śmierci w liryce jest barokowy wiersz Daniela Naborowskiego pt.: „Krótkość żywota”. Autor ukazał w swoim utworze przemijalność istnienia. Jego zdaniem ludzka egzystencja jest tylko drogą ku śmierci. Nic nie trwa wiecznie, każdy dzień przynosi niepewność. Poeta bardzo sugestywnie ukazuje swój światopogląd. Nie ma jednakże w utworze elementów dramatyzmu. Podmiot liryczny charakteryzuje się stoickim spokojem i równowagą ducha płynącą z wiedzy, że krótkość życia jest faktem nieuniknionym, a wszystko, co ziemskie, to marność, ponieważ rzeczy doczesne ulegają przemijaniu. Całe życie ludzkie jest tylko dążeniem do śmierci („kolebka grobem”, matka mogiłą”) . Taki wizerunek drogi ostatecznej nie jest oparty na lęku to raczej ciągłe czekanie na to co nieuniknione. T także nieprzywiązywanie wagi do dóbr otaczającego świata - życie ludzkie jest przecież „czwartą częścią mgnienia”.

Warto także zwrócić uwagę na twórcę swojego czasu niedocenianego, który temat śmierci ujął w sposób zaskakujący i niebanalny. Mam tu na myśli Józefa Bakę i jego „Uwagi śmierci niechybnej”. Utwór ten podzielony jest na części, z których każda opatrzona została tytułem - zwrotem. Zwrot ten wyjaśnia, do kogo adresowana jest dana zwrotka. Wyliczenie owych adresatów przywodzi znów na myśl tańce śmierci. Pojawiają się tu bowiem i starzy, i młodzi, bogacze i biedni, panowie i damy... Każdą z tych postaci podmiot mówiący ostrzega przed śmiercią. Owe napomnienia dalekie są jednak w duchu od posępnej poezji Naborowskiego. Starym bowiem przypomina się, że czas schodzić z tego świata, bo potomkowie czekają na dobra zapisane w testamencie. Damy ostrzega się, że „śmierć niemodna, kiedy głodna”, więc „na ząb bierze (...) panienki”. Jest to więc ujęcie humorystyczne, obfitujące w przykłady absurdalnego humoru i groteskowego obrazowania. Przypomnienie o śmierci jest tu nie tyle groźbą, co piętnowaniem wad poszczególnych grup – pyszałkowatości, zbytniej ufności pokładanej w pieniądzu czy kultowi urody. Sama śmierć zostaje tu upostaciowiona, zyskuje formę antropomorficzną: mówi się o niej, że jest głodna, skacze i porywa. Mówi się też, że ma poczucie humoru (choć to raczej humor wisielczy), cechuje ją sprawiedliwość (zabiera wszystkich, niezależnie od majątku). Do jej atrybutów należy nieodłączna kosa.

W barokowej twórczości również odnajdziemy motywy zwiazane ze smiercią. Najbardziej wyrazistym wydaje się obraz holenderskiego malarza, Rembrandta, z 1632 roku - „Lekcja anatomii doktora Tulpa”. Dzieło powstało jako upamiętnienie publicznej sekcji zwłok – jednej z tych, których dokonywano co roku w Amsterdamie; pokazy takie były w owym czasie popularne w całej Europie i gromadziły – poza ludźmi związanymi z medycyną – wiele żądnych wrażeń osób. Na płótnie przedstawiona jest sekcja zwłok złodzieja Adriaana Adriaansza (do publicznych sekcji używano zazwyczaj ciał zgładzonych przestępców) przeprowadzona przez doktora Nicolaesa Tulpa.

Obraz przedstawia doktora Tulpa tłumaczącego widzom szczegóły anatomiczne ludzkiej ręki. Osoby przypatrujące się sekcji to wysoko postawieni mieszkańcy Amsterdamu. Na obrazie nie pojawia się postać tzw. preparatora, którego zadaniem było przygotowanie ciała do pokazu anatomicznego. W owym czasie naukowiec tak ważny jak dr Tulp, nie zajmował się takim „podrzędnym” i dość krwawym zajęciem jak właściwa sekcja, dlatego obraz nie przedstawia również żadnych instrumentów służących do cięcia. Zamiast tego widzimy w prawym dolnym rogu wielką otwartą księgę - prawdopodobnie jest to „De Humani Corporis Fabrica” (1543) autorstwa Andreasa Vesaliusa. Artysta umiejętnie w sposób metaforyczny i symboliczny operuje światłem i cieniem. Portret namalowany przez Rembrandta, to kompozycja otwarta, której zastosowanie ma na celu ukazanie pewnej otwartości na problemy istnienia i przemijania człowieka.

Różnorodne sposoby pojmowania motywu śmierci były ściśle uzależnione od uwarunkowań historycznych, światopoglądowych i epokowych. Twórczość średniowieczna, kształtowana w duchu uniwersalizmu teokratycznego świata, podporządkowana odkrywaniu i propagowaniu boskich prawd, zajmowała szczególnie wyraziste i specyficzne stanowisko wobec problemu śmierci i sposobu umierania. Podobnie wyraziste i częste są wizerunki śmierci w baroku. W epokach tych człowiek zbliżył się do śmierci, próbując zrozumieć jej znaczenie i sens. Poprzez powszechność motywów związanych z umieraniem, przestawano się aż tak lękać ostatecznego kresu drogi każdego człowieka.

strona:    1    2    3    4    5  





Bo życie kruche jest... Motyw cierpienia i śmierci na podstawie wybranych utworów literackich i dzieł sztuki

Ocena:
20/20
Teza: Bohaterowie literaccy często staja w obliczu śmierci i cierpienia. Zjawiska te są wielowymiarowe i często nieuniknione.

Ocena opisowa nauczyciela: Temat trudny. Bardzo dobrze przeprowadzona argumentacja broni tezę prezentacji. Ciekawe wnioski uzupełniają całość. Brawo!

Symbol jako sposób nazywania niewyrażalnego. Interpretując wybrane utwory literackie i dzieła malarskie, określ rolę symbolu w komunikacji artystycznej

Ocena:
20/20
Teza: Śmierć, szczególnie u twórców modernistycznych ma często znaczenie symboliczne, jest nośnikiem pewnych głębszych przemyśleń i przeżyć autora

Ocena opisowa nauczyciela: Autor w umiejętny sposób porusza się po świecie literatury i sztuki. Na uwagę zasługuje bogata bibliografia.

Różne sposoby ukazywania śmierci i umierania w literaturze i malarstwie renesansu oraz przełomu XIX i XX wieku

Ocena:
20/20
Teza: Motyw życia i śmierci towarzyszy ludzkości od początku jej istnienia poprzez wszystkie epoki literackie i artystyczne.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca dojrzała, bardzo przejrzysta. Kolejne argumenty przedstawione są logicznie. Dobre wprowadzenie do tematu i wnioski.

Motyw śmierci w literaturze i sztukach plastycznych. Omów zagadnienie, odwołując się do wybranych dzieł

Ocena:
20/20
Teza: W zależności od epoki historycznej, kultury, światopoglądu i głoszonych idei człowiek próbował oswajać śmierć, pojąć jej zagadkę.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca bardzo obszerna i szczegółowa. Temat wnikliwie zanalizowany.

Śmierć jako motyw w literaturze i sztuce. Przeanalizuj zagadnienie na wybranych przykładach

Ocena:
20/20
Teza: Artyści, próbując przybliżyć innym tajemnicę śmierci, przedstawiali w swoich dziełach własne wyobrażenia umierania i życia pośmiertnego.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca bogata w różne wizje śmierci. Rozbudowana bibliografia, płynna i poprawna wypowiedź. Ciekawe ilustracje.

Analizując wybrane utwory literackie, omów funkcje śmierci i zła w baśniach, bajkach i mitach

Ocena:
20/20
Teza: Zło i śmierć podstawowymi elementami baśniowego, bajkowego i mitycznego świata.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w pełni realizuje temat. Ciekawe przykłady literatury podmiotowej, przemyślana kompozycja.

Danse macabre - motyw śmierci w literaturze i sztuce

Ocena:
20/20
Teza: Taniec śmierci odzwierciedla wszechobecność śmierci, która wszystkich ludzi traktuje tak samo.

Ocena opisowa nauczyciela: Motyw bardzo poprawnie opracowany. Zawiera zarówno literackie, jak i plastyczne przykłady. Dobra bibliografia i plan prezentacji.

Czekając na śmierć, czyli jak i w czym odnaleźć sens życia kiedy brak już nadziei. Rozwiń temat w oparciu o wybrane utwory z różnych epok

Ocena:
20/20
Teza: Autorzy każdej epoki przedstawiali ludzi oczekujących na śmierć, świadomych jej nieuchronnego nadejścia.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca zawiera wszelkie niezbędne argumenty. Poprawna konstrukcja, ciekawy tok myślenia.

Ars moriendi - wielcy bohaterowie literaccy wobec śmierci. Zaprezentuj ich postawy i autorskie sposoby kreacji analizując wybrane dzieła

Ocena:
20/20
Teza: Główne utwory związane z ars moriendi powstały w średniowieczu, jednak i w późniejszej literaturze możemy odnaleźć przykłady godnej śmierci.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca wykorzystuje dostępne argumenty. Poprawna stylistyka, logiczna spójność.

Przedstaw funkcjonowanie motywu śmierci w literaturze i sztuce średniowiecza i baroku

Ocena:
20/20
Teza: Charakterystyka obrazów śmierci w średniowieczu i barok

Ocena opisowa nauczyciela: Praca szczegółowa, zawiera wiele ciekawych przykładów z literatury i sztuki. Poprawna kompozycja, teza i wnioski.

Człowiek wobec śmierci w literaturze i sztuce. Przedstaw zagadnienia na wybranych przykładach

Ocena:
20/20
Teza: Artyści często wykorzystywali motyw śmierci, by ukazać swój stosunek do niej lub stosunek swego pokolenia.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca zawiera wiele interesujących przykładów. Poprawna bibliografia i plan.

Miłość i śmierć w wybranych utworach literackich i w sztuce

Ocena:
20/20
Teza: Miłość i śmierć w literaturze i kulturze – popularność omawianych motywów.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja w pełni realizuje temat. Ciekawe przykłady oraz wnioski.

Literackie i malarskie sposoby heroizacji śmierci bohatera. Omów problem na wybranych przykładach

Ocena:
20/20
Teza: Heroizacja śmierci bohaterów najczęściej służyła zachowaniu pamięci i oddaniu hołdu nieprzeciętnym jednostkom.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca ciekawa, oparta na przykładach z różnych epok literackich.

Przedstaw motyw poświęcenia życia w literaturze. Scharakteryzuj problem, analizując przykłady literackie z różnych epok

Ocena:
20/20
Teza: Ukazanie wyjątkowych postaci, które w imię szczytnej idei poświęciły własne życie.

Ocena opisowa nauczyciela: Temat ciekawie przedstawiony. Oparty na lekturach z różnych epok.

Wesela i pogrzeby w literaturze polskiej. Omów różnorodne ujęcia motywów, odwołując się do wybranych przykładów

Ocena:
20/20
Teza: Motyw wesela i pogrzebu w twórczości pisarzy polskich różnych epok.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja w pełni wyczerpuje temat - opisuje dwa wesela i dwie ceremonie pogrzebowe.

Przedstaw różne wyobrażenia ludzi dotyczące śmierci w oparciu o wybrane dzieła literackie

Ocena:
20/20
Teza: a) Uniwersalność i tajemniczość tematu śmierci widziana oczami twórców literatury.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja wnikliwie przedstawia wybrane utwory. Poprawny styl i kompozycja.

Motyw śmierci w literaturze i sztuce romantyzmu i Młodej Polski. Omów na wybranych przykładach.

Ocena:
20/20
Teza: Zaprezentowanie funkcjonowania motywu śmierci w literaturze i sztuce romantyzmu i Młodej Polski.

Ocena opisowa nauczyciela: Bogata bibliografia i szczegółowy plan prezentacji.

Przedstaw rolę motywu śmierci w wybranych utworach literackich

Ocena:
20/20
Teza: Pisarze i poeci w zależności od roli, jaką przypisywali motywowi śmierci opisywali różnorodne jej oblicza.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja przemyślana, pokazuje różnorodne wizje śmierci służące różnym celom autorskim.

In hora mortis. W jaki sposób poeci opisywali swoje przeżycia związane ze śmiercią ważnych dla nich osób?

Ocena:
20/20
Teza: Artyści przeżywając śmierć ważnych dla nich osób swoje refleksje przekazywali za pomocą języka poezji.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja w pełni realizuje temat. Mówi o poetyckich obrazach "godziny śmierci" w różnych epokach.

Wykorzystanie motywu śmierci w utworach literackich i malarskich XIX i XX wieku Omów, analizując wybrane dzieła

Ocena:
19/20
Teza: Literatura odbiega od przedstawiania śmierci wyłącznie w biologicznym wymiarze, nadając jej określony sens.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca logiczna, zawierająca bogatą literaturę podmiotową i przedmiotową. Wiele argumentów na udowodnienie tezy.

Motyw śmierci w literaturze i malarstwie. Omów na wybranych przykładach

Ocena:
19/20
Teza: Temat śmierci jest ciągle aktualny i fascynuje wielu artystów, dlatego też powstało mnóstwo dzieł poruszających tę kwestię.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca napisana dobrym stylem. W pełni realizuje temat.

Obraz śmierci w malarstwie i literaturze. Omów na wybranych przykładach

Ocena:
19/20
Teza: Myśl o śmierci towarzyszyła człowiekowi praktycznie od zawsze. Istnieją na to dowody w poezji, prozie, dramacie czy sztukach pięknych.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca napisana płynnym językiem. Ciekawe przykłady z malarstwa. Logiczna i przejrzysta kompozycja.

Motyw samobójstwa w literaturze. Przedstaw na wybranych przykładach pochodzących z różnych epok

Ocena:
19/20
Teza: W literaturze akt samobójstwa jest najczęściej potępiany i nie prowadzi do niczego pozytywnego.

Ocena opisowa nauczyciela: Temat zwięźle ukazany. Poszczególne argumenty sformułowane poprawnie. Jasne wnioski. Właściwy plan i bibliografia.

Śmierć i umieranie w literaturze dawnej oraz współczesnej. Omów na podstawie dwóch epok

Ocena:
19/20
Teza: Różnorodność sposobów ujęcia motywu śmierci i umierania jest ściśle uzależniona od okoliczności historycznych, światopoglądowych i epokowych.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca dojrzała, wnikliwie analizuje temat. Poprawnie dobrana literatura.

Motyw śmierci w literaturze. Dokonaj analizy wybranych utworów z różnych epok

Ocena:
19/20
Teza: Artyści, próbując przybliżyć innym tajemnicę śmierci przedstawiali w swoich dziełach własne wyobrażenia umierania i życia pośmiertnego.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca szeroko ukazuje motyw śmierci w literaturze. Szczegółowa bibliografia i plan pracy.

Przedstaw różne wyobrażenia ludzi dotyczące śmierci w oparciu o wybrane dzieła literackie

Ocena:
19/20
Teza: Przez wieki w literaturze śmierć przybierała różnorodne obrazy.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca na kilku przykładach pokazuje jak artyści przedstawiali śmierć. Poprawna bibliografia i język wypowiedzi.

Scharakteryzuj różne ujęcia motywu śmierci w literaturze i określ ich funkcje

Ocena:
19/20
Teza: Artyści odmiennie przedstawiali motyw śmierci w literaturze w zależności od funkcji jaką miał pełnić.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca pokazując różne ujęcia śmierci uwzględnia ich funkcję. Poprawny język, rozbudowana bibliografia i plan pracy.

Sposoby ukazywania bohaterskiej śmierci w literaturze. Scharakteryzuj je na podstawie wybranych utworów różnych epok literackich.

Ocena:
19/20
Teza: Mimo iż istota śmierci jest niezmienna, odmienne są sposoby prezentacji bohaterskiej śmierci w literaturze rożnych epok.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca poprawna, bogata bibliografia.

Sceny śmierci w literaturze. Porównaj i omów ich funkcje w wybranych dziełach

Ocena:
19/20
Teza: Aby „oswoić” śmierć poszczególni twórcy próbowali przedstawić różnorodne sceny śmierci.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca zawiera wszystkie niezbędne elementy. Poprawny plan pracy oraz bibliografia.

Obraz śmierci w sztuce średniowiecza. Omów na wybranych przykładach

Ocena:
19/20
Teza: Wyobrażenia śmierci w średniowieczu miały przede wszystkim charakter dydaktyczny – przypominały o kruchości ludzkiego żywota i zachowaniu pokory wobec Stwórcy.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca ciekawa, ukazuje różnorodność wizerunków śmierci. Poprawna bibliografia.

Motyw śmierci i czasów ostatecznych w literaturze, sztuce i muzyce. Omów, analizując wybrane przykłady

Ocena:
19/20
Teza: Motyw śmierć i czasów ostatecznych ukazywany jest na obraz i podobieństwo wyobrażeń ludzi żyjących w danej epoce.

Ocena opisowa nauczyciela: Zwięzła praca w pełni realizująca temat.

Topos śmierci heroicznej w literaturze. Przedstaw jego źródła i udowodnij jego popularność w epoce romantyzmu i literaturze współczesnej

Ocena:
19/20
Teza: Popularność motywu śmierci heroicznej w romantyzmie i czasach współczesnych.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja w pełni poprawna, właściwy dobór lektur i ciekawe wnioski.

Motyw miłości i śmierci. Przedstaw na wybranych przykładach literackich

Ocena:
18/20
Teza: Miłość i śmierć w literaturze to nierozerwalne uczucia.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca na odpowiednio dobranych przykładach literackich ilustruje postawioną tezę. Poprawna bibliografia.

Bohaterska śmierć w literaturze. Przedstaw na wybranych przykładach literackich

Ocena:
18/20
Teza: W romantyzmie twórcy ukazywali śmierć bohaterów w celu ukazania właściwej postawy patriotycznej, jednak sposoby przedstawiania zgonu bohatera były różne.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca poprawna, napisana dobrym językiem. Teza poprawnie uargumentowana.

Różne ujęcia śmierci w literaturze i sztuce. Omów na wybranych przykładach

Ocena:
18/20
Teza: Pomimo licznych prób ukazania śmierci w literaturze i sztuce wciąż pozostaje ona tajemnicą.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca poprawnie realizuje temat. Dobry język i styl wypowiedzi.

Samobójstwo jako temat utworów literackich różnych epok

Ocena:
18/20
Teza: Ucieczka przed realnym życiem, zagubienie w świecie wartości oraz niedojrzałość i nieodpowiedzialność jako źródła decyzji samobójczej wybranych bohaterów literackich.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca świetnie realizuje temat. Ciekawa kompozycja pracy.

Motyw umierania ukazany w literaturze. Omów na wybranych przykładach

Ocena:
18/20
Teza: W literaturze problem śmierci jest podejmowany niezwykle często.

Ocena opisowa nauczyciela: Poprawna i przejrzysta praca. Ciekawa prezentacja pps.

Śmierć w literaturze różnych epok

Ocena:
18/20
Teza: Śmierć to jeden z najczęściej pojawiających się motywów w literaturze.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca bardzo zwięzła. Poprawna forma wypowiedzi i przytoczone argumenty.

Człowiek wobec śmierci w poznanych utworach literackich różnych epok. Przedstaw na wybranych przykładach

Ocena:
18/20
Teza: Wizerunek śmierci zmieniał się w zależności od czasu, w którym poruszano ten temat.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przeciętna. Dobra argumentacja. Poprawny język i styl wypowiedzi.

Motyw śmierci heroicznej w wybranych utworach

Ocena:
18/20
Teza: Literatura wskazuje bohaterów, którzy poświęcając swoje życie w dobrej sprawie, ukazali swe męstwo i odwagę.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja poprawna, analizuje podstawowe utwory dotyczące heroicznej śmierci.

Stosunek człowieka do śmierci. Przedstaw problem, opierając się na wybranych lekturach

Ocena:
17/20
Teza: Obraz śmierci w literaturze ukształtowany jest na obraz i podobieństwo ludzkich wyobrażeń danej epoki.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca poprawna i przejrzysta. Śmierć została przedstawiona wieloaspektowo, na przykładzie lektur z różnych epok.

Funkcje motywu śmierci w literaturze i sztuce. Przedstaw na podstawie wybranych utworów

Ocena:
17/20
Teza: Śmierć jest zjawiskiem ponadczasowym, które na przestrzeni epok literackich zmienia swój wizerunek.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przeciętna. Poprawna bibliografia i plan wypowiedzi.

Wizerunek śmierci w utworach literackich i malarstwie. Zaprezentuj odwołując się do wybranych przykładów

Ocena:
17/20
Teza: We wszystkich epokach niemal każdy twórca podejmował temat śmierci.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca poprawna, a temat przedstawiony na wielu przykładach.

Miłość, samotność i śmierć w literaturze. Przedstaw temat, odwołując się do wybranych przykładów

Ocena:
17/20
Teza: Zróżnicowanie kreacji miłości, śmierci i samotności na przestrzeni wieków.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przeciętna i tendencyjna. Poprawna bibliografia.