Pogotowie maturalne: Motywy literackie - Motyw lagrów i łagrów


Różne formy przetrwania w łagrach i obozach koncentracyjnych. Omów temat na podstawie wybranych utworów literatury powojennej

Mechanizmami zbrodniczej polityki zarówno nazistów, jak i sowietów były obozy koncentracyjne oraz łagry. Łagrem nazywamy obóz pracy przymusowej w Związku Radzieckim. W łagrach wyniszczano więźniów niewolniczą pracą w straszliwych warunkach. Za najdrobniejszy sprzeciw wobec obowiązującej w partii komunistycznej linii politycznej można było zostać zesłanym do łagru na Kołymie czy w Kazachstanie. Natomiast lagier jest to niemiecki obóz koncentracyjny w czasie II wojny światowej. Oprócz celowej eksterminacji i świadomego ludobójstwa najczęstszymi przyczynami śmierci bardzo wielu więźniów były głód, ciężka praca i nieludzkie warunki obozowego życia. Zasadniczym celem zarówno jednych, jak i drugich była fizyczna i psychiczna zagłada człowieka, jego wyniszczenie, degradacja. Większość osób, które trafiły do lagru lub łagru, nigdy z nich nie wróciło, jednak bardzo wielu przetrwało nieludzkie warunki i mogło o nich opowiedzieć. Ich relacje odnajdziemy na kartach literatury powojennej.

Świat obozów ukazał katastroficzną wizję końca cywilizacji, czas masowej zagłady i upadek moralny człowieka. Nie było do tej pory tak wyrafinowanego systemu ludobójstwa. Tadeusz Borowski w opowiadaniu „Proszę państwa do gazu” napisał: „Nie, ludzi nie zabraknie, Spalą się Żydzi, spalą się Polacy, spalą się Rosjanie, przyjdą ludzie z Zachodu i Południa…przyjdą ludzie w pasiakach, odbudują zburzone miasta niemieckie, zaorzą odłogiem leżącą ziemię, a gdy osłabną w bezlitosnej pracy – otworzą się drzwi gazowych komór…”. Borowski był więźniem obozu w Oświęcimiu i swoje przeżycia opisał w licznych opowiadaniach i utworach poetyckich. Wojna zburzyła wszystkie dotychczasowe normy etyczne, pojęcia związane z moralnością zostały przewartościowane, odwrócone. Obóz został pokazany jako miejsce, rządzące się prawem odwróconego dekalogu. Aby przeżyć, ludzie nie mogli pozwolić sobie na wspomnienia i odniesienia do przedwojennej rzeczywistości. Utwór „Ludzie, którzy szli” – to opowieść, w której spotykają się dwa światy: świat lagrowanych więźniów i tłum ludzi z transportu prowadzonych na śmierć do komór gazowych. Więźniowie budowali boisko do piłki nożnej za barakiem szpitala. Siali kwiatki pod oknami bloków i wykładali dróżki czerwoną, tłuczoną cegłą. Siali również warzywa, zakładali trawniki, grali w piłkę, prowadzili rozmowy. Codziennie wychodzili do niewolniczej pracy. Tymczasem na rampę przyjeżdżały towarowe pociągi z ludźmi przeznaczonymi do zagazowania. Borowski pisze: „Wróciłem z piłką i podałem na róg. Między jednym, a drugim kornerem za moimi plecami zagazowano trzy tysiące ludzi.” Ludzie natomiast szli dwiema drogami do lasu, gdzie były komory gazowe (kobiety, mężczyźni i dzieci). Więźniowie mieli swoje troski: kradli, aby przeżyć, czekali na paczki i listy z domu, intrygowali między ludźmi. Obojętnie patrzyli na gromady ludzi idących na śmierć. Borowski pisze, że pamięć ludzka przechowuje tylko obrazy. Aby zachować zdrowie psychiczne nie można przeżywać śmierci innych. Ceną za własne przeżycie jest właśnie obojętność.

W ekstremalnych warunkach obozu koncentracyjnego zanikają zachowania powszechnie uważane za humanitarne. Nie ma tu współczucia i litości dla słabszych i mniej zaradnych więźniów, nie ma miłości, przyjaźni, solidarności. Jest tylko chęć przeżycia za wszelką cenę. Dobitnie ukazuje to scena z opowiadania „Proszę państwa do gazu”, przedstawiająca kobietę, która wyrzeka się własnego dziecka, by uratować się przed komorą gazową. Inna pokazuje brak współczucia więźniów dla kobiet idących na śmierć. Nikt nie kryje się z tym, że okradł współwięźnia lub, że życzy mu śmierci. Nikt też nie wstydzi się, że zjada odpadki. Co najgorsze ludzie przestają reagować na cierpienie i śmierć innych. Śmierć towarzyszy niedoli przestaje wywierać jakiekolwiek wrażenie - to efekt przyzwyczajenia się do tego widoku. W ujęciu Borowskiego obóz koncentracyjny jest miejscem, do którego można się przyzwyczaić, nauczyć się sobie radzić tak, aby przetrwać - zwłaszcza, jeśli jest się więźniem uprzywilejowanym. Taką postawę przyjął główny bohater opowiadań, Tadeusz. Jako więzień pracujący na rampie mógł wykazać się jedyną możliwą formą litości dla tych, co idą na śmierć – nie mówić prawdy, oszukiwać. Jest brutalny, opanowany, obojętny, choć ma chwile załamania, gdy pyta, czy to nie patologiczne, że zamiast litości dla nowo przybyłych, czuje agresję i niechęć. Czuje wstręt do drugiego człowieka, odnosi się do niego z drwiną, jakby aprobując stan nierówności. Ale to także Tadek zadaje dramatyczne pytanie: „Czy my jesteśmy ludzie dobrzy?”. Jednak tylko takie osoby jak on mają szansę przetrwania piekła obozowego. W zamian za to ma co zjeść, w co się ubrać. Nie znaczy to jednak, że narrator, przyjmując ten punkt widzenia, nie potępia niczego. Są sceny, w których mamy do czynienia z jego wyraźnym osądem potępiającym, np. w opowiadaniu „Dzień na Harmenzach” w przerażającym dialogu z tragarzem Bekerem, gdzie piętnuje egzekucje dokonane przez starego Żyda. W opowiadaniach Borowskiego wyraźnie widać zatarcie granicy pomiędzy ofiarą a zbrodniarzem. Pozostawienie choćby niewielkiej nadziei na przeżycie, powoduje, że ludzie próbują ratować siebie nie zważając na innych. Występowała powszechna znieczulica, która pozwalała przetrwać, ale przetrwać częstokroć kosztem drugiego więźnia.

„Inny świat” Gustawa Herlinga-Grudzińskiego to książka traktująca o procesie niszczenia człowieka przez system sowieckich obozów pracy, a także rozpaczliwej walce o zachowanie godności i człowieczeństwa. Barbara Skarga poproszona o wyjaśnienie znaczenia tytułu utworu Herlinga „Inny świat” powiedziała, że inny świat to świat odwróconego dekalogu, świat, w którym nie ma miejsca na uczucia i ludzkie odruchy. Mottem utworu są słowa Dostojewskiego z „Zapisków z martwego domu”: „Tu otwierał się inny, odrębny świat, do niczego nie podobny, tu panowały inne, odrębne prawa, inne obyczaje, inne nawyki i odruchy, tu trwał martwy za życia dom, a w nim życie jak nigdzie i ludzie niezwykli.” „Inny świat”, „Martwy dom” te określenia można odnieść zarówno do Rosji jak i łagrów. „Inny świat” to świat beznadziejności, braku litości i obojętności, życie w świecie odwróconych wartości moralnych. W takim to właśnie świecie znalazł się autor powieści. Więźniowie łagru traktowani byli w sposób okrutny, zmuszani do nieludzkiego wysiłku, w bardzo trudnych warunkach klimatycznych. Panował tam straszliwy głód, który doprowadzał do obłędu. O zachowaniach ludzkich decydował już tylko biologiczny odruch przedłużenia życia, chociaż o jeden obozowy dzień. Ludzie ci zmuszeni byli zapomnieć o prawach i zasadach wyznaczających dotychczas granice ich postępowania, obojętnieli na otaczające ich zło, przyzwyczajali się do innego świata, w którym przyszło im żyć. Nie można tu było przenosić norm zachowania ze świata normalnego. Trzeba było stać się człowiekiem złagrowanym, a więc akceptującym prawa rządzące w zniewolonej i zdegradowanej rzeczywistości. Jednak z drugiej strony całkowita zgoda na obozową moralność była równoznaczna z zupełnym upodleniem, wyzbyciem się resztek człowieczeństwa. Bohaterowie na różne sposoby próbują ocalić własną godność. Kostylew opalał w ogniu ociekająca krwią i ropą rękę, aby nie pracować dla Rosjan, aby nie dać się wykorzystać. Ból, jakiego doznawał, nie pozwalał mu zapomnieć o ludzkich uczuciach: o litości i godności. Kostylew, przebywając w obozie, starał się przychodzić innym z pomocą. Oddawał więc swą żywność, pomagał chorym i cierpiącym, zawyżał normy więźniom. Do końca pozostał sobie wierny. Zesłany na etap, czyli pewną śmierć popełnił samobójstwo oblewając się wrzątkiem.

Sam autor natomiast szukał w obozie przyjaźni, usiłował zachować współczucie wobec innych. Zaproponował małżeństwo „generalskiej doczce”, by uchronić ją przed nocnymi łowami. W innym świecie mamy wiele przykładów ludzi, którzy nie ulegli złagrowaniu. Sama postać autora jest tego idealnym przykładem, ponieważ mimo warunków w jakich się znalazł, nie stracił swojej moralności. Jak każdy więzień musiał troszczyć się tylko o siebie, jednak nigdy nie odmówił pomocy kolegom: podtrzymywał chorego na „kurzą ślepotę” tragarza, Fina Rusto Karinena - „zabójcę Stalina”, dzielił się pożywieniem, wysłuchiwał, rozmawiał, podtrzymywał na duchu słabszych psychicznie, nie wydał tajemnicy Kostylewa. Bunt przeciwko systemowi podjęła też Natalia Lwowna, która była gotowa narażać się dla innych w imię humanitarnej pomocy głodującym, a nawet targnąć się na własne życie, by dalej nie pozwalać się upokarzać. Niektórzy do decyzji o obronie swojej moralności dojrzewali stopniowo. Tak było np. z trzema siostrami zakonnymi, które na początku podporządkowały się rygorom łagru, ale później odmówiły pójścia do pracy „dla szatana”. Ich postawa budziła szacunek więźniów. Przykładów takich zachowań jest więcej w „Innym świecie”, np. historia miłości pielęgniarki Fiodorowny i Jarosława. Nie wszyscy w obozie mieli wystarczająco silną psychikę, wyczerpująca praca łamała ludzi i poniżała ich do tego stopnia, że nie było rzeczy, której by nie zrobili dla zdobycia dodatkowego kawałka chleba. Potwierdza to historia „generalskiej doczki”, którą głodem zmuszono do tego, by zrezygnowała z cnoty. Raz odstąpiwszy od swoich zasad, dziewczyna spadła na samo dno. Więzień do końca złamany, odczuwał wobec siebie odrazę, ktoś taki już nigdy nie mógł wrócić do normalnego świata. Ale przecież zniewolenie nie musi oznaczać przekreślenia istoty człowieczeństwa. Herling-Grudziński uważa, ze nawet w nieludzkich warunkach, przy ogromnym samozaparciu, można ocalić w sobie godność, a przez to ocalić siebie. Walka o zachowanie podstawowych, niepodważalnych wartości, próba ich obrony nadaje ludzkiemu życiu sens.

Kolejnym utworem, w którym podjęty został temat zsyłki przez rosyjskiego twórcę jest „Jeden dzień Iwana Denisowicza” autorstwa Aleksandra Sołżenicyna. Autorowi opowieści postawiono zarzut agitacji antyradzieckiej i na osiem lat skazano na zesłanie. Do łagru trafiali głównie ludzie niesłusznie oskarżeni, którym stawiano wymyślone zarzuty i biciem zmuszano do podpisywania fałszywych zeznań – np. Szuchow uciekł z niemieckiej niewoli, by zostać „szpiegiem obcego wywiadu”, kapitan Bujnowski zaś przyjaźnił się z oficerami zachodnioeuropejskimi. Elementem nierozerwalnie związanym z rzeczywistością obozową była praca. Odbywała się ona w ciężkich, syberyjskich warunkach – gdzie zima jest najdłuższą porą roku, a mrozy i śnieg są dominantą północnego krajobrazu. Roboty wykonywane przez więźniów były uciążliwe i wymagały ogromnego wysiłku. Motywacją do wydajnej pracy miała być oczekiwana nagroda – zwiększenie racji żywnościowej. „Wyrobienie” normy doprowadzało do stanu skrajnego wyczerpania. Niskokaloryczny, bezwartościowy pokarm mógł jedynie oszukać żołądek. Zesłańcy zapadali na liczne choroby, a nie leczeni we właściwy sposób umierali.

Innym elementem rzeczywistości obozowej był przejmujący chłód, który towarzyszył więźniom zarówno w miejscu pracy, jak i w baraku. Zekowie w warunkach ciężkiej, północnej zimy chodzą w marnych ubraniach i dziurawych walonkach. Sytuację pogarszają także wielogodzinne rewizje na mrozie czy chociażby długie oczekiwanie na rozprowadzenie – czyli wymarsz do pracy. W łagrze nie dziwią także nikogo wieloletnie wyroki. Więźniowi, któremu kończy się wyrok preparuje się dowody winy, przedłużając odbywaną karę o następnych wiele lat. Warunki obozowe sprawiają, że więzień staje się wrogiem innego więźnia. Jak pokazuje przykład Szuchowa, przetrwać mógł tylko ten, kto zobojętniał na wszystko, a jednocześnie nauczył się „organizować” sobie życie i oszczędzać się.

Iwan Denisowicz Szuchow to postać człowieka złagrowanego. Jest przeciętnym, pracowitym więźniem, z pochodzenia chłopem. Postać tytułowa to jakby studium psychiki człowieka, który chce przeżyć obóz i wrócić. Szuchow ma za sobą osiem lat odbytego wyroku, zna łagry i ich funkcjonowanie, niczemu się nie dziwi i przeciw niczemu się nie buntuje. W jego kodeksie postępowania są pewne jasno ustalone zasady. Zek nie ma szans na dochodzenie swoich praw, nie powinien nigdy się zagapić (samotnie spacerować, zapomnieć się ukłonić przełożonemu, zaniedbać odnowienia numeru na waciaku). Więzień powinien milczeć podczas rewizji i bicia, aby nie narazić się na pobyt w karcerze, starać się przyjmować postawę proszącą wobec brygadzisty i ważniejszych czy bogatszych skazańców, ale w żadnym wypadku nie narzucać się i nie pchać. Złagrowany człowiek to nie tylko ten, który nosi obozową odzież, ale ten, którego dusza jest złagrowana, a ciało pracuje, aby przetrwać nie zwracając na siebie uwagi. Pracę traktuje jako jedyną rzetelną receptę na przetrwanie.

Tytułowy więzień sowieckiego łagru reprezentuje heroizm bierny, trwanie pomimo upodlenia i wszechwładzy absurdalnego systemu. Zasługuje na szacunek już choćby dlatego, że zdołał jakimś cudem wprowadzić porządek do swego beznadziejnego losu. Pozbawiony złudzeń, wspomnień, nadziei i buntowniczych myśli, staje się uosobieniem pokory w cierpieniu. Sołżenicyn dowodzi, że rewolucja dokonawszy krwawej rozprawy z inteligencją, zwraca się przeciwko zwykłym, prostym i uczciwym ludziom, w uczciwości i prostocie dostrzegając zagrożenie dla swych zbrodniczych planów. „Jeden dzień Iwana Denisowicza” to wstrząsający dokument, który jednocześnie jest prawdziwym arcydziełem literackim.

Aby przetrwać w lagrach i łagrach, trzeba było żyć według dwóch nadrzędnych zasad: pierwsza to umiejętne unikanie pracy, druga organizowanie jedzenia. To chleb był w obozie najcenniejszą zdobyczą - obiektem pożądania każdego więźnia, wręcz sacrum. Nieraz, by go zdobyć, trzeba było uciec się do niemoralnych zachowań, działając w myśl zasady „cel uświęca środki”. Kradzież była na porządku dziennym. Kto by też zwracał uwagę na taką drobnostkę, gdy na zabicie człowieka reaguje się „Nic się nie stało. Zwyczajna rzecz!”. We wszystkich ukazanych utworach problem przetrwania wydaje się najistotniejszy, jednak różnią się postawy przyjęte przez poszczególnych bohaterów. Jedni, jak Tadeusz czy Szuchow, obojętnieją, starają się nie dostrzegać wszechobecnego cierpienia i śmierci, czy też są w stanie do największych wyrzeczeń w imię zachowania życia. Inni jak Kostylew czy Grudziński do końca nie tracą wiary w człowieka i wierzą, że oprócz ocalenia życia, ważne jest także ocalenie człowieczeństwa. Trudno oceniać jednych i drugich, bo dziś nikt nie jest w stanie zrozumieć jak bardzo destrukcyjne były sowieckie i hitlerowskie metody wyniszczenia człowieka.

strona:    1    2    3    4    5  





Obraz okrucieństw wojny na wybranych przykładach literatury lagrowej i łagrowej

Ocena:
20/20
Teza: Literatura łagrowa i lagrowa nie powinna jedynie uświadamiać o ogromie cierpienia, powinna również być przestrogą na przyszłość.

Ocena opisowa nauczyciela: Oryginalna kompozycja pracy, przemyślana i konsekwentnie poprowadzona. Dojrzałe przemyślenia.

Dekalog obozów koncentracyjnych. Rozwiń temat na celowo wybranych przykładach literackich.

Ocena:
20/20
Teza: Życie obozowe więźniów podporządkowane odwróconemu dekalogowi – nawiązane do biblijnych Dziesięciu Przykazań.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca napisana przystępnym językiem. Zawiera logiczną argumentację, wyraźny podział na poszczególne części. Bogata bibliografia i poprawny plan pracy.

Człowiek w sytuacji granicznej. Analiza postaw bohaterów literatury obozowej

Ocena:
20/20
Teza: Różnorodność czynników wpływających na postawy człowieka w obozie koncentracyjnym.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja w pełni realizuje temat. Poprawna bibliografia i ramowy plan wypowiedzi.

Różne formy przetrwania w łagrach i obozach koncentracyjnych. Omów temat na podstawie wybranych utworów literatury powojennej

Ocena:
20/20
Teza: Relacje ludzi, którzy przeżyli pobyt w łagrach lub lagrach w literaturze powojennej.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca płynna, przemyślana. Dojrzałe argumenty i wnioski.

Ludzie XX wieku w sytuacjach ekstremalnych. Omów problem, odwołując się do utworów Borowskiego, Nałkowskiej, Herlinga-Grudzińskiego, Moczarskiego i Krall

Ocena:
20/20
Teza: Najbardziej poruszające literackie przykłady stłamszenia wolności i godności ludzkiej.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w pełni wyczerpuje temat. Poprawna bibliografia i plan pracy.

Obóz Auschwitz we wspomnieniach więźniów

Ocena:
20/20
Teza: Obóz Auschwitz jako miejsce kaźni i nieme świadectwo ludobójstwa.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przemyślana, poprawnie ujęte poszczególne elementy obozowego życia.

Zanalizuj postawy człowieka w sytuacji ekstremalnej na przykładzie literatury obozowej

Ocena:
20/20
Teza: Na zmiany w zachowaniu i postawy w sytuacji ekstremalnej ma wpływ trwanie sytuacji stresogennej.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca wnikliwie i szczegółowo opisuje postawy człowieka w ekstremalnych sytuacjach. Poprawnie dobrana literatura obozowa, czytelny wstęp i zakończenie.

Postawy więźniów obozów koncentracyjnych w utworach literatury polskiej i obcej

Ocena:
20/20
Teza: W powojennej literaturze odnajdziemy zapisy poświęcone postawom więźniów w obozach hitlerowskich oraz stalinowskich.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja wnikliwie realizuje temat. Poprawna bibliografia i plan pracy.

Proza wobec doświadczeń hitlerowskich obozów koncentracyjnych i sowieckich lagrów. Omów na wybranych przykładach

Ocena:
20/20
Teza: Rzeczywistość koncentracyjna jako specyficzna kategoria „Innego świata” oraz katastroficzny kres cywilizacji i historii.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca kompleksowa, oparta na solidnych przykładach, spójna.

Dekalog człowieka w czasie wojny. Omów na wybranych przykładach

Ocena:
20/20
Teza: Omówienie dekalogu człowieka, obowiązującego w czasie wojny.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja opiera się na literaturze obozowej. Ciekawy sposób odniesienia dekalogu katolickiego do sytuacji panującej w łagrach i lagrach.

Moralność obozowa a moralność ludzi wolnych. Rozważ problem w odniesieniu do wybranych utworów literackich

Ocena:
20/20
Teza: Ukazanie ceny jaką kosztowało zachowanie moralności w obozie, a także podejścia do kwestii moralnych twórców powojennych.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca wnikliwa. Opisuje kwestie związane z moralnością w literaturze obozowej i powojennej. Dojrzałe wnioski.

Próby ocalenia człowieczeństwa na przykładzie literatury łagrowej i lagrowej. Przedstaw temat na podstawie wybranych utworów literackich

Ocena:
19/20
Teza: Przez obozy przewinęły się miliony ludzi, a każdy z nich przyjmował inną postawę wobec mechanizmu, z jakim przyszło mu się zmierzyć. Nie sposób ocenić rzeczywistości obozowej współczesną miarą.

Ocena opisowa nauczyciela: Bardzo ciekawie poprowadzona praca, oryginalna kompozycja, wiele przykładów literackich.

Próby zachowania moralności podczas wojny i okupacji. Omów problem, odwołując się do wybranych utworów

Ocena:
19/20
Teza: Żadne warunki nie zwalniają człowieka od jego obowiązków moralnych, nawet podczas wojny, a spełniając je wobec innych może osiągnąć szczęście.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przemyślana i dojrzała. Liczne przykłady literackie, ukazujące różnorodność przedstawionego problemu.

Obraz hitlerowskich obozów i sowieckich łagrów w literaturze XX wieku. Omów na wybranych przykładach

Ocena:
19/20
Teza: Hitlerowskie obozy koncentracyjne i sowieckie łagry były konsekwencją systemu totalitarnego, miejscem cierpień milionów niewinnych ofiar i masowego ludobójstwa.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca szeroko opisuje sytuację w obozach i łagrach. Odnosi się do licznych pozycji literackich.

Problemy moralne bohaterów Innego świata i opowiadań Gustawa Herlinga-Grudzińskiego

Ocena:
19/20
Teza: Bohaterowie Innego świata i opowiadań Gustawa Herlinga-Grudzińskiego pomimo nieludzkich warunków życia zachowują swój własny system wartości.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca bardzo dobra. Wywód logiczny i bogato uargumentowany. Poprawnie dobrana bibliografia.

Motyw zsyłki i katorgi w literaturze i XIX i XX wieku

Ocena:
19/20
Teza: Literatura XIX i XX wieku przedstawia bohaterów skazanych na zsyłkę, łagier, którzy potwierdzają twierdzenie Marii Dąbrowskiej, że „warunki są tylko warunkami, a człowiek jest aż człowiekiem”.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca porusza wyjątkowy temat i przedstawia go bardzo szczegółowo. Poprawnie dobrane lektury.

Losy jednostek w obozach koncentracyjnych. Omów na przykładzie wybranej literatury obozowej

Ocena:
18/20
Teza: Literatura obozowa stanowi do dziś cenny dokument tamtych dni. Jej autorzy nie oskarżają człowieka, który za wszelką cenę stara się przeżyć, lecz system, który doprowadził do powstania obozów.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w sposób poprawny realizuje temat, przejrzysta, zwięzła i spójna. Właściwie dobrana bibliografia.

Poszukiwanie prawdy o życiu autora w dziełach Gustawa Herlinga-Grudzińskiego

Ocena:
18/20
Teza: Gustaw Herling-Grudziński obdarowuje postaci swoich utworów sumą własnych przeżyć, doświadczeń i w ten sposób daje świadectwo własnych poglądów.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca ciekawa, przedstawia szeroki wachlarz literackich kreacji Grudzińskiego. Poprawna bibliografia, bogate wnioski.

Obozowa codzienność na podstawie prozy lagrowej i łagrowej

Ocena:
18/20
Teza: Literatura obozowa stanowi ważne świadectwo życia i sposobów przetrwania w łagrach i lagrach.

Ocena opisowa nauczyciela: Temat przedstawiono zwięźle na podstawie odpowiednio dobranej tematyki. Ciekawa kompozycja.