Pogotowie maturalne: Motywy literackie - Motyw śmierci


Człowiek wobec śmierci w literaturze i sztuce. Przedstaw zagadnienia na wybranych przykładach

Różnorodne sposoby ukazywania stosunku człowieka do śmierci, ściśle uzależnione są od uwarunkowań historycznych, światopoglądowych i epokowych. Niektóre okresy odwołują się do motywu śmierci i problematyki umierania szczególnie często, wspierając człowieka w próbach zgłębienia ich natury i istoty, kreując na gruncie utworów literackich różnorodne ujęcia, niosące za sobą niezwykle ważne przesłania i prawdy o człowieku i świecie. Inne traktują śmierć jako temat tabu. Niezależnie od czasów historycznych, śmierć zawsze pozostawała dla człowieka nieprzeniknioną tajemnicą, a szczególnie to, co po niej następowało. W zależności od wiary niektórzy przyjmują ją ze spokojem, inni boją się jej, uważają za wielką niesprawiedliwość. Artyści, zgłębiając zagadki ludzkiej egzystencji, często wykorzystywali motyw śmierci, by ukazać swój stosunek do niej lub stosunek swego pokolenia. Dzięki różnorodności takich przekazów możemy bliżej przyjrzeć się tajemnicy rzeczy ostatecznych i spróbować ukształtować swój pogląd na śmierć.

Twórczość średniowieczna, kształtowana w duchu uniwersalizmu teokratycznego świata, podporządkowana odkrywaniu i propagowaniu boskich prawd zajmowała szczególnie wyraziste i specyficzne stanowisko wobec problemu śmierci. Literatura średniowieczna utrwaliła istotny model umierania, wpisującego się w ideały rycerskiego etosu i śmierci na polu bitwy, zrealizowany między innymi w słynnej, wywodzącej się z nurtu chanson de geste „Pieśni o Rolandzie”. Ujęcie ostatnich chwil wielkiego hrabiego Rolanda, konającego w na polu bitwy w wąwozie Ronceval, wykreowane zostało za sprawą zastosowania heroizacji i sakralizacji wydarzeń. To właśnie za jego sprawą ujawnia się i krystalizuje w osobie Rolanda portret człowieka, umierającego śmiercią idealnego rycerza średniowiecznego. Rezygnuje on z wzywania posiłków, decydując się na podjecie samotnej, nierównej walki, świadomy rychłej śmierci - w imię honoru. W obliczu nieuchronnego końca często odwołuje się do Boga poprzez modlitwę za swoich towarzyszy oraz za własną duszę. Ukrywa róg i swój wspaniały miecz, by nie dostały się one w ręce pogan. W chwili śmierci dokonuje rachunku sumienia, żałując za swe winy i powierzając swoją duszę Stwórcy, dokonuje symbolicznego gestu wasalnego unosząc ku niebu swą rękawicę – oddaje tym samym Bogu swoje życie jako lenno. Jawi się zatem jako człowiek głęboko wierzący, zwłaszcza iż w imię swojej wiary walczy z poganami. Postawa Rolanda zostaje dodatkowo uświęcona poprzez wizję aniołów zabierających jego duszę do nieba w chwilę po śmierci. Rycerz odznacza się niebywałym męstwem – konając, ostatkiem sił powala jeszcze saraceńskiego przeciwnika. Jest dozgonnie oddany Francji, ku której w chwili śmierci zwraca twarz. Każdy szczegół umierania Rolanda został w utworze nacechowany niemalże symbolicznie, czyniąc tym samym portret wyodrębnionego z tła bohatera doskonałą i pełną realizacją założeń rycerskiego umierania. Tworzy ono niedościgniony ideał, do którego dążyć winni wszyscy inni. Roland oddaje bowiem życie na polu walki, z honorem, za ojczyznę, władcę, religię i współtowarzyszy. Takie ujęcie sposobu śmierci prowadzącej do świętości stanowi stały topos literatury. Ich funkcja to gloryfikacja bohaterskiego życia i czynów rycerskich, a także upamiętnienie wybitnych jednostek.

Epoka renesansu charakteryzowała się odejściem od średniowiecznego sposobu postrzegania śmierci oraz przypominania o jej nieuchronności. Istota ludzka, jej egzystencja a także śmierć ponownie znalazły się w kręgu zainteresowań naukowców, rzeźbiarzy i poetów. Snując refleksje na temat śmierci nie można pominąć najsłynniejszego w literaturze renesansu utworu funeralnego, jakim były „Treny” Jana Kochanowskiego. Ów monolog zbolałego poety skierowany do zmarłej córki, przepełniony jest refleksjami nad dotkliwą stratą oraz problematyką życia i śmierci. „Tren I” rozpoczyna rozbudowana inwokacja, po kolei są przywoływani: Heraklit, skargi Simonidowe, wszystkie żale i frasunki. Autor prosi owe zjawiska o pomoc w opłakiwaniu utraconej córki, zabranej przez śmierć niepobożną, czyli okrutną. Wers jedenasty zaczyna się od alegorii smoka pożerającego młode słowiki, które symbolizują Urszulkę. Potwór nastaje również na życie matki, która zmuszona jest patrzeć na śmierć potomstwa i rozpaczać, ledwo uszedłszy z życiem. Śmierć przedstawiona została jako budzące obawę, zagrożenie życia.

W „Trenie II” poeta uskarża się na bezwzględność mitycznej pani świata umarłych. Dla Jana z Czarnolasu Persefona jest niemal jednoznaczna z uosobieniem śmierci, której jest symbolem. „Tren IV” rozpoczyna apostrofa do śmierci: „Zgwałciłaś, niepobożna Śmierci, oczy moje,/Żem widział umierając miłe dziecię swoje!”. Wyraża to bezpośrednią reakcję człowieka patrzącego na umierające dziecko. W celu nadania śmierci cech dramatycznych Kochanowski posłużył się wyrazistą metaforą - oczy ojca zostały zgwałcone widokiem konającej córki. Poeta zrozumiał znaczenie cierpienia i żalu po utracie swego dziecka, dlatego nie dziwi się już historii Niobe, która z ogromnego żalu i goryczy, spowodowanej stratą wszystkich dzieci, zamieniła się w głaz. „Widziałem, kiedyś trzęsła owoc niedordzały,/A rodzicom nieszczęsnym serca się krajały” - fragment ten zawiera plastyczny obraz owocu niedojrzałego, strąconego przez śmierć, który odnosi się do przedwczesnego odejścia dziecka z tego świata. Metaforyka owocu użyta jest także w „Trenie V”, gdzie Urszulka przyrównana jest do małej oliwki, którą „sadownik podciął skwapliwy” oraz w „Trenie XII”, w którym przyrównana została do bujnego, lecz niedojrzałego kłosa, złamanego przed okresem żniwa. Owoc i kłos symbolizują niewinność, młodość, przynależność do rodziców. Przerażającą perspektywę śmierci w „Trenie VII” ukazanej jako sen wyrażają 3 epitety: żelazny, twardy, nieprzespany. Wyrażają one ogrom przerażenia śmiercią, która pojmowana jest jako więzienie (żelazne kajdany) lub wieczny sen, którym nie można się nasycić, nigdy nie przyniesie odpoczynku. „Treny” Jana Kochanowskiego mocno zakorzeniły się w polskiej świadomości narodowej, zmuszając zarówno do refleksji nad istota śmierci, jak i pozostając niedoścignionym wzorcem literackim.

Również Jan Matejko wykorzystał w swoim obrazie „Jan Kochanowski nad zwłokami Urszulki” motyw śmierci zamieszczony w „Trenach”. Obraz przedstawia poetę z Czarnolasu przeżywającego wielką tragedię spowodowaną śmiercią ukochanej córeczki. Na pierwszym planie widnieje trumna ze zwłokami dziecka. Urszula ubrana jest w białą, powiewną, lekką sukienkę. Na niej leży czarny krzyż. Rączki położone ma na brzuszku. Twarz przykrywają jasne, blond włosy. Na głowie założony na wianek. U jej stóp leży lutnia, która jest symbolem poezji. Na drugim planie widnieje ojciec pochylony nad zwłokami dziecka. Obejmuje on ciało dziewczynki, chcąc złożyć ostatni pocałunek. Ubrany jest w czarny żupan z kołnierzem. W głębi widać obraz na ścianie i zapalone świece. Po przeciwnej stronie ujawnia się biały regał z książkami. Panuje to nastrój zwątpienia, oczekiwania. Ojciec oczekuje, że może dziecko „ożyje”. Wątpi, iż może się to stać, ale chce zobaczyć dziecko żywe. Myślę, że ten obraz bardzo dobrze odzwierciedla ból, żal i ojcowską miłość.

Motyw stosunku człowieka do śmierci pojawia się również w literaturze romantycznej. Doskonałym przykładem może tutaj być śmierć nieszczęśliwego kochanka. Tak było w przypadku głównego bohatera utworu Johanna Wolfganga Goethego „Cierpienia młodego Wertera”. Depresja Wertera zaczęła się na dobre, w momencie gdy do domu powrócił Albert, narzeczony Lotty. Główny bohater aby ukoić swój ból decyduje się na opuszczenie miasteczka. Zdobywa pracę gdzie indziej, lecz cały czas wspomina Lottę. Stawiając wszystko na jedną kartę, składa dymisję i wyjeżdża na wieś do ukochanej. Werter przeżywa „Weltschmerz” – czyli „ból istnienia”. Ból ten bierze się z rozczarowania życiem. Werter coraz częściej sięga po alkohol, zaczyna mieć stany lękowe. Całymi dniami płacze, traci kontakt z rzeczywistością, ogarnia go pustka. Coraz częściej myśli o samobójstwie, a kiedy ostatnia wizyta kończy się nieprzyjemnym zgrzytem. Werter strzela sobie w głowę. Przed popełnieniem samobójstwa Werter żegna się z Albertem, pisząc:
„Albercie, ale mi przebacz! Zburzyłem twój spokój domowy, obudziłem pomiędzy wami wzajemne niedowierzanie. Bądź zdrów! Ja odchodzę!
Bądźcie szczęśliwi przez moją śmierć! Albercie!
Daj szczęście temu aniołowi! Niech błogosławieństwo Boże spocznie na tobie!”
Bohater jest spokojny, opanowany, czuje, że swoją śmiercią uszczęśliwia innych, ofiaruje im spokój. Dla niego samego śmierć jest jedynym wyjściem, wybawieniem, bo nie może już znieść męki człowieka nieszczęśliwie zakochanego. Jego śmierć jest wybawieniem od nieszczęśliwej miłości.

Zupełnie inny stosunek do śmierci możemy wyczytać z obrazu Jacka Malczewskiego „Śmierć” namalowanego w 1902 roku. Koniec życia człowieka na płótnie można odebrać jako wybawienie od długiego życia. Na obrazie widzimy starszego mężczyznę i kobietę z kosą - śmierć. Śmierć trzyma rękę na oczach mężczyzny, możemy przypuszczać, że w tym momencie odbiera mu życie. Jak widać, mężczyzna nie ucieka, nie boi się, wręcz przeciwnie przyjmuje śmierć ze spokojem, z tęsknotą. Patrząc na ręce, twarz mężczyzny, można stwierdzić, że człowiek ten bardzo wiele przeżył, dużo pracował, jest on po prostu zmęczony długim, ciężkim życiem, a śmierć jest dla niego utęsknionym wybawieniem.

Masowość i brutalność śmierci możemy zobaczyć na obrazie Goi – „Rozstrzelanie powstańców madryckich”. Goya chciał nie tyle zrekonstruować scenę egzekucji, co pokazać dramatyczny kontrast między rozpaczą ofiar, a nieprzejednaniem oprawców. Widać ten zamysł w kompozycji, która podzielona została na trzy części. Po prawej stronie pluton egzekucyjny, po lewej ofiary gotowe do przyjęcia strzału, w środkowej części widzimy kolejnych skazańców. Podział obrazu na części ma za zadanie wyznaczenie granicy nie do przebycia pomiędzy powstańcami, a ich katami. Z jednej strony widzimy obrońców wolności, którzy w imię wartości takich jak honor i patriotyzm chcą poświęcić życie. Przed nimi zaś zbrodniarze, ślepo wykonujący rozkazy. Światło na koszuli rozstrzeliwanego to środek użyty nie tylko po to, by na tej postaci skupić wzrok widza. Chodzi tu również o przenośne znaczenie, że racja i prawda są po tej stronie, gdzie dwie wyciągnięte ręce starają się powiedzieć światu o krzywdzie i zbrodni. To dzieło daje nam obraz śmierci za swoje ideały i wyznawane wartości, ale także obraz śmierci, którą zadaje niestety jeden człowiek drugiemu człowiekowi.

Szczególnego wymiaru i znaczenia nabrały śmierć i sposób umierania w epoce współczesnej, gdzie wiązano je ściśle z burzliwymi dziejami ówczesnych wydarzeń. Zwłaszcza okrucieństwa historii II wojny światowej sprawiły, iż stały się jednym z głównych wyznaczników cywilizacji XX wieku, a śmierć przyjmowała wielokrotnie kształt masowej i okrutnej. Z takim ujęciem spotykamy się między innymi w utworze „Zdążyć przed Panem Bogiem” Hanny Krall, ukazującym autentyczne doświadczenia i losy Żydów związane z pobytem w warszawskim getcie i powstaniem w nim. Losy przedstawionych tu ludzi były niezwykle zróżnicowane, jednak wiązały się zawsze i nieustannie z wyborami pomiędzy życiem a wszechobecną śmiercią. Była ona nieludzka i upadlająca, jako wynik zbiorowych mordów, jednostkowych zabójstw, wycieńczenia, głodu czy chorób. W rzeczywistości, w której egzystencja ludzka nie miała żadnej wartości było o nią nadzwyczaj łatwo. Ludzie mieli okazję na co dzień oglądać jej straszliwe obrazy. Stała się ona wręcz przeznaczeniem uwięzionych i ich jedyną ucieczką przez utratą resztek człowieczeństwa, dlatego wielu decydowało się na samobójstwo. Żydzi zorganizowali powstanie, nie po to, by w nim zwyciężyć, gdyż świadomi byli oczywistej klęski. Postanowili w ten sposób zawalczyć o jedyną rzecz, dzięki której ocalić mogli resztki swoich ludzkich praw i godności, którą było decydowanie o własnym końcu i godnym umieraniu w karabinem w ręku czy poprzez samobójstwo, nie zaś w komorach gazowych, w poniżeniu, milczeniu i bezradności. Sami zatem wybrali śmierć i jej kształt, nie czekając na nią, chcąc tym samym uczynić moment jej przyjścia mniej tragicznym, w pewnym sensie kontrolować ją.

Jednym z najsłynniejszych a zarazem najbardziej kontrowersyjnych przykładów ukazywania śmierci we współczesnej sztuce jest obraz Pabla Picassa pt. „Guernica”. Głównym bodźcem twórczym stał się dla Picassa atak niemieckich bombowców na tytułowe miasto 26 kwietnia 1937 r. Szczególnie wstrząsnęły nim fotografie ruin miasta oraz opis tragedii ukazany w lokalnych gazetach: „Niebo zionęło śmiercią. W dole rozpadały się domy. Na placu targowym w bruzdach ziemi mieszały się szczątki ludzi, bydła i koni. Kto przeżył instynktownie uciekał z miasta; matki biegły z dziećmi na ręku. Ale nie wszyscy zdążyli, gdyż co dwadzieścia minut nadlatywały nowe eskadry. Bombardowanie trwało 2 godziny, Guernica została zrównana z ziemią.”

Z technicznego punktu widzenia „Guernica” jest zasadniczo rysunkiem, kompozycją i syntezą. Malowany w odcieniach czerni, szarości i bieli, obraz jest karykaturalnie przerysowaną wizją terroru i przerażenia. Płaskie postaci, prawie pozbawione modelunku i połączone przez najogólniejszy zarys perspektywy, składają się na obraz nieodpowiadający żadnym konwencjonalnym wyobrażeniom piękna. Postaci trzech kobiet, z ciałem martwego dziecka na rękach, płaczącej oraz niewiasty z lampą, poszarpane i zniekształcone ciało żołnierza ściskającego w martwej dłoni miecz, otwarte usta wydające jakby zbiorowy krzyk przerażenia, wykrzywiony grymasem bólu pysk konia, złowieszczy łeb okrutnego byka i żarówka otoczona ostrymi zębami korony słonecznej - wszystko to oddaje horror wojny totalnej. Gesty owych postaci nie należą do normalnych, które mogłaby wywołać rozpacz czy ból. Stanowią najprostsze i najgłębsze odbicie strachu i paniki w obliczu absurdalnej zbiorowej zbrodni.

Pablo Picasso chciał wyrazić w swym dziele podział świata oraz okrucieństwo wojny. Śmierć ukazana na obrazie została odarta z wszelkiej wzniosłości i heroizmu. Jest anonimowa, brutalna i nagła. Jej ofiarami są niewinni ludzie, którzy na równi ze zwierzętami skazani zostają na dramatyczną rzeź. „Guernica” przedstawia wizję masowej zagłady w mgnieniu oka, mgnieniu, które pozostawia pod powiekami plamy czerni i bieli. Jest to dzieło o charakterze dramatycznym, rozdzierające, przesycone niepokojem i grozą, wyrażające tragedię jednostek i całych narodów.

Jak widać na przykładzie ukazanych utworów stosunek człowieka do śmierci zmieniał się zarówno w kolejnych epokach, jak i zależał od indywidualnych przeżyć bohaterów. Dla jednych śmierć była wybawieniem od cierpienia lub zapowiedzią lepszego, pozaziemskiego bytowania, dla innych stanowiła największe zło, szczególnie gdy umieranie łączyło się z bólem, okrucieństwem czy wojną. Nie sposób zrozumieć sensu śmierci i, dopóki żyjemy, trudno się z nią pogodzić, przygotować na jej nadejście. Wydaje się czymś obcym, niezrozumiałym. Może właśnie dlatego tak wielu artystów próbowało oswoić się ze śmiercią, ukazując różne jej oblicza.

strona:    1    2    3    4    5  





Bo życie kruche jest... Motyw cierpienia i śmierci na podstawie wybranych utworów literackich i dzieł sztuki

Ocena:
20/20
Teza: Bohaterowie literaccy często staja w obliczu śmierci i cierpienia. Zjawiska te są wielowymiarowe i często nieuniknione.

Ocena opisowa nauczyciela: Temat trudny. Bardzo dobrze przeprowadzona argumentacja broni tezę prezentacji. Ciekawe wnioski uzupełniają całość. Brawo!

Symbol jako sposób nazywania niewyrażalnego. Interpretując wybrane utwory literackie i dzieła malarskie, określ rolę symbolu w komunikacji artystycznej

Ocena:
20/20
Teza: Śmierć, szczególnie u twórców modernistycznych ma często znaczenie symboliczne, jest nośnikiem pewnych głębszych przemyśleń i przeżyć autora

Ocena opisowa nauczyciela: Autor w umiejętny sposób porusza się po świecie literatury i sztuki. Na uwagę zasługuje bogata bibliografia.

Różne sposoby ukazywania śmierci i umierania w literaturze i malarstwie renesansu oraz przełomu XIX i XX wieku

Ocena:
20/20
Teza: Motyw życia i śmierci towarzyszy ludzkości od początku jej istnienia poprzez wszystkie epoki literackie i artystyczne.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca dojrzała, bardzo przejrzysta. Kolejne argumenty przedstawione są logicznie. Dobre wprowadzenie do tematu i wnioski.

Motyw śmierci w literaturze i sztukach plastycznych. Omów zagadnienie, odwołując się do wybranych dzieł

Ocena:
20/20
Teza: W zależności od epoki historycznej, kultury, światopoglądu i głoszonych idei człowiek próbował oswajać śmierć, pojąć jej zagadkę.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca bardzo obszerna i szczegółowa. Temat wnikliwie zanalizowany.

Śmierć jako motyw w literaturze i sztuce. Przeanalizuj zagadnienie na wybranych przykładach

Ocena:
20/20
Teza: Artyści, próbując przybliżyć innym tajemnicę śmierci, przedstawiali w swoich dziełach własne wyobrażenia umierania i życia pośmiertnego.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca bogata w różne wizje śmierci. Rozbudowana bibliografia, płynna i poprawna wypowiedź. Ciekawe ilustracje.

Analizując wybrane utwory literackie, omów funkcje śmierci i zła w baśniach, bajkach i mitach

Ocena:
20/20
Teza: Zło i śmierć podstawowymi elementami baśniowego, bajkowego i mitycznego świata.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w pełni realizuje temat. Ciekawe przykłady literatury podmiotowej, przemyślana kompozycja.

Danse macabre - motyw śmierci w literaturze i sztuce

Ocena:
20/20
Teza: Taniec śmierci odzwierciedla wszechobecność śmierci, która wszystkich ludzi traktuje tak samo.

Ocena opisowa nauczyciela: Motyw bardzo poprawnie opracowany. Zawiera zarówno literackie, jak i plastyczne przykłady. Dobra bibliografia i plan prezentacji.

Czekając na śmierć, czyli jak i w czym odnaleźć sens życia kiedy brak już nadziei. Rozwiń temat w oparciu o wybrane utwory z różnych epok

Ocena:
20/20
Teza: Autorzy każdej epoki przedstawiali ludzi oczekujących na śmierć, świadomych jej nieuchronnego nadejścia.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca zawiera wszelkie niezbędne argumenty. Poprawna konstrukcja, ciekawy tok myślenia.

Ars moriendi - wielcy bohaterowie literaccy wobec śmierci. Zaprezentuj ich postawy i autorskie sposoby kreacji analizując wybrane dzieła

Ocena:
20/20
Teza: Główne utwory związane z ars moriendi powstały w średniowieczu, jednak i w późniejszej literaturze możemy odnaleźć przykłady godnej śmierci.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca wykorzystuje dostępne argumenty. Poprawna stylistyka, logiczna spójność.

Przedstaw funkcjonowanie motywu śmierci w literaturze i sztuce średniowiecza i baroku

Ocena:
20/20
Teza: Charakterystyka obrazów śmierci w średniowieczu i barok

Ocena opisowa nauczyciela: Praca szczegółowa, zawiera wiele ciekawych przykładów z literatury i sztuki. Poprawna kompozycja, teza i wnioski.

Człowiek wobec śmierci w literaturze i sztuce. Przedstaw zagadnienia na wybranych przykładach

Ocena:
20/20
Teza: Artyści często wykorzystywali motyw śmierci, by ukazać swój stosunek do niej lub stosunek swego pokolenia.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca zawiera wiele interesujących przykładów. Poprawna bibliografia i plan.

Miłość i śmierć w wybranych utworach literackich i w sztuce

Ocena:
20/20
Teza: Miłość i śmierć w literaturze i kulturze – popularność omawianych motywów.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja w pełni realizuje temat. Ciekawe przykłady oraz wnioski.

Literackie i malarskie sposoby heroizacji śmierci bohatera. Omów problem na wybranych przykładach

Ocena:
20/20
Teza: Heroizacja śmierci bohaterów najczęściej służyła zachowaniu pamięci i oddaniu hołdu nieprzeciętnym jednostkom.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca ciekawa, oparta na przykładach z różnych epok literackich.

Przedstaw motyw poświęcenia życia w literaturze. Scharakteryzuj problem, analizując przykłady literackie z różnych epok

Ocena:
20/20
Teza: Ukazanie wyjątkowych postaci, które w imię szczytnej idei poświęciły własne życie.

Ocena opisowa nauczyciela: Temat ciekawie przedstawiony. Oparty na lekturach z różnych epok.

Wesela i pogrzeby w literaturze polskiej. Omów różnorodne ujęcia motywów, odwołując się do wybranych przykładów

Ocena:
20/20
Teza: Motyw wesela i pogrzebu w twórczości pisarzy polskich różnych epok.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja w pełni wyczerpuje temat - opisuje dwa wesela i dwie ceremonie pogrzebowe.

Przedstaw różne wyobrażenia ludzi dotyczące śmierci w oparciu o wybrane dzieła literackie

Ocena:
20/20
Teza: a) Uniwersalność i tajemniczość tematu śmierci widziana oczami twórców literatury.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja wnikliwie przedstawia wybrane utwory. Poprawny styl i kompozycja.

Motyw śmierci w literaturze i sztuce romantyzmu i Młodej Polski. Omów na wybranych przykładach.

Ocena:
20/20
Teza: Zaprezentowanie funkcjonowania motywu śmierci w literaturze i sztuce romantyzmu i Młodej Polski.

Ocena opisowa nauczyciela: Bogata bibliografia i szczegółowy plan prezentacji.

Przedstaw rolę motywu śmierci w wybranych utworach literackich

Ocena:
20/20
Teza: Pisarze i poeci w zależności od roli, jaką przypisywali motywowi śmierci opisywali różnorodne jej oblicza.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja przemyślana, pokazuje różnorodne wizje śmierci służące różnym celom autorskim.

In hora mortis. W jaki sposób poeci opisywali swoje przeżycia związane ze śmiercią ważnych dla nich osób?

Ocena:
20/20
Teza: Artyści przeżywając śmierć ważnych dla nich osób swoje refleksje przekazywali za pomocą języka poezji.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja w pełni realizuje temat. Mówi o poetyckich obrazach "godziny śmierci" w różnych epokach.

Wykorzystanie motywu śmierci w utworach literackich i malarskich XIX i XX wieku Omów, analizując wybrane dzieła

Ocena:
19/20
Teza: Literatura odbiega od przedstawiania śmierci wyłącznie w biologicznym wymiarze, nadając jej określony sens.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca logiczna, zawierająca bogatą literaturę podmiotową i przedmiotową. Wiele argumentów na udowodnienie tezy.

Motyw śmierci w literaturze i malarstwie. Omów na wybranych przykładach

Ocena:
19/20
Teza: Temat śmierci jest ciągle aktualny i fascynuje wielu artystów, dlatego też powstało mnóstwo dzieł poruszających tę kwestię.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca napisana dobrym stylem. W pełni realizuje temat.

Obraz śmierci w malarstwie i literaturze. Omów na wybranych przykładach

Ocena:
19/20
Teza: Myśl o śmierci towarzyszyła człowiekowi praktycznie od zawsze. Istnieją na to dowody w poezji, prozie, dramacie czy sztukach pięknych.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca napisana płynnym językiem. Ciekawe przykłady z malarstwa. Logiczna i przejrzysta kompozycja.

Motyw samobójstwa w literaturze. Przedstaw na wybranych przykładach pochodzących z różnych epok

Ocena:
19/20
Teza: W literaturze akt samobójstwa jest najczęściej potępiany i nie prowadzi do niczego pozytywnego.

Ocena opisowa nauczyciela: Temat zwięźle ukazany. Poszczególne argumenty sformułowane poprawnie. Jasne wnioski. Właściwy plan i bibliografia.

Śmierć i umieranie w literaturze dawnej oraz współczesnej. Omów na podstawie dwóch epok

Ocena:
19/20
Teza: Różnorodność sposobów ujęcia motywu śmierci i umierania jest ściśle uzależniona od okoliczności historycznych, światopoglądowych i epokowych.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca dojrzała, wnikliwie analizuje temat. Poprawnie dobrana literatura.

Motyw śmierci w literaturze. Dokonaj analizy wybranych utworów z różnych epok

Ocena:
19/20
Teza: Artyści, próbując przybliżyć innym tajemnicę śmierci przedstawiali w swoich dziełach własne wyobrażenia umierania i życia pośmiertnego.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca szeroko ukazuje motyw śmierci w literaturze. Szczegółowa bibliografia i plan pracy.

Przedstaw różne wyobrażenia ludzi dotyczące śmierci w oparciu o wybrane dzieła literackie

Ocena:
19/20
Teza: Przez wieki w literaturze śmierć przybierała różnorodne obrazy.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca na kilku przykładach pokazuje jak artyści przedstawiali śmierć. Poprawna bibliografia i język wypowiedzi.

Scharakteryzuj różne ujęcia motywu śmierci w literaturze i określ ich funkcje

Ocena:
19/20
Teza: Artyści odmiennie przedstawiali motyw śmierci w literaturze w zależności od funkcji jaką miał pełnić.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca pokazując różne ujęcia śmierci uwzględnia ich funkcję. Poprawny język, rozbudowana bibliografia i plan pracy.

Sposoby ukazywania bohaterskiej śmierci w literaturze. Scharakteryzuj je na podstawie wybranych utworów różnych epok literackich.

Ocena:
19/20
Teza: Mimo iż istota śmierci jest niezmienna, odmienne są sposoby prezentacji bohaterskiej śmierci w literaturze rożnych epok.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca poprawna, bogata bibliografia.

Sceny śmierci w literaturze. Porównaj i omów ich funkcje w wybranych dziełach

Ocena:
19/20
Teza: Aby „oswoić” śmierć poszczególni twórcy próbowali przedstawić różnorodne sceny śmierci.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca zawiera wszystkie niezbędne elementy. Poprawny plan pracy oraz bibliografia.

Obraz śmierci w sztuce średniowiecza. Omów na wybranych przykładach

Ocena:
19/20
Teza: Wyobrażenia śmierci w średniowieczu miały przede wszystkim charakter dydaktyczny – przypominały o kruchości ludzkiego żywota i zachowaniu pokory wobec Stwórcy.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca ciekawa, ukazuje różnorodność wizerunków śmierci. Poprawna bibliografia.

Motyw śmierci i czasów ostatecznych w literaturze, sztuce i muzyce. Omów, analizując wybrane przykłady

Ocena:
19/20
Teza: Motyw śmierć i czasów ostatecznych ukazywany jest na obraz i podobieństwo wyobrażeń ludzi żyjących w danej epoce.

Ocena opisowa nauczyciela: Zwięzła praca w pełni realizująca temat.

Topos śmierci heroicznej w literaturze. Przedstaw jego źródła i udowodnij jego popularność w epoce romantyzmu i literaturze współczesnej

Ocena:
19/20
Teza: Popularność motywu śmierci heroicznej w romantyzmie i czasach współczesnych.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja w pełni poprawna, właściwy dobór lektur i ciekawe wnioski.

Motyw miłości i śmierci. Przedstaw na wybranych przykładach literackich

Ocena:
18/20
Teza: Miłość i śmierć w literaturze to nierozerwalne uczucia.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca na odpowiednio dobranych przykładach literackich ilustruje postawioną tezę. Poprawna bibliografia.

Bohaterska śmierć w literaturze. Przedstaw na wybranych przykładach literackich

Ocena:
18/20
Teza: W romantyzmie twórcy ukazywali śmierć bohaterów w celu ukazania właściwej postawy patriotycznej, jednak sposoby przedstawiania zgonu bohatera były różne.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca poprawna, napisana dobrym językiem. Teza poprawnie uargumentowana.

Różne ujęcia śmierci w literaturze i sztuce. Omów na wybranych przykładach

Ocena:
18/20
Teza: Pomimo licznych prób ukazania śmierci w literaturze i sztuce wciąż pozostaje ona tajemnicą.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca poprawnie realizuje temat. Dobry język i styl wypowiedzi.

Samobójstwo jako temat utworów literackich różnych epok

Ocena:
18/20
Teza: Ucieczka przed realnym życiem, zagubienie w świecie wartości oraz niedojrzałość i nieodpowiedzialność jako źródła decyzji samobójczej wybranych bohaterów literackich.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca świetnie realizuje temat. Ciekawa kompozycja pracy.

Motyw umierania ukazany w literaturze. Omów na wybranych przykładach

Ocena:
18/20
Teza: W literaturze problem śmierci jest podejmowany niezwykle często.

Ocena opisowa nauczyciela: Poprawna i przejrzysta praca. Ciekawa prezentacja pps.

Śmierć w literaturze różnych epok

Ocena:
18/20
Teza: Śmierć to jeden z najczęściej pojawiających się motywów w literaturze.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca bardzo zwięzła. Poprawna forma wypowiedzi i przytoczone argumenty.

Człowiek wobec śmierci w poznanych utworach literackich różnych epok. Przedstaw na wybranych przykładach

Ocena:
18/20
Teza: Wizerunek śmierci zmieniał się w zależności od czasu, w którym poruszano ten temat.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przeciętna. Dobra argumentacja. Poprawny język i styl wypowiedzi.

Motyw śmierci heroicznej w wybranych utworach

Ocena:
18/20
Teza: Literatura wskazuje bohaterów, którzy poświęcając swoje życie w dobrej sprawie, ukazali swe męstwo i odwagę.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja poprawna, analizuje podstawowe utwory dotyczące heroicznej śmierci.

Stosunek człowieka do śmierci. Przedstaw problem, opierając się na wybranych lekturach

Ocena:
17/20
Teza: Obraz śmierci w literaturze ukształtowany jest na obraz i podobieństwo ludzkich wyobrażeń danej epoki.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca poprawna i przejrzysta. Śmierć została przedstawiona wieloaspektowo, na przykładzie lektur z różnych epok.

Funkcje motywu śmierci w literaturze i sztuce. Przedstaw na podstawie wybranych utworów

Ocena:
17/20
Teza: Śmierć jest zjawiskiem ponadczasowym, które na przestrzeni epok literackich zmienia swój wizerunek.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przeciętna. Poprawna bibliografia i plan wypowiedzi.

Wizerunek śmierci w utworach literackich i malarstwie. Zaprezentuj odwołując się do wybranych przykładów

Ocena:
17/20
Teza: We wszystkich epokach niemal każdy twórca podejmował temat śmierci.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca poprawna, a temat przedstawiony na wielu przykładach.

Miłość, samotność i śmierć w literaturze. Przedstaw temat, odwołując się do wybranych przykładów

Ocena:
17/20
Teza: Zróżnicowanie kreacji miłości, śmierci i samotności na przestrzeni wieków.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przeciętna i tendencyjna. Poprawna bibliografia.