Pogotowie maturalne: Motywy literackie - Motyw cierpienia


Różne sposoby pisania o cierpieniu. Porównaj trzy wybrane utwory z różnych epok, konfrontując ich kształt literacki i wizerunek ludzi dotkniętych przez los

Rozważając problem cierpienia na podstawie dzieł związanych z tą tematyką, można zauważyć, że często dopiero w trakcie czytania buduje się w czytelniku pewna wrażliwość, stają się one bodźcem do rozmyślań na ten temat. A jest on niezwykle delikatny. Intrygujący. Bardzo trudny. Jeden z ważniejszych. Twórcy ukazują nam w swoich dziełach całą gamę artystycznych sposobów wyrażania pewnych racji, sądów, przeżyć. Oddziałują tym samym na odbiorcę emocjonalnie i estetycznie, posługują się różnymi środkami wyrazu, różnymi przykładami, skutkiem czego my jako odbiorcy otrzymujemy obraz problemu i motywu cierpienia niezwykle bogaty i różnorodny, możemy z niego wybrać to, co nas najbardziej porusza i dotyczy. Literatura oferuje różne interpretacje cierpienia, prezentują bunt, niesprawiedliwość losu, lub też głoszą, że uszlachetnia ono i uczy. Udowadniają, że jest odwiecznie wpisane w życie człowieka – bez względu na to, gdzie on się znajduje i jakie miejsce zajmuje w społeczeństwie, cierpienie zawsze będzie wyznaczać jego ziemską drogę.

Definicje cierpienia wydają się nie oddawać jego tragizmu i wielkości, pisze się w nich tylko, że jest to odczuwanie bólu fizycznego czy psychicznego. Tymczasem problem jest o wiele głębszy. Nad tym co się czuje, góruje to, co się z tym cierpieniem zrobi i to zarówno w psychologii, filozofii, literaturze, jak i religii. Ksiądz prof. Józef Makselon z Papieskiej Akademii Teologicznej trafnie określił, iż cierpienie niejedno ma imię i rozmaite też może spełniać funkcje w osobowości człowieka. Może być także szansą, błogosławieństwem. Właściwie rozumiane cierpienie może być zadaniem, doświadczeniem życiowym danym człowiekowi po to, by odkrył swoje możliwości. Cierpienie w literaturze często ukazywane jest jako sytuacja graniczna, w której bohater poznaje siebie i może z tej próby wyjść zwycięsko jako człowiek, ale cierpienie może też człowieka zniszczyć. Ludzie stają się wtedy bezradni, rodzi się bunt, pretensje do Boga, losu. Ale literatura pokazuje, że i w takich trudnych sytuacjach można pokonać cierpienie i dojrzeć nową perspektywę. W swej prezentacji ukażę zarówno tych, którzy ulegli wobec cierpienia załamali się, oraz tych, którzy potrafili stawić mu dumnie czoło.

Antyk wykształcił dwa podstawowe gatunki dramatu: komedię i tragedię. Najbardziej znanym twórcą tragedii był Sofokles. Jego dramat - „Antygona” otwiera prolog, w którym występują dwie postacie – tytułowa bohaterka i jej siostra Ismena. Dowiadujemy się z niego o śmierci synów Edypa, o rozkazie Kreona dotyczącym zakazu pochowania ciała jednego z nich – Polinejkesa i o decyzji Antygony, która postanowiła złamać ziemskie prawo. Antygona musi rozstrzygnąć, czemu powinna się podporządkować. Czy prawu religijnemu, które od wieków nakazuje grzebanie zmarłych bez względu na ich ziemskie uczynki, czy rozkazowi króla, który, karząc w ten sposób zdrajcę, kieruje się przede wszystkim racją stanu? Antygona i Kreon reprezentują dwie przeciwstawne racje kierujące ich postępowaniem, uważane przez nich za wyłącznie słuszne. Racji tych nie mogą się wyrzec bez względu na konsekwencje ich działania, nie istnieje dla nich żaden kompromis. Z tego powodu są skazani na katastrofę, której doświadcza każda ze stron konfliktu.

Młoda dziewczyna od początku jest w swym buncie zupełnie sama. Mimo to Antygona nie ugina się, a gdy wściekły Kreon zapytuje ją: „I śmiałaś wbrew (…) stanowieniom działać?”, daje niezapomnianą odpowiedź:
„I za złamanie praw tych kiedyś bogom
Zdawać tam sprawę. Bom śmierci ja pewna
Nawet bez twego ukazu; a jeśli
Wcześniej śmierć przyjdzie, za zysk to poczytam.
Bo komu przyszło żyć wśród nieszczęść tylu,
Jakżeby w śmierci zysku nie dopatrzył?
Tak więc nie mierzi mnie śmierci ta groźba,
Lecz mierziłoby mnie braterskie ciało
Nie pogrzebane. Tak, śmierć mnie nie straszy;
A jeśli głupio działać ci się zdaję,
Niech mój nierozum za nierozum staje.”
Zatem Antygona w żadnym momencie nie bierze pod uwagę możliwości ustąpienia Kreonowi dla ocalenia własnego życia. Sama niejako, zachowując wierność swym ideałom, skazuje się na cierpienie i śmierć. Jak zauważa Robert Flacelière w swojej „Historii literatury greckiej”: „Gdy jednak zostanie sama z chórem złożonym z tebańskich mędrców, da się ponieść bólowi i długo będzie śpiewać własny tren. (…) Czy można powiedzieć, że słabnie, że chwieje się jej wola? Na pewno nie (…) Ale Sofokles wiedział, że nawet najwięksi herosi mogą zadrżeć przed śmiercią, nie przestając jednocześnie z całą odwagą stawiać jej czoła. Antygona jednak wzbudza w nas bardziej litość aniżeli podziw, ponieważ jej dusza, chociaż w swej głębi jest niewzruszona, pozostaje tak przejmująca i ludzka.” Niepogodzona ze światem, na który przyszła, by „współkochać, nie współnienawidzić”, Antygona popełnia samobójstwo, nie doczekawszy się zmiany wyroku Kreona. Jej bunt był podyktowany miłością do brata. Wybrała samotną drogę skazującą ją na cierpienie, ale pozostała wierna sobie. Wolała „raczej umrzeć stojąc, niż żyć na kolanach”. Z jej wnętrza płynie poczucie obowiązku, aby zapewnić pochówek obu braciom. Myślenie Kreona polega na chłodnej kalkulacji, w której nie ma miejsca na jakiekolwiek uczucia. Sfera uczuć jest dla niego bardzo odległym tematem, którego nie umie zrozumieć. Inaczej patrzy na to narzeczona następcy tronu. Ona kieruje się uczuciami, jakimi darzyła obu braci, a także wielką pobożnością, w jakiej została wychowana. Przykazań boskich nie próbuje analizować, ani tym bardziej sprzeciwiać się im, ponieważ skoro są to przykazania boskie to muszą być dobre dla ludzi. Kreon zaślepiony przez pychę i władzę przegrał w sferze, której nigdy nie chciał do siebie dopuścić, mianowicie pokonał go strach o życie własnego dziecka. Król w końcu zrozumiał, że żadne racje nie są tak ważne, aby przez nie łamać prawa boskie. W efekcie Kreon odnosi zwycięstwo jako władca, bo udowadnia, że jego prawo tryumfuje nad Antygoną, która zostaje przykładnie ukarana, to jednak moralne zwycięstwo należy do Antygony. Bohaterka udowadnia tym samym swoją wielkość, a jej postępowanie zasługuje na szacunek. Sofokles, zgodnie z filozofią grecką, cierpienie i śmierć Antygony przypisuje fatum. Nie mogła ona postąpić inaczej, bo taki los był jej przeznaczony. Jej pełna dumy postawa wobec czekającej ją kary zasługuje na szacunek.

Romantyzm to epoka, która na pierwszy plan wysuwała uczucia. Często pisano o miłości, a ta niejednokrotnie łączyła się z cierpieniem. W wielu utworach odnajdziemy przesłanie, że idealna miłość w realnym świecie nie ma prawa zaistnieć, a dążenie do niej zawsze okupione bywa cierpieniem, bólem i rozpaczą. Jednym ze sztandarowych utworów poruszających te zagadnienie jest powieść epistolarna Johanna Wolfganga Goethego „Cierpienia młodego Wertera”, czyli powieść skonstruowana w formie listów, wymienianych między sobą przez bohaterów. Główny bohater utworu jawi się jako człowiek nadzwyczaj uczuciowy. Jest nadwrażliwy, skłonny do refleksji nad sobą i światem. Werter lubi uciekać w świat marzeń, jest pobudliwy emocjonalnie, pożąda wzniosłych uczuć, które zaspokoiłyby jego wiecznie nienasycone serce. Miłość do Lotty to forma ucieczki przed światem, który go odtrącił. Z jednej strony młodzieniec deklaruje gorące uczucie do Lotty, ale z drugiej nie robi prawie nic, aby ich związek uczynić możliwym. Udaje mu się zyskać sympatię ojca ukochanej, jednak nawet nie próbuje go przekonywać, że będzie lepszym partnerem dla Lotty niż Albert. Dla niego kobieta ta jest jego ideałem. Opętany myślami o dziewczynie, cierpi, miota się pomiędzy konwenansami a emocjami.

Miłość jest dla Wertera chorobą, uczuciem niepodlegającym ludzkiej woli. Miłość do Lotty staje się najświętszą wartością, jedyną treścią jego życia i przyczyną głębokiego cierpienia. W liście do przyjaciela pisze: „Nie znam już innej modlitwy jak do niej (...) wszystko dookoła widzę tylko w związku z nią (...). Nie widzę cierpieniu temu kresu prócz grobu”. Dramatyczne wyznanie Wertera: „Mam tak wiele, a uczucie do niej pochłania wszystko; mam tak wiele, ale bez niej wszystko staje się niczym” dowodzi, że ukochana w jego oczach przybiera rozmiar bóstwa, bo z nią jedną wiąże swoje nadzieje. Lotta pomimo tego, że jest nieosiągalna i niedostępna utrzymuje uczucie Wertera, sprawia, iż przeżywa on zewsząd ogarniającą go namiętność. To szczęście jest nieosiągalne, dlatego, nie mogąc dłużej znieść emocjonalnego napięcia, bohater ostatecznie decyduje się na samobójczą śmierć, upatrując w niej wyzwolenie. Żegnając się, z Lottą, Werter zapewnia ją: „Zobaczymy się znów (...) rozpoznamy pod wszystkimi postaciami. ” Oddaje to romantyczne przeświadczenie o możliwości połączenia przeznaczonych sobie dusz, ale dopiero po śmierci. W tym przypadku nie ma wątpliwości co do tego, że owe przeżycia destruktywnie wpłynęły na życie bohatera popychając go do pesymistycznych myśli, rozważań i wreszcie w akcie rozpaczy do samobójczej śmierci. Z jednej strony możemy je oceniać pozytywnie, jako próbę uniknięcia dalszych cierpień, z drugiej taką postawę można łączyć ze słabością i nieumiejętnością poradzenia sobie z życiowymi problemami.

Współczesny wizerunek ludzkiego cierpienia – zarówno psychicznego, jak i fizycznego odnajdziemy w eseju poświęconym Maksymilianowi Kolbemu napisanemu przez Jana Józefa Szczepańskiego. Andrzej Werner przypisuje autora do odrębnego nurtu w polskiej literaturze, „programowo odrzucającego ideowe, a już zwłaszcza doktrynalne spory”, skupiającego „pisarzy zwróconych ku życiu, ludzkiej rzeczywistości bez pośredniczącej roli idei, nie wysuwających na plan pierwszy swoich sądów, poglądów i postulatów, usuwających się w cień, by uwypuklić to, co istnieje niezależnie od wyobrażeń podmiotu, obserwujących życie w jego rzeczywistych historycznych wymiarach, by odnaleźć w nim uniwersalne cechy ludzkie, może ślad transcendencji, może tęsknotę za nim”. Te właśnie cechy jego pisarstwa odnajdziemy w eseju „Święty”. Do czynu błogosławionego Szczepański podchodzi od strony filozoficznej. Opisuje najpierw sposób traktowania więźniów przez hitlerowców oraz stosowane przez nich metody zagłady. Naziści uważali, że jeśli ludzi zgromadzi się na małym obszarze, odbierze się im godność, możliwość zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych, to wówczas zmienią się oni w zwierzęta. Będą się bili między sobą o każdy okruch pożywienia, zatracą zupełnie swoje człowieczeństwo. Utwór Szczepańskiego stara się z całych sił zaprzeczyć prawdziwości tego procesu. Wydarzeniem zaś, które nawet na Niemcach zrobiło olbrzymie znaczenie i nie pozwoliło ludziom zapomnieć kim są była decyzja Kolbego.

Maksymilian Kolbe – franciszkanin zgłosił się dobrowolnie do grupy skazanych na śmierć. Nie tylko nie bierze on udziału w walce o życie, ale sam dobrowolnie rezygnuje z własnego życia, by uratować innego, obcego sobie człowieka. Uratował tym samym Franciszka Gajowniczka, który miał żonę i dzieci. Dramat rozegrał się w obozie koncentracyjnym w Oświęcimiu. Czyn ojca Kolbego był wyjątkowym aktem miłości wobec nieznanego bliźniego. Wraz z towarzyszami w bunkrze modlił się i śpiewał pieśni. 14 sierpnia 1941 roku dobito go zastrzykiem fenolu. Ciało spalono w krematorium. Ojciec Kolbe odnosi moralne zwycięstwo, zostaje bohaterem, świętym. Był człowiekiem o rozbudowanej duchowości, która stała się przyczyną jego sukcesu. Oddanie życia dla drugiego człowieka to w religii chrześcijańskiej największy dar, jaki człowiek może złożyć drugiemu, to największy sukces, jaki można osiągnąć. To także pewna droga do świętości. O decyzji podjętej przez ojca Kolbego i jej konsekwencji Szczepański pisze: „Życie okupione śmiercią znów nabierało ceny. Śmierć owocująca życiem traciła cechy rozpaczliwego bezsensu. I to długie umieranie na oczach całego obozu - nie w hańbie, lecz w najwyższym skupieniu, w godności świadomie uczynionego wyboru...”. Autor pisze, że najważniejsze było odzyskanie przez ludzi sensu, nawet sensu w cierpieniu. Postawa błogosławionego właśnie to w ludziach zmieniła – nie byli już zwierzętami, a ich istnienie i los odzyskało znaczenie.

Cierpienie w literaturze przyjmuje różny wymiar i spotykamy jego różne ujęcia. Jest to motyw niezwykle często powracający w różnego typu tekstach, ponieważ cierpienie stale nas dotyczy, jest wszechobecne i zmaganie się z nim staje się sprawdzianem człowieka. Literatura poprzez szerokie spectrum ukazywania tego motywu pozwala spojrzeć czytelnikowi na różne aspekty bólu, pozwala mu odczuć niejako na własnej skórze cierpienie wielu bohaterów. Niezależnie od gatunku wykorzystanego przez pisarza – powieści, eseju, dramatu – wizja cierpienia wydaje się w życiu nieunikniona. Poszczególnych bohaterów dotkniętych przez los różni ich podejście do swej męki. Jedni decydują się na nią świadomie, są wierni wyznawanym przez siebie ideom, nie boją się stanąć twarzą w twarz nawet ze śmiercią i ostatecznie ocalają najważniejsze wartości, inni uciekają przez negatywnymi emocjami, a pożegnanie z życiem to dla nich wybawienie. Literatura daje nam tę możliwość, możliwość poznania jak największej ilości przeżyć, przykładów i sytuacji. I jest to niezwykle potrzebne, by stale sprawdzać swoje człowieczeństwo. By zdawać pozytywnie egzamin na człowieka. By nie bać się cierpienia, jest przecież nieodłącznym elementem naszego życia, ale postępować z nim mądrze.

strona:    1    2    3    4    5  





Bo życie kruche jest... Motyw cierpienia i śmierci na podstawie wybranych utworów literackich i dzieł sztuki

Ocena:
20/20
Teza: Bohaterowie literaccy często staja w obliczu śmierci i cierpienia. Zjawiska te są wielowymiarowe i często nieuniknione.

Ocena opisowa nauczyciela: Temat trudny. Bardzo dobrze przeprowadzona argumentacja broni tezę prezentacji. Ciekawe wnioski uzupełniają całość. Brawo!

Doświadczenie cierpienia. Omów problem w ujęciu literackim i filozoficznym

Ocena:
20/20
Teza: Próby odnalezienia sensu w cierpieniu.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja poprawna. Autor swobodnie porusza się w świecie literatury i filozofii. Wnioski interesujące i odważne.

Motyw matki cierpiącej w literaturze i sztuce

Ocena:
20/20
Teza: Matka cierpiąca po stracie dziecka, to jeden z bardziej przejmujących motywów w światowej literaturze

Ocena opisowa nauczyciela: Praca wyróżniająca się. Poprawny język i styl wypowiedzi. Dobra analiza postawionego problemu, ciekawe cytaty. Brawo!

Hiob naszych czasów. Omów problem cierpienia ukazanego w wybranych przez siebie tekstach literackich XX wieku.

Ocena:
20/20
Teza: XX wiek potwierdził jak bardzo aktualne jest biblijne przesłanie.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca świadczy o głębokim przemyśleniu tematu. Logiczna kompozycja, poprawna bibliografia.

Jak cierpienie wpływa na człowieka? Przedstaw obrazy cierpienia ukazane w literaturze XX i XXI wieku.

Ocena:
20/20
Teza: Literatura pokazuje jak odmienne mogą być powody odczuwania nieszczęścia i jak głęboko wpływa ono na postawy, wybory, a czasem całe późniejsze życie bohaterów.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przemyślana, szeroko ujmuje problem cierpienia. Poprawna bibliografia oraz plan pracy.

Motyw niezawinionego cierpienia w literaturze. Omów funkcjonowanie tego motywu w wybranych utworach literackich

Ocena:
20/20
Teza: Autorzy próbowali dociec jaki jest ukryty sens w przeżywaniu męki.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w pełni realizuje temat. Poprawna bibliografia i plan pracy.

Motyw cierpienia rodzicielskiego. Omów wybrane teksty literackie i przykłady z innych dziedzin sztuki

Ocena:
20/20
Teza: Literatura od najdawniejszych czasów obsadzała wśród swoich bohaterek postaci rodziców.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca obszerna. Szczegółowo ukazuje temat, koncentrując się na portretach rodziców w obliczu śmierci ich dziecka.

Martyrologia Polaków w czasie II wojny światowej w literaturze i filmie. Omów zagadnienie na wybranych przykładach

Ocena:
20/20
Teza: Artyści wszystkich dziedzin włączyli się w dzieło upamiętniania grozy II wojny światowej.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca ciekawa i barwna. Napisana płynnym językiem.

Związek miłości i cierpienia w literaturze. Porównaj realizacje obydwu motywów w wybranych utworach literackich

Ocena:
20/20
Teza: Świat pełen jest sprzeczności i może właśnie dlatego najwznioślejsze uczucie musi zawsze wiązać się z bólem, stratą czy rozpaczą.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca pokazuje jak często miłość splata się z cierpieniem. Wyraźne przykłady i logiczna kompozycja zasługują na uznanie.

Literacki motyw cierpienia. Przedstaw jego funkcjonowanie w wybranych utworach XIX wieku

Ocena:
20/20
Teza: Różne sposoby funkcjonowania motywu cierpienia w XIX wieku.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca ambitna i spójna. Przemyślane przykłady, poprawna argumentacja.

Cierpienie siłą kształtującą, czy niszczącą człowieka. Omów zagadnienie na podstawie wybranych utworów z różnych epok

Ocena:
20/20
Teza: Czy literatura częściej ukazuje cierpienie jako wartość pozytywną, czy też zło, którego należy unikać?

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przemyślana, zawierająca głęboka analizę cierpienia. Literatura trafnie wykorzystana.

Zaprezentuj sposoby ujęcia niezawinionego cierpienia i buntu wobec Boga na podstawie wybranych utworów literackich

Ocena:
20/20
Teza: Nierozerwalny związek tematyki niezawinionego cierpienia i buntu wobec Boga.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przemyślana i spójna. Dobór lektur z różnych epok literackich. Poprawna konstrukcja

Analizując wybrane przykłady, przedstaw różne ujęcia motywu cierpienia w literaturze

Ocena:
20/20
Teza: Cierpienie w literaturze przyjmuje różny wymiar.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca szeroko opisuje różnorodność motywu cierpienia i wielość jego ujęć w literaturze.

Przedstaw dramat rodziców po utracie dziecka na podstawie wybranych utworów literackich

Ocena:
20/20
Teza: Różne literackie ujęcia rozpaczy po stracie dziecka.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca poprawnie skonstruowana, poszczególne wątki konsekwentnie zrealizowane.

Dziecko w literaturze romantycznej i pozytywistycznej. Dokonaj porównania, odwołując się do wybranych utworów literatury polskiej.

Ocena:
20/20
Teza: Dziecko jest bohaterem niezwykle popularnym w literaturze romantyzmu i pozytywizmu.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przejrzyście realizuje temat. Poszczególne wizerunki w pełni realizuję tezę zawartą we wstępie.

Biblia jako inspiracja dla współczesnej literatury i sztuki. Dokonaj analizy wybranych dzieł, w których odnajdujesz inspiracje biblijne.

Ocena:
20/20
Teza: Artyści często sięgają do „Pisma Św.” i mają wolność wyboru środków wyrazu, by przedstawić inspiracje biblijne w swych dziełach.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca oparta na ciekawych przykładach. W sposób przejrzysty realizuje temat.

Motyw skrzywdzonego dziecka i jego funkcje w dziele literackim. Omów problem, analizując wybrane przykłady

Ocena:
20/20
Teza: Literatura, kreśląc portrety skrzywdzonych i nieszczęśliwych najmłodszych, pragnęła zwrócić uwagę na istotne problemy dziecka i próbować przestrzec przed ich powstawaniem w przyszłości.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca bogata w treści, spójna. W pełni odzwierciedla temat i tezę.

Motyw cierpienia rodziców po stracie dziecka. Omów na wybranych przykładach.

Ocena:
20/20
Teza: Przedstawienie literackich portretów rodziców cierpiących po utracie dziecka.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca obszernie i przekrojowo ukazuje literackie zapisy rozpaczy rodziców w obliczu utraty swych potomków.

Funkcjonowanie motywu cierpienia w literaturze romantycznej. Omów na wybranych przykładach

Ocena:
20/20
Teza: Zaprezentowanie funkcjonowania motywu cierpienia w literaturze romantycznej.

Ocena opisowa nauczyciela: Bogata w przykłady i cytaty z literatury podmiotowej praca.

Literackie wizje cierpienia w utworach różnych epok. Omów problem na przykładach wybranych dzieł literackich

Ocena:
20/20
Teza: Zaprezentowanie literackich wizji cierpienia w utworach różnych epok.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca bogata w przykłady, napisana poprawnym językiem, dobrze skonstruowana. Ciekawa prezentacja pps.

Wizerunek rodzica cierpiącego po stracie dziecka

Ocena:
20/20
Teza: Przedstawienie literackich przykładów rodziców cierpiących po stracie dziecka.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca bardzo obszerna i szczegółowa, oparta na bogatej i ciekawej literaturze. Poprawna prezentacja pps.

Obraz matki cierpiącej od średniowiecza do współczesności. Zaprezentuj motyw odwołując się do wybranych przykładów

Ocena:
20/20
Teza: Najważniejszym powodem cierpienia matki jest tragedia bądź śmierć jej dziecka.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja przekrojowa. Pokazuje motyw na tle kilku epok. Poprawna teza i wnioski.

Cierpienie i jego sens. Przedstaw problem na wybranych przykładach literackich z XIX i XX wieku

Ocena:
20/20
Teza: Żaden z literatów XIX i XX wieku nie wskazał jednoznacznie sensu cierpienia.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca ukazuje różnorodność wizerunków cierpienia. Pokazuje, że jest to temat ponadczasowy, a ostatecznej odpowiedzi o sens cierpienia nie uda się odnaleźć w literaturze.

Motyw miłości tragicznej w wybranych utworach literackich

Ocena:
19/20
Teza: Motyw miłości jest tak popularny, że trudno wyobrazić sobie istnienie wielkiej literatury bez wątków tragicznego uczucia, zmieniającego losy głównych bohaterów.

Ocena opisowa nauczyciela: Zwięźle i ciekawie połączony motyw cierpienia z miłością na wybranych przykładach. Poprawny język i stylistyka wypowiedzi.

Czy cierpienie ma sens? Omów zagadnienie odwołując się do wybranych przykładów

Ocena:
19/20
Teza: Nie sposób uciec od cierpienia. Doświadcza ono wielu ludzi zmieniając ich życie.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja dobra. Wnikliwa analiza, skuteczna obrona postawionej tezy. Język i styl wypowiedzi poprawny.

Cierpienie jako nieodłączny atrybut ludzkiej egzystencji. Omów funkcjonowanie cierpienia w literaturze na wybranych przykładach

Ocena:
19/20
Teza: Cierpienie pojawiło się wraz z grzechem pierworodnym i zostaje wpisane w ludzką egzystencję.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca poprawna. Szczegółowa analiza problemu, dobre wnioski.

Motyw człowieka upokorzonego. Omów zagadnienie, odwołując się do literatury różnych epok

Ocena:
19/20
Teza: W literaturze możemy odnaleźć różne oblicza upokorzenia człowieka.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca dobrze skonstruowana, odwołuje się do wielu przykładów.

Motyw cierpienia w romantyzmie. Przedstaw, odwołując się do wybranych przykładów literackich

Ocena:
19/20
Teza: Cierpienie jest dosyć częstym tematem utworów literackich epoki romantyzmu.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca ukazuje różnorodne wizje cierpienia. Przejrzysta kompozycja, poprawny konspekt pracy.

Różne sposoby pisania o cierpieniu. Porównaj trzy wybrane utwory z różnych epok, konfrontując ich kształt literacki i wizerunek ludzi dotkniętych przez los

Ocena:
19/20
Teza: Literatura ukazuje zarówno tych, którzy ulegli wobec cierpienia oraz tych, którzy potrafili stawić mu dumnie czoło.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca skupia się na trzech postaciach. Poprawna bibliografia.

Wpływ cierpienia na kształtowanie osobowości człowieka? Wskaż różne postawy bohaterów. Dokonaj ich charakterystyki

Ocena:
19/20
Teza: Cierpienie może ukształtować osobowość człowieka, może też być bodźcem do zmiany osobowości lub wierności swoim ideałom.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca zwięzła, schematyczna, przedstawia charakterystykę właściwie dobranych utworów.

Jaki wpływ mają negatywne przeżycia na losy człowieka? Odpowiedz na pytanie na podstawie wybranych utworów literackich

Ocena:
18/20
Teza: Cierpienie jest nieodłącznym towarzyszem człowieka. Bohaterowie literaccy starają odnaleźć sens w jego przeżywaniu.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja poprawna, oryginalne lektury. Na uwagę zasługuje rozbudowana bibliografia i dobry styl wypowiedzi. Można pogłębić argumentację, aby zdobyć maksymalną liczbę punktów.

Człowiek wobec cierpienia. Omów zagadnienie, analizując losy bohaterów w wybranych dziełach literackich

Ocena:
18/20
Teza: Negatywne przeżycia są dosyć częstym tematem utworów literackich. Ich wpływ na dalsze losy bohatera jest różnorodny.

Ocena opisowa nauczyciela: Konstrukcja prezentacji wskazuje raczej na wielowymiarowość cierpienia. Styl wypowiedzi poprawny. Dopracowania wymaga argumentacja.

Od Hioba do bohaterów literatury współczesnej. Poszukiwanie sensu życia w cierpieniu przez bohaterów literackich różnych epok

Ocena:
18/20
Teza: Cierpienie jako nauka dla człowieka.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja bardzo dobra. Ciekawy dobór literatury, bogate słownictwo. Na uwagę zasługuje dobór trafnych cytatów. Drobne usterki w językowe.

Topos Mater Dolorosa w literaturze i sztuce. Omów zagadnienie na wybranych przykładach z różnych epok

Ocena:
18/20
Teza: Macierzyństwo wiąże się czasem z cierpieniem. Motyw Mater Dolorosa jest jednym z ważniejszych motywów w literaturze i sztuce.

Ocena opisowa nauczyciela: Realizacja tematu prawidłowa, dobór dzieł kultury zróżnicowany, ciekawe cytaty. Dopracowania wymaga zakończenie prezentacji.

Bohater cierpiący, zbuntowany, niezgadzający się na otaczający go świat. Przedstaw temat na wybranych przykładach literackich.

Ocena:
18/20
Teza: Bohater cierpiący, zbuntowany i niezgadzający się na otaczający świat jest zdeterminowany, a pomimo tego, nie zawsze wygrywa.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca poprawna, dobrze skonstruowana. Momentami można popracować nad stylem, pogłębić zawarte argumenty.

Motyw cierpienia w literaturze różnych epok

Ocena:
17/20
Teza: Literatura każdej epoki kreuje różnorakie portrety osób cierpiących.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja przeciętna. Ciekawa argumentacja, jednak brak jednoznacznego pomysłu na pracę psuje efekt.

Różne sposoby ujęcia motywu tęsknoty. Zaprezentuj problem, odnosząc się do interpretacji kilku wybranych utworów literackich

Ocena:
17/20
Teza: Tęsknota jest odczuciem indywidualnym dla każdego człowieka.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja nierówna. Kilka rozwiązań mile zaskakuje, inne rozczarowują. Można poprawić język wypowiedzi.

Motyw cierpienia w literaturze. Omów zagadnienie na dowolnie wybranych przykładach

Ocena:
17/20
Teza: Motyw cierpienia realizowany jest w literaturze w sposób różnorodny.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja przeciętna. Przemyślana konstrukcja pracy, jednak realizacja kolejnych argumentów wymaga dopracowania.

Hiob naszych czasów. Przedstaw motyw cierpienia w literaturze powojennej

Ocena:
17/20
Teza: Cierpienie jako nieodłączny element życia każdego człowieka.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja poprawna. Skrótowy plan. Dobór literatury i argumentów przemyślany, jednak wniosek końcowy nie koresponduje z tezą i treścią prezentacji.