Pogotowie maturalne: Motywy literackie - Motyw dobra i zła


Zło jest wynikiem opętania duszy przez namiętność. Potwierdź lub zaneguj prawdziwość niniejszego stwierdzenia, prezentując bohaterów czyniących zło

Zakłada się, że natura człowieka jest dwoista. Z jednej strony kieruje się szlachetnymi pobudkami, stara się postępować według pozytywnych wartości, takich jak dobro, sprawiedliwość, godność, poświecenie, z drugiej tkwią w nim mroczne żądze, które niekiedy zaczynają dominować. W literaturze takich właśnie postaci możemy spotkać wiele. Najczęściej, w pewnym momencie ich życia, siły zła są silniejsze niż siły dobra i opanowują duszę sprowadzając człowieka na złą drogę. Bohaterowie bez skrupułów dopuszczają się wówczas przestępstw i zbrodni, o których inni nawet by nie pomyśleli. Ich sumienie i wewnętrzne hamulce zostają zagłuszone, a kontrolę obejmują zbrodnicze popędy. Jak pokazują literackie przykłady, kiedy dusza człowieka zostaje opętana przez namiętność, zawsze prowadzi to do jego jego klęski. W swej prezentacji ukażę najciekawsze postaci literackie, dla których dobro przestało się liczyć.

Jednym z najpopularniejszych literackich bohaterów, który uległ namiętności władzy jest Makbet – tytułowy bohater dramatu Williama Szekspira. Jan Kot w swojej interpretacji tragedii określa ją mianem „zarażonych śmiercią”, a następnie udowadnia, że utwór wręcz ocieka krwią, która nie daje się zmyć ani z rąk, ani z twarzy. Krwi jest coraz więcej, Makbet zaczyna się i kończy rzezią. I tak jest w istocie – próżny bohater, ulegając podszeptom złych mocy i wiedziony pokusą wybicia się ponad przeciętność, zaczyna myśleć o królewskim tronie. Sam jednak jest zbyt wrażliwy, by osiągnąć cel wyrachowaną zbrodnią, takich problemów moralnych nie ma jego żona, która, rozbudzając ambicję Makbeta, doprowadza go do popełnienia królobójstwa. Mamy więc dwoje bohaterów, którzy porzucili prawe wartości i moralne zasady. Owładnięty strachem Makbet po pierwszym morderstwie, zabija wszystkich, którzy mogliby jego zbrodnię zdemaskować – początkiem historii jest zabicie króla, potem pojawiają się kolejne ofiary jego mrocznych żądz. Tak długo, aż ten, który zabijał, sam nie zostanie zabity. Zbrodnia staje się wyborem, decyzją i musem, kiedy tylko do Makbeta dotarło, że może zostać królem, doszedł do wniosku, że musi zostać królem, uległ wewnętrznej negatywnej części osobowości. Ten wewnętrzny przymus determinuje jego działanie:
„Wzdłuż i wszerz przetrząsnąć kraj.
Tych, co sieją panikę – powiesić. Podaj mi zbroję.”
Ale wraz z dokonaniem pierwszego zabójstwa, bohater zabija w sobie spokój. Zaczyna bać się świata – niemego świadka zbrodni, ale przede wszystkim dotąd nieskalany Makbet zaczyna bać się Makbeta – zbrodniarza. Z jednej strony przeżywa wyrzuty sumienia, z drugiej zaś morduje kolejne osoby, staje się nieobliczalny i niebezpieczny dla otoczenia, co jest konsekwencją raz naruszonych fundamentalnych zasad etycznych. W całej tej sytuacji bohater jest naiwnie przekonany o swojej wyjątkowości a jego błąd polegał na tym, że nie potrafił polegać na sobie i poczuciu wartości niezależnym od okoliczności, zaufał podszeptom i biernie wykonywał przepowiednie czarownic. Dopiero u progu życia uświadamia sobie, jaką igraszką losu się stał. Szekspir pokazuje psychikę człowieka opanowanego mrocznymi żądzami i mechanizm jego postępowania po dokonaniu zbrodni – zabijanie ze strachu. Makbet zabija, żeby wyjść z koszmaru pierwszej zbrodni, ale już na tym etapie dosięga go kara, ponieważ koszmarem jest właśnie konieczność morderstwa i to, że zabijanie nie ma końca. Zbrodnia nie uchodzi Makbetowi bezkarnie, spotykają go liczne kary – jest targany wyrzutami sumienia, nawiedzany przez ducha Banka, nie potrafi tego wytrzymać, odkrywa prawdę, że umarli wracają i ofiary zbrodni upomną się o sprawiedliwość. I z tą wiedzą Makbet zginie, a czytelnik wyniesie z tragedii ludowe pojęcie sprawiedliwości – zbrodniarza zawsze spotka zasłużona kara, dodatkowo naruszenie ładu moralnego niszczy człowieka, przynosi mu cierpienie o tragedię.

W polskim romantyzmie bardzo silnie do głosu doszły prawdy ludowe, a zwłaszcza jedna: „Nie masz zbrodni bez kary”. Ballada „Lilije” Adama Mickiewicza zaczyna się od wymownych słów:
„Zbrodnia to niesłychana,
Pani zabija pana.”
I tu następuje opis wydarzeń, które miały miejsce potem – grzebanie zwłok, sadzenie kwiatów na grobie, kłamstwo i gra morderczyni, która obwieszczała, że mąż zaginął i nie wraca, a ona się bardzo martwi. Dochodzą też do głosu okoliczności popełnienia zbrodni i jej konsekwencje. Trzeba pamiętać, że utwór Mickiewicza stanowi przetworzenie autentycznej pieśni ludowej pt. „Stała się nam nowina…”. Zauważyć można różnice w ujęciu problemu, problematyka moralna w pierwowzorze jest bowiem sprowadzona do jednoznacznej i rygorystycznie pojmowanej nieuchronności związku między winą i karą. Natomiast w balladzie Mickiewicza sędzią pani staje się jej własne sumienie, które nie daje jej spokoju, budzi lęk, doskonale zobrazowany w drodze bohaterki do pustelnika, u którego szuka rady. Obraz natury (zgodnie zresztą z romantyczną konwencją) symbolicznie wyraża grozę chwili i wewnętrzny niepokój zbrodniarki:
„Zmrok pada, wietrzyk wieje;
Ciemno, wietrzno, ponuro.
Wrona gdzieniegdzie kracze
I puchają puchacze.”
Nic więc dziwnego, że wyrazem tego niepokoju stają podsuwane przez wyobraźnię tajemnicze zjawiska:
„Bo często w nocnej porze
Coś stuka się na dworze,
Coś chodzi po świetlicy.”
Dusza bohaterki opanowana jest przez mroczne namiętności. Przerażona zabójczyni skarży się pustelnikowi na nocne mary, mówi o zabitym:
„Budzę się, widzę, słyszę,
Jak idzie i jak dysze.
Jak dysze i jak tupa,
Ach, widzę, słyszę trupa!”
Z każdym kolejnym wersem widać targające bohaterką wyrzuty sumienia i kolejne wykroczenie – próbę ułożenia sobie życia z którymś z braci zabitego. Dowiadujemy się też o okolicznościach zbrodni, ponieważ zgodnie z romantyczną koncepcją o postępowaniu człowieka decyduje zawsze konkretna sytuacja, o której pani opowiada pustelnikowi, mówi, że mąż poszedł na wojnę, długo nie wraca a ona „sama wśród młodzieży, / A droga cnoty śliska!” Nie chodzi tutaj o usprawiedliwienie czynu, ani o uchylanie osądu, ale o zrozumienie motywacji i pobudek ludzkiego działania. Kiedy już czytelnik dowiaduje się o zbrodni, jej motywach, wyrzutach sumienia pani i próbie zapomnienia o morderstwie, kiedy bohaterka ma wybierać przyszłego męża – dokonuje się sąd nad nią i braćmi (zapominając o zmarłym i czerpiąc korzyści z istniejącej sytuacji stali się współwinni). Zbrodnia była „niesłychana” takaż jest i kara – dziwna, niesamowita i zasłużona, oto bowiem zapada się pod ziemię cerkiew, w której pani miała popełnić następną zbrodnię – krzywoprzysięstwo. Giną wszyscy trzej winni. W takim ujęciu widać, jak najpierw karę wymierza sumienie, a później siły natury lub siły nadprzyrodzone, stale obecne w romantycznych balladach. Morał z tego obrazu jest jeden i konkretny – winny zawsze zostanie ukarany, jest to tylko kwestią czasu.

Pozostając w kręgu prawd gminnych, podobny problem opanowania duszy bohaterki przez złe namiętności pojawia się w „Balladynie” Słowackiego. Nie bez znaczenia jest fakt, że Słowacki, pisząc Balladynę, sięgnął po wzory dramatów Szekspira, także w zakresie rozległego czasu fabuły i wielości wątków, ale przede wszystkim szekspirowska dramaturgia ujawnia się w głównym wątku, jakim jest dążenie głównej bohaterki do zdobycia władzy poprzez zbrodnie i okrucieństwa. Przyjrzyjmy się zatem, jak motyw zbrodni i kary realizowany jest w tym utworze i jakie tu widać różnice.

Tym, co różni ten obraz literacki od pozostałych, jest fakt, iż osobą bez skrupułów jest kobieta. Wśród motywów pojawia się też wątek miłosny – zazdrość o uczucie Kirkora jest dla bohaterki silnym bodźcem, wzbudza silne namiętności. Balladyna w przeciwieństwie do pozostałych omówionych postaci, bardzo szybko wyzbyła się wyrzutów sumienia, a jeśli nawet jakiś jego głos się pojawiał, szybko przechodziła nad tym do porządku dziennego. Zabijając swoją siostrę Alinę, zyskała męża, a potem szybko pięła się po szczeblach kariery. Jednak, jak to zwykle bywa, pierwsza zbrodnia pociąga za sobą następne – Balladyna, ofiara własnych namiętności, kolejno eliminuje świadków: Gralona, Grabca, Kostryna. Na jej rozkaz zabito Pustelnika, powiedziała bowiem do Kostryna: „Skończ także ze starcem,
Co mieszka w celi – a nas tylko dwoje
Będzie wiedziało.”
Bohaterowie giną, ponieważ są zagrożeniem niepodzielnej władzy, Grabiec musi ponieść śmierć, bo posiada koronę Popielów, Kirkor jako wzór zasad moralnych także długo żyć nie może. Trup ściele się gęsto i wydaje się, że zbrodnie pozostaną w ukryciu – bohaterka rządzi na tronie i osądza poddanych. Próbuje zagłuszyć swoje zbrodnie i zacząć życie od nowa, mówiąc: „Przysięgam sobie samej w oczach Boga, Być sprawiedliwą”. Jednak w tym momencie odbiorca może przekonać się, że za zło zawsze wymierzana jest kara. Osądzając poddanych, Balladyna sama na siebie wydaje wyrok i ginie rażona piorunem. Żyła tak, jakby Boga nie było, tymczasem sposób jej śmierci pokazuje, iż wyrok sił nadprzyrodzonych został wykonany. Grom, który raził bohaterkę uwydatnił zależność człowieka od boskich mocy. Kara za zło przypomniała o etyce, wewnętrznej moralności i sprawiedliwości. I poraża ogrom zbrodni, jakie może popełnić człowiek w myśl zasady, że jedna zbrodnia popycha do następnej. Przeraża również sprawiedliwość boska – winy zostają ukarane, zbrodniarz nigdy nie będzie bezpieczny. Zakończenie dramatu ma swoje źródło z jednej strony w ludowych wyobrażeniach sprawiedliwości, która karze winnego w sposób nadprzyrodzony poprzez interwencję z zaświatów, jak w niektórych wczesnych balladach Mickiewicza, a z drugiej jak w szekspirowskim modelu świata po zbrodniczych czynach władców poprzez ich unicestwienie przywrócony zostaje ład moralny świata. Takie ujęcie tematu pokazuje również wiarę w etyczne podstawy świata, czego świadectwem staje się fakt, iż Balladyna jako władczyni osądza swój czyn i posiadając tę władzę, nie wie, że wydaje na siebie wyrok śmierci.

Powieść, którą teraz chciałabym omówić o wymownym tytule – „Zbrodnia i kara” Dostojewskiego – przynosi odmienny obraz poruszanego przeze mnie tematu. Główny bohater Rodion Raskolnikow popełnia zbrodnię z zupełnie innych pobudek niż postacie przywołane wcześniej, choć także towarzyszą jej silne namiętnosci. W jakiś sposób targa nim zazdrość o posiadane przez zamordowaną lichwiarkę przedmioty, czyli motywuje go chęć zysku, ale w dużej mierze Rodion rości sobie prawo do zbawiania i ulepszania świata. Morderstwo jest aktem buntu przeciwko podłości świata, a on sam pragnie udowodnić własną wyższość nad zwyczajną egzystencją. Raskolnikow planuje swoją zbrodnię z premedytacją, pragnie odkupić nią nieszczęścia wszystkich nędzarzy. Jednak sama zbrodnia zajmuje w powieści niewiele miejsca, wydarza się na początku akcji, potem zaś czytelnik odczytuje niejako zapis kary, której doznaje Raskolnikow. Wiele miejsca w powieści zajmuje jego wewnętrzna walka między siłami dobra i zła, wyrzuty sumienia, próba tłumaczenia morderstwa przed samym sobą, próba uwolnienia się od przeszłości. Na oczach czytelnika przebiega przemiana zbrodniarza w pokutnika. Może właśnie dlatego, że bohater nie w pełni poddał się złu w nim tkwiącemu ma szansę na odkupienie. Ale po kolei: Rodion przechodzi najpierw przez mękę zbrodni – przy okazji planowanego zabójstwa, zabija też niewinną siostrę lichwiarki Lizawietę. Pyta sam siebie: „I czy rzeczywiście coś tak okropnego mogło mi przyjść do głowy? Tak czy owak, do jakiej podłości zdolne jest moje serce!” Potem majaczy, nie może spać, choruje z wyrzutów sumienia, sam na siebie zwraca uwagę policji, ale nie ma przeciw niemu wystarczających dowodów. Czuje się śledzony, krąży po ulicach bez celu, ma zawroty głowy, nie potrafi normalnie egzystować. Dopiero spotkanie z Sonią uświadamia mu potęgę człowieka, który, pielęgnując w sobie dobro, może nie poddać się złu świata. To jest moment przełomowy i po okrutnych męczarniach psychicznych, rozważaniu wszystkich za i przeciw, karze wewnętrznej, jaką zafundowało mu własne sumienie, Raskolnikow się przyznaje, zostaje skazany i odbywa karę rzeczywistą, która jest dla niego także pokutą. Karę wieloletniego wygnania na syberyjskiej katordze pomaga mu znosić wierna Sonia: „Przyjąć cierpienie i odkupić się przez nie, oto co trzeba”, jak sama mówi. Czego nauczyliśmy się na przykładzie Rodiona? Że zło zawsze wyjdzie na jaw, że wyrzuty sumienia są często największą karą i tak długo drążą, aż się człowiek przyzna. Że przemiana wewnętrzna jest możliwa. Co jeszcze? Że nie ma mniejszego zła, moralności sytuacyjnej czy zbawiania świata przez zbrodnie. Etyka jest jedna, psychika zbrodniarza bywa słaba i zawodna, a dobro i tak zawsze zwycięża.

Jak widać na podstawie ukazanych przykładów ulec złym namiętnościom nie jest wcale tak trudno. Wielu bohaterów, którzy wcześniej mogli stanowić wzór, jak chociażby Makbet, przez podszepty nieczystych sił zgubiło zdrowy rozsadek i wkroczyło na drogę zbrodni. Opisanych bohaterów ogarnęły negatywne żądze i tylko nielicznym udało się zrozumieć swój błąd i wrócić na stronę dobra. Przykłady literackie pokazują, że wybór zła zawsze kończy się dla bohaterów tragedią i klęską. Najczęstszą karą za popełnione zbrodnie jest śmierć. Mimo iż postaci te prezentują zgubne cechy, to, dzięki mistrzostwu poszczególnych autorów, są wyraziści i chyba bardziej dla czytelnika interesujący, niż szlachetni bohaterowie bez skazy, dlatego w literaturze nigdy takich portretów nie zabraknie.

strona:    1    2    3    4    5  





Człowiek walczący ze złem. Omów na podstawie wybranych postaci literackich

Ocena:
20/20
Teza: Trudno mówić o jednym obliczu zła, dlatego w literaturze motyw zła i walki z nim jest tak szeroko wykorzystany.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przemyślana, argumenty właściwie dobrana. Logiczne określenie problemu i wnioski. Bogata bibliografia.

Przyczyny i konsekwencje przyjmowania przez człowieka różnych postaw wobec zła. Omów temat, odwołując się do wybranych utworów literackich

Ocena:
20/20
Teza: W literaturze przedstawione zostały różnorodne motywacje ludzi w zetknięciu ze złem i konsekwencje dokonanych wyborów.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca obszernie i szczegółowo analizuje pracę. Poprawny konspekt i bibliografia.

Motyw zła w literaturze. Omów działanie tego motywu

Ocena:
20/20
Teza: Zło to przeciwieństwo dobra, coś niepożądanego, co nie powinno istnieć, a niezmiennie towarzyszy człowiekowi od zarania dziejów ludzkości.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca ukazuje różnorodność wizerunków zła. Na uwagę zasługuje bogata bibliografia i poprawnie skonstruowany konspekt. Cieszy logika wywodu.

Bohater negatywny w literaturze. Scharakteryzuj wybrane postacie i określ ich rolę w kilku utworach z różnych epok.

Ocena:
20/20
Teza: Bohater negatywny wzbogaca treść utworu, czyni go ciekawszym i wykorzystując zasadę kontrastu wzmacnia jego przekaz.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w sprawny i horyzontalny sposób ukazuje problem bohatera negatywnego. Poprawny język i styl wypowiedzi.

Analizując wybrane utwory literackie, omów funkcje śmierci i zła w baśniach, bajkach i mitach

Ocena:
20/20
Teza: Zło i śmierć podstawowymi elementami baśniowego, bajkowego i mitycznego świata.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w pełni realizuje temat. Ciekawe przykłady literatury podmiotowej, przemyślana kompozycja.

Walka dobra ze złem jako temat dzieł literackich. Omów na wybranych przykładach

Ocena:
20/20
Teza: Literatura często odwołuje się do motywu walki dobra ze złem.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca świetnie realizuje temat, pokazując wieloaspektowość walki dobra i zła.

Ludzie godni i nikczemni w literaturze. Scharakteryzuj postawy, odwołując się do wybranych przykładów z literatury

Ocena:
20/20
Teza: Mimo iż większość czytelników pragnie w życiu postępować tak jak godni bohaterowie, często intrygują i przyciągają ich złe postacie.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca zawiera ciekawe wnioski. Poprawny styl i sposób prowadzenia argumentacji.

Przyczyny zła na świecie. Przeanalizuj refleksje twórców literatury rozstrzygających jeden z najważniejszych problemów ludzkości

Ocena:
20/20
Teza: Trudno mówić o jednym obliczu zła, dlatego w literaturze motyw przyczyn zła na świecie jest tak szeroko wykorzystany.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca ciekawa, wykorzystuje kilka ważnych lektur. Poprawna bibliografia i plan pracy.

Człowiek zdeterminowany przez zło. Zanalizuj problem, charakteryzując wybrane postacie literackie z utworów o tematyce związanej z II wojną światową

Ocena:
20/20
Teza: Podczas wojny wszechobecne cierpienie, śmierć, pragnienie przeżycia za wszelką cenę determinowały przede wszystkim katów, ale nieraz i ofiary, które zatracały ludzkie odruchy, stając się podobnymi do zwierząt.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przemyślana, pokazuje jak w różny sposób wszechobecne podczas wojny zło może wpływać na człowieka.

Bohater walczący ze złem. Przedstaw na przykładzie wybranych utworów literackich

Ocena:
20/20
Teza: Bohaterowie, którzy nie poddali się w walce ze złem.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w pełni realizuje temat. Konkretne przykłady postaci walczących ze złem.

Czarny charakter. Bohater negatywny w dziełach literackich różnych epok. Na wybranych przykładach omów funkcje bohatera negatywnego.

Ocena:
20/20
Teza: Funkcje bohatera negatywnego – dydaktyzm, kontrast, prowokacja do refleksji nad systemem wartości.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w zupełności wyczerpuje temat i realizuje zapisana tezę.

Od Makbeta do Zbrodni i kary. Literackie odbicie mrocznej strony duszy człowieka

Ocena:
20/20
Teza: Kiedy człowiek ulega mrocznej stronie swej duszy, zawsze prowadzi to do jego tragedii.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przejrzysta, dobrze skomponowana, widać, że została uprzednio przemyślana.

Zło jest wynikiem opętania duszy przez namiętność. Potwierdź lub zaneguj prawdziwość niniejszego stwierdzenia, prezentując bohaterów czyniących zło

Ocena:
20/20
Teza: Kiedy dusza człowieka zostaje opętana przez namiętność, zawsze prowadzi to do jego jego klęski.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca świadczy o kompetencjach piszącego. Konsekwentnie zrealizowany temat.

Różne pojęcia motywu zła w literaturze, filmie i sztuce. Omów zagadnienie odwołując się do wybranych przykładów.

Ocena:
20/20
Teza: Artyści ukazują zło na wiele sposobów, ale zazwyczaj w opozycji do dobra, przypominając o wolnej woli człowieka.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca ukazuje różne oblicza zła w literaturze, sztuce i filmie. Przedstawia zło jako motyw diabła, jako kreację, sztukę (podnieta) oraz jako narzędzie totalitaryzmu. Bogata prezentacja multimedialna.

Motyw kuszenia w literaturze i sztuce. Przedstaw na przykładzie wybranych dzieł

Ocena:
20/20
Teza: Różnorodne realizacje motywu kuszenia w literaturze oraz sztuce.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w pełni realizuje temat.

Dlaczego źli? Przedstaw wybrane kreacje literackie bohaterów, którzy krzywdzą innych.

Ocena:
20/20
Teza: Przedstawienie kreacji bohaterów literackich, którzy krzywdzą innych.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca obszerna, bogata w literackie przykłady.

Walka dobra ze złem. Omów na wybranych przykładach literackich i filmowych

Ocena:
20/20
Teza: Trudny wybór między dobrem a złem w utworach literackich i filmowych.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w pełni realizuje temat.

Walka dobra ze złem w literaturze i filmie

Ocena:
20/20
Teza: Motyw walki dobra ze złem jest przedstawiany w tekstach kultury w niezwykle różnorodny sposób.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przemyślana, wyczerpująca temat. Odwołuje się zarówno do przykładów literackich, jak i filmowych.

Przedstaw różne ujęcia motywu światła i ciemności. Odwołaj się do wybranych przykładów

Ocena:
20/20
Teza: Symbolika światła i ciemności opiera się na dychotomii dobro – zło.

Ocena opisowa nauczyciela: Wnikliwa analiza występowania w literaturze motywu ciemności i światłości.

Motyw zła w literaturze. Omów na wybranych przykładach.

Ocena:
20/20
Teza: Trudno mówić o jednym obliczu zła, dlatego w literaturze motyw zła i walki z nim jest tak szeroko wykorzystany.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja w wieloaspektowy sposób ukazuje wykorzystywany w literaturze motyw zła.

Zmaganie dobra ze złem. Przedstaw zagadnienie, odwołując się do literatury romantycznej

Ocena:
20/20
Teza: W obserwacji zmagań dobra i zła ważną role odegrała literatura romantyczna, ukazując różne ich aspekty.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja w pełni realizuje temat.

Problem narkomanii. Zaprezentuj zagadnienie, odwołując się do wybranych dzieł literackich i filmowych

Ocena:
20/20
Teza: W jaki sposób bohaterowie literaccy i filmowi radzą sobie z nałogiem?

Ocena opisowa nauczyciela: Ciekawa i pouczająca prezentacja oparta na poprawnie dobranych tekstach kultury.

Różne przyczyny i konsekwencje wyboru zła przez bohaterów literackich. Przedstaw zagadnienie na wybranych przykładach

Ocena:
19/20
Teza: Literatura nie unika przedstawiania postaci negatywnych i wyborów przez nich dokonywanych.

Ocena opisowa nauczyciela: Poprawny styl wypowiedzi, dobrze dodane lektury. Logiczna konstrukcja pracy.

Różne wcielenia diabła w literaturze

Ocena:
19/20
Teza: Postać diabła była i jest natchnieniem dla rzeszy pisarzy, którzy przedstawiają go w swych utworach w różnoraki sposób.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca zawiera wszelkie niezbędne informacje, pokazuje różnorodność szatańskich postaci w różnych epokach

Scharakteryzuj różne postawy człowieka w obliczu nieszczęścia. Odwołaj się do wybranych utworów

Ocena:
19/20
Teza: W literaturze często możemy odnaleźć jednostkowe reakcje człowieka na nieszczęście.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja w pełni poprawna - ciekawe i niejednorodne przykłady odbierania przez człowieka nieszczęścia.

Zdolność odróżniania dobra od zła dana ludziom to ich przekleństwo? Skomentuj decyzje wybranych bohaterów literackich

Ocena:
19/20
Teza: Właściwa zdolność odróżniania dobra od zła jest błogosławieństwem.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w pełni poprawna.Ciekawe postawienie problemu i wnioski.