Zbrodnia jako sposób dojścia do władzy. Omów temat, analizując wybrane teksty kultury
Pogotowie maturalne: Motywy literackie - Motyw zbrodni


Zbrodnia jako sposób dojścia do władzy. Omów temat, analizując wybrane teksty kultury

Władza to jedna z pokus, która nieodmiennie towarzyszy człowiekowi od stuleci. Pragnieniu jej zdobycia towarzyszyły często niecne intrygi, zdradzieckie konszachty czy morderstwa z premedytacją. Zarówno w rzeczywistości, ale i w literaturze, która odbija ją niczym w lustrze, spotkać możemy kreacje bohaterów ogarniętych żądzą władzy. Najczęściej, w pewnym momencie ich życia, siły zła są silniejsze niż siły dobra i opanowują duszę sprowadzając człowieka na drogę zbrodni. Zazwyczaj w dojściu do władzy bohaterowie są bezwzględni. Wyzbywają się wszelkich zasad moralnych, a osiągnąwszy tron czy pozycje nie patrzą na dobro innych, lecz na własne korzyści i umocnienie własnej pozycji. Jednak ich los kończy się zazwyczaj tragicznie, ponieważ sprawowanie władzy bez zachowania moralnych zasad zasługuje na potępienie i karę. Literatura pokazuje wielu bohaterów, którzy, aby zdobyć władzę, nie cofnęli się nawet przed najgorszymi zbrodniami. W swej prezentacji ukaże kilka najbardziej wyrazistych sylwetek takich postaci.

Jednym z najpopularniejszych literackich bohaterów, który zdobywając władzę dokonał wielu zbrodni jest Makbet – tytułowy bohater dramatu Williama Szekspira. Jan Kot w swojej interpretacji tragedii określa ją mianem „zarażonych śmiercią”, a następnie udowadnia, że utwór wręcz ocieka krwią, która nie daje się zmyć ani z rąk, ani z twarzy. Krwi jest coraz więcej, Makbet zaczyna się i kończy rzezią. I tak jest w istocie – próżny bohater, ulegając podszeptom złych mocy i wiedziony pokusą wybicia się ponad przeciętność, zaczyna myśleć o królewskim tronie. Sam jednak jest zbyt wrażliwy, by osiągnąć cel wyrachowaną zbrodnią, takich problemów moralnych nie ma jego żona, która, rozbudzając ambicję Makbeta, doprowadza go do popełnienia królobójstwa. Mamy więc dwoje bohaterów, którzy porzucili prawe wartości i moralne zasady. Owładnięty strachem Makbet po pierwszym morderstwie, zabija wszystkich, którzy mogliby jego zbrodnię zdemaskować – początkiem historii jest zabicie króla, potem pojawiają się kolejne ofiary jego mrocznych żądz. Tak długo, aż ten, który zabijał, sam nie zostanie zabity. Zbrodnia staje się wyborem, decyzją i musem, kiedy tylko do Makbeta dotarło, że może zostać królem, doszedł do wniosku, że musi zostać królem, uległ wewnętrznej negatywnej części osobowości. Ten wewnętrzny przymus determinuje jego działanie:
„Wzdłuż i wszerz przetrząsnąć kraj.
Tych, co sieją panikę – powiesić. Podaj mi zbroję.”
Ale wraz z dokonaniem pierwszego zabójstwa, bohater zabija w sobie spokój. Zaczyna bać się świata – niemego świadka zbrodni, ale przede wszystkim dotąd nieskalany Makbet zaczyna bać się Makbeta – zbrodniarza. Z jednej strony przeżywa wyrzuty sumienia, z drugiej zaś morduje kolejne osoby, staje się nieobliczalny i niebezpieczny dla otoczenia, co jest konsekwencją raz naruszonych fundamentalnych zasad etycznych. W całej tej sytuacji bohater jest naiwnie przekonany o swojej wyjątkowości a jego błąd polegał na tym, że nie potrafił polegać na sobie i poczuciu wartości niezależnym od okoliczności, zaufał podszeptom i biernie wykonywał przepowiednie czarownic. Dopiero u progu życia uświadamia sobie, jaką igraszką losu się stał. Szekspir pokazuje psychikę człowieka opanowanego mrocznymi żądzami i mechanizm jego postępowania po dokonaniu zbrodni – zabijanie ze strachu. Makbet zabija, żeby wyjść z koszmaru pierwszej zbrodni, ale już na tym etapie dosięga go kara, ponieważ koszmarem jest właśnie konieczność morderstwa i to, że zabijanie nie ma końca. Zbrodnia nie uchodzi Makbetowi bezkarnie, spotykają go liczne kary – jest targany wyrzutami sumienia, nawiedzany przez ducha Banka, nie potrafi tego wytrzymać, odkrywa prawdę, że umarli wracają i ofiary zbrodni upomną się o sprawiedliwość. I z tą wiedzą Makbet zginie, a czytelnik wyniesie z tragedii ludowe pojęcie sprawiedliwości – zbrodniarza zawsze spotka zasłużona kara, dodatkowo naruszenie ładu moralnego niszczy człowieka, przynosi mu cierpienie o tragedię.

Podobny motyw zdobycia władzy poprzez kolejne niecne czyny możemy obserwować w polskim dramacie romantycznym - „Balladynie” Juliusza Słowackiego. Nie bez znaczenia jest fakt, że Słowacki, pisząc Balladynę, sięgnął po wzory dramatów Szekspira, także w zakresie rozległego czasu fabuły i wielości wątków, ale przede wszystkim szekspirowska dramaturgia ujawnia się w głównym wątku, jakim jest dążenie głównej bohaterki do zdobycia władzy poprzez zbrodnie i okrucieństwa. Przyjrzyjmy się zatem, jak motyw zbrodni i kary realizowany jest w tym utworze i jakie tu widać różnice.

Tym, co różni ten obraz literacki od pozostałych, jest fakt, iż osobą bez skrupułów jest kobieta. Wśród motywów pojawia się też wątek miłosny – zazdrość o uczucie Kirkora jest dla bohaterki silnym bodźcem, wzbudza silne namiętności. Balladyna w przeciwieństwie do pozostałych omówionych postaci, bardzo szybko wyzbyła się wyrzutów sumienia, a jeśli nawet jakiś jego głos się pojawiał, szybko przechodziła nad tym do porządku dziennego. Zabijając swoją siostrę Alinę, zyskała męża, a potem szybko pięła się po szczeblach kariery. Jednak, jak to zwykle bywa, pierwsza zbrodnia pociąga za sobą następne – Balladyna, ofiara własnych namiętności, kolejno eliminuje świadków: Gralona, Grabca, Kostryna. Na jej rozkaz zabito Pustelnika, powiedziała bowiem do Kostryna:
„Skończ także ze starcem,
Co mieszka w celi – a nas tylko dwoje
Będzie wiedziało.”
Bohaterowie giną, ponieważ są zagrożeniem niepodzielnej władzy, Grabiec musi ponieść śmierć, bo posiada koronę Popielów, Kirkor jako wzór zasad moralnych także długo żyć nie może. Trup ściele się gęsto i wydaje się, że zbrodnie pozostaną w ukryciu – bohaterka rządzi na tronie i osądza poddanych. Próbuje zagłuszyć swoje zbrodnie i zacząć życie od nowa, mówiąc: „Przysięgam sobie samej w oczach Boga, Być sprawiedliwą”. Jednak w tym momencie odbiorca może przekonać się, że za zło zawsze wymierzana jest kara. Osądzając poddanych, Balladyna sama na siebie wydaje wyrok i ginie rażona piorunem. Żyła tak, jakby Boga nie było, tymczasem sposób jej śmierci pokazuje, iż wyrok sił nadprzyrodzonych został wykonany. Grom, który raził bohaterkę uwydatnił zależność człowieka od boskich mocy. Kara za zło przypomniała o etyce, wewnętrznej moralności i sprawiedliwości. I poraża ogrom zbrodni, jakie może popełnić człowiek w myśl zasady, że jedna zbrodnia popycha do następnej. Przeraża również sprawiedliwość boska – winy zostają ukarane, zbrodniarz nigdy nie będzie bezpieczny. Zakończenie dramatu ma swoje źródło z jednej strony w ludowych wyobrażeniach sprawiedliwości, która karze winnego w sposób nadprzyrodzony poprzez interwencję z zaświatów, jak w niektórych wczesnych balladach Mickiewicza, a z drugiej jak w szekspirowskim modelu świata po zbrodniczych czynach władców poprzez ich unicestwienie przywrócony zostaje ład moralny świata. Takie ujęcie tematu pokazuje również wiarę w etyczne podstawy świata, czego świadectwem staje się fakt, iż Balladyna jako władczyni osądza swój czyn i posiadając tę władzę, nie wie, że wydaje na siebie wyrok śmierci.

Żądza władzy i próba jej zdobycia na drodze zbrodni to także jeden z motywów powieści polskiego pisarza Josepha Conrada zatytułowanej „Jądro ciemności”. Problem ten dotyka jednego z bohaterów – Kurtza. Jest on najbardziej utalentowanym agentem towarzystwa handlowego. Poznajemy jego postać z opisów, jakie słyszy podczas swej wyprawy główny bohater – Marlow. Mężczyzna ten dowodził stacją towarzystwa położonej w sercu kraju, w miejscu nazwanym przez Marlowa „jądrem ciemności”. Kurtz nie zajmował się jednak jedynie handlem. Jego wyprawy miały charakter inny, niż tylko chęć odkrywania Czarnego Lądu: „mówiąc bez ogródek łupił po prostu kraj”. Był unikalny i charyzmatyczny, więc szybko uzyskał duży autorytet wśród czarnych. Jego styl życia i kolor skóry spowodowały też w dużym stopniu ubóstwienie go przez miejscowych. W końcu „Przybył do nich z gromem i błyskawicą”, władzą niemal boską, nikt nie był w stanie stanąć na drodze armii Murzynów, którą stworzył. Jego sława szybko rosła, aż „zajął wysokie miejsce wśród szatanów tego kraju”. Zyskał duże wpływy i wykorzystywał je praktycznie bez ograniczeń. Po przybyciu na Czarny Ląd staje się okrutnym bogiem murzynów, tyranem i despotą, który jest przekonany, że może władać ludzkim życiem i śmiercią, że może dopuścić się każdej zbrodni.

Kurtz dla spełnienia swych chorych ambicji opuścił Europę, odrzucił ją na rzecz nowego świata gdzie pragnął stworzyć królestwo, które będzie jego własnością. W Europie funkcjonował jako artysta – w Afryce stał się bogiem. To właśnie zaspokojenie swej dumy i żądza władzy pogrążyło bohatera w tytułowym „jądrze ciemności”. Świadomość panowania nad innymi spowodowała, że przestał myśleć racjonalnie, wyzbył się nawet elementarnych zasad cywilizowanego świata, także zasad moralnych. Wartości materialne i władza były dla niego więcej warte niż ludzkie życie, murzynów tyranizował - wpoił im prawa nie mające nic wspólnego z humanizmem i moralnością. Wreszcie zabijanie stało się dla niego ukojeniem, czerpał z niego przyjemność szczególnie, że zabijał czarnych, których nienawidził. Zamknął się na końcu świata i pod pozorem szerzenia cywilizacji, mordował i wykorzystywał murzynów. W tym samym czasie w Europie uważany był za jednego z najlepszych kolonizatorów.

Kurtz stał się mordercą, który zabijał bez skrupułów. Mówiono, że „nic go na świecie nie powstrzyma od zabicia, kogo mu się żywnie podoba”. Stał się człowiekiem zupełnie bezwzględnym, „Nie posiadał hamulców w nasycaniu różnych żądz. Doszło do tego, że uznał, iż nie istniało dla niego nic nad nim ani też pod nim”. Cały czas jednak starał się, pomimo działalności wręcz zbrodniczej, przekonać innych i samego siebie, że jego pobudki są słuszne, cele szczytne a kłamstwa prawdziwe. Zastąpił swój sens życia pychą, lubił ubóstwianie, a władzą wręcz się upajał. Skupił się na sobie, więc musiał odrzucić wszelkie uczucia lub zasady łączące go z innymi istotami ludzkimi. Do samego końca przekonany był o słuszności swoich celów i środków, odrzucał świadomość zbrodniczych działań i myśl o porzuceniu „misji”. Do śmierci widział w sobie tylko i wyłącznie „wysłannika litości, nauki i postępu”. Na jego przykładzie dostrzegamy zakłamanie wszystkich zdobywców Afryki, ponieważ bohater zawiera w sobie wszystkie cechy, które stanowiły o porażce białego człowieka w Afryce: wyposażony w najlepszy sprzęt oraz głoszący filantropijne idee ucieka się do zabijania, aby okraść tubylców z kości słoniowej.

W ukazanych do tej pory przykładach bohaterowie świadomie decydowali się na popełnienie zbrodni, nie usprawiedliwiała ich żądza władzy. Inaczej problem ten zostaje ukazany w antycznym dramacie Sofoklesa - „Antygona”. Zbrodnia zostaje tam popełniona pod wpływem fatum, przeznaczenia. Człowiek nie może jej uniknąć. Zbrodnia jest tu przedstawiona w dość nietypowy sposób, bowiem tytułowy Edyp to bohater tragiczny, który doznaje samych cierpień. Nie ma żadnego wpływu na swój los, a każda jego decyzja jest skazana na niepowodzenie. Poznajemy go jeszcze przed klęską, jako mądrego i prawego władcę Teb. Przed laty rodzice odkrywając, iż ich niemowlę będzie ojcobójcą i kazirodcą porzucają je w górach. Tam Edyp zostaje odnaleziony przez sługę króla i królowej Koryntu, którzy bez wahania decydują się go zaadoptować. Dorasta beztrosko do czasu, gdy wyrocznia wyjawia mu wróżbę, jaką usłyszeli niegdyś Lajos i Jokasta. Nie wiedział, że nie wychowują go prawdziwi rodzice i chcąc uniknąć przepowiedni postanawia uciec. Tym sposobem paradoksalnie ją wypełnia. Po drodze podczas bójki zabija Lajosa, a gdy rozwiązuje zagadkę Sfinksa i uwalnia Teby od klęsk, w nagrodę poślubia swoją matkę. Żyje szczęśliwie, lecz w pewnym momencie zły los znowu daje o sobie znać. Miasto zaczynają nawiedzać katastrofy, a król chcąc znaleźć winowajcę zasięga porady u Tyrezjasza, który wyjawia mu okrutną prawdę. Ta prawda powoduje, że Jokasta popełnia samobójstwo, bo w jednej chwili jej życie straciło sens i zostało okryte hańbą. Tragizm Edypa polegał na tym, że popełnił zbrodnię i grzech kazirodztwa nie rozumiejąc, że wypełnia wolę bogów. Wbrew założeniom służącym uniknięciu przepowiedni, bezwiednie ją realizował. Dlatego też jego wina jest winą tragiczną - niezawinioną. Los nieustannie się nim bawił, na co on w pełni nie zasłużył. Bohater słono płaci za swe przewinienia i sprowadza na siebie bezwzględną karę. Został ukarany za to, że chciał decydować o swoim losie. Nie ucieka od konsekwencji, bo przekonał się, że od przeznaczenia nie da się uciec. Przyznaje się do winy i sam wyznacza sobie pokutę: okalecza się, opuszcza tron, odchodzi z miasta i umiera w samotności.

Jak widać na podstawie ukazanych przykładów bohaterowie często uciekali się do zbrodni w drodze na tron. Wielu z nich, którzy wcześniej mogli stanowić wzór, jak chociażby Makbet, przez podszepty nieczystych sił zgubiło zdrowy rozsadek i ogarnięci pragnieniem niepodzielnego rządzenia wkroczyło na drogę zbrodni. Przykłady literackie pokazują, że wybór zbrodni na drodze do celu zawsze kończy się dla bohaterów tragedią i klęską. Najczęstszą karą za popełnione przewinienia jest śmierć. Należy wierzyć, że zawsze ci, którzy sięgnęli po nieprzysługującą im władzę zostaną w końcu jej pozbawieni i ukarani, zgodnie z tym, co już w starożytności powiedział Demostenes - „Władza, która opiera się na niesprawiedliwości nie może być trwała”.

strona:    1    2    3    4    5  





Zbrodnia doskonała w literaturze i sztuce różnych epok. Przedstaw na przykładzie wybranych utworów

Ocena:
20/20
Teza: „Człowiek może znieść bardzo dużo, lecz popełnia błąd sądząc, że potrafi znieść wszystko.”

Ocena opisowa nauczyciela: Praca bogata w treści, przemyślana i dojrzała. Łączy w sobie wiele obrazów zbrodni w sposób unikalny. Nie sposób się przy niej nudzić.

Obrazy zbrodniarzy w literaturze. Zanalizuj złożoność psychiki morderców na przykładzie kilku wybranych bohaterów literackich.

Ocena:
20/20
Teza: Postępowanie człowieka w sytuacji wyboru wynika z wielu różnorodnych czynników społecznych i indywidualnych. Często przeważają decyzje niezgodne z przyjętymi przez ogół zasadami moralnymi.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przemyślana i dojrzała. Ciekawa prezentacja w pps.

Motyw zbrodni w literaturze różnych epok. Omów na wybranych przykładach

Ocena:
20/20
Teza: Twórców od zawsze intrygowały zbrodnicze motywy, akt dokonania zbrodni, a także skutki jej popełnienia w świadomości zbrodniarza.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w pełni wyczerpuje temat. Pokazuje wiele różnych aspektów zbrodni. Bogata literatura przedmiotu.

Zbrodnia jako sposób dojścia do władzy. Omów temat, analizując wybrane teksty kultury

Ocena:
20/20
Teza: Literatura pokazuje wielu bohaterów, którzy, aby zdobyć władzę, nie cofnęli się nawet przed najgorszymi zbrodniami.

Ocena opisowa nauczyciela: Realizacja tematu sprawna, dobrze dobrane lektury i argumenty.

Motyw zbrodni i kary. Przedstaw różne ujęcia problemu w poznanych utworach polskich i obcych różnych epok

Ocena:
20/20
Teza: Czy zawsze po zbrodni pojawia się kara?

Ocena opisowa nauczyciela: Ciekawa praca ukazująca złożoność tematu. Poprawna bibliografia i plan.

Od Makbeta do Zbrodni i kary. Literackie odbicie mrocznej strony duszy człowieka

Ocena:
20/20
Teza: Kiedy człowiek ulega mrocznej stronie swej duszy, zawsze prowadzi to do jego tragedii.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przejrzysta, dobrze skomponowana, widać, że została uprzednio przemyślana.

Jak rodzą się zbrodniarze? Na podstawie analizy wybranych lektur wykaż, że literatura jest źródłem wiedzy o wpływie różnych czynników na degenerację jednostki

Ocena:
20/20
Teza: Czynniki, jakie wpłynęły na wybrane postaci, popychając je do zbrodni.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przemyślana, czytelna i przejrzysta. Zamknięta poprawną klamra kompozycyjną.

Dlaczego źli? Przedstaw wybrane kreacje literackie bohaterów, którzy krzywdzą innych.

Ocena:
20/20
Teza: Przedstawienie kreacji bohaterów literackich, którzy krzywdzą innych.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca obszerna, bogata w literackie przykłady.

Motyw zbrodni i kary w literaturze. Omów różne aspekty zagadnienia. odwołując się do wybranych przykładów

Ocena:
20/20
Teza: Motyw zbrodni i kary dzięki swemu bogactwu jest atrakcyjny dla twórców, budzi bowiem ciekawość odbiorców. Jego rola w utworze może być różnoraka, co pozwala na jego różnorodne wykorzystanie.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca szczegółowo pokazuje mechanizmy i powiązania rządzące zbrodnią i karą opisane w dziełach literackich.

Motyw zbrodni – służącej zdobywaniu i utrzymywaniu władzy w literaturze.

Ocena:
20/20
Teza: Twórcy nie tylko uwidaczniali problemy wynikające ze sprawowania władzy, ale i przestrzegali przed jej zgubnym wpływem na człowieka.

Ocena opisowa nauczyciela: Ciekawa prezentacja oparta na klasycznych dziełach poruszających problem zbrodni i władzy.

Portrety zbrodniarzy w literaturze różnych epok. Przedstaw zagadnienie na wybranych przykładach

Ocena:
19/20
Teza: Literatura przedstawia różne portrety zbrodniarzy. W dorobku epok literackich odnajdujemy różnorakie obrazy morderców, które możemy podzielić ze względu na wagę ich zbrodni oraz jej podłoże.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca wnikliwie przedstawia trzy zbrodnicze osobowości. Poprawny język i bibliografia.

Wizerunki literackich zbrodniarzy. Przedstaw, odwołując się do wybranych lektur

Ocena:
19/20
Teza: Każda zbrodnia destrukcyjnie wpływa na psychikę zbrodniarza.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca wyczerpująca porusza kwestię zbrodni i zbrodniarzy w literaturze. Poprawny język i styl wypowiedzi. Szczegółowy plan pracy.

Psychologiczne portrety morderców w literaturze i sztuce

Ocena:
19/20
Teza: Mordercy to ludzie burzący porządek etyczny świata, a ich różnorodne kreacje są przestrogą artystów, którzy swoimi dziełami wpisują się w odwieczną walkę dobra ze złem.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca dojrzała, ciekawe wnioski. Poprawny konspekt prezentacji.

Motywy i wątki charakterystyczne dla kryminału w literaturze popularnej i pięknej. Przedstaw na wybranych przykładach

Ocena:
18/20
Teza: Motywy kryminalne zarówno w literaturze popularnej, jak i wysokiej, pozostają niezmienne przez wiele lat.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w oryginalny sposób ukazuje motyw zbrodni oraz jej konsekwencji. Porównanie i wnioski poprawne. Drobne usterki językowe.

Oskarżeni przed sądem w literaturze. Przedstaw zagadnienie na podstawie wybranych lektur

Ocena:
18/20
Teza: Oskarżenia, rozprawy sądowe, osądy społeczne, ferowanie wyroków w literaturze występowały już od czasów antycznych i są obecne aż do czasów współczesnych. Pojawiają się najczęściej przy motywach zbrodni, winy czy kary.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca porusza ciekawy problem postawienia w stan oskarżenia. Ciekawie przedstawione literackie sylwetki oskarżonych, dojrzały język.

Rola motywu winy i kary. Przedstaw na przykładzie utworów literackich z rożnych epok.

Ocena:
18/20
Teza: Topos winy i kary od dawna obecny jest w literaturze, której cel to nie tylko opis, lecz również ocena tego zagadnienia. Interesowało się tym wielu wybitnych twórców, których głównym zamierzeniem było pokazanie, iż nieodłącznym elementem win

Ocena opisowa nauczyciela: Praca ciekawa, w pełni ukazuje temat, opierając argumenty na poprawnie dobranej literaturze.

Psychologiczny wizerunek zbrodniarza. Przedstaw zagadnienie na wybranych przykładach literackich

Ocena:
18/20
Teza: Postacie zbrodniarzy ujmowane są na wiele sposobów, czasem ich postępowanie się potępia, czasem usprawiedliwia, ale zawsze ich psychikę poddaje się wnikliwej analizie.

Ocena opisowa nauczyciela: Temat przedstawiony na podstawie konwencjonalnych lektur. Poprawny język i konspekt wypowiedzi.

Zbrodnia i jej wpływ na życie bohaterów literackich. Przedstaw na podstawie wybranych lektur.

Ocena:
18/20
Teza: Zbrodnia wyniszcza stopniowo psychikę, tego, kto ją popełnił. Zły czyn nie pozostanie bez echa. Powróci, obracając się przeciwko oprawcy.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca płynna, napisana poprawnym językiem. Zarówno bibliografia, jak i plan są poprawne.

Psychika bohaterów literackich, którzy popełnili zbrodnię. Omów na wybranych przykładach literackich

Ocena:
18/20
Teza: Bez względu na wszelkie motywy i okoliczności, zbrodnia nigdy nie wpływa całkowicie obojętnie na psychikę przestępców. Zawsze pozostawia nieodwracalny ślad, który w konsekwencji zmienia charakter zbrodniarza.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przeciętna. Literatura i ramowy plan poprawne.

Uniwersalizm motywu zbrodni i kary w literaturze

Ocena:
18/20
Teza: Przypadki opisane w literaturze jednoznacznie pokazują, że zbrodnia nie popłaca i należy szukać innych sposobów rozwiązywania problemów, czy realizacji swoich marzeń i dążeń.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w sposób prawidłowy realizuje założoną tezę. Poprawny język.

Zbrodnia i kara w literaturze i filmie. Przedstaw, odwołując się do wybranych utworów

Ocena:
17/20
Teza: Zbrodnia i kara ma archetypiczny wymiar i pojawia się w kulturze każdej epoki.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przeciętna. Zawiera wszystkie niezbędne elementy. Poprawny język.