Pogotowie maturalne: Motywy literackie - Motyw cierpienia


Wpływ cierpienia na kształtowanie osobowości człowieka? Wskaż różne postawy bohaterów. Dokonaj ich charakterystyki

Tematem mojej prezentacji jest wpływ cierpienia na kształtowanie osobowości. Na początku chciałabym zatem powiedzieć słów kilka o osobowości właśnie – czym ona jest, jak można ją kształtować. Przyjęło się mówić: "Pan X to prawdziwa osobowość" albo: "Pan Y nie ma żadnej osobowości". Używamy wówczas słowa osobowość w sensie wartościującym, by wyrazić czyjąś wyjątkowość, siłę psychiczną, niepowtarzalność lub przeciwnie niejednoznaczność psychiczną, niespójność, nijakość. I w tych znaczeniach będę używać tego terminu. Osobowość kształtowana jest przez całe życie, szczególnie w okresie dzieciństwa oraz młodości, poprzez wpływ bodźców zewnętrznych, poprzez aktywność człowieka, jego przeżycia i sytuacje, w których się znajduje.

Przyjrzyjmy się teraz drugiej części tematu – cierpieniu. Cierpienie – temat rzeka – ale spójrzmy na nie pod kątem kształtowania osobowości – jak na nią wpływa, czy może ją zmienić, ukształtować? Wiadomo, że cierpienie jest nieodłącznym elementem życia każdego człowieka. Towarzyszy nam od zawsze, często nie mamy na nie wpływu, jednak musimy stawić mu czoła i jakoś sobie z nim poradzić. Cierpienie może być czysto destrukcyjne, może zniszczyć człowieka, zmiażdżyć jego osobowość, ale jest też druga strona medalu – ogromny ból (czy to psychiczny czy fizyczny) może człowieka zmienić i uzmysłowić mu wiele rzeczy. W tym doświadczeniu cierpienia bierze udział cała osobowość, stąd też zmiany osobowości, jakie te przeżycia inicjują, dotyczą najczęściej życia wewnętrznego człowieka, mogą dać mu poczucie sensu, siłę i spokój, mogą też wywołać straszne skutki.
W moim wystąpieniu chciałabym Państwu zaprezentować kilku bohaterów literackich, którzy zetknęli się z cierpieniem, i przyjrzeć się ich przemianie – zobaczyć jak pod wpływem cierpienia ich osobowość ewoluowała.
Pierwszym przywołanym bohaterem jest biblijny Hiob. Jego historia jest przypowieścią o niezawinionym cierpieniu. Hiob żył w dostatku i szczęściu, lecz dla wypróbowania próżności, Bóg pozwolił szatanowi poddać go próbie. Nieszczęśnik pozbawiony został całego mienia i dzieci, a sam, dotknięty trądem, mimo szyderczej rady żony, „aby przeklął Boga i umarł”, znosił wszystko cierpliwie, nie tracąc wiary w sprawiedliwość boską. Jego niezłomność i niejaka zgoda na cierpienie zostały nagrodzone – odzyskał zdrowie, majątek zyskał także nową rodzinę. Hiob nie znajduje wytłumaczenia dla sytuacji, w której się znalazł, stwierdza tylko jej istnienie. Trwa w niezłomnej pewności, że wszystko, co się dzieje z woli Boga ma sens, nawet jeśli on go nie rozumie, co wypowiada słowami: Wiem, ze Ty wszystko możesz, co zamyślasz (…) Kto przesłania zamiar zrozumie? (…) To zbyt cudowne. Ja nie rozumiem. Jeśli możemy tu mówić o wpływie cierpienia na osobowość, to w przypadku postawy Hioba wydaje się zasadnym stwierdzenie, iż jego osobowość ukształtowana wcześniej trwa silnie i niezmiennie. Hiob nie zmienia bowiem swojej wiary, nie poddaje się przeciwnościom, trwa w swoich przekonaniach. Jego prawość, wiara i ufność poprzez cierpienie stają się jeszcze silniejsze, ból nie złamał jego niezwykłej siły psychicznej, czy może lepiej w tym przypadku powiedzieć: duchowej. Kwintesencją postępowania Hioba jest słynne biblijne zdanie: nagi wyszedłem z łona matki i nagi tam wrócę. Pan dał, Pan wziął, niech będzie imię Pańskie błogosławione.
Przyjrzyjmy się teraz bohaterowi i autorowi zarazem – poecie Kochanowskiemu. Cykl 19 trenów, które napisał po śmierci córki Urszuli jest wielkim studium cierpienia i rozpaczy. Człowiek w sile wieku, którego osobowość z pewnością była już ukształtowana przez życie, przeżywa kryzys wiary pod wpływem dramatycznych wydarzeń. I oto czytelnik może towarzyszyć cierpiącemu ojcu wraz z każdym kolejnym słowem jego tekstów w drodze ewolucji jego osobowości. Kochanowski – człowiek głęboko wierzący – humanista odwołujący się w swych dziełach do filozofii antycznej – stoicyzmu – która wzywa, by nie poddawać się namiętnościom. Ten sam Kochanowski poddaje się rozpaczy. Zwraca się w Trenach do swej zmarłej córki, do rzeczy pozostałych po niej, ale zwraca się też do Boga. Najpierw w Trenie V porównuje go do nieuważnego ogrodnika, który ścinając chwasty, podcina łodygę wschodzącej oliwce, by później w Trenie X wyrazić apogeum swojego żalu
i rozpaczy słowami: Gdzieśkolwiek jest, jeśliś jest, lituj mej żałości, Podważa zatem istnienie Boga, bluźni, a zaraz potem szuka u niego pocieszenia: Pociesz mię, jako możesz, a staw się przede mną / Lubo snem, lubo cieniem, lub marą nikczemną!. Widać tu wyraźnie jak bardzo ból może złamać człowieka. Jednak jego wielkością jest to, co on z tym bólem zrobi. I obserwujemy następny krok w ewolucji osobowości poety, nasz bohater przełamuje swoje cierpienie. W Trenie XIX, kiedy śni mu się własna matka z Urszulką na ręku i radzi by rzeczy ludzkie znosił godnie, Kochanowski godzi się z zaistniałą sytuacją, odzyskuje wiarę. Widać zatem wyraźnie, że jego – wydawać by się mogło – w pełni ukształtowana osobowość nie opiera się cierpieniu, ma ono na nią wpływ, formuje jej dojrzałą postać. Można powiedzieć, że gdy się doświadczy już wszystkiego – a zatem i szczęścia, radości ale także cierpienia to wyłania się ostateczna forma osobowości. Na szczęście Kochanowski wychodzi z tej próby zwycięsko.
Ale czy każdy człowiek, czy każdy bohater literacki jest w stanie zmierzyć się z cierpieniem? Czasem bywa ono tak wielkie, a człowiek tak słaby, że ta siła go niszczy. Przykład takiej innej postawy wobec cierpienia i jego destrukcyjnego wpływu na osobowość człowieka znajdziemy w Medalionach Zofii Nałkowskiej. Bohaterowie jej opowiadań często o swoim cierpieniu nie potrafili nawet mówić. Lata wojny, głodu i bólu zmieniły ich osobowość, wyniszczyły fizycznie i psychicznie. Świadectwem zmian, jakie nastąpiły w ich psychice jest kontrast między suchym beznamiętnym tonem relacji a potwornością opisywanych faktów. Więźniowie bici, katowani i głodzeni często utracili swoje ludzkie odruchy, jedynym ich celem było ocalenie swojego istnienia – ale tego biologicznego, nie osobowości, życia duchowego czy zgody z własnym sumieniem. Takie zachowanie obserwujemy np. w opowiadaniu Wiza - bohaterka Wizy sama przestraszyła się swojej reakcji na los małych myszek, bo spostrzegła, że zachowuje się jak „jakiś” gestapowiec, pragnąc oglądać, jak kot będzie pożerał myszy. Pragnęła patrzeć na agonię zwierzątek. To codzienne bicie, głód, poniżanie zabiły w niej wrażliwość. Sama o sobie mówi: (…) powstała we mnie taka myśl: a jak on będzie, ten kot, jadł te myszy? (…) Była we mnie taka ciekawość jak w gestapowcu – jak to będzie wyglądało?. Strach zabijał także w ludziach poczucie solidarności i ludzką chęć pomocy, np. w opowiadaniu Przy torze kolejowym, w którym nikt nie chciał pomóc rannej dziewczynie uciekającej z transportu. Doświadczenie cierpienia miało wpływ na psychikę i osobowość ludzi do tego stopnia, iż nie zdawali oni sobie sprawy z moralnych konsekwencji swoich postaw, jak np. człowiek pracujący przy wyrobie mydła z ludzkiego tłuszczu swoją pracę potrafił określić tylko lakonicznym i beznamiętnym komentarzem: W Niemczech, można powiedzieć, ludzie umieją coś zrobić z niczego. Przykłady z prozy Nałkowskiej dowodzą, że cierpienie może człowieka złamać, może nie tylko wyrządzić fizyczny ból, ale także może godzić w psychikę, osobowość, pozbawić jednostkę człowieczeństwa, godności i wyjątkowości.
Innym przykładem wpływu cierpienia na osobowość jest postać Judyma z Ludzi bezdomnych Stefana Żeromskiego. Doświadcza on, podobnie jak we wcześniejszym przywołanym utworze, cierpienia wielu ludzi. Inaczej niż Hiob czy Kochanowski, których cierpienie dotykało właściwie tylko ich samych. Judym cierpi wraz z wszystkimi bezdomnymi, potrzebującymi, biednymi i chorymi. Nie potrafi zaakceptować takiej sytuacji. Nie godzi się na nią. Jako młody i pełen ideałów lekarz, próbuje zmienić otaczającą go rzeczywistość. Zmiana ta wydaje się być ponad jego siły. Można powiedzieć, że staje sam przeciw cierpieniu i próbuje coś z nim zrobić, umniejszyć je. Problem, z jakim się spotyka, wpływa na jego działania, on ponosi konsekwencje swoich wyborów. Jego osobowość, która ma mocne podstawy (nie stał się przecież dobrym człowiekiem ot tak sobie, w ciągu chwili) dojrzewa, kształtuje się, by osiągnąć pełną, zdecydowaną postać. Oto bowiem Judym decyduje się oddać całkowicie sprawie bezdomnych. Rezygnuje z osobistego szczęścia, z miłości do kobiety i planów o własnej rodzinie. I jest konsekwentny. Czy szczęśliwy? Nie nam to osądzać. Postać Judyma jest tragiczna, każdy wybór pociąga za sobą i dobre, i przykre konsekwencje. Jednak dla naszych rozważań ważne jest to, że nie przechodzi obojętnie, że stara się wziąć w swoje ręce los innego człowieka. Zatem cierpienie, które obserwuje, którego doznaje, jest początkiem akceptacji, tego, co jest i wolności Judyma. Bowiem prawdziwa wolność i koniec cierpienia, to życie w taki sposób, jakby to, co się czuje, lub czego się doświadcza w danym momencie, było absolutnym wyborem człowieka. I Judym tego wyboru dokonuje.
Ostatnim przykładem, jaki chciałabym Państwu przytoczyć, jest Dżuma Alberta Camusa. Tu dopiero mamy studium cierpienia! Całe miasto pochłonięte przez zarazę, całe miasto zanurzone w cierpieniu i wśród tego chaosu kilkoro bohaterów, których osobowość kształtuje się na kartach powieści na naszych oczach. Postać pierwszoplanowa – doktor Rieux – jest taką postacią w pełni ukształtowaną, cierpienie ma wpływ na jego osobowość o tyle, że umacnia już posiadane przez niego cechy – jest jednostką poświęcającą się dla innych, bezinteresowną i szczerą. W walce w zarazą staje na wysokości zadania i robi wszystko, co w jego mocy, aby pomagać ludziom. Natomiast inni bohaterowie pod wpływem cierpienia spowodowanego dżumą dopiero dojrzewają. Tak rzecz się ma z ojcem Paneloux, który początkowo nie ma zamiaru walczyć z chorobą. Uważa ją za słuszną karę za grzechy, sprawiedliwy gniew boży. Jedynym działaniem jezuity jest błagalna modlitwa i płomienne kazania. Jego postawę zmienia śmierć małego synka sędziego Ottona, której jest świadkiem. To niezawinione cierpienie staje się dla niego oświeceniem, rozumie bowiem, iż nie miał racji – epidemia nie jest karą za grzechy, gdyż dotyka także niewinnych. Od tej chwili ofiaruje swą pomoc doktorowi Rieux, przez kontakt z chorymi zaraża się i umiera. Nie dopuszcza do siebie poczucia zwątpienia w słuszność wyroków Boga. Umiera więc bogatszy, w pełni ukształtowany wewnętrznie i spełniony. W Dżumie Camusa pojawia się jeszcze jedna ciekawa postać, na której osobowość cierpienie ma bezpośredni, niestety zły wpływ. Jest to Rentier Cottard. Przed wybuchem epidemii ukrywał się przed policją ze względu na jakieś wcześniejsze swoje przestępstwa. Czas dżumy absorbuje wszystkich, także policję, Cottard czuje się zatem bezpieczny. Gdy miasto pustoszy zaraza Cottard odżywa, wręcz kwitnie, Tarrou określa go jako „człowieka, który rośnie”. Zaczyna prowadzić bujne życie towarzyskie, ma dobry humor. Cierpienie innych nie wyzwala w nim chęci pomocy, wręcz przeciwnie staje się coraz większym egoistą. Do tego stopnia, iż oznaki zakończenia epidemii Cottard przyjmuje z wielkim niepokojem. Początkowo nie chce uwierzyć w to, że choroba się skończy. Gdy staje się to faktem, wariuje, zabarykadowuje się w swoim mieszkaniu i strzela do ludzi. Ostatecznie zostaje schwytany przez policję. Cottarda można uznać za człowieka, którego pokonała dżuma. Choć przeżył, został zwyciężony przez własny strach przed karą. Przywołane postawy doskonale definiuje cytat z powieści: (…) dżuma ma swoje dobre strony, ze otwiera oczy, zmusza do myślenia. Pozwala urosnąć niektórym. Kiedy się jednak widzi biedę i cierpienie, jakie przynosi, trzeba być szaleńcem, ślepcem lub łajdakiem, żeby się na nią zgodzić.
I tak oto zbliżamy się do końca tych rozważań. Oczywiście można by jeszcze przytoczyć mnóstwo innych przykładów bohaterów, których osobowość kształtowała się przez cierpienie, czy to fizyczne, czy cierpienie z miłości, czy czysto duchowe, ale tych przykładów jest tak wiele, że musiałam ograniczyć się do tych kilku opisanych. Reasumując – cierpienie jest czymś powszechnym, dotyka wszystkich ludzi. Życie składa się bowiem z dobrych i złych chwil, jak pisał Kochanowski nic wiecznego na świecie, radość z troską się plecie. Cierpienia nie da się uniknąć, ale to, jak ono wpłynie na człowieka, często zależy od niego samego. Cierpienie może być klęską osobowości ludzkiej, może być akceptowalnym faktem, ale może też być twórczym czynnikiem rozwoju. Wtedy jest szansą, staje się takim "aktem twórczym" w procesie kształtowania osobowości i zmusza człowieka do podjęcia decyzji wejścia na drogę swojego przeznaczenia. Chciałabym zakończyć bardzo wymownym cytatem Adama Asnyka, który mówi o wielkości człowieka osiągniętej na drodze cierpienia:
Mizerną rozkosz otrzymuje w darze
Wszystko co pełza, i w cieniu się kryje,
Wielkość z cierpienia zawsze chodzi w parze
W najwyższe szczyty grom bije.

(cytat z tragedii „Prometeusz” Adama Asnyka)

strona:    1    2    3    4  





Bo życie kruche jest... Motyw cierpienia i śmierci na podstawie wybranych utworów literackich i dzieł sztuki

Ocena:
20/20
Teza: Bohaterowie literaccy często staja w obliczu śmierci i cierpienia. Zjawiska te są wielowymiarowe i często nieuniknione.

Ocena opisowa nauczyciela: Temat trudny. Bardzo dobrze przeprowadzona argumentacja broni tezę prezentacji. Ciekawe wnioski uzupełniają całość. Brawo!

Doświadczenie cierpienia. Omów problem w ujęciu literackim i filozoficznym

Ocena:
20/20
Teza: Próby odnalezienia sensu w cierpieniu.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja poprawna. Autor swobodnie porusza się w świecie literatury i filozofii. Wnioski interesujące i odważne.

Motyw matki cierpiącej w literaturze i sztuce

Ocena:
20/20
Teza: Matka cierpiąca po stracie dziecka, to jeden z bardziej przejmujących motywów w światowej literaturze

Ocena opisowa nauczyciela: Praca wyróżniająca się. Poprawny język i styl wypowiedzi. Dobra analiza postawionego problemu, ciekawe cytaty. Brawo!

Hiob naszych czasów. Omów problem cierpienia ukazanego w wybranych przez siebie tekstach literackich XX wieku.

Ocena:
20/20
Teza: XX wiek potwierdził jak bardzo aktualne jest biblijne przesłanie.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca świadczy o głębokim przemyśleniu tematu. Logiczna kompozycja, poprawna bibliografia.

Jak cierpienie wpływa na człowieka? Przedstaw obrazy cierpienia ukazane w literaturze XX i XXI wieku.

Ocena:
20/20
Teza: Literatura pokazuje jak odmienne mogą być powody odczuwania nieszczęścia i jak głęboko wpływa ono na postawy, wybory, a czasem całe późniejsze życie bohaterów.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przemyślana, szeroko ujmuje problem cierpienia. Poprawna bibliografia oraz plan pracy.

Motyw niezawinionego cierpienia w literaturze. Omów funkcjonowanie tego motywu w wybranych utworach literackich

Ocena:
20/20
Teza: Autorzy próbowali dociec jaki jest ukryty sens w przeżywaniu męki.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w pełni realizuje temat. Poprawna bibliografia i plan pracy.

Motyw cierpienia rodzicielskiego. Omów wybrane teksty literackie i przykłady z innych dziedzin sztuki

Ocena:
20/20
Teza: Literatura od najdawniejszych czasów obsadzała wśród swoich bohaterek postaci rodziców.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca obszerna. Szczegółowo ukazuje temat, koncentrując się na portretach rodziców w obliczu śmierci ich dziecka.

Martyrologia Polaków w czasie II wojny światowej w literaturze i filmie. Omów zagadnienie na wybranych przykładach

Ocena:
20/20
Teza: Artyści wszystkich dziedzin włączyli się w dzieło upamiętniania grozy II wojny światowej.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca ciekawa i barwna. Napisana płynnym językiem.

Związek miłości i cierpienia w literaturze. Porównaj realizacje obydwu motywów w wybranych utworach literackich

Ocena:
20/20
Teza: Świat pełen jest sprzeczności i może właśnie dlatego najwznioślejsze uczucie musi zawsze wiązać się z bólem, stratą czy rozpaczą.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca pokazuje jak często miłość splata się z cierpieniem. Wyraźne przykłady i logiczna kompozycja zasługują na uznanie.

Literacki motyw cierpienia. Przedstaw jego funkcjonowanie w wybranych utworach XIX wieku

Ocena:
20/20
Teza: Różne sposoby funkcjonowania motywu cierpienia w XIX wieku.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca ambitna i spójna. Przemyślane przykłady, poprawna argumentacja.

Cierpienie siłą kształtującą, czy niszczącą człowieka. Omów zagadnienie na podstawie wybranych utworów z różnych epok

Ocena:
20/20
Teza: Czy literatura częściej ukazuje cierpienie jako wartość pozytywną, czy też zło, którego należy unikać?

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przemyślana, zawierająca głęboka analizę cierpienia. Literatura trafnie wykorzystana.

Zaprezentuj sposoby ujęcia niezawinionego cierpienia i buntu wobec Boga na podstawie wybranych utworów literackich

Ocena:
20/20
Teza: Nierozerwalny związek tematyki niezawinionego cierpienia i buntu wobec Boga.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przemyślana i spójna. Dobór lektur z różnych epok literackich. Poprawna konstrukcja

Analizując wybrane przykłady, przedstaw różne ujęcia motywu cierpienia w literaturze

Ocena:
20/20
Teza: Cierpienie w literaturze przyjmuje różny wymiar.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca szeroko opisuje różnorodność motywu cierpienia i wielość jego ujęć w literaturze.

Przedstaw dramat rodziców po utracie dziecka na podstawie wybranych utworów literackich

Ocena:
20/20
Teza: Różne literackie ujęcia rozpaczy po stracie dziecka.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca poprawnie skonstruowana, poszczególne wątki konsekwentnie zrealizowane.

Dziecko w literaturze romantycznej i pozytywistycznej. Dokonaj porównania, odwołując się do wybranych utworów literatury polskiej.

Ocena:
20/20
Teza: Dziecko jest bohaterem niezwykle popularnym w literaturze romantyzmu i pozytywizmu.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przejrzyście realizuje temat. Poszczególne wizerunki w pełni realizuję tezę zawartą we wstępie.

Biblia jako inspiracja dla współczesnej literatury i sztuki. Dokonaj analizy wybranych dzieł, w których odnajdujesz inspiracje biblijne.

Ocena:
20/20
Teza: Artyści często sięgają do „Pisma Św.” i mają wolność wyboru środków wyrazu, by przedstawić inspiracje biblijne w swych dziełach.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca oparta na ciekawych przykładach. W sposób przejrzysty realizuje temat.

Motyw skrzywdzonego dziecka i jego funkcje w dziele literackim. Omów problem, analizując wybrane przykłady

Ocena:
20/20
Teza: Literatura, kreśląc portrety skrzywdzonych i nieszczęśliwych najmłodszych, pragnęła zwrócić uwagę na istotne problemy dziecka i próbować przestrzec przed ich powstawaniem w przyszłości.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca bogata w treści, spójna. W pełni odzwierciedla temat i tezę.

Motyw cierpienia rodziców po stracie dziecka. Omów na wybranych przykładach.

Ocena:
20/20
Teza: Przedstawienie literackich portretów rodziców cierpiących po utracie dziecka.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca obszernie i przekrojowo ukazuje literackie zapisy rozpaczy rodziców w obliczu utraty swych potomków.

Funkcjonowanie motywu cierpienia w literaturze romantycznej. Omów na wybranych przykładach

Ocena:
20/20
Teza: Zaprezentowanie funkcjonowania motywu cierpienia w literaturze romantycznej.

Ocena opisowa nauczyciela: Bogata w przykłady i cytaty z literatury podmiotowej praca.

Literackie wizje cierpienia w utworach różnych epok. Omów problem na przykładach wybranych dzieł literackich

Ocena:
20/20
Teza: Zaprezentowanie literackich wizji cierpienia w utworach różnych epok.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca bogata w przykłady, napisana poprawnym językiem, dobrze skonstruowana. Ciekawa prezentacja pps.

Wizerunek rodzica cierpiącego po stracie dziecka

Ocena:
20/20
Teza: Przedstawienie literackich przykładów rodziców cierpiących po stracie dziecka.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca bardzo obszerna i szczegółowa, oparta na bogatej i ciekawej literaturze. Poprawna prezentacja pps.

Obraz matki cierpiącej od średniowiecza do współczesności. Zaprezentuj motyw odwołując się do wybranych przykładów

Ocena:
20/20
Teza: Najważniejszym powodem cierpienia matki jest tragedia bądź śmierć jej dziecka.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja przekrojowa. Pokazuje motyw na tle kilku epok. Poprawna teza i wnioski.

Cierpienie i jego sens. Przedstaw problem na wybranych przykładach literackich z XIX i XX wieku

Ocena:
20/20
Teza: Żaden z literatów XIX i XX wieku nie wskazał jednoznacznie sensu cierpienia.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca ukazuje różnorodność wizerunków cierpienia. Pokazuje, że jest to temat ponadczasowy, a ostatecznej odpowiedzi o sens cierpienia nie uda się odnaleźć w literaturze.

Motyw miłości tragicznej w wybranych utworach literackich

Ocena:
19/20
Teza: Motyw miłości jest tak popularny, że trudno wyobrazić sobie istnienie wielkiej literatury bez wątków tragicznego uczucia, zmieniającego losy głównych bohaterów.

Ocena opisowa nauczyciela: Zwięźle i ciekawie połączony motyw cierpienia z miłością na wybranych przykładach. Poprawny język i stylistyka wypowiedzi.

Czy cierpienie ma sens? Omów zagadnienie odwołując się do wybranych przykładów

Ocena:
19/20
Teza: Nie sposób uciec od cierpienia. Doświadcza ono wielu ludzi zmieniając ich życie.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja dobra. Wnikliwa analiza, skuteczna obrona postawionej tezy. Język i styl wypowiedzi poprawny.

Cierpienie jako nieodłączny atrybut ludzkiej egzystencji. Omów funkcjonowanie cierpienia w literaturze na wybranych przykładach

Ocena:
19/20
Teza: Cierpienie pojawiło się wraz z grzechem pierworodnym i zostaje wpisane w ludzką egzystencję.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca poprawna. Szczegółowa analiza problemu, dobre wnioski.

Motyw człowieka upokorzonego. Omów zagadnienie, odwołując się do literatury różnych epok

Ocena:
19/20
Teza: W literaturze możemy odnaleźć różne oblicza upokorzenia człowieka.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca dobrze skonstruowana, odwołuje się do wielu przykładów.

Motyw cierpienia w romantyzmie. Przedstaw, odwołując się do wybranych przykładów literackich

Ocena:
19/20
Teza: Cierpienie jest dosyć częstym tematem utworów literackich epoki romantyzmu.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca ukazuje różnorodne wizje cierpienia. Przejrzysta kompozycja, poprawny konspekt pracy.

Różne sposoby pisania o cierpieniu. Porównaj trzy wybrane utwory z różnych epok, konfrontując ich kształt literacki i wizerunek ludzi dotkniętych przez los

Ocena:
19/20
Teza: Literatura ukazuje zarówno tych, którzy ulegli wobec cierpienia oraz tych, którzy potrafili stawić mu dumnie czoło.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca skupia się na trzech postaciach. Poprawna bibliografia.

Wpływ cierpienia na kształtowanie osobowości człowieka? Wskaż różne postawy bohaterów. Dokonaj ich charakterystyki

Ocena:
19/20
Teza: Cierpienie może ukształtować osobowość człowieka, może też być bodźcem do zmiany osobowości lub wierności swoim ideałom.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca zwięzła, schematyczna, przedstawia charakterystykę właściwie dobranych utworów.

Jaki wpływ mają negatywne przeżycia na losy człowieka? Odpowiedz na pytanie na podstawie wybranych utworów literackich

Ocena:
18/20
Teza: Cierpienie jest nieodłącznym towarzyszem człowieka. Bohaterowie literaccy starają odnaleźć sens w jego przeżywaniu.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja poprawna, oryginalne lektury. Na uwagę zasługuje rozbudowana bibliografia i dobry styl wypowiedzi. Można pogłębić argumentację, aby zdobyć maksymalną liczbę punktów.

Człowiek wobec cierpienia. Omów zagadnienie, analizując losy bohaterów w wybranych dziełach literackich

Ocena:
18/20
Teza: Negatywne przeżycia są dosyć częstym tematem utworów literackich. Ich wpływ na dalsze losy bohatera jest różnorodny.

Ocena opisowa nauczyciela: Konstrukcja prezentacji wskazuje raczej na wielowymiarowość cierpienia. Styl wypowiedzi poprawny. Dopracowania wymaga argumentacja.

Od Hioba do bohaterów literatury współczesnej. Poszukiwanie sensu życia w cierpieniu przez bohaterów literackich różnych epok

Ocena:
18/20
Teza: Cierpienie jako nauka dla człowieka.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja bardzo dobra. Ciekawy dobór literatury, bogate słownictwo. Na uwagę zasługuje dobór trafnych cytatów. Drobne usterki w językowe.

Topos Mater Dolorosa w literaturze i sztuce. Omów zagadnienie na wybranych przykładach z różnych epok

Ocena:
18/20
Teza: Macierzyństwo wiąże się czasem z cierpieniem. Motyw Mater Dolorosa jest jednym z ważniejszych motywów w literaturze i sztuce.

Ocena opisowa nauczyciela: Realizacja tematu prawidłowa, dobór dzieł kultury zróżnicowany, ciekawe cytaty. Dopracowania wymaga zakończenie prezentacji.

Bohater cierpiący, zbuntowany, niezgadzający się na otaczający go świat. Przedstaw temat na wybranych przykładach literackich.

Ocena:
18/20
Teza: Bohater cierpiący, zbuntowany i niezgadzający się na otaczający świat jest zdeterminowany, a pomimo tego, nie zawsze wygrywa.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca poprawna, dobrze skonstruowana. Momentami można popracować nad stylem, pogłębić zawarte argumenty.

Motyw cierpienia w literaturze różnych epok

Ocena:
17/20
Teza: Literatura każdej epoki kreuje różnorakie portrety osób cierpiących.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja przeciętna. Ciekawa argumentacja, jednak brak jednoznacznego pomysłu na pracę psuje efekt.

Różne sposoby ujęcia motywu tęsknoty. Zaprezentuj problem, odnosząc się do interpretacji kilku wybranych utworów literackich

Ocena:
17/20
Teza: Tęsknota jest odczuciem indywidualnym dla każdego człowieka.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja nierówna. Kilka rozwiązań mile zaskakuje, inne rozczarowują. Można poprawić język wypowiedzi.

Motyw cierpienia w literaturze. Omów zagadnienie na dowolnie wybranych przykładach

Ocena:
17/20
Teza: Motyw cierpienia realizowany jest w literaturze w sposób różnorodny.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja przeciętna. Przemyślana konstrukcja pracy, jednak realizacja kolejnych argumentów wymaga dopracowania.

Hiob naszych czasów. Przedstaw motyw cierpienia w literaturze powojennej

Ocena:
17/20
Teza: Cierpienie jako nieodłączny element życia każdego człowieka.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja poprawna. Skrótowy plan. Dobór literatury i argumentów przemyślany, jednak wniosek końcowy nie koresponduje z tezą i treścią prezentacji.