Pogotowie maturalne: Motywy literackie - Motyw zjaw, duchów, upiorów


Zjawy, duchy, sny i wizje w literaturze i sztuce różnych epok

Już od najdawniejszych czasów artyści zastanawiali się, jakie emocje najmocniej oddziaływają na człowieka. Z jednej strony na pewno była to miłość, ale z drugiej – równie silnie działała ciekawość i strach. Z tego też względu, bardzo często w wielu tekstach kultury wykorzystywano elementy nadprzyrodzonymi, takimi jak: duchy, zjawy, sny czy wizje. Wprowadzenie ich do dzieła gwarantowało zainteresowanie czytelnika i tym samym umożliwiało efektywniejsze przekazanie mu tego, co chciał powiedzieć autor. Dlatego metafizyka, czy też inaczej mówiąc – mistycyzm – pełniła w literaturze i sztuce bardzo wiele funkcji w zależności od wyobraźni i inwencji autora. W swojej prezentacji przedstawię dzieła z różnych epok, które moim zdaniem najlepiej pokazują różnorodność wykorzystania zjawisk natchnionych i nadprzyrodzonych w sztuce i literaturze.

Opracowując temat nie od razu na myśl przychodzi dzieło, w którym aż roi się od zjaw i duchów. „Wesele” Stanisława Wyspiańskiego nastręcza krytykom wielu problemów. Czytelnik nie wie bowiem do końca z jakimi zjawiskami ma styczność. Marysi ukazuje się zmarły narzeczony, natomiast Wernyhora zostaje zauważony przez wiele osób. Wszystko wskazywałoby więc na duchy. Okazuje się jednak, iż wszelkie zjawiska zostały logicznie wytłumaczone. Weselnicy są pijani i zmęczeni, dlatego mogą to być ich imaginacje. Tego się jednak prawdopodobnie nie dowiemy, gdyż, jak wskazują słowa Panny Młodej „a sen to miałam, choć nie spalam”, sami bohaterowie nie wiedzą dokładnie z czym mają do czynienia. Nie jest to jednak naprawdę istotne gdyż zjawiska nadprzyrodzone nie istnieją w tym utworze dla samych siebie, ale charakteryzują bohaterów i wyrażają głębsze prawdy o polskim narodzie. Sceny ze zjawami są najbardziej sugestywne i to one przeobrażają suchą relację z wesela w dramat narodowy, nadają bowiem utworowi znaczenie symboliczne.

Na początku drugiego aktu Chochoł zapowiada procesję zjaw stwierdzając, iż pokażą one „Co się komu w duszy gra, co kto w swoich widzi snach”. Faktycznie tak się dzieje. Osoby dramatu są alter ego realnych bohaterów. Odsłaniają ich odczucia, marzenia oraz obawy. Dostrzegamy, że poszczególne postacie reprezentują pewne grupy społeczne. Jako doskonały przykład może posłużyć dekadencko nastawiony Poeta, przekonany o pustce swoich wierszy. Pragnie dać narodowi wiarę, ale nie potrafi znaleźć w sobie siły. Ukazuje mu się Rycerz symbolizujący moc, odwagę i działanie. Stańczyk - symbol mądrości politycznej, jest natomiast głosem sumienia Dziennikarza. Pragnie aby ten zaczął interesować się sprawami narodu i podburzać go do walki. Warto wspomnieć też o umazanym we krwi Upiorze, przypominającym Dziadowi o rabacji galicyjskiej. Nietrudno o wniosek, iż arystokracja jest bierna. Chcą stworzyć coś wielkiego ale brak im pewności siebie, odwagi lub po prostu chęci na współpracę z niższą warstwą społeczną.Jednak „Osoby dramatu” obnażają także prawdę o chłopach. Główną rolę pełni tu Wernyhora. Zjawa gubi złotą podkowę oraz przekazuje Gospodarzowi złoty róg mający rozpocząć walkę o niepodległość. Pierwszy przedmiot zostaje schowany przez gospodarzy, którzy stwierdzają iż „czyli Piekła dar, czy Nieba aleć jensze szczęście moje”. Podkowa staje się symbolem dbania o własne interesy. Podobne znaczenie ma czapka z pawich piór . Kiedy obdarowany złotym rogiem przez Gospodarza Jasiek zauważa jej brak, postanawia ją odnaleźć. Gubi jednak cenniejszy dla narodu przedmiot - symbol czynu i nadziei, po którym zostaje sznur - stający się jednocześnie symbolem utraconej szansy. Dostrzegamy więc, że obie warstwy społeczne nie tylko nie potrafią się porozumieć ale dbają tez o własne interesy, zachowując się egoistycznie. Całości dopełnia akt trzeci i ukazane w nim bierne czekanie na cudowne przybycie Wernyhory, które przechodzi w taniec Chochoła. Wyspiański przedstawia uśpienie narodu, który nic nie może zdziałać. Ludzie są jakby zaklęci. Zanurzają się w sztucznym, lunatycznym tańcu. Nie reagują na wołania Jaśka, który chce im przerwać zabierając szable i kosy. Chochoł przygrywa na skrzypcach jednostajną melodię, która zagłusza skoczną muzykę weselną. Izbę wypełnia błękitne światło. Otulina krzewu powtarza frazę „Miałeś chamie złoty róg”, podkreślając stratę, gnębiąc sumienie Jaśka. Wprowadza to tajemniczy, oniryczny nastrój. Zauważamy także liczne symbole, takie jak Chochoł oznaczający niemoc, usypiającą ideę. Natomiast okrzyk „czeka was WAWELSKI DWÓR” możemy skojarzyć z triumfem, odzyskaniem polskości dumy, tradycji.

Każdy z nas zauważył zapewne także, iż swoista procesja zjaw, mimo wprowadzenia tragizmu, rozładowuje patos utworu. Dzięki nim bowiem, dokonują się pewne zabawne, czasami dziwne wydarzenia. Jedną z takich scen jest moment, kiedy Wernyhora przybywa z rozkazem zgromadzenia ludu. Gospodarz zadaje pytanie „Jutro? – skoro się zgromadzą? Mają radzić? - co uradzą?”. Odpowiedź gościa brzmi „Jutro skoro się zgromadzą, niech nie radzą, nic nie radzą.”. Z pewnością nie spodziewalibyśmy się w tej chwili takiej zabawy językowej. Zauważamy, że autor miał dystans do swojego tekstu. Sytuacją groteskową jest zgubienie złotego rogu przez Jaśka. Natomiast potraktowanie przez Isię Chochoła wydaje się ironiczne, zważając na jego późniejszą rolę. Zjawy pełnią więc w „Weselu” funkcję zdecydowanie nadrzędną. To one nadają odpowiedni nastrój, one stają się źródłem wiedzy o bohaterach, one wprowadzają symbolizm. To wreszcie one ukazują krytyczny obraz Polski u schyłku XIX wieku, zmuszając nas tym samym do refleksji.

„Wesele” często było bezpośrednio łączone z obrazem Jacka Malczewskiego pt. „Błędne koło” ze względu na finałową scenę dramatu. Na płótnie widzimy fantastyczną wizję postaci wirujących w kole magicznym. Sam artysta przedstawia siebie jako chłopca siedzącego na szczycie drabiny, ucznia z pracowni malarskiej, wyrastającego ponad głowy krążących dookoła postaci. Lewa strona, rozświetlona, symbolizuje nadzieje, natomiast prawa, w cieniu, lęk i niepokoje. Wśród zjaw można rozpoznać postaci z antyku - fauny, bachantki. Między nimi znajduje się również chłopska para ubrana w stroje typowo ludowe, jakby wprost z wesela. Nie bez znaczenia jest również to, że z tyłu znajdują się dzieci, a z przodu w kole dwóch mężczyzn zaplątanych i zrywających kajdany, co oznacza niewolę narodową, jak i przeszkody w życiu każdego człowieka na drodze do wolności. Przedstawia nieskończoność życia, w którym obecna jest zarówno zabawa, radość jak i ból i cierpienie. Postać malarza siedzącego na drabinie symbolizuje, ważność decyzji każdego człowieka, a jednocześnie ich małość. Namalowane przez artystę postacie symbolizują koło życia każdego człowieka, jak i drogę życiową artysty, konieczność wyboru kierunku własnej działalności, kształtowanie się dojrzałości artystycznej. Literatura sięgała po ten środek wyrazu. Również malarstwo korzystało z niego chętnie. Największe dzieło polskiego symbolizmu przywołując motyw tańca śmierci „dance macabre” wskazuje na nieuchronny fatalizm ludzkiego życia.

Z duchami mamy do czynienia w „Opowieści wigilijnej” Karola Dickens’a. Główny bohater - Ebenezer Scrooge jest skąpym egoistą. Nie zwraca uwagi na krzywdy i potrzeby innych. Święta uważa za niepotrzebnie stracone dni pracy. Za chwilę jednak wszystko się zmienia. Siedem lat po śmierci wspólnika o imieniu Marley zaczynają się dziać dziwne rzeczy. Na kołatce Scrooge’a ukazuje się wyżej wymieniony człowiek. Rozlega się także dźwięk nieużywanych od dawna dzwonków. Atmosfera staje się coraz bardziej napięta. W końcu Scrooge’owi objawia się duch Marleya. Opowiada o swojej pełnej cierpienia tułaczce i przestrzega przyjaciela aby nie spotkał go ten sam los. Daje mu jednak również nadzieję na uniknięcie kary, jeśli tylko skąpy handlarz zmieni swoje postępowanie. Przez kolejne noce Scrooge’owi pokazują się kolejno duch ubiegłej, obecnej i przyszłej wigilii Bożego Narodzenia. Mają one ogromny wpływ na bohatera. Zobaczywszy krzywdy jakie wyrządził, serdeczność obojętnych mu osób oraz nędzną przyszłość jaka może go spotkać, przechodzi moralne odrodzenie. Bohater zmienia się w serdecznego, hojnego człowieka, co staje się przestrogą i pouczeniem dla czytelnika. Utwór oprócz dostarczenia nam emocji, rosnącego zaciekawienia, uczy także odpowiednich zachowań.

Temat duchów najczęściej pojawia się w czasach, w których świat postrzegany jest przez pryzmat uczuć, intuicji, wiary. Tak właśnie widzieli świat romantycy, którzy – w odróżnieniu od oświeceniowego głoszenia potęgi rozumu – przekonani byli o dualizmie świata, o istnieniu sfery pozaziemskiej, która nieustannie ingeruje w życie człowieka. A możliwość kontaktowania się z tym pozaziemskim światem miały tylko osoby wybrane, zajmujące szczególne miejsce w społeczeństwie, na przykład osoby obłąkane, chore psychicznie. Ten wątek podjął Adam Mickiewicz w balladzie „Romantyczność”, uważanej za manifest programowy polskich romantyków. W utworze tym bohaterka Karusia zachowuje się jak osoba obłąkana, gdyż rozmawia z duchem swego zmarłego ukochanego Jasieńka, na przemian śmieje się, płacze, wyciąga ręce, błąka się. Świadkiem wszystkiego jest prosty lud, który podobnie jak narrator wierzy, że dziewczyna faktycznie widzi ducha swego ukochanego, gdyż: „Jasio być musi przy swej Karusi, on ją kochał za żywota!” Zupełnie inne stanowisko przyjmuje starzec, będący przedstawicielem klasyków, i który jako jedyny z gromady nie wierzy w realne istnienie ducha zmarłego chłopca. Dla niego jedyną wiarygodną metodą poznawania świata jest „szkiełko i oko”. W utworze pojawienie się zjawy jest nie tylko obrazem pragnień cierpiącej bohaterki, ale również sposobem na to, by wyrazić światopogląd romantyków ujawniający się w słowach narratora: „Czucie i wiara silniej mówi do mnie niż mędrca szkiełko i oko”. To także metoda na polemikę romantyków z klasykami.

Czasem to, co niepojęte i niezbadane, odwraca się od człowieka, ukazując swą najmroczniejszą stronę. Czasem to to, co uważaliśmy za istotę zła, okazuje się czymś, co tkwi w nas samych? „Gdy rozum śpi, budzą się demony” – takie słowa umieścił jeden z najwybitniejszych malarzy hiszpańskich Francisco de Goya na jednej ze stworzonych przez siebie rycin, składających się na cykl mrocznych grafik ukazujących alegorie stanów ludzkiej świadomości. Obraz przedstawia człowieka – być może samego artystę, napastowanego we śnie przez zjawy, przybierające postacie przerażających latających stworzeń. Wydają się to być animizacje ludzkich lęków, niespełnionych oczekiwań, obaw, przykrych wspomnień. Analizując wizję malarza w aspekcie wirtuozerii artystycznej można dojść do wniosku, że Goya wydobył i ukazał za pomocą metaforycznych obrazów ponadczasowe i uniwersalne cechy ludzkiej świadomości. Rozum śpi – czyli wyłączona zostaje racjonalna kontrola nad wyobraźnią i myślami. W takiej sytuacji na pierwszy plan wysuwają się człowiecze instynkty, ma okazję ujawnić się wszystko, co najmroczniejsze w ludzkiej naturze. Pomimo że jesteśmy ludźmi nauki, nasze emocje tkwią w nas bardzo silnie. Michel Foucault powiedział: „Obłęd wabi człowieka zewsząd. Płodzi fantastyczne obrazy, które nie są przemijającymi zjawami szybko znikającymi z powierzchni rzeczy. W osobliwym paradoksie twory zrodzone z niesamowitego majaczenia były już we wnętrzu ziemi jak sekret utajone, jak prawda niedosiężne. Rozpętując samowolę swego obłędu człowiek napotyka posępną konieczność świata: zwierzę nawiedzające go w koszmarach i w noc zatraty – to jego własna natura”. Goya zmaterializował więc w obrazie odwieczną prawdę: nie ma ucieczki od demonów wyobraźni, a w osobie człowieka przedstawionego na rycinie każdy z nas może odnaleźć siebie, co czyni obraz uniwersalnym i popularnym wśród wielu pokoleń.

W Młodej Polsce nastąpił powrót do romantycznej koncepcji funkcjonowania snów w literaturze. Sny i widzenia, w powieści Dostojewskiego Zbrodnia i Kara, pomagają bohaterom dotrzeć do ich prawdziwego „ja”, dzięki nim postacie mogą zrozumieć swoje błędy. Główny bohater - Raskolnikow swoje postępowanie wyjaśnia rozumowo, zagłuszając wyrzuty sumienia. Dlatego jego przemiana może odbyć się jedynie we śnie, gdy ujawnia się podświadomość człowieka. Rodiona dosięgają koszmary i lęki nawet przed dokonaniem morderstwa, jest znerwicowany i ma kłopoty ze snem - „Nazajutrz obudził się późno, po niespokojnym śnie, rozdrażniony i zły”. W oparciu o psychoanalizę Freuda można wysnuć hipotezę, że owa dysharmonia jest wynikiem zaburzeń w umyśle, spowodowanych zamiarem popełnienia zbrodni. Pierwszy sen Raskolnikowa to bolesny przepełniony okrucieństwem obrazek z dzieciństwa. Zakatowana dla zabawy kobyłka przeraziła go. Tragedia wydarzenia z dzieciństwa nabiera zupełnie innego wymiaru przy planowaniu zbrodni „okolica (…) co przetrwała w jego pamięci (…) zatarła mu się daleko bardziej niż to, co teraz miał przed sobą we śnie”, rozstrojona psychika bohatera dochodzi do głosu „Sny tego rodzaju, chorobliwe sny, zawsze są długo pamiętane i wywierają silne wrażenie na rozstrojonym (…) organizmie człowieka”. Senna wizja uwypukliła delikatność dziecka „Płacze. Serce podstępuje mu do gardła, płyną łzy” kontrastującą z bezwzględnością mordercy. Raskolnikow ma dwie osobowości, zawiera w sobie dobro i zło. Koszmar Raskolnikowa jest kasandrycznym przeczuciem. Po przebudzeniu bohater jest zdeterminowany przez sen, morderstwo lichwiarki przypomina zabójstwo kobyłki: „Siekierą ją, co tam! Skończyć z nią od razu”. Raskolnikow swoje wątpliwości stara się usunąć ze świadomości, ale w głębi duszy pozostają na zawsze. Według Freuda nieświadomość jest silniejsza od świadomości. Uważa on, że pierwotne, biologiczne popędy i głos moralności mogą sprawić, że jedyna świadoma część umysłu zostanie stłumiona przez lęk. Wynikiem tej sprzeczności jest obłęd „Sen to jeszcze, czy już jawa?”. Bohater umiera wewnętrznie, przerażony uświadamia sobie, że tą zarąbaną „kobyłą” nie jest starucha, ale on sam - „Czyż ja zabiłem staruchę, siebie zabiłem, a nie staruchę. Ot tak, od razu, zakatrupiłem siebie na wieki”, jedynym wyjściem jest samowolne oddanie się pod sąd i przyjęcie kary.

Nadprzyrodzone zjawiska pojawiają się we wszystkich epokach i wielu gatunkach literackich, a także dziełach sztuki. Były chętnie wykorzystywane ze względu na ogrom funkcji jakie mogą pełnić. Mogą wyrażać więcej niż zjawiska zwyczajne, codzienne, ponieważ są wytworem wyobraźni i nie muszą mieścić się w ściśle określonych ramach. Na celu mają głównie wprowadzenie odpowiedniego nastroju i przekazanie odpowiednich wartości, prawd, idei. Dlatego nawet jeśli nie wierzymy w zjawiska nadprzyrodzone, warto zanurzyć się w lekturze, która, wykorzystując postaci mrocznych zjaw, niespodziewanych duchów, proroczych snów i nierealnych wizji, wkracza w głębię ludzkiej psychiki i często ukazuje prawdy niedostrzegalne w codziennym pośpiesznym życiu.

strona:    1    2    3    4    5  





Duchy, zjawy i upiory w literaturze romantycznej. Omów funkcje tego motywu na wybranych przykładach

Ocena:
20/20
Teza: Twórcy romantyzmu szczególnie często odwoływali się do pozazmysłowego świata duchów, zjaw i upiorów.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca bogata w szczegółowo przedstawione przykłady. Przejrzysta konstrukcja, dobrze poprowadzony wątek.

Przedstaw przyczyny popularności motywów zjawy, duchów, upiorów w literaturze, malarstwie, filmie

Ocena:
20/20
Teza: Duchy i demony są obecne w kulturze pierwotnej każdych ludów. Nic dziwnego, że skorzystała z tych motywów sztuka, z jednej strony zainspirowana ponadnaturalnymi postaciami, z drugiej popularyzująca metafizyczne zjawiska i postacie.

Ocena opisowa nauczyciela: Ciekawa literatura podmiotu. Popularność motywu duchów dobrze uargumentowana. Płynny i dojrzały język.

Zanalizuj występowanie motywu demonów, szatana i sił nieczystych na wybranych przykładach

Ocena:
20/20
Teza: Wizerunek sił nieczystych zmieniał się wraz z rozwojem cywilizacji. W kolejnych epokach szatan i demony przybierały w sztuce coraz to inne postacie, choć często nawiązujące do mitologii i biblii.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca bogata w głównie literackie odwołania z różnych epok. Szeroka bibliografia i wnikliwe potraktowanie tematu.

Duchy, zjawy, upiory w literaturze. Rozważ ich funkcję, odwołując się do wybranych przykładów

Ocena:
20/20
Teza: Różny sposób ukazywania świata istot metafizycznych w utworach literackich jest spowodowany odmiennymi funkcjami, jakie miał on za zadanie pełnić w literaturze.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w pełni realizuje temat. Poprawne rozumowanie i przedstawione argumenty.

Zjawy, upiory i wampiry w literaturze. Jaką funkcję w literaturze pełnią tego typu kreacje? Zaprezentuj problem na wybranych przykładach

Ocena:
20/20
Teza: Dociekliwość człowieka wykraczająca poza to co fizyczne i namacalne.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w pełni realizuje temat.

Diabeł, Anioł, Duch - goście z zaświatów w literaturze. Omów na wybranych przykładach

Ocena:
20/20
Teza: Najciekawsze kreacje sił pozaziemskich w utworach literackich.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca umiejętnie realizuje temat. Dobrze dobrane przykłady, przejrzysta kompozycja.

Zjawy, duchy, sny i wizje w literaturze i sztuce różnych epok

Ocena:
20/20
Teza: Różnorodność wykorzystania zjawisk natchnionych i nadprzyrodzonych w sztuce i literaturze.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w klarowny sposób realizuje temat i przedstawia złożoność tematu.

Diabły, demony i czarownie w literaturze polskiej i światowej. Przedstaw i skomentuj funkcje tych kreacji

Ocena:
20/20
Teza: Najbardziej charakterystyczne postaci kojarzone ze złem i obecne w kulturze.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca ciekawa i ukazująca różnorodność nieziemskich postaci. Dobry konspekt i bibliografia.

Obraz zaświatów w literaturze. Przedstaw i zinterpretuj na przykładach utworów różnych epok.

Ocena:
20/20
Teza: Przedstawienie i zaprezentowanie obrazu zaświatów w literaturze, na przykładzie utworów z różnych epok.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w pełni pokazuje różnorodność różnych ujęć zaświatów w literaturze.

Obecność świata nadprzyrodzonego w romantycznych utworach literackich. Problem omów na wybranych przykładach

Ocena:
20/20
Teza: Dzięki czuciu, intuicji i wrażliwości romantyczni twórcy umożliwili nam obcowanie z irracjonalnym, nierzeczywistym światem.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca zgrabnie realizuje temat, omawia najważniejsze romantyczne utwory przedstawiające elementy świata nadprzyrodzonego.

Gotyckie wampiry, romantyczne zjawy i upiory we współczesnej kulturze. Omów temat, odwołując się do wybranych utworów

Ocena:
20/20
Teza: Współczesna kultura przesiąknięta jest motywami związanymi z siłami nie z tego świata.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja pełna ciekawych własnych przemyśleń. poprawnie wykorzystane utwory kultury masowej.

Duchy zła jako kreacje w literaturze i tekstach kultury. Zanalizuj motyw obecny w różnorodnych dziełach

Ocena:
20/20
Teza: Istnienie złych duchów było inspiracją wielu dzieł należących do rozmaitych dziedzin sztuki.

Ocena opisowa nauczyciela: Świetna, zwięzła prezentacja ukazująca jak motyw ducha wykorzystywany w różnych tekstach kultury.

Funkcjonowanie zjaw, duchów i upiorów w literaturze różnych epok

Ocena:
19/20
Teza: Różny sposób funkcjonowania świata istot metafizycznych w utworach literackich spowodowany jest odmiennymi funkcjami, jakie miał on za zadanie pełnić w literaturze.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca poprawna, ciekawa bibliografia, odpowiednio uargumentowana teza.

Obecność duchów i ich rola w utworach literackich różnych epok. Przedstaw problem, odwołując się do przykładów literatury polskiej i obcej

Ocena:
19/20
Teza: Literatura podejmuje zagadnienia wiążące się z tajemnicą świata, istnienia.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w wyczerpujący sposób przedstawia występowanie duchów w literaturze polskiej i obcej. Na uwagę zasługuje płynny styl wypowiedzi i przejrzysty plan.

Zjawy, upiory i wampiry w literaturze i filmie. Omów ich rolę i sposoby przedstawiania.

Ocena:
19/20
Teza: Świat metafizyczny obejmuje więc niezliczone postacie nadprzyrodzone, pełniące określoną rolę w kulturze, w której powstały.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca ukazuje postacie nadprzyrodzone w literaturze i filmie. Poprawny konspekt, logiczna konstrukcja.

Zjawy, duchy, sny i wizje. Analizując wybrane utwory literackie, omów funkcje, jakie pełnią one w tekstach

Ocena:
19/20
Teza: Zjawy, duchy, sny i wizje pełniły w literaturze bardzo wiele funkcji - w zależności od formy i przekazu treści.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca zwięzła, oparta na powszechnie znanych utworach.

Motyw zjaw, duchów, snów i wizji w literaturze i jego funkcja w dziełach literackich

Ocena:
18/20
Teza: Motyw snów i wizji odgrywa niemałą rolę w literaturze polskiej i obcej. Rolą duchów, snów i wizji jest pokazywanie ludzkiej kondycji z odmiennej perspektywy, prognozowanie przemian społecznych, ostrzeganie przed groźnymi wariantami przyszłość.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca bogata, teza ciekawie uargumentowana. Wiele zwięźle zaprezentowanych literackich przykładów.

Zjawy, duchy, sny i wizje w literaturze. Na wybranych przykładach omów, jakie funkcje pełniły te zjawiska w dziełach literackich

Ocena:
18/20
Teza: Zjawiska ponadnaturalne pojawiają się we wszystkich epokach i występują w wielu gatunkach literackich. Były i są chętnie wykorzystywane ze względu na możliwość pełnienia różnorodnych funkcji.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca poprawna, temat poprowadzony bezbłędnie.

Duchy, mary i upiory w literaturze. Omów problem na wybranych przykładach

Ocena:
17/20
Teza: Poza tym co widzialne i odczuwalne zmysłami na świecie istnieje jeszcze druga rzeczywistość. Należą do niej duchy i upiory, chętnie opisywane przez autorów dzieł literackich różnych epok.

Ocena opisowa nauczyciela: Temat, choć ujęty schematycznie, został w pełni zrealizowany. Przykłady wyczerpująco wykorzystane.

Istoty i zjawiska nadprzyrodzone. Na wybranych przykładach omów funkcje, jakie pełnią w literaturze

Ocena:
17/20
Teza: Pisarze wykorzystują istnienie w ludzkiej świadomości istot i zjawisk fantastycznych. Czasem stanowią one jedynie symbole, a czasem też są równoprawnymi bohaterami utworów w zależności od funkcji jaką pełnią w utworze.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca zwięzła. Jasno postawiona teza, konsekwentnie przeprowadzone argumenty. Dobry język.

Omów funkcjonowanie świata pozazmysłowego w wybranych utworach literackich różnych epok

Ocena:
17/20
Teza: Przekonanie o istnieniu irracjonalnego świata, wzajemnym przenikaniu się rzeczywistości i sfery pozaziemskiej od zarania dziejów stanowiły obiekt zainteresowania ludzkości. Przedstawione w literaturze duchy, zjawy, upiory - postacie przynależne do

Ocena opisowa nauczyciela: Praca poprawna, jednak temat potraktowany powierzchownie. Logiczne przedstawienie funkcji świata pozazmysłowego w kolejnych epokach literackich. Prosty i czytelny język.