Pogotowie maturalne: Motywy literackie - Motyw Żyda


Wzajemne relacje Polaków oraz Żydów w XIX i XX wieku

Motyw żydowski stanowi nieodłączny element literatury polskiej od końca XIX w. do czasów II wojny światowej. Żydzi są częścią polskiego krajobrazu.
„W realistycznych powieściach XIX i XX w. Żydzi nie byli nigdy pomijani, ponieważ odgrywali istotną rolę w życiu społeczeństwa polskiego.”
Losy Polaków i Żydów związane są ze sobą od ponad tysiąca lat. Współżycie obu tych narodów wyglądało różnie. Składały się na nie zarówno wzajemny brak zrozumienia jak i współpraca, krwawe konflikty i solidarna walka przeciw wspólnym wrogom, którzy wielokrotnie zagrażali granicom naszej ojczyzny. Pierwsi Żydzi osiedlili się w Polsce w XI - XII w., po tym jak w czasie krucjat krzyżowcy, w drodze do Ziemi Świętej, gromili gminy żydowskie w Europie Zachodniej. Masowy napływ miał jednak miejsce dopiero od XIV w. po fali prześladowań, spowodowanych oskarżeniami Żydów o wywołanie epidemii dżumy, tzw. czarnej śmierci. Książęta i królowie polscy, licząc, że Żydzi doprowadzą do szybszego rozwoju gospodarczego kraju, otoczyli ich szczególną opieką i obdarzyli przywilejami, które określały prawa oraz obowiązki obu stron. Podstawowym zajęciem ludności żydowskiej był handel i rzemiosło. W mniejszym stopniu trudnili się Żydzi pożyczaniem pieniędzy na procent.
Wprowadzenie bohaterów żydowskich w rzeczywistość literacką początku XIX stulecia wiązało się z podjęciem na Sejmie Czteroletnim kwestii żydowskiej, było również skutkiem udziału Izraelitów w powstaniu kościuszkowskim, walkach Legionów Dąbrowskiego i armii Księstwa Warszawskiego.
Kwestia żydowska staje się szczególnie ważna w okresie pozytywizmu. Pozytywiści skupiają uwagę na koniecznej w społeczeństwie kapitalistycznym współpracy polsko - żydowskiej, popierają procesy asymilacyjne.
Jednak już w okresie romantyzmu nieobce są wątki opisujące relacje polsko –żydowskie. Zarzuca się generalnie, że problem asymilacji żydów to kwestia ich samych, a nie wspólnych relacji. Julian Ursyn Niemcewicz w utworze Pt.: Lejbe i Sióra pisze:

Przez wstręt swój, ciemnotę, szalbierstwa odłączają się od mieszkańców tej ziemi, w której przebywają od wieków.

Dobrze wiemy, że losy Polski i Polaków nie były Żydom obce, a tego dowodzą inne utwory. Ot, chociażby w anonimowym wierszu Berko Żyd.


Człek sumienny, polak prawy.
Nie kwaterką, ni szulerką
lecz się krwią dorobił sławy.
[…]
A choć był to Żyd niewierny,
Bóg wszechmocny miłosierny
Za chrzest mu poczyta krew jego przelaną.

(Wiemy, że jest tutaj mowa o pułkowniku Żydowskiego pochodzenie Berko Joselewiczu, który przewodniczył polskiej armii) Jednak w literaturze I poł. XIX wieku istnieje wariant następujący: ukazanie postaci Żydów, którzy zachowując tradycyjną ortodoksję i bez jakiegokolwiek wpływu oświaty odczuwają przywiązanie do polskości i legitymują się czynnym patriotyzmem. Najznamienitszą postacią jest oczywiście zaufany pomocnik emisariusza napoleońskiego Jankiel ( z Pana Tadeusza) który ma „sławę dobrego Polaka” i „Ojczyznę jako Polak kocha”. Mickiewicz cenił odrębność kultury żydowskiej. Szanował "Starszego brata Izraela" i rozumiał wartość duchowego związku Żydów i Polaków, gdyż Polakom - według poety - podobnie jak Żydom, przypadło w udziale wypełnić mesjaniczne posłannictwo. W zgodnej, pełnej tolerancji koegzystencji dwóch narodów widział wielką szansę dla Polski, dla jej przyszłości i pomyślności. Wspólna egzystencja na jednej ziemi przez setki lat musiała - niezależnie od izolacji społeczności polskiej i żydowskiej - prowadzić do pewnych procesów asymilacyjnych między kulturą polską i żydowską. Mickiewicz uchwycił świetnie funkcje kulturotwórcze Żydów w nieżydowskim otoczeniu. Cymbalista Jankiel jest nie tylko polskim patriotą, emisariuszem wojskowym i politycznym. Jego rola nie kończy się na tej działalności. Jankiel bowiem, jak inni żydowscy klezmerzy, jest muzykiem, który gra nie tylko dla Żydów.
Mazurki i kołomyjki stają się dobrem ogółu dzięki niemu. Jemu to przypisywało się, że pierwszy na Litwę przyniósł Mazurek Dąbrowskiego. Jest rzeczą zdumiewającą jak trafnie Mickiewicz umiał ocenić rolę żydowskich muzykantów wiejskich w kształtowaniu się i rozpowszechnianiu polskiego folkloru muzycznego. Na tę stronę Pana Tadeusza dotąd mało zwracano uwagi.

- pisze Aleksander Hertz w swej książce Żydzi w kulturze polskiej

W II poł. XIX wieku zmieniły się stosunki polsko- żydowskie. Zmieniły się bo zmianie uległa polityka w Polsce. Odbicie to swoje miało miejsce także w literaturze. Spotkać możemy negatywne spojrzenie Polaków na społeczność żydowską. W literaturze jednak przewagę zyskuje spojrzenie inne, krytyczne.

Powtarzają się postacie dla których „nie ma innego celu jak zysk, innej literatury jak cyfry, innego Boga jak mamona, przy czym sugeruje się, że u Żydów popęd do geszefciarstwa, arogancja i brak wyższych potrzeb duchowych są szczególnie silne.

Do żydostwa powracają na przykład bohaterowie Lalki Bolesława Prusa. Szlangbaum – eks-powstaniec i sybirak, który kiedyś zmienił nazwisko na Szlagowski, żali się, że na Nalewki(ul. Warszawy, gdzie jest skupisko Żydów) spycha go niechęć polskiego otoczenia; doktor Szuman pamięta o wiekowych krzywdach Żydów, imponują mu ich uzdolnienia i sukcesy. Odcina się jednak od żydów chederowych, w których widzi „nieznośny ciężar” dla postępu judaizmu. Odrzucił wiarę, to badacz, naukowiec, racjonalista, dla którego różnice narodowościowe nie istnieją. Złe stosunki Żydami to efekt ich bogactwa, bogactwa większego nieraz od arystokracji, jest u nich zadłużona (Łęcki) Prus na kartkach Lalki podjął tzw. Kwestię żydowską, ważny dla pozytywistów problem asymilacji Żydów oraz problem szerzącego się wśród Polaków antysemityzmu. Opisuje nastroje wśród warszawian. Rzecki w swym pamiętniku stwierdza:

W ogóle, może od roku, uważam, ze do starozakonnych rośnie niechęć; nawet Ci, którzy przed kilkoma laty nazywali ich Polakami mojżeszowego wyznania, dziś zwą ich Żydami. Zaś, ci którzy niedawno podziwiali ich pracę, wytrwałość i zdolności, dziś widzą tylko wyzysk i szachrajstwo.

Jego obserwacje świadczą o rozkładzie społeczeństwa, braku jedności, wspólnej idei, celu, co może mieć tragiczne skutki, tym bardziej dla kraju pod zaborami.
Rzeckiemu w pewnej chwili odsłania się psychiczna obcość Szumana – atrofia jego uczuciowości i destrukcyjny charakter inteligencji:

Rozum ma tego gatunku, że łatwiej mu sto rzeczy wyśmiać i zepsuć aniżeli jedną zbudować.

Polacy po prostu dają dowody szowinizmu i nacjonalizmu, nie zdobywają się na obiektywizm tylko wrogo odnoszą się do Żydów. Kilku subiektów ze sklepu Wokulskiego prześladuje Szlagbauma tylko dlatego, że jest wyznawcą judaizmu. Tymczasem jest to pełnoprawny Polak, który dał dowód swojego patriotyzmu uczestnicząc w powstaniu styczniowym i idąc na zesłanie.
Zresztą wielu Żydów wyznawało ideę:

Jakkolwiek przewidziana jest klęska, potrzeba szczerze iść i podzielić losy narodu; ofiara to najlepszy środek nabycia praw obywatelstwa.

(Warto zauważyć, że: Po upadku Rzeczypospolitej milionowa społeczność polskich Żydów pod rządami państw zaborczych była pozbawiona podstawowych praw, a ponadto płaciła większe niż inni podatki. Dopiero od połowy XIX wieku, w wyniku odgórnych działań władz, stopniowo znoszono ograniczenia praw ludności wyznania mojżeszowego. Sprzyjało to emancypacji części inteligencji żydowskiej, która z zamkniętych dzielnic miast przenosiła się do zamieszkanych dotąd przez Polaków. Wraz z postępem asymilacji zwiększał się udział Żydów w walce o niepodległość Polski. Bohaterowie dzielili gorzki los ich polskich towarzyszy broni - ginęli w bitwach, byli represjonowani i wywożeni na Syberię)
Polacy jednak zawiedli i nie utwierdzili w tym przekonaniu już później chyba nikogo.
Po klęsce, asymilacja Żydów była dla nich jarzmem. Prus chciał odzwierciedlić owe
schizofreniczne relacje, ukazać co należy w Polsce naprawić, jednak nie przyniosło to oczywiście upragnionego efektu.
Czas Młodej Polski na chwilę przyniósł odrodzenie się stosunków polsko– żydowskich. Na krótko, ponieważ wiek XX skutecznie owe relacje nadszarpnął. Wydał wcześniejsze braterstwo obu narodów na wielką próbę.
Odbudowa państwa polskiego nie przyniosła żądanych efektów: Współżycie wielu narodów w niepodległej Rzeczypospolitej nie układało się harmonijnie. Odrębność języka, religii i obyczajów powodowała, że Polacy i Żydzi żyli niejako obok siebie. Antysemityzm polski miał podłoże polityczne i gospodarcze. Był charakterystyczny dla programów partii narodowych, szczególnie w momencie odbudowy państwa polskiego, gdy Żydów posądzano o niechęć i przeciwdziałanie staraniom polskim o odzyskanie niepodległości. W latach trzydziestych, a zwłaszcza po śmierci Józefa Piłsudskiego, został wzmocniony polityką państwa (przyzwolenie na bojkot ekonomiczny, ustawa z 1936 r.). W atmosferze propagandy i prowokacji nasiliły się napady i tumulty. Hasła antysemickie przenikały nawet do środowisk akademickich, a uniwersytety stały się widownią zajść antyżydowskich, inspirowanych przez związanych z ruchem narodowym studentów.
A co przyniosła wojna? Otóż dzięki trudnym czasom, które nadeszły Zmieniło się częściowo nastawienie Polaków. Wspólne losy dziejowe spowodowały znaczne poprawienie się stosunków polsko - żydowskich. Znaczne jednak nie znaczy idealne.
Przykład na to znajdziemy w utworze pt. "Zdążyć przed Panem Bogiem" Hanny Krall. Bohaterem jest Żyd - Marek Edelman. Przeżył on wojnę i likwidację getta warszawskiego. Żydzi są tu ukazani jako zwyczajni ludzie. Mają wady, ale i zalety. W obliczu śmierci walczą z okupantem. W tej walce wydatnie pomagają im Polacy. Dostarczają pieniądze, broń, walczą ramię w ramię z powstańcami. Udzielają oni też schronienia zbiegom z getta. Nie wszyscy jednak robią to bezinteresownie. Żydzi i Polacy stanowią w czasie wojny równouprawnione grupy społeczne, nie dla Niemców, które się wzajemnie przenikają i wspomagają. Po wojnie Żydzi normalnie funkcjonują w Polsce. Pracują zawodowo, jak główny bohater, poświęcając się dla nauki. Są oni szanowani, a wręcz heroizowani, za bohaterską postawę w czasie wojny i likwidacji getta w Warszawie.
Utarła się opinia w świecie literackim, że robienie literatury z wielkiego problemu moralnego nas wszystkim jest czymś zupełnie chybionym, jednak to o czym nie wolno było pisać na bieżąco, utrwalono w późniejszym czasie w sposób równie adekwatny i autentyczny.
Zofia Nałkowska w Medalionach otwarcie przedstawia losy Żydów, a co za tym idzie ich relacje z nami, Polakami. Możemy przeczytać o strachu, który paraliżował nas, w obliczu udzielenia Żydom pomocy. Np. w opowiadaniu Przy torze kolejowym Nałkowska tworzy prawdziwe stadium ludzkiego strachu. Przy torach leży ranna w czasie ucieczki z transportu kobieta( nie jest dopowiedziane do końca, może była Żydówką), jednak nikt jej nie pomaga, ludzie są przerażeni obawą o własne życie. Najbardziej wymowne jest zamykające medaliony opowiadanie Dorośli i dzieci w Oświęcimiu. Przynosi ono krótką charakterystykę, jak już nawet dzieci miały spatrzone pojęcie o narodzie żydowskim. Na pytanie w co się bawią: słyszymy odpowiedź: „ My się bawimy w palenie Żydów”. Nawet dla kilkuletniego dziecka jest czymś naturalnym, że ten naród musi być prześladowany, katowany, by w ostateczności być wymordowanym. Polaków po części ogarnęła po prostu znieczulica, po części, bo przecież nie mało przykładów, gdy rodziny polskie ginęły za udzielenie pomocy czy schronienia Żydów.
Andrzej Szczypiorski w Początku trafnie potrafił oddać różne postawy Polaków wobec tragedii narodu żydowskiego. Przedstawił on zachowania i postawy wielu innych Polaków, naocznych świadków tragedii holocaustu. Obok ludzi szlachetnych i prawych, ukazał także jednostki obojętne oraz ludzi podłych, którzy w sposób bierny przyglądali się zagładzie, albo też czerpali korzyści finansowe z denuncjowania Niemcom obywateli rasy semickiej. Kiedy pani Irma po haniebnym czynie żydowskiego konfidenta Bronka Blutmana, znalazła się w śmiertelnym niebezpieczeństwie, wielu Polaków zrobiło wszystko, bo było w ich mocy, aby ją uratować. Byli to: Adam Korda, Paweł Kryński, Kazimierz Filipek .
Wątek powikłanych losów Irmy Seidenman ukazuje Równie powikłane i naznaczone piętnem nietolerancji oraz szowinizmu stosunki polsko – żydowskie. W bardzo trudnej sytuacji znalazła się podczas okupacji hitlerowskiej rodzina adwokata Jerzego Fichtelbauma. (po śmierci żony)członkowie rodziny żyli w getcie, jednak Henio nie wytrzymał tego zamknięcia i uciekł na aryjską stronę. Po ucieczce z Warszawy pomógł mu prosty chłop, który wskazał mu kryjówkę w lesie. Był on reprezentantem tego odłamu społeczeństwa polskiego, które choć niespecjalnie lubiło Żydów, to jednak im pomagało, kierując się odruchem serca, zwykłą ludzką przyzwoitością i solidarnością w obliczu nieszczęścia:

Zimę spędził ba wsi, u porządnego chłopa, który mu urządził leśną kryjówkę,. Karmił, poił i przeklinał jego żydostwo, które sprawia ludziom tak wiele kłopotów, trosk i dolegliwości. Ale po pewnym czasie Niemcy przeczesywali okolicę w poszukiwaniu partyzantów, a może bimbru, a może Żydów właśnie – i Henryczek musiał uchodzić. Chłop dał mu na drogę chleb, słoninę, zniszczoną czapkę granatową o narciarskim kroju i pięćdziesiąt złotych.

Inną osobą, która pomogła heniowi była dziewczyna lekkich obyczajów. Można więc powiedzieć, że Henio przed nieuniknioną śmiercią ( w getcie w 1943 roku) spotkał się z życzliwością i zrozumieniem kilku Polaków. Polacy pomogli także siostrze Henia, Joasi Fichtelbaum. Ale nie brakowało także szumowin, którzy za pieniądze oddawali Niemcom Żydów (był nim Piękny Lolo). Niektóre postaci w Początku przedstawione były najpierw jako przeciwników jakichkolwiek relacji z Żydami, później doznało przemiany, jak np. Apolinary Kujawski, który dostał pracę w zakładzie krawieckim Mitelmanów.
Wymowna jest również scena w cukierni, która ukazała haniebne postawy wrogości Polaków wobec Żydów. Henio, który wszedł do cukierni by zjeść ciastko został upodlony jak nigdy dotąd. Hasło: Żyd je ciastko chyba już na zawsze zostało w jego pamięci, a o ironio, wszedł do tego miejsca, by choć przez chwilę powrócić do normalności. Oprócz starszego pana, nikt nie dał mu szansy.
Jak trudno opowiedzieć jednoznacznie o stosunkach polsko – żydowskich chyba każdy wie. Literatura próbowała się rozprawić z tym problemem. To właśnie dzięki wybitnym utworom mamy najszczersze i najwierniejsze oddanie panujących w XIX i XX wieku relacji między nami i naszymi „mojżeszowymi braćmi”. Wszystko, co tutaj, niekiedy w koniecznym skrócie, powiedziałem, ukazuje, jak złożone, bolesne i obciążone są polsko-żydowskie stosunki w historii i współczesności. Tym bardziej cieszy fakt, że trudny "dialog między wyobcowanym względem siebie rodzeństwem" przynosi pomimo to stopniowo owoce i przejawia pewne budzące nadzieję oznaki postępu.
Wszyscy pisarze podejmujący kwestię żydowską szczerze starali się tę braterską rozmowę wspierać i służyć multilateralnemu procesowi pojednania, który stawia wymagania w równej mierze pod adresem wszystkich stron. Wysoki stopień wzajemnego zrozumienia, poważne wspólne zaangażowanie i determinacja, z jaką przedstawiano nasze obopólne relacje, stanowią pomimo wszystkich trudności, ciągle jeszcze piętrzących się na drodze do pojednania, dobry i napawający otuchą znak lepszej, wolnej od nienawiści i wyobcowania przyszłości nowej Europy. Tutaj, gdzie według słów Elie Wiesela "wszelka nadzieja zdawała się osiągnąć swój kres", musimy wbrew wszystkiemu, co się dokonało i co nas ciągle jeszcze dzieli, nieustannie i to wspólnie zaświadczać, że "ludzie są jednak godni nadziei".

strona:    1    2    3    4    5    6  





Holocaust w literaturze i na wielkim ekranie

Ocena:
20/20
Teza: Niezależnie od sposobu prezentacji tematu Holocaustu, odbiorca jest w stanie zrozumieć tragizm sytuacji oraz inny wymiar moralności.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca dojrzała, przemyślana. Ciekawa kompozycja i wybór literatury oraz filmowych obrazów.

Kreacje postaci Żydów w literaturze i filmie. Omów, odwołując się do wybranych tekstów literackich

Ocena:
20/20
Teza: Historia doświadczyła boleśnie naród żydowski. Obraz Żyda w literaturze i filmie ulegał licznym transformacjom.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca bardzo dobra. Autor dosyć wnikliwie przeanalizował wizerunki Żydów w literaturze. Niebanalne przykłady. Pracę wyróżnia poprawny język i styl wypowiedzi.

Literackie portrety Żydów. Wskaż podobieństwa i różnice w sposobie kreowania tych bohaterów, odwołując się do wybranych przykładów

Ocena:
20/20
Teza: Wielkie wydarzenia historyczne odmieniały stosunek Polaków do Żydów, a przez to ich obraz w literaturze.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja bardzo dobra, bogata bibliografia. Dojrzały język, ciekawe ujęcie. Brawo!

Polacy wobec Żydów. Omów zagadnienie na podstawie utworów literackich z różnych epok

Ocena:
20/20
Teza: Literatura nie szczędzi przykrych przykładów ksenofobii Polaków wobec Żydów. Czy jesteśmy antysemitami?

Ocena opisowa nauczyciela: Praca bardzo dojrzała. Konstrukcja prezentacji przemyślana. Swobodnie prowadzona argumentacja, ciekawe wnioski. Szczegółowy plan pracy.

Różnorodne sposoby prezentacji Żydów w literaturze różnych epok

Ocena:
20/20
Teza: W literaturze odnajdziemy zarówno pozytywne, jaki i negatywne kreacje bohaterów pochodzenia żydowskiego

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja przekrojowa. Autor doskonale zrealizował postawione założenia. Poprawny styl wypowiedzi.

Sylwetki Żydów w literaturze polskiej. Omów zagadnienie na dowolnie wybranych przykładach dzieł literackich

Ocena:
20/20
Teza: Obraz Żydów na kartach polskiej literatury zmieniał się, postrzegano ich jako obcych, patriotów, ofiary i bojowników.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca bardzo spójna i konkretna. Prawidłowa i konsekwentna kompozycja.

Wzajemne relacje Polaków oraz Żydów w XIX i XX wieku

Ocena:
20/20
Teza: Relacje polsko – żydowskie i w rzeczywistości i literaturze miały różny charakter: przyjazny i wrogi.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przemyślana i bogata w przykłady. Świadczy o erudycji piszącego.

Portret Żyda w literaturze polskiej. Określ rolę tego motywu w wybranych utworach

Ocena:
20/20
Teza: Portret typowego Żyda w literaturze i rzeczywistości funkcjonuje w oparciu o stereotypy.

Ocena opisowa nauczyciela: Bardzo dokładnie przemyślana i przeprowadzona praca. Zawiera ciekawe, nieszablonowe przykłady oraz dojrzałą osobistą refleksję.

Przeanalizuj sposoby kreacji postaci Żydów w literaturze polskiej XX wieku

Ocena:
20/20
Teza: Temat zagłady ludności aryjskiej często pojawia się w powojennej polskiej prozie.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w pełni realizuje temat i tezę, ukazując zarówno indywidualne jak i zbiorowe portrety Żydów w literaturze polskiej.

Literacki obraz getta i Holocaustu. Przedstaw w wybranych utworach

Ocena:
19/20
Teza: Osoby, które przeżyły pobyt w getcie, nigdy o tym nie zapomną. Doświadczenie to towarzyszy im już do końca życia.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca poprawna. Ukazane są zarówno losy osób, które zginęły w getcie, jak i te, które przeżyły wojenne piekło.

Jak przedstawiciele narodu żydowskiego byli postrzegani w literaturze polskiej? Przedstaw, odwołując się do wybranych przykładów

Ocena:
19/20
Teza: Naród żydowski od wieków koegzystował z narodem polskim. Relacje, nieraz trudne odzwierciedla literatura różnych epok.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przemyślana, czytelna i zwięzła.

Zaprezentuj różne wizerunki Żydów przedstawione w literaturze. Omów na wybranych przykładach podobieństwa i różnice w kreowaniu tych bohaterów

Ocena:
19/20
Teza: Portrety Żydów w literaturze zmieniały się tak samo, jak sami Żydzi i sytuacja społeczno-gospodarcza w jakiej przyszło im żyć

Ocena opisowa nauczyciela: Praca pozytywnie zaskakuje. Dobra konstrukcja prezentacji, ciekawe ujęcie tematu, celne cytaty.

Tolerancja wobec Żydów w literaturze polskiej. Przedstaw, prezentując utwory z różnych epok literackich

Ocena:
19/20
Teza: Artyści różnych epok literackich nie mogli przejść koło mniejszości żydowskiej obojętnie.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przemyślana i dojrzała. Zawiera indywidualne wnioski. Poprawny konspekt prezentacji.

Żydzi w literaturze i filmie XX wieku. Przedstaw na dowolnie wybranych przykładach

Ocena:
19/20
Teza: W literaturze i filmie XX wieku głównym zagadnieniem związanym z narodem żydowskim jest Holokaust.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w pełni realizuje temat. Poprawna bibliografia i plan wypowiedzi.

Literackie portrety Żydów. Przedstaw temat, analizując wybrane utwory literackie

Ocena:
19/20
Teza: Literatura zarejestrowała różne wizerunki Żyda.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca ukazuje różnorodność postaci Żydów. Odwołuje się do licznych polskich utworów.

Polacy a mniejszości narodowe i ich wzajemny stosunek w świetle wybranych utworów literackich

Ocena:
19/20
Teza: Literatura, opisująca wszelkie problemy społeczne, nie była obojętna wobec mniejszości narodowych.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca zwięzła, wykorzystująca trzy lektury z kanonu podstawowego. Przemyślane rozpoczęcie, właściwe wnioski.

Różne sposoby kreowania wizerunku Żyda w literaturze. Omów temat, analizując wybrane przykłady utworów literackich

Ocena:
17/20
Teza: Literatura odzwierciedla różne spojrzenia na naród żydowski.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja dobra. Autor wykazał się szeroką znajomością tematu. Na szczególną uwagę zasługują wnioski pracy.

Wizerunek Żyda w literaturze polskiej. Omów i porównaj wybranie przykłady

Ocena:
17/20
Teza: Stosunek Polaków do Żydów zmieniał się w zależności od sytuacji społeczno - politycznej. Znajduje to odzwierciedlenie w literaturze.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja dobra. Temat potraktowany przekrojowo. Dopracowania wymaga język wypowiedzi.

Motyw Żyda w literaturze. Omów zagadnienie na wybranych przykładach z literatury polskiej

Ocena:
17/20
Teza: Literackie obrazy Żydów w literaturze odzwierciedlają trudne losy narodu żydowskiego w historii.

Ocena opisowa nauczyciela: Analizie poddany został trudny temat. Wybrane obrazy Żydów w literaturze wydają się być najbardziej charakterystyczne. Praca wymaga jednak drobnych poprawek.

Zaprezentuj wizerunek Żyda ukazany w literaturze XIX i XX wieku. Omów funkcjonowanie motywu w wybranych utworach literackich

Ocena:
17/20
Teza: Od asymilacji do ksenofobii. Literatura prezentuje tragiczne losy narodu żydowskiego w historii świata

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja poprawna. Na uwagę zasługują celnie dobrane cytaty. Ocenę zaniża lekka niespójność pracy