Holocaust w literaturze i na wielkim ekranie
Pogotowie maturalne: Motywy literackie - Motyw Holocaustu


Holocaust w literaturze i na wielkim ekranie

Minęło ponad sześćdziesiąt lat od zakończenia wojny a problem Holocaustu, czyli zagłady Żydów europejskich w czasie II wojny światowej, dokonanej w wyniku faszystowskiej, zbrodniczej polityki Adolfa Hitlera, nadal jest żywy. Jako wątek przewodni pojawia się w wielu utworach literackich oraz jest myślą przewodnią lub tłem wielu filmów. Próba eksterminacji całego narodu żydowskiego przeraża okrucieństwem, a próba usprawiedliwienia tego czynu jakąkolwiek ideologią podważa wszelkie normy moralne wypracowane przez ludzkość poprzez wieki. Masowe ludobójstwo dotyka Polaków w szczególny sposób, bowiem to Polacy byli w dużej mierze świadkami tej zagłady. Większość gett, obozów koncentracyjnych oraz innych miejsc masowej zagłady znajdowała się właśnie na ziemiach polskich. Jako naród w różny sposób próbowaliśmy się temu przeciwstawiać, gdyż nikt tak naprawdę nie zasługuje na los, który spotkał Żydów.

Współcześnie, ludzie większość dramatów historycznych traktują jako suche fakty, których skutki powinny ostrzegać i zapobiegać podobnym wydarzeniom. Podobnie jest z Holocaustem. Z tego też powodu pisarze oraz reżyserzy, których dzieła poddam analizie, skupili się głównie na zobrazowaniu najważniejszych płaszczyzn omawianego problemu. Ich dzieła zwracają uwagę na przyczyny Holocaustu, wpływ tego wydarzenia na psychikę i moralność człowieka z wyróżnieniem osób dorosłych i dzieci, przerażające warunki obozowe, prawa jednostki w świetle ideologii, różne postawy Niemców oraz wiarę, jako główny czynnik motywujący do działania i umożliwiający przetrwanie. Twórcy, w celu zaciekawienia odbiorców oraz wyszczególnienia w swoim dziele danego problemu posługują się odmiennymi metodami obrazowania. Za przykład można podać dwa diametralnie różniące się filmy, takie jak: „Lista Schindlera” Stevena Spielberga, który jest dramatem wojennym oraz „Życie jest piękne” Roberto Benginiego – komediodramat. Niezależnie jednak od sposobu zaprezentowania tematu Holocaustu, odbiorca jest w stanie zrozumieć tragizm i okrucieństwo sytuacji oraz pojąć inny wymiar moralności. Postaram się teraz zaprezentować różne podejścia do tematu na podstawie kluczowych dzieł kultury poświęconych eksterminacji Żydów.

Ciekawym sposobem ujęcia problemu zagłady Żydów, który pozwala zrozumieć jego istotę jest książka Kazimierza Moczarskiego pt. „Rozmowy z katem”. Interesująca kwestia przetrzymywania w tej samej celi zbrodniarza hitlerowskiego i patrioty wyznającego inne zasady niż te, które są obowiązujące w powojennej Polsce już sama w sobie jest niecodziennym wydarzeniem. Autor, zmuszony do przebywania z Józfem Stroopem prowadził z nim wielogodzinne, często burzliwe rozmowy, które doprowadziły do całkowitego uzewnętrznienia odczuć, wrażeń i doznań psychicznych hitlerowca. Dzięki dokładnemu przekazowi zdobytych informacji na temat światopoglądu oraz systemu wartości prześladowcy Żydów, Moczarski stał się reporterem świata wewnętrznego Stroopa, a książka „Rozmowy z katem” przybrała postać reportażu.

Kazimierz Moczarski zwrócił w swojej książce uwagę, jak bardzo ważną rolę w kształceniu społeczeństwa odgrywa aspekt psychologiczny, jakim niewątpliwie jest wpływ systemu totalitarnego na postawę i hierarchię wartości człowieka. Poprzez portret Józefa Stroopa, autor ukazał proces rodzenia się w człowieku zła i nienawiści. Chęć przypodobania się władzom wytwarzała w ludziach coraz większe pokłady zła, a propagowany w Niemczech rasizm społeczny wzmagał agresję wobec Żydów. Autor książki poprzez cytowanie słów swego współwięźnia, które często były wyuczonymi na pamięć frazesami systemu totalitarnego, unaocznił jak głęboko w człowieku zakorzeniona była ideologia i jak wielką odgrywała rolę. Tak ślepe propagowanie nazizmu znalazło swoje odzwierciedlenie w Holocauście. Niemcy mordowali przedstawicieli „antyrasy” dla idei, nie bacząc na żadne zasady moralne. Szczególnym przykładem okrutnego zachowania był Józef Stroop, który za najważniejsze wydarzenie w swoim życiu uważał zlikwidowanie getta warszawskiego. Można sobie zadać pytanie: ilu było w Rzeszy ludzi pokroju Stroopa, którzy bezgranicznie uwierzyli ideologii i nie widzieli nic złego w podporządkowaniu? Czy można w tym wypadku winić tych ludzi za tolerowanie i propagowanie zła? Wykorzystując opis sytuacji więziennej, monolog Stroopa, odniesienie do wydarzeń historycznych oraz dokumenty, Moczarski wprowadził nas w temat nietolerancji w okresie II wojny światowej. Sprawozdawczy charakter utworu mimo braku oceny zachowań hitlerowców kształtuje wizję Holocaustu jako rzeczy pożytecznej, nadającej światu nowy, lepszy wymiar.

Kolejnymi utworami, które opisują Holocaust w sposób zupełnie różny od siebie są: powieść Stanisława Grzesiuka „Pięc lat kacetu” oraz film Roberto Benginiego „Życie jest piękne”. Oba wybrane teksty kultury mają bardzo dużą siłę przekazu, chociaż sposób przedstawienia problemu zagłady Żydów różni się w nich diametralnie.

„Pięć lat kacetu” jest powieścią, w której głównym bohaterem jest sam autor. Stanisław Grzesiuk opisuje w sposób naturalistyczny, jak wyglądało życie w obozach, w których przebywał: Dachau, Mauthausen i Gusen. Autor nie pomija żadnych szczegółów. Opisuje rzeczywistość taką, jaką była, przez co jego powieść staje się reportażem. Częste zatem są w książce dokładne opisy nieludzkich zachowań Niemców, poniżania, wprost maltretowania Żydów dla zabawy, totalnego głodu czy bezwzględnego pozbywania się chorych. Grzesiuk przedstawił życie w obozie jako grę, w której można wygrać i przeżyć lub przegrać i zginąć. W chwilach największego głodu lub wyczerpania, gra zmieniała się w walkę, w której „wszystkie chwyty były dozwolone”. Siła, spryt, dobre układy ze współwięźniami, „obijanie się” w czasie pracy, kradzieże. Odwrócony dekalog i brak jakichkolwiek zasad moralno-etycznych. Postrzegając jednak życie podczas Holocaustu z punktu widzenia więźnia, zachowania te można odczytać jako wykorzystanie wszystkich możliwych szans na przeżycie. Kradzież chleba karana była śmiercią. Warto zatem uświadomić sobie, jak wielka była chęć przetrwana więźniów, którzy nie bali się podejmować ryzyka. Podobne rozważania na tle moralno-etycznym można byłoby prowadzić biorąc pod uwagę znacznie solidarności i stosunków międzyludzkich w obozie, które często były sztuczne lub opierały się na wzajemnych korzyściach. W książce „5 lat kacetu” Grzesiuk poprzez autentyczne opisy uzmysławia, iż tak żyć było trzeba, bowiem tylko najsilniejsi mieli szansę przetrwać.

Film „Życie jest piękne” – komediodramat wyreżyserowany przez Roberto Benginiego - jest w sposobie przedstawienia Holocaustu totalnym przeciwieństwem powieści Grzesiuka. Motywem przewodnim filmu jest ukazanie optymizmu i radości, jako jednych z najważniejszych cech, które należy zachować w każdej sytuacji, a także cudownej miłości ojca, chcącego uchronić syna przed koszmarem wojny i obozu koncentracyjnego. Z całą pewnością rolą filmu nie jest realne odwzorowanie Holocaustu, ponieważ jego czasem infantylny i sentymentalny charakter całkowicie zniekształca obozową rzeczywistość. Brakuje tu bowiem ostrego niemieckiego reżimu, zbrodni hitlerowskich, głodu i innych koszmarnych scen cierpienia Żydów. Rolą filmu jest zwrócenie uwagi na nieco inne aspekty życia obozowego, takiego jak próba ochrony osobowości dziecka przed okropnościami wojny. Twórcy „Życie jest piękne” podjęli wielkie ryzyko, poruszając drażliwy temat holocaustu w sposób komediowy, jednak trzeba przyznać, iż absolutnie bajkowy i odrealniony charakter sprawił, iż zawarte w nim przesłanie bez przeszkód dotarło do widzów. Ogromną zaletą filmu „Życie jest piękne” jest zarówno to, że w końcówce nie popada w sentymentalizm ani nie odznacza się cukierkowatością, ale do ostatniej sceny pozostaje obrazem niezwykle poruszającym.

Jedną z najlepszych i najbardziej podziwianych prób ukazania Holocaustu jest film stworzony ku pamięci ponad 6 milionów zamordowanych Żydów, wyreżyserowany przez Stevena Spielberga pt. „Lista Schindlera”. Motywem przewodnim filmu jest prezentacja tragicznej sytuacji Semitów przebywających w getcie i obozach oraz ukazanie jednego z Niemców, jako człowieka odznaczającego się ludzkimi uczuciami. Oskar Schindler – główny bohater filmu – jest postacią, która przechodzi ogromną metamorfozę - z człowieka, którego jedynym celem jest zysk materialny, przeobraża się w opiekuna i wyzwoliciela ponad ysiąca Żydów! Udaje się mu to, poprzez zatrudnienie Semitów w swojej fabryce, która miała produkować pociski i tym sposobem wspomagać armię niemiecką. Główny bohater zadbał jednak, aby pociski te nie nadawały się do użytku. Całkowicie bezprawny czyn w zestawieniu z postawą prezentowaną przez społeczeństwo w książce „Rozmowy z katem”, jest optymistycznym gestem symbolizującym, iż w każdym narodzie znajdują się jednostki, które przeciwstawiają się ideologii i wypaczonemu sposobowi myślenia i postępowania. Steven Spielberg na przykładzie Oskara Schindlera pokazuje, iż o dobru wyświadczonym ludzkości nigdy się nie zapomina.

Opowieść, którą prezentuje nam Spielberg, jest niezwykle wzruszająca, ale pozbawiona przy tym nadmiernej ckliwości. Bezpośrednia rekonstrukcja zdarzeń, obraz totalnej bezwzględności i cierpienia oraz wierne odzwierciedlenie ludzkich zachowań – takich jak np. strzelanie do ludzi przez Goth przeraża widzów. Brutalne, okrutne sceny morderstw, obojętna likwidacja osób chorych czy zabijanie dla demonstrowania swojej siły, w pełnym wymiarze ukazują tragizm traktowania narodu żydowskiego. Film możemy podzielić na dwie części – przedstawiający lata wojny oraz współczesność. Okres Holocaustu zaakcentowany został poprzez nagranie filmu w biało-czarnych kolorach. Muzyka i zdjęcia wprowadzają nastrój smutku, rozpaczy. Prezentowane obrazy wzruszają człowieka i wywołują strach przed horrorem, jakim jest wojna. Steven Spielberg wykazał się przy realizacji filmu ogromnym zrozumieniem tematu. Udało mu się uniknąć dawki zbędnego patosu, dając widzowi możliwość reagowania na pokazane wydarzenia na swój własny sposób.

Mówiąc o „Liście Schindlera” nie sposób nie wspomnieć o książce pt. „Dziewczynka w czerwonym płaszczyku”. Autorka – Roma Ligocka, a w zasadzie Roma Liebling, z pochodzenia Żydówka, oglądając premierę filmu Spielberga, rozpoznała w małej dziewczynce samą siebie i postanowiła opisać własne wspomnienia. Jej najsłynniejsza powieść „Dziewczynka w czerwonym płaszczyku” jest książką autobiograficzną, której historia rozpoczyna się w czasie II wojny światowej. Sposób postrzegania i rozumienia świata, który przedstawia nam autorka jest wizją kilkuletniego dziecka. Autorka posługuje się w swej książce pamiętnikowym trybem narracji. Pozwala to na doskonałą prezentację wszystkich uczuć niepewności, strachu oraz bezsilności, jakie towarzyszyły dziecku. Poprzez drastyczną kreację rzeczywistości, autorka pokazuje jak ogromny wpływ miała wojna na najmłodszych Żydów, którzy tracili poczucie beztroski i niemal w jednej chwili stawali się obeznani z okrutnymi prawami rządzącymi światem. W swojej powieści autorka zasugerowała, iż samo przeżycie Holocaustu nie jest gwarancją szczęścia. Na własnym przykładzie pokazała, jak wielki dramat potrafi rozegrać się w psychice człowieka i trwać przez długie lata. Zapamiętane twarze lub też odgłosy (np. stukot butów oficerskich) po dziś dzień wyzwalają w pisarce ogromny lęk i trwogę. Głównym celem Romy Ligockiej jest zaprezentowanie czytelnikom swojego życia jako pasma ciągłych porażek, których źródło tkwi w tragicznych wspomnieniach z dzieciństwa. W ten nieco inny sposób prezentacji problemu Holocaustu, autorka ostrzega, uczy i uświadamia.

Hanna Krall jest pisarką, mającą na swoim koncie literackim takie książki jak „Zdążyć przed Panem Bogiem” czy „Król kier znów na wylocie”. To właśnie tę drugą pozycję zaprezentuję, ponieważ uważam, iż sposób przedstawienia Holocaustu ma w tej książce sporo wspólnego z wizją Pettera Kossovitza, który wyreżyserował świetny komediodramat – „Jakuba kłamcę”.

Podobnie jak Roma Ligocka, Hanna Krall jest Żydówką, która cudem uniknęła śmierci. Straciła całą rodzinę, sama zaś została wykradziona w czasie transportu i dlatego przeżyła. Doświadczenia Holocaustu, kóre miał ogromny wpływ na jej życie, przyczyniły się do ukształtowania jej twórczości. Krall nie pragnie tylko przekazania rzeczywistego obrazu Holocaustu, ale również ukazania wpływu przeszłości na osobowość człowieka oraz zbadania tajników ludzkiej pamięci. Powieść „Król kier znów na wylocie” została napisana na zamówienie głównej bohaterki utworu. To historia życia, które ma zostać ocalone od zapomnienia, historia kobiety, która przeżyła wojnę dzięki wierze i szczęściu. Hanna Krall opowiada dzieje bohaterki w charakterystyczny dla siebie sposób – bez patosu, w lapidarnych, niebywale sugestywnych obrazach – epizodach. Tym, na co chciałabym zwrócić uwagę, jest kwestia wiary, nadziei na przetrwanie. Główna bohaterka powieści – Maria Pawlica, a ściślej Izolda Regensberg, przeżyła dzięki szczęściu urodzenia się bez wyrazistych rysów semickich. Nie to jednak, pozwoliło jej trwać i nie zwariować w koszmarnym świecie. To miłość do męża i wiara w jego odnalezienie dodawała sił i pobudzała do działania. Poprzez opis myśli bohaterki, która wielokrotnie wspominała męża, wyobrażała sobie spotkanie z nim, nosiła go ciągle w sercu, ufając, iż go odnajdzie i uwolni, Hanna Krall pokazała jak ważną rolę odgrywała w czasie Holocaustu wiara. To ona dodawała ludziom chęci do życia i otuchy, iż warto czekać, gdyż kiedyś nadejdzie wyzwolenie.

Innym ważnym spostrzeżeniem dotyczącym książki „Król kier znów na wylocie” jest kwestia obecności Boga w życiu Żydów. Warunki ekstremalne często doprowadzały zaniku uczuć oraz szeroko pojmowanego człowieczeństwa. Żydzi, widząc krzywdę, jaka rozgrywa się na ich oczach, wiedzieli, iż ani głęboka religijność, ani Bóg nie uchronią ich przed śmiercią lub w najlepszym wypadku cierpieniem. Na przykładzie Marii Pawlickiej widzimy totalny zanik Boga w życiu. Bohaterka przestała w niego wierzyć, a zasługi dotyczące przetrwania przypisywała sobie. Jest to dowód na zgubny wpływ Holocaustu na psychikę Żydów, gdyż utrata wiary oznaczała totalne zburzenie hierarchii wartości.

Najlepiej kwestę wiary zobrazował Peter Kossovitz w filmie „Jakub kłamca”. Jest to opowieść o biednym właścicielu żydowskiej kawiarenki w okupowanej przez Niemców Polsce roku 1944, który przypadkowo usłyszał radiowy komunikat o zwycięstwie wojsk sowieckich nad Niemcami. Główny bohater filmu podzielił się zasłyszanymi wiadomościami z innymi mieszkańcami getta i od tej pory stale okłamywał współwięźniów, wymyślając coraz to inne wieści o zbliżającym się wyzwoleniu. Dzięki Jakubowi, Żydzi odzyskali nadzieję na przetrwanie i wolę walki. Zniechęcenie i apatię zastąpiło oczekiwanie, a pesymizm, szczęśliwa wizja zakończenia wojny.

Peter Kossovitz zobrazował problem Holocaustu w sposób genialny, ponieważ nie zmienił on rzeczywistego wyglądu getta, w tak wielkim stopniu jak Roberto Bengini, a wprowadził równie dużą dawkę humoru, który ukształtował nowy, odmienny od pozostałych charakter filmu. Kossovitz, mimo umieszczenia wielu komicznych scen, które ośmieszały nie tylko warunki panujące w obozie, ale również i samych Niemców, zamieścił w swoim filmie również sceny dramatyczne, pełne patosu, takie jak np samobójstwo doktora, czy decyzja Jakuba o podtrzymaniu wiary współwięźniów i w konsekwencji skazanie siebie samego na śmierć. Reżyser umieścił w filmie również wątek miłości do bliźniego. Ukazał jak wielkim dobrem potrafią darzyć się Żydzi. Doskonałym przykładem takiego zachowania jest opieka Jakuba nad dziewczynką, której udało się zbiec z transportu. Sposobem prezentacji Holocaustu jest połączenie tragizmu z komizmem, a zatem groteskowa wizja życia Żydów w obozie pracy.

Ostatnim utworem, który chciałabym przeanalizować jest film Romana Polańskiego pt. „Pianista”. Motywem przewodnim filmu jest żywot żydowskiego artysty w świecie ogarniętym nienawiścią i ideologią. Główny bohater – Władysław Szpilman – przeżywa nie tylko ludzkie cierpienie spowodowane Holocaustem, ale również rozdarcie artystyczne. Reżyser poprzez zaprezentowanie koszmaru zagłady Żydów z punktu widzenia artysty pokazał na jak wielu płaszczyznach można było odbierać zaistniałą tragedię. Oprócz tego film sugeruje, iż jednostkom wybitnym (tu pianiście) łatwiej jest przeżyć w warunkach ekstremalnych. Władysławowi Szpilmanowi udało się to dzięki niemieckiemu oficerowi, który zdradził ideologię dla wartości estetycznych. Świadczy to o tym, iż poczucie wrażliwości artystycznej występowało nie tylko wśród Żydów, ale również u Niemców.

Na podstawie przeanalizowanych tekstów kultury łatwo można wyciągnąć wniosek, iż ideologia, była głównym źródłem cierpienia Żydów. Rasizm społeczny powodował metamorfozę Niemców w istnych morderców i katów. Holocaust był tak dramatycznym i przerażającym wydarzeniem, iż odcisnął piętno na wszystkich ludziach, którzy go przeżyli bez względu na płeć i wiek. Dla tych Żydów koszmar się nie skończył i pewnie nie skończy nigdy, gdyż wspomnienia ciągle żyją w ich pamięci. Z powodu indywidualnych przeżyć oraz tragedii odbieranej w kontekście całego narodu żydowskiego, temat Holocaustu jest niezwykle ważny i nie może być bagatelizowany. Ze względu na pamięć o milionach zabitych Żydów wydarzeniu temu należy się olbrzymi szacunek. Dlatego też wszystkie źródła kultury, takie jak: książki, obrazy, filmy, dokumenty, fotografie czy listy powinny przedstawiać zagładę Żydów na odpowiednim poziomie. Nie oznacza to, iż komediodramaty czy filmy fabularne są krytykowane. Wprost przeciwnie. Ze względu na różnorodność odbiorców, inną świadomość historyczną, a także odmienność upodobań, teksty kultury powinny przedstawiać dramat Holocaustu w różny sposób.

Sztuka jako źródło refleksji oraz moralizator społeczny, powinna ukazać prawdę historyczną, tak, aby nieobce współczesnemu społeczeństwu stały sposoby radzenia sobie z ciężarem przeżyć wojennych. Zaprzeczenia win przez Niemców oraz ucieczka w wiarę tysięcy Żydów jest faktem, o którym każdy powinien wiedzieć. Ludzie powinni także pamiętać, iż nawet w najgorszych sytuacjach istnieje nadzieja oraz ludzie szlachetni o ustalonej, niepodważalnej hierarchii wartości. Wartościowanie ludzkich zachowań z okresu Holocaustu jest niemoralne i nieetyczne. W momencie, gdy podważone są podstawowe prawa człowieka, a moralność zostaje zniekształcona lub wynaturzona tworzą się nowe reguły, filozofie i zasady przetrwania.. Powstają nowe definicje zła, a to, co w czasach pokoju wydawało się niemoralne, w tych dalekich od normalności warunkach może być usprawiedliwione. Z tego też powodu niezależnie od sposobu prezentacji tematu Holocaustu, odbiorca jest w stanie zrozumieć tragizm sytuacji oraz inny wymiar moralności.

strona:    1    2    3    4    5    6    7    8  





Holocaust w literaturze i na wielkim ekranie

Ocena:
20/20
Teza: Niezależnie od sposobu prezentacji tematu Holocaustu, odbiorca jest w stanie zrozumieć tragizm sytuacji oraz inny wymiar moralności.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca dojrzała, przemyślana. Ciekawa kompozycja i wybór literatury oraz filmowych obrazów.

Problem Holocaustu w literaturze polskiej XX wieku. Omów na wybranych przykładach

Ocena:
20/20
Teza: W polskich powojennych utworach wiele miejsca poświęcono tragedię narodu żydowskiego.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w kompleksowy sposób realizuje temat. Bogata i ciekawa bibliografia. Logiczna konstrukcja.

Antysemityzm i Holokaust w polskiej literaturze. Omów zagadnienia na podstawie wybranych utworów.

Ocena:
20/20
Teza: Przykłady antysemityzmu i holokaustu przedstawione w literaturze polskiej są obiektywnym obrazem cierpienia oraz oceną martyrologii Żydów.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w pełni poprawna. Temat zanalizowany na przykładzie kilku poprawnie dobranych lektur z kanonu. Przejrzysty styl wypowiedzi.

Dekalog obozów koncentracyjnych. Rozwiń temat na celowo wybranych przykładach literackich.

Ocena:
20/20
Teza: Życie obozowe więźniów podporządkowane odwróconemu dekalogowi – nawiązane do biblijnych Dziesięciu Przykazań.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca napisana przystępnym językiem. Zawiera logiczną argumentację, wyraźny podział na poszczególne części. Bogata bibliografia i poprawny plan pracy.

Holocaust w literaturze i filmie. Przedstaw zjawisko, odwołując się do wybranych przykładów.

Ocena:
20/20
Teza: Holocaust jako najtragiczniejsze wydarzenie XX wieku.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca bardzo obszernie na wielu przykładach traktuje o koszmarze Holocaustu.

Obóz Auschwitz we wspomnieniach więźniów

Ocena:
20/20
Teza: Obóz Auschwitz jako miejsce kaźni i nieme świadectwo ludobójstwa.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przemyślana, poprawnie ujęte poszczególne elementy obozowego życia.

Wzajemne relacje Polaków oraz Żydów w XIX i XX wieku

Ocena:
20/20
Teza: Relacje polsko – żydowskie i w rzeczywistości i literaturze miały różny charakter: przyjazny i wrogi.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przemyślana i bogata w przykłady. Świadczy o erudycji piszącego.

Odwołując się do wybranych przykładów z literatury i filmu, omów sposoby ukazywania Holocaustu

Ocena:
20/20
Teza: Obraz Holocaustu zmieniał się i zmienia wraz z upływem czasu.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca dojrzała, zawierająca osobiste przemyślenia autora.

Dziecko jako ofiara Holocaustu. Omów problem analizując wybrane przykłady literackie i filmowe

Ocena:
19/20
Teza: Literatura i sztuka stanowią świadectwo makabrycznych zbrodni hitlerowskich wobec dzieci. Śmierć czy ratunek od niej jednakowo wyznaczał tragizm niewinnych, młodych istnień ludzkich.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca, mimo poważnego tematu, dojrzała. Bogata bibliografia pozwala szeroko przedstawić problem dzieci - ofiar Holocaustu. Na wyobraźnię działają zdjęcia dzieci z obozów koncentracyjnych.

Literacki obraz getta i Holocaustu. Przedstaw w wybranych utworach

Ocena:
19/20
Teza: Osoby, które przeżyły pobyt w getcie, nigdy o tym nie zapomną. Doświadczenie to towarzyszy im już do końca życia.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca poprawna. Ukazane są zarówno losy osób, które zginęły w getcie, jak i te, które przeżyły wojenne piekło.

Tragiczna historia minionych wieków w oczach twórców współczesnej kinematografii. Przedstaw na wybranych przez siebie przykładach

Ocena:
19/20
Teza: Holocaust to jedno z najbardziej tragicznych zjawisk XX wieku. Motyw ten odegrał znaczącą rolę w kinematografii ostatnich kilkunastu lat.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca wnikliwie analizuje występowanie motywu Holocaustu w filmie. Ciekawa i uporządkowana praca. Skrótowy ramowy plan pracy.

Losy jednostek w obozach koncentracyjnych. Omów na przykładzie wybranej literatury obozowej

Ocena:
18/20
Teza: Literatura obozowa stanowi do dziś cenny dokument tamtych dni. Jej autorzy nie oskarżają człowieka, który za wszelką cenę stara się przeżyć, lecz system, który doprowadził do powstania obozów.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w sposób poprawny realizuje temat, przejrzysta, zwięzła i spójna. Właściwie dobrana bibliografia.