Motyw kuszenia w literaturze i sztuce. Przedstaw na przykładzie wybranych dzieł
Pogotowie maturalne: Motywy literackie - Motyw dobra i zła


Motyw kuszenia w literaturze i sztuce. Przedstaw na przykładzie wybranych dzieł

Motyw kuszenia nierozłącznie związany jest z pojęciem dobra i zła oraz przeciwstawieniem sobie tych dwóch fundamentalnych wartości. Zasady te najwyraźniej zarysowane zostają w kodeksach etycznych, które powstawały już w starożytności. Jedną z największych Ksiąg poświęconych moralności i ludzkiemu postępowaniu jest Biblia i tam właśnie w wyraźny sposób możemy spotkać się z kuszeniem przez Złego. Jednak, obok literackiego wykorzystania toposu kuszenia szatana, w literaturze możemy spotkać inne formy namawiania do złego i inne sytuacje temu towarzyszące. Z jednej strony kusić można świadomie, służąc nieczystym siłom, lub, będąc ogarniętym ciemnymi żądzami, z drugiej nieświadomie, na przykład urodą i wdziękiem. W swej prezentacji odwołam się do różnorodnych realizacji motywu kuszenia w literaturze oraz sztuce.

Na kartach Biblii w kilku fragmentach spotkamy się z motywem kuszenia. W „Starym Testamencie” w „Księdze Rodzaju” spotykamy się z Wężem, kusicielem, który jest alegorią zła. Jest to jedna z wielu form jaką przybiera ono w Biblii. Jest to bodaj najwcześniejsza realizacja motywu szatana, która pokazuje nam zarazem, iż może on przybierać różne formy i postacie, by tylko osiągnąć swój cel – nakłonić człowieka do zła. Należy pamiętać, że pierwsze wizje władcy piekieł zawsze były zootomiczne, a kolejne zyskiwały bardziej ludzki kształt. Jednak, mimo iż mamy tu do czynienia z postacią węża, jest to postać spersonifikowana – rozumna (wszak umie mówić) i przebiegła (stosuje retoryczne sztuczki w rozmowie z Ewą). Osobliwy wygląd węża, istoty bez rąk i nóg, bez uszu, a przy tym zwinnej, umiejącej zadać człowiekowi nagłą i niespodziewaną śmierć od uduszenia w uścisku lub od jadowitego ukąszenia budzi respekt. Nie trzeba rogów, ogona, ogni piekielnych w tle, by węża-kusiciela traktować poważnie, jak równoprawnego partnera do rozmowy – choć wydaje się to dość dziwne. Rajska Ewa nie tylko traktuje szatana w takiej postaci jak partnera rozmowy, ale nawet mu ulega, daje się przekonać jego retoryce, kiedy przekonuje ją, iż na pewno nie umrze po spożyciu owocu z drzewa zakazanego. Jego pokusa obiecuje pierwszym rodzicom równość z Bogiem przez uzurpowanie sobie samostanowienia o dobru i złu. Argument szatana brzmiał następująco: „Ale wie Bóg, że gdy spożyjecie owoc z tego drzewa, otworzą się wam oczy i tak jak Bóg będziecie dobro i zło znali „ (Rdz 3,5) „Tymczasem jedyne czego się dowiedzieli, gdy złamali zakaz, to, że są nadzy” (Rdz 3, 7). Poznanie dobra i zła ograniczyło się do rozpoznania własnej nagości i wywołanego nią pożądania seksualnego opisanego np. we fragmencie: „A wtedy otworzyły się im obojgu oczy i poznali, że są nadzy, i w wypowiedzi Adama: (…) przestraszyłem się, bo jestem nagi, i ukryłem się”. Nie wyszedł zatem człowiekowi na dobre kontakt z szatanem-kusicielem – nie tylko stracił rajski Eden, ale także według zapowiedzi Boga, kobieta w bólu będzie rodziła swe dzieci a mężczyzna w trudzie będzie zdobywał pożywienie dla swej rodziny. Ich życie od momentu spotkania z szatanem nie będzie już sielskim trwaniem, ale trudem i znojem do końca ich dni.

Nie godząc się z brakiem nadania konkretnej formy Szatanowi, artyści przedstawiali go głównie jako węża, pojawiającego się na kartach Starego Testamentu, a także w Apokalipsie św. Jana. Michał Anioł, twórca epoki odrodzenia, wśród swych fresków w Kaplicy Sykstyńskiej umieścił scenę przedstawiającą grzech pierworodny. Jego tematyką jest grzech pierworodny, czyli zerwanie owocu z Drzewa Poznania Dobrego i Złego oraz jego konsekwencje. Pierwsza scena, umieszczona po lewej stronie, przedstawia nagich ludzi przebywających nieopodal drzewa. Kobieta leży wygodnie, mężczyzna - Adam trzyma się gałęzi. Na drzewie wije się wąż przekształcający się w kobieca postać, który jak wiemy, jest szatanem kuszącym pierwszych ludzi. Daje Ewie przedmiot, który najpewniej jest jabłkiem z Drzewa Poznania Dobra i Zła. Druga scena przedstawia Adama, Ewę oraz Cherubina. Tylko Anioł jest ubrany, co może symbolizować jego godność. Kieruje miecz w stronę Adama, który próbuje się bronić. Niewiasta kuli się za mężczyzną, ogląda się za siebie, jest wystraszona. Dookoła nich są tylko pola, jest pusto. W pierwszej scenie nastrój jest przyjazny - Adam i Ewa wyglądają na szczęśliwych. Kobieta leniwie wyciąga rękę do patrzącego się na nią węża. Adam jest wpatrzony w szatana. W drugiej scenie na twarzach pierwszych ludzi maluje się cierpienie i niepokój. Ubogie otoczenie może symbolizować samotność i trudy życia Adama i Ewy. Niewiasta lękliwie ogląda się za utraconym Rajem. Oboje wydają się być o wiele starsi niż w pierwszej scenie.

Również w „Księdze Hioba” pojawia się postać koszącego Szatana, jednak nie przybiera ona określonych kształtów, nie posiada żadnych specyficznych cech. Jest tylko głosem, który prowadzi rozmowę z Bogiem. Każdy chrześcijanin zna historię Hioba, człowieka szczęśliwego i prawego, który został, bez żadnej winy ze swojej strony, tragicznie doświadczony. Mężczyzna żył zgodnie z prawem ziemskim i boskim. Unikał zła. Był bardzo pobożny. Składał Bogu ofiary i oddawał mu cześć. Bóg uważał Hioba za swoją chlubę i wiernego sługę. Jednak za namową szatana Hiob został wystawiony na próbę. Pan chciał udowodnić, że pobożność nie wynikła jedynie z wdzięczności za okazywane łaski. Jednego dnia bohater stracił cały majątek. Synowie i córki zginęli pod gruzami domu, który zniszczył „szalony wicher pustyni”. Zrozpaczony Hiob nie wiedział, że wszystkie te nieszczęścia są wynikiem zakładu między Bogiem a szatanem. Hiob cierpiał, rwał szaty. Oddał jednak pokłon Bogu - na znak boleści i pokuty ogolił głowę. Godził się z wolą Pana, chwalił Jego imię i nie winił za swoje krzywdy. Potwierdziła się opinia Boga. Szatan nie dał jednak za wygraną. Twierdził, że Hiob się załamie, jeśli Bóg pozbawi go zdrowia. Hioba dotknęła okrutna choroba – trąd. Chorobę tę traktowano jako karę za szczególnie ciężkie grzechy. Hiob stracił szacunek ludzi. Jego ciało gniło, pokrywały go wrzody i strupy. Żona nie mogła patrzeć na cierpienie męża, namawiała go do buntu przeciw Stwórcy. Zrozpaczona rzekła „złorzecz Bogu i umieraj”!. Mąż jednak trwał w swojej prawości i wierze. Nie grzeszył złym słowem przeciw Bogu. I dobre, i złe doświadczenia przyjął jako dar od Stwórcy. Najbliżsi przyjaciele byli przekonani o jego winie. Męka zesłana przez Boga była tak okrutna, cierpienie tak straszliwe, że Hiob wybuchał skargami pełnymi sprzeczności i bezładu, pragnął aby Bóg odstąpił od niego, żeby mógł mieć trochę wolności, jednak nie wyrzeka przeciw Stwórcy złego słowa. Za swoją stałość został sowicie wynagrodzony: odzyskał majątek, doczekał się potomstwa i dożył późnej starości.

Księga Hioba ujmuje cierpienie jako próbę, której Bóg poddaje człowieka, by go sprawdzić. Hiob mimo wodzenia na pokuszenie nie załamał się, zachował wiarę i ufność, nie zbuntował się wobec Boga, mimo namowy zony,więc Pan go wynagrodził. Z motywem kuszenia mamy także do0 czynienia w „Nowym Testamencie”. W Ewangelii według św. Łukasza przytoczone zostaje kuszenie Chrystusa na pustyni. Szatan ponownie zostaje zobrazowany jako głos z zaświatów jednak tym razem, pojawia się na moment u boku Jezusa, aby być Jego przewodnikiem i tym samym nakłonić Go do zdrady własnych wartości.

Wizerunek kuszącego szatana obecny jest także w sztuce Wiliama Blake. W 1808 roku namalował obraz pt. „Szatan pobudzający do działania zbuntowane anioły”. Jego wizja także nieco różni się od tej funkcjonującej w zbiorowej świadomości. Władca piekieł ma tutaj ludzką postać na wzór greckiego herosa z dobrze zarysowanymi liniami ciała. Mimo iż w tytule jest mowa o upadłych aniołach, żadna z postaci nie ma skrzydeł, a więc atrybutu aniołów. Na obrazie Blake’a widać więc postacie zrezygnowane, zmęczone, skupione wobec górującego nad nimi szatana. Z tytułu obrazu dowiadujemy się, że pobudza on anioły do działania – jego sylwetka jest władcza, wyraźnie dominuje nad pozostałymi, wysoko uniesione ręce świadczą o gestykulacji, dodają dynamiki, która kontrastuje ze stagnacją pozostałych postaci. Szatan na tym płótnie jest silny, pełni rolę przywódcy, który motywuje, lub stara się to robić. Paradoksalnie zachowuje się jak ojciec sprawujący pieczę nad swymi dziećmi, nie widać bowiem w jego wizerunku cech wielkiego gniewu, nienawiści czy zła. Wyraz jego twarzy i sylwetki wskazuje raczej na zdecydowanie i determinację oraz siłę, niż na gniew. Jest tu też szatan bardziej ludzki niż diabelski. A może tak jest w istocie, że zło tak bardzo jest bliskie człowiekowi, tylko człowiek tego nie dostrzega?

Kolejnym twórcą, który odwołuje się do toposu kuszenia jest Johann Wolfgang Goethe. Jedną z głównych postaci dwuczęściowego dramatu pt. „Faust” jest diabeł – Mefistofeles, który przejmuje władzę nad duszą uczonego, za sprawą podpisanego jego własną krwią cyrografu. Cała historia ma podobną, do biblijnej opowieści o Hiobie, genezę. Bóg pozwala Mefistofelesowi skusić Fausta, wierząc, że nie odda mu swej duszy. Mefistofeles posiada ogromną magiczną wiedzę, umiejętność spełniania nawet najskrytszych życzeń oraz mądrość, która w połączeniu z resztą jego cech i umiejętności, sprawia, iż jest ogromnie niebezpieczny. Co ciekawe, diabeł w dramacie Goethego uznaje swoją bezsilność wobec boskiej potęgi oraz ubolewa nad tym, że jeszcze nigdy Go nie pokonał. Staje więc do walki o duszę Fausta, wiedząc, że od początku znajduje się na przegranej pozycji. Szatan to sarkastyczny i drwiący intelektualista, język jakim się posługuje, jest pełen patosu i refleksji. Mefisto u Goethego to również demon dobrze widziany w niebie, ponieważ jest ważnym biegunem w organizacji świata. Sam mówi o sobie: „Jam jest częścią tej siły, która wiecznie zła pragnąc wiecznie czyni dobro”. Bóg chętnie z nim rozmawia i zawiera układy, w których Mefistofeles nieodmiennie przegrywa. Tak też jest w przypadku Fausta, Bóg zakłada się z Mefistem i pozwala, aby szatan zawładnął na jakiś czas duszą doktora Fausta, by ten mógł wyjść poza wiedzę książkową, doświadczyć życia i odnaleźć jego sens. Szatan najpierw staje się jego przewodnikiem, który prowadzi go drogą inicjacji, przez kolejne progi duchowych przeszkód. Mefisto próbuje zadowolić Fausta (miłość do Małgorzaty, noc Walpurgii), uniesienia jakie przeżywa bohater, są jednak tylko chwilowe, rodzą nowe pragnienia. Opanowany przez „demona niepokoju” nie może nawet w miłości odnaleźć pełni szczęścia. Widać więc po raz kolejny jak bardzo zwodnicze są obietnice szatana. I bywa tak, że o jego złych zamiarach bohater przekonuje się z czasem. Faust dopiero po śmierci ukochanej Małgorzaty dostrzegł zło w swoim przewodniku i wyzwolił się spod jego władzy, od tego momentu Mefisto stanie się już tylko wykonawcą jego rozkazów, straci cały swój „urok” i siłę oddziaływania. Poeta pokazał, że nie od diabelskich pokus zależy naprawdę los Fausta, lecz od niego samego.

Innym przykładem kuszenia, w którym jednak czołową rolę odgrywa kobieta uwikłana w sieć namiętności jest dramat Williama Sheakspeare’a „Makbet”. Żona tytułowego wasala i bliskim krewnego króla Dunkana. pragnie za wszelką cenę zrealizować swoje cele, a narzędziem w jej rękach staje się mężczyzna. „Makbet” zwany dramatem ludzkich pragnień dowodzi, że kobieta mogła niszczyć mężczyznę na różne sposoby. W tym przypadku celem dążeń była władza. Lady Makbet kierowana niskimi pobudkami, namawia swojego małżonka do usunięcia tych wszystkich, którzy stają jej na drodze. Kusi go przyszłymi nagrodami i zaszczytami, wzbudza w nim żądzę władzy. Mąż staje się narzędziem w jej rękach, marionetką. Kobieta popycha mężczyznę do zbrodni, jest bezwzględna i nieustępliwa. Widząc wahania męża, krytykuje jego słabości i staje się główną inicjatorką wszystkich występków. Bohaterka podsyca w Makbecie ambicję i żądzę władzy. Widzimy tu jak silną psychicznie kobietą jest Lady Makbet - odrzuca swoje uczucia, zabija wrażliwość, kobiecość, a wszystko to ma na celu uczynienie swojego męża królem Szkocji, a siebie – królową. Jej zimno i wyrachowanie niszczy małżeństwo i zdrowie, ściąga na nią również karę w postaci zjaw i wyrzutów sumienia.

Malarstwo Gustawa Klimta rozkwitło w klimacie przepychu i wyrafinowania cesarskiego Wiednia fin-de-siecle’u. W swej przesyconej erotyką sztuce stopił on w wyszukaną i urzekającą całość wpływy archaiki greckiej, malowideł egipskich i mozaik bizantyjskich. Klimt wyznał kiedyś: „Nie mam ani jednego autoportretu. Moja własna osoba nie interesuje mnie jako ewentualny temat malarski; ciekawią mnie raczej inni, szczególnie kobiety”. To właśnie one na jego płótnach są kuszące i uwodzicielskie. Biblijna opowieść o Judycie - wybawicielce oblężonego miasta Betuli i jego tracących ducha obrońców - jest psychologicznie, moralnie i obyczajowo bardzo szczególnym przypadkiem. Dumna wdowa z biblijnej Księgi Judyty, ratuje swoje rodzinne miasteczko - podstępem pozbawia asyryjskiego wodza Holofrenesa głowy. Własna interpretacja tej opowieści, ubranie jej w nowy sens, jest tematem obrazu Klimta „Judyta I”. Obraz powstał w 1901 roku namalowany olejem na płótnie. Artysta uchwycił moment, w którym Judyta upaja się własną zbrodnią - moment zapomnienia, być może modlitwy? Na pierwszy plan wysuwa się nie morderstwo, lecz ona i jej głębokie przeżycia. Widzimy Judytę zupełnie odheroizowaną - jest to postać pewna siebie i rozerotyzowana. Twarz kobiety, piękna o orientalnej urodzie, mimiką doskonale odzwierciedla stan ekstatycznego transu, na co wskazują zmysłowo przymknięte powieki oraz rozchylone, ciemnoczerwone usta. Patologiczna, nieukrywana chęć szkodzenia mężczyźnie, bije od całej jej osoby. Wielkim osiągnięciem Klimta i zarazem jego domeną jest użycie złota w malarstwie. Rozświetla ono obraz, nadaje postaci niezwykłego, pozaziemskiego blasku i pogłębia kontrast pomiędzy ciemnymi i jasnymi partiami obrazu. Złoty ornament zastępuje również przestrzeń za Judytą w efekcie czego mamy tylko jeden- pierwszy plan. Kolejną innowacją było uwzględnienie ramy, jako części dzieła - wręcz kontynuacji obrazu - stanowiącej połączenie jego treści ze światem odbiorcy. Tworząc ramę posłużył się artysta ornamentem. Poza złotem i czernią włosów, w obrazie dominuje raczej wąska gama barw. Są to kolory pastelowe, delikatne i harmonijne, wzmocnione nieco na ustach i piersiach Judyty. Moim zdaniem Klimt osiągnął sukces przedstawiając dokładnie to, o co mu chodziło - kobiecą demoniczność, ale i piękno. Obraz jest portretem psychologicznym typowej femme fatale, żądnej władzy i krwi.

Jak widać motyw kuszenia pojawiał się w literaturze i sztuce różnych okresów. Każda z jego realizacji jest jednak inna. Możemy wyróżnić jednak dwa główne trendy w wykorzystaniu toposu namowy do złego. Jednym z nich jest wywodząca się z Biblii chwila kuszenia człowieka przez szatana, która pojawia się w wielu późniejszych dziełach, drugim jest ukazanie kobiety, która za pomocą swych wdzięków i siły argumentów potrafi zmusić mężczyznę do popełnienia błędów, za który przyjdzie mu sporo zapłacić. Problem wodzenia na pokuszenie zawsze powstaje na granicy dobra i zła. Związany jest z walką, ze ścieraniem się przeciwnych mocy. Literatura pokazuje, że nie zawsze sukces odnosi światłość. Czasem człowiek owładnięty ciemnymi żądzami nie potrafi, przeciwnie jak Faust, wyzwolić się z mocy szatana.

strona:    1    2    3    4    5  





Człowiek walczący ze złem. Omów na podstawie wybranych postaci literackich

Ocena:
20/20
Teza: Trudno mówić o jednym obliczu zła, dlatego w literaturze motyw zła i walki z nim jest tak szeroko wykorzystany.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przemyślana, argumenty właściwie dobrana. Logiczne określenie problemu i wnioski. Bogata bibliografia.

Przyczyny i konsekwencje przyjmowania przez człowieka różnych postaw wobec zła. Omów temat, odwołując się do wybranych utworów literackich

Ocena:
20/20
Teza: W literaturze przedstawione zostały różnorodne motywacje ludzi w zetknięciu ze złem i konsekwencje dokonanych wyborów.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca obszernie i szczegółowo analizuje pracę. Poprawny konspekt i bibliografia.

Motyw zła w literaturze. Omów działanie tego motywu

Ocena:
20/20
Teza: Zło to przeciwieństwo dobra, coś niepożądanego, co nie powinno istnieć, a niezmiennie towarzyszy człowiekowi od zarania dziejów ludzkości.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca ukazuje różnorodność wizerunków zła. Na uwagę zasługuje bogata bibliografia i poprawnie skonstruowany konspekt. Cieszy logika wywodu.

Bohater negatywny w literaturze. Scharakteryzuj wybrane postacie i określ ich rolę w kilku utworach z różnych epok.

Ocena:
20/20
Teza: Bohater negatywny wzbogaca treść utworu, czyni go ciekawszym i wykorzystując zasadę kontrastu wzmacnia jego przekaz.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w sprawny i horyzontalny sposób ukazuje problem bohatera negatywnego. Poprawny język i styl wypowiedzi.

Analizując wybrane utwory literackie, omów funkcje śmierci i zła w baśniach, bajkach i mitach

Ocena:
20/20
Teza: Zło i śmierć podstawowymi elementami baśniowego, bajkowego i mitycznego świata.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w pełni realizuje temat. Ciekawe przykłady literatury podmiotowej, przemyślana kompozycja.

Walka dobra ze złem jako temat dzieł literackich. Omów na wybranych przykładach

Ocena:
20/20
Teza: Literatura często odwołuje się do motywu walki dobra ze złem.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca świetnie realizuje temat, pokazując wieloaspektowość walki dobra i zła.

Ludzie godni i nikczemni w literaturze. Scharakteryzuj postawy, odwołując się do wybranych przykładów z literatury

Ocena:
20/20
Teza: Mimo iż większość czytelników pragnie w życiu postępować tak jak godni bohaterowie, często intrygują i przyciągają ich złe postacie.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca zawiera ciekawe wnioski. Poprawny styl i sposób prowadzenia argumentacji.

Przyczyny zła na świecie. Przeanalizuj refleksje twórców literatury rozstrzygających jeden z najważniejszych problemów ludzkości

Ocena:
20/20
Teza: Trudno mówić o jednym obliczu zła, dlatego w literaturze motyw przyczyn zła na świecie jest tak szeroko wykorzystany.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca ciekawa, wykorzystuje kilka ważnych lektur. Poprawna bibliografia i plan pracy.

Człowiek zdeterminowany przez zło. Zanalizuj problem, charakteryzując wybrane postacie literackie z utworów o tematyce związanej z II wojną światową

Ocena:
20/20
Teza: Podczas wojny wszechobecne cierpienie, śmierć, pragnienie przeżycia za wszelką cenę determinowały przede wszystkim katów, ale nieraz i ofiary, które zatracały ludzkie odruchy, stając się podobnymi do zwierząt.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przemyślana, pokazuje jak w różny sposób wszechobecne podczas wojny zło może wpływać na człowieka.

Bohater walczący ze złem. Przedstaw na przykładzie wybranych utworów literackich

Ocena:
20/20
Teza: Bohaterowie, którzy nie poddali się w walce ze złem.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w pełni realizuje temat. Konkretne przykłady postaci walczących ze złem.

Czarny charakter. Bohater negatywny w dziełach literackich różnych epok. Na wybranych przykładach omów funkcje bohatera negatywnego.

Ocena:
20/20
Teza: Funkcje bohatera negatywnego – dydaktyzm, kontrast, prowokacja do refleksji nad systemem wartości.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w zupełności wyczerpuje temat i realizuje zapisana tezę.

Od Makbeta do Zbrodni i kary. Literackie odbicie mrocznej strony duszy człowieka

Ocena:
20/20
Teza: Kiedy człowiek ulega mrocznej stronie swej duszy, zawsze prowadzi to do jego tragedii.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przejrzysta, dobrze skomponowana, widać, że została uprzednio przemyślana.

Zło jest wynikiem opętania duszy przez namiętność. Potwierdź lub zaneguj prawdziwość niniejszego stwierdzenia, prezentując bohaterów czyniących zło

Ocena:
20/20
Teza: Kiedy dusza człowieka zostaje opętana przez namiętność, zawsze prowadzi to do jego jego klęski.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca świadczy o kompetencjach piszącego. Konsekwentnie zrealizowany temat.

Różne pojęcia motywu zła w literaturze, filmie i sztuce. Omów zagadnienie odwołując się do wybranych przykładów.

Ocena:
20/20
Teza: Artyści ukazują zło na wiele sposobów, ale zazwyczaj w opozycji do dobra, przypominając o wolnej woli człowieka.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca ukazuje różne oblicza zła w literaturze, sztuce i filmie. Przedstawia zło jako motyw diabła, jako kreację, sztukę (podnieta) oraz jako narzędzie totalitaryzmu. Bogata prezentacja multimedialna.

Motyw kuszenia w literaturze i sztuce. Przedstaw na przykładzie wybranych dzieł

Ocena:
20/20
Teza: Różnorodne realizacje motywu kuszenia w literaturze oraz sztuce.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w pełni realizuje temat.

Dlaczego źli? Przedstaw wybrane kreacje literackie bohaterów, którzy krzywdzą innych.

Ocena:
20/20
Teza: Przedstawienie kreacji bohaterów literackich, którzy krzywdzą innych.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca obszerna, bogata w literackie przykłady.

Walka dobra ze złem. Omów na wybranych przykładach literackich i filmowych

Ocena:
20/20
Teza: Trudny wybór między dobrem a złem w utworach literackich i filmowych.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w pełni realizuje temat.

Walka dobra ze złem w literaturze i filmie

Ocena:
20/20
Teza: Motyw walki dobra ze złem jest przedstawiany w tekstach kultury w niezwykle różnorodny sposób.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przemyślana, wyczerpująca temat. Odwołuje się zarówno do przykładów literackich, jak i filmowych.

Przedstaw różne ujęcia motywu światła i ciemności. Odwołaj się do wybranych przykładów

Ocena:
20/20
Teza: Symbolika światła i ciemności opiera się na dychotomii dobro – zło.

Ocena opisowa nauczyciela: Wnikliwa analiza występowania w literaturze motywu ciemności i światłości.

Motyw zła w literaturze. Omów na wybranych przykładach.

Ocena:
20/20
Teza: Trudno mówić o jednym obliczu zła, dlatego w literaturze motyw zła i walki z nim jest tak szeroko wykorzystany.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja w wieloaspektowy sposób ukazuje wykorzystywany w literaturze motyw zła.

Zmaganie dobra ze złem. Przedstaw zagadnienie, odwołując się do literatury romantycznej

Ocena:
20/20
Teza: W obserwacji zmagań dobra i zła ważną role odegrała literatura romantyczna, ukazując różne ich aspekty.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja w pełni realizuje temat.

Problem narkomanii. Zaprezentuj zagadnienie, odwołując się do wybranych dzieł literackich i filmowych

Ocena:
20/20
Teza: W jaki sposób bohaterowie literaccy i filmowi radzą sobie z nałogiem?

Ocena opisowa nauczyciela: Ciekawa i pouczająca prezentacja oparta na poprawnie dobranych tekstach kultury.

Różne przyczyny i konsekwencje wyboru zła przez bohaterów literackich. Przedstaw zagadnienie na wybranych przykładach

Ocena:
19/20
Teza: Literatura nie unika przedstawiania postaci negatywnych i wyborów przez nich dokonywanych.

Ocena opisowa nauczyciela: Poprawny styl wypowiedzi, dobrze dodane lektury. Logiczna konstrukcja pracy.

Różne wcielenia diabła w literaturze

Ocena:
19/20
Teza: Postać diabła była i jest natchnieniem dla rzeszy pisarzy, którzy przedstawiają go w swych utworach w różnoraki sposób.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca zawiera wszelkie niezbędne informacje, pokazuje różnorodność szatańskich postaci w różnych epokach

Scharakteryzuj różne postawy człowieka w obliczu nieszczęścia. Odwołaj się do wybranych utworów

Ocena:
19/20
Teza: W literaturze często możemy odnaleźć jednostkowe reakcje człowieka na nieszczęście.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja w pełni poprawna - ciekawe i niejednorodne przykłady odbierania przez człowieka nieszczęścia.

Zdolność odróżniania dobra od zła dana ludziom to ich przekleństwo? Skomentuj decyzje wybranych bohaterów literackich

Ocena:
19/20
Teza: Właściwa zdolność odróżniania dobra od zła jest błogosławieństwem.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w pełni poprawna.Ciekawe postawienie problemu i wnioski.