Pogotowie maturalne: Motywy literackie - Motyw wojny


Obraz hitlerowskich obozów i sowieckich łagrów w literaturze XX wieku. Omów na wybranych przykładach

Na kartach literatury powojennej pojawia się obraz „innego świata”, świata lagrów i sowieckich łagrów pracy będącego miejscem męczarni milionów ludzi, degradacji psychiki ludzkiej i masowego ludobójstwa. We wstępie prezentacji podam definicję słów, które w XX wieku nabrały szczególnego znaczenia. Lagier to niemiecki obóz koncentracyjny w okresie II wojny światowej, zaś łagier to obóz przymusowej pracy więźniów w Związku Radzieckim. Totalitaryzm stanowi system organizacji państwa polegający na ingerencji we wszystkie dziedziny życia oraz na sprawowaniu nad nimi całkowitej kontroli, a martyrologia – (z łaciny martyrologium – katalog męczenników) cierpienie, męczeństwo, współcześnie zwykle w odniesieniu do cierpień i męczeństwa ofiar hitlerowskiego systemu terroru i masowej zagłady.

Świat obozów ukazał katastroficzną wizję końca cywilizacji, czas masowej zagłady i upadek moralny człowieka. Nie było do tej pory tak wyrafinowanego systemu ludobójstwa. Tadeusz Borowski w opowiadaniu „Proszę państwa do gazu” napisał: „Nie, ludzi nie zabraknie, Spalą się Żydzi, spalą się Polacy, spalą się Rosjanie, przyjdą ludzie z Zachodu i Południa…przyjdą ludzie w pasiakach, odbudują zburzone miasta niemieckie, zaorzą odłogiem leżącą ziemię, a gdy osłabną w bezlitosnej pracy – otworzą się drzwi gazowych komór…”

Tadeusz Borowski był więźniem obozu w Oświęcimiu i swoje przeżycia opisał w licznych opowiadaniach i utworach poetyckich. „Pożegnanie z Marią”, „Kamienny świat” – zbiory opowiadań , „Pieśń”, „Umarli poeci” – wiersze, „Ludzie, którzy szli” – to opowieść w której spotykają się dwa światy: świat lagrowanych więźniów i tłum ludzi z transportu prowadzonych na śmierć do komór gazowych. Więźniowie budowali boisko do piłki nożnej za barakiem szpitala. Siali kwiatki pod oknami bloków i wykładali dróżki czerwoną, tłuczoną cegłą. Siali również warzywa, zakładali trawniki, grali w piłkę, prowadzili rozmowy. Codziennie wychodzili do niewolniczej pracy. Tymczasem na rampę przyjeżdżały towarowe pociągi z ludźmi przeznaczonymi do zagazowania. Borowski pisze: „Wróciłem z piłką i podałem na róg. Między jednym, a drugim kornerem za moimi plecami zagazowano trzy tysiące ludzi.” Ludzie natomiast szli dwiema drogami do lasu, gdzie były komory gazowe (kobiety, mężczyźni i dzieci). Więźniowie mieli swoje troski: kradli, aby przeżyć, czekali na paczki i listy z domu, intrygowali między ludźmi. Obojętnie patrzyli na gromady ludzi idących na śmierć. Borowski pisze, że pamięć ludzka przechowuje tylko obrazy. Wracając myślami do ostatniego lata w Oświęcimiu zapamiętał kobietę stojącą w obliczu śmierci przed płonącym rowem, dziewczynę krzyczącą z głębi bloku, czy człowiek będzie ukarany za zbrodnie i Żyda, który chce kupić jajka dla ukochanej Mirki od innego więźnia, który dostawał paczki.

Zofia Nałkowska w szóstym opowiadaniu ze zbioru „Medaliony” pt. „Wiza” przedstawia relację byłej więźniarki z obozu w Oświęcimiu. Wiza była to łąka pod samym lasem, pod drzewami. SS-mani zażądali sprzątania obozu trwające nieraz kilka dni. W Tm czasie chore, owrzodzone, brudne i cienko ubrane kobiety były wypędzane na wizę. Nie dostawały jedzenia. Biedne kobiety przytulały się do siebie, by tracić mniej ciepła. Były między nimi nawet umierające. W wielkiej gromadzie więźniarek były Holenderki, Belgijki, Greczynki, Polki, Rosjanki. Wiele z nich nie wytrzymało, wśród tych, które umierały, przeważały Greczynki, gdyż były mało odporne na zimno. Pewnego razu Greczynki zaśpiewały po hebrajsku grecki hymn narodowy. Była to „siła tęsknoty i pragnienia.” Następnego dnia była selekcja – wiza była pusta, wszystkie umarły.

W opowiadaniu ostatnim z cyklu „Medaliony” – „Dorośli i dzieci w Oświęcimiu” Nałkowska przedstawia sadyzm katów z Oświęcimia, sposoby zabijania przypadkowo wybranych więźniów. August Glass upatrzone ofiary bił w nerki, że śmierć następowała po trzech dniach. Inny miażdżył stopami krtań więźnia, inny zanurzał głowę więźnia w kadzi, aż się udusił. Jeden z najbardziej krwiożerczych zabijał gumą zakończoną ołowiem. Zależało mu na tym, by mieć na dzień piętnastu zabitych. Większość oprawców weszło do partii Hitlera z więzień. Nałkowska opisuje również więźniów – lekarzy, którzy ratowali życie współwięźnia, narażając własne. Jednym z nich jest doktor Grabczyński z Krakowa, który założył prawdziwy szpital dla więźniów. Nałkowska była członkiem Komisji do Badania Zbrodni Hitlerowskich, w opowiadaniach znajdują się fakty autentyczne potwierdzone zeznaniami świadków. Niemcy uzyskali ogromne dochody z odbieranych więźniom kosztowności, przedmiotów codziennego użytku, a nawet ciał. Dzieci w Oświęcimiu wiedziały, że mają umrzeć. Odbywała się selekcja – przechodziły one pod prętem na wysokości 1m 20cm. Mniejsze, nie nadające się jeszcze do pracy przeznaczone były do uduszenia w komorze gazowej. Jeden z lekarzy ukrył dwóch chłopców, którzy zbiegli z samochodu wiozącego ich na śmierć i ocalił im życie. Na zaufanym człowieku przy krematorium lekarz wymógł, że ten pokwitował dwóch trupów więcej niż otrzymał. Dzieci w obozie były świadkami aktów przemocy, utraciły zdolność odróżniania dobra od zła. Przykładem okaleczenia ich psychiki była zabawa w palenia Żyda. Nałkowska stwierdza, że uduszono i spalono nieprzebrane masy ludzkie „w trybie najstaranniej przemyślanej, sprawnej i udoskonalonej organizacji”, a Oświęcim, Brzezinka, Majdanek czy Treblinka pozostaną miejscem zgrozy i zdziwienia.

Wiersz „Warkoczyk” pochodzi z tomu poetyckiego „Pięć poematów” Tadeusza Różewicza. Jest to wzruszająca, oszczędna wyrazie relacja z odwiedzin dawnego obozu koncentracyjnego Oświęcimia. Stosy włosów zgolonych z głów skazańców, wśród których były dzieci, przerażają masowym okrucieństwem. Relacja podmiotu lirycznego przez swą zwyczajność i najprostsze stwierdzenia, że za taki „warkoczyk” dziewczęcy zwykle pociągają „niegrzeczni chłopcy” – w zestawieniu z faktem męczeńskiej śmierci dziecka budzi grozę i przerażenie, że mogły dziać się takie rzeczy. Brak komentarza emocjonalnego, powtarzane określenia: „uduszonych w komorach gazowych”, „uduszonych” przejmują potwornością swej prawdy. Poeta odwołuje się do wrażliwych czytelników, odsłania zbrodnie hitlerowców dotyczące masowego ludobójstwa.

Oficjalne wydanie krajowe „Innego świata” Gustawa Herlinga – Grudzińskiego w 1989 roku, poprzedził autor przedmową, której celem jest odwrócenie uwagi czytelników, iż książka ta to nie tylko dokument, lecz przede wszystkim utwór literacki. Jednakże w momencie pierwszej, angielskiej edycji utworu ważne było połączenie dokumentalnego i artystycznego aspektu. Zachód, ze względów politycznych, niechętnie przyjmował wieść z „innego świata” – sowieckiej więzienno – łagrowej cywilizacji. Fakt, że tekst poprzedzony został przedmową sławnego filozofa Bertranda Russella i że miał bardzo dobre recenzje i dalsze przekłady, przyczyniło się do przerwania milczenia wokół niewygodnego tematu. Gustaw Herling – Grudziński był więźniem łagru w Jarcewie i w powieści pisał o swoich przeżyciach. Akcję powieści rozpoczyna opis sowieckiego więzienia i odczytanie więźniom wyroków skazujący na pracę w łagrze. Powodem skazania głównego bohatera jest posiadanie wysokich butów, które miały świadczyć o stopniu majora wojsk polskich oraz nazwisko, które w brzmieniu rosyjskim – Gerling, kojarzy się z marszałkiem lotnictwa niemieckiego Geringiem.

W rosyjskim więzieniu bohater poznaje rozmaitych ludzi, jak na przykład szewca żydowskiego, któremu w więzieniu zabrano w wyniku donosu ostatnie zdjęcie syna – kapitana sowieckiego lotnictwa. Dowiaduje się też o swoistej hierarchii panującej w rosyjskich więzieniach: o „urkach”, którym stają się przestępstwa po wielokrotnej recydywie, o „biełeruczkach”, czyli więźniach politycznych, którzy mają szczególnie ciężkie warunki, by za dużo nie myśleć oraz o „rytownikach” z których coś jeszcze dla władzy być może, tak podatni są na doktrynacje. W łagrze w Jarcewie bohater poznaje prawdziwe oblicze rosyjskiego wymiaru sprawiedliwości. W zastraszającym tempie rośnie wskaźnik śmiertelności w obozie. Najpierw, przy pracy, niskich temperaturach i z braku jedzenia umierają komuniści polscy i niemieccy, po nich Ukraińcy i mieszkańcy środkowej Azji: Kazachowie, Uzbekowie, Turkmeni i Kirizi. Najlepiej trzymali się przy pracach leśnych rdzenni Rosjanie, Bałtowie i Finowie, więc podwyższono im dzienne racje o sto gramów chleba i dodatkową chochlę zupy.

W świecie łagru sowieckiego „preparuje” się więźnia, to znaczy człowiek popada w stan, w którym „uczucia i myśli obluzowują się” a „pomiędzy skojarzeniami powstają luki”. To swego rodzaju stan otępienia zmysłów, posłuszeństwa, uległości – po to aby przeżyć lub choćby uniknąć bólu czy głodu. W podobnej sytuacji nie dziwią ani nie oburzają człowieka „nocne łowy” i gwałty na więzionych kobietach, oddawanie swojej dziewczyny na użytek kolegom, jak w przypadku kowala i Marusi, czy też historia „generalskiej doczki”, którą głodem zmuszano by zrezygnowała z „cnotliwości”. Odstąpiwszy raz od swych zasad, dziewczynie było obojętne komu, gdzie i kiedy się oddaje – byle nie być już głodną. Wszechogarniającą siłą w obozie jest donos. W przypadku Grudzińskiego stało się faktem, że to właśnie najlepszy przyjaciel na niego doniósł. Obozowe zniewolenie to fizyczne i psychiczne złamanie człowieka. Grudziński poraża czytelnika panoramą łagru, jaką odmalowuje w powieści. Kolejne części utworu dotyczą różnych sfer obozowego życia: pracy, posiłków, chorób, spotkań z ludźmi z zewnątrz, wiary, życia seksualnego. Te cząstki składają się na zorganizowaną całość, która ma być nie tylko dowodem potworności, lecz także próbą analizy i zrozumienia tak niepojętego systemu.

Realia sowieckiego łagru zostały przedstawione we różnorodnych aspektach. Pierwszym z nich jest selekcja i niszczenie słabych, pokazana przez opis klasyfikacji ludzi według kotła z zupą. Im człowiek słabszy, tym mniej jedzenia dostawał. Następnym niepisanym prawem obozu była wyższość tzw. „urków” na więźniami politycznymi i ich prawo do znęcania się nad nimi, czy też „wygrywanie” ich rzeczy w karty.

W „Innym świecie” zdaje się panować porządek chronologiczny. Rzeczywistość ukazana jest z perspektywy więźniów, narracja ma werystyczny charakter (dotyczący weryzmu, zgodny z rzeczywistością, naturalistyczny, realistyczny), potwierdzony przez doznania wszystkich zmysłów, które uświadamiają sytuację zamknięcia i osaczenia: bieg słońca na dziedzińcu więziennym, odgłosy kroków, podobne odruchy więźniów. Śmierć była w obozie wszechobecna i stanowiła cały proces: od chorób, głodu do męki psychicznej, która mogła mieć swój gorzki finał w samobójstwie, które było jedyną możliwością samostanowienia o sobie. Śmierć czy samobójstwa nie czyniły na nikim specjalnego wrażenia – tak wpływały na ludzi nieludzkie warunki, w jakich przebywali. Katorżnicza praca, powszechne donosicielstwo, sponiewieranie ciał ludzkich, odmrożenia, wypadanie zębów i włosów, kurza ślepota, to wszystko wywoływało niemal wyłączenie atawistyczne u więźniów.

Grudziński odtworzył łagrowy świat z precyzją i dbałością o szczegół. Jest to świat totalnie inny. Wartości powszechnie uznawane w europejskiej cywilizacji jak wolność, miłość, macierzyństwo, czy też miłość fizyczna ulegają tam zupełnej dezaktualizacji. Za granicami łagru obowiązują inne prawa, jest to machina nastawiona na całkowite wyeksploatowanie człowieka w niewolniczej pracy i pozbawienie go najmniej istotnych nawet zachowań indywidualnych. W tym świecie antydekalogu liczy się tylko praca wykonana przez grupę.

Opowiadanie Aleksandra Sołżenicyna „Jeden dzień Iwana Denisowicza” należy do literatury łagrowej, podejmującej temat sowieckich obozów pracy. Warto pamiętać, że Sołżenicyn jest także autorem słynnej powieści „Archipelag GUŁag” – panoramy potwornej krainy łagrów, że odsłonił prawdę o machinie stalinowskich obozów. Opowiadanie, o którym tu mowa, jest odtworzeniem jednego dnia obozowego – dnia życia więźnia łagru – Iwana Denisowicza Szuchowa. Przebieg dnia ujawnia realia obozu. Autor opisuje stosowane tam kary, karcer i jego skutki. Szokują przyczyny zesłania więźniów: - chwilami absurdalne jak to, że Hopczyk nosił mleko banderowcom z szałasu, a Szuchow uciekł z niewoli niemieckiej, by zostać w ZSSR „szpiegiem niemieckiego wywiadu”.

Prawem obozu są donosicielstwo, kradzieże, zabójstwa. Rytuałem i świętością staje się posiłek – chwila, dla której więzień żyje. Nikogo nie dziwią „wieczne” wyroki, które nigdy się nie kończą, bo są przedłużane. Katorżnicza praca staje się normalnością. Warunki władz obozowych powodują, że „więzień staje się wrogiem wiezienia”. Po całym dniu, który zawierał koszmar obozowych prawideł, opowiadanie kończy się lapidarnym wnioskiem, iż był to „szczęśliwy” dzień bohatera. Jak zmienne są wartości pojęć? Dzień był szczęśliwy – bo nikt Szuchowa nie zabił, nie okradł, a nawet udało mu się oszukać straże. Rozpoczął dzień o świtaniu, przetrwał go ciężko pracując pod okiem strażników – i dobrze wykonując swoją pracę. Podprowadził kaszę, przemycił kawałek stali. Szuchow, prosty chłop, nie dał zwyciężyć się obozowym władzom. Pośród wielu przypadków utraty człowieczeństwa Szuchow starał się żyć, przeżyć, ale nie stał się „szakalem”. Wartością była praca i posiłek, do więźnia należała krótka noc. Musiał iść równo w kolumnie, z rękami z tyłu, nie zwracać na siebie uwagi. Analiza dnia więźnia Szuchowa staje się tu pouczającym studium totalitaryzmu.

Powieść Sołżenicyna to studium przetrwania i obozie, przy stałym przedłużaniu kary bez określonego powodu. Bohater Iwan przebywający w więzieniu od 1931 roku nauczył się od starszych więźniów, takich jak pierwszy brygadzista Iwana, jak żyć w łagrze. Jedynym prawem jest tajga, którą należy zaakceptować, przystosowując się do panujących w niej praw. Nauczył się więc chronić w miarę skromnych możliwości przed zimnem, szyjąc ze starej poszewki rękawice, naprawiając rozlatującą się garderobę, usługując tym więźniom, którzy otrzymali paczki, a w nich wędlinę i papierosy. Starał się zaspokoić głód, przeszukując okolice magazynu, gdzie znajdował niewidoczne resztki żywności, zbierał ze stołówki miski, aby je wylizywać. W ten sposób starając się nikomu nie narażać, przesiedział osiem lat bez wiary w to, że go wypuszczą, chociaż wyrok się skończył. Szuchow, napatrzywszy się na porządki panujące w obozie, doszedł do wniosku, że „prawo można wykręcać jak kota ogonem” (np. kto dostał trzy lata, ten odsiedział o pięć dłużej). Szuchow siedział za to, że dostał się do niewoli niemieckiej skąd uciekł. Jego dramat polegał na tym, że zastał oskarżony o to, że był faszystowskim agentem. Najpierw bito go w kontrwywiadzie i zmuszono do podpisania zeznań o zdradzie ojczyzny (w przeciwnym wypadku czekała go śmierć). Podpisał przyznanie się do winy i został skazany na łagier. Podobny los był udziałem wielu rosyjskich obywateli.

Literatura XX wieku odzwierciedla dramat obozowych losów milionów ludzi poprzez wyodrębnienie portretów psychologicznych jednostek. Więźniowie lagrów i łagrów byli ofiarami systemu totalitarnego, opartego na przemocy, upodleniu człowieka i tyranii władców, takich jak Hitler i Stalin. Ludzie cierpieli w obozach z powodu głodu i nieustannego zagrożenia śmiercią. Obozy były miejscem pogardy dla człowieka, upodlenia go, niegodnej śmierci, odarcia więźnia z resztek człowieczeństwa., zaś praca została przedstawiona jako sposób na fizyczne i psychiczne złamanie człowieka. To miejsca degradacji podstawowych ludzkich odruchów i uczuć, walki o byt i przetrwanie. Dopiero śmierć jest kresem cierpienia, pracy ponad siły i chorób.

Historia świata to historia nieustannej przemocy, wobec których człowiek jako jednostka jest zupełnie bezradny. To świat wynaturzony, gdzie istnieją własne i odmienne prawa, a literatura obozowa jest dokumentem „czasów pogardy” i uświadamia współczesnemu człowiekowi, że to „Ludzie ludziom zgotowali ten los.”

strona:    1    2    3    4    5    6    7  





Obraz okrucieństw wojny na wybranych przykładach literatury lagrowej i łagrowej

Ocena:
20/20
Teza: Literatura łagrowa i lagrowa nie powinna jedynie uświadamiać o ogromie cierpienia, powinna również być przestrogą na przyszłość.

Ocena opisowa nauczyciela: Oryginalna kompozycja pracy, przemyślana i konsekwentnie poprowadzona. Dojrzałe przemyślenia.

Zmiany w przedstawianiu motywu wojny na przestrzeni epok. Przedstaw na przykładzie literatury i kultury.

Ocena:
20/20
Teza: Wojna ewoluuje i dojrzewa wraz z rozwojem cywilizacji, jednak zawsze, niezależnie od powodu przynosi cierpienie i śmierć.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca wykorzystuje wiele źródeł - zarówno literackich, jak i malarskich czy filmowych. Ukazuje, jak motyw wojny ewoluował od czasów najdawniejszych do dziś.

Wojna jako gloryfikacja bohaterstwa czy ukazanie okrucieństwa i cierpienia. Omów na wybranych przykładach z literatury i sztuki

Ocena:
20/20
Teza: Artyści różnorako przedstawiali sceny batalistyczne. Najczęściej można spotkać dwa ujęcia tego tematu: idealizację bohaterów oraz przedstawienie zła, chaosu i okrucieństwa bitwy.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przemyślana, odpowiednio poprowadzony wątek. Ciekawe przykłady z różnych epok oraz wnioski.

Obraz Syberii w literaturze i sztuce. Przedstaw zagadnienie na wybranych przykładach

Ocena:
20/20
Teza: Tragiczne losy Polaków wpłynęły na istotę występowania przestrzeni syberyjskiej w kulturze polskiej.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca dojrzała i przemyślana. Ukazuje obraz i motyw Syberii w sposób kompleksowy.

Epizody II wojny światowej w literaturze i filmie. Omów na podstawie wybranych przykładów

Ocena:
20/20
Teza: Przez cały wiek XX tematy związane z wojną poruszane były przez kolejnych twórców literatury, a także reżyserów filmowych.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca potraktowana poważnie. Bogate przykłady, obszerny materiał ilustrujący tezę.

Wojna jako romantyczna legenda i jako przerażająca prawda. Przedstaw, odwołując się do wybranych tekstów kultury

Ocena:
20/20
Teza: Zarówno w literaturze, malarstwie, jak i filmie możemy odnaleźć skrajnie różne wizje wojny. Jedne kładą nacisk na jej romantyczną legendę, inne pokazują pełnię okrucieństwa, moralne i fizyczne szkody jakie wyrządzają konflikty.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w pełni kompletna. Bogate i różnorodne przykłady. Widać samodzielne myślenie ucznia.

Tragizm młodości w obliczu zagrożenia wojennego. Przedstaw młodych bohaterów zmagających się z wojenną rzeczywistością, odwołując się do wybranych utworów

Ocena:
20/20
Teza: Na pokolenia, których okres dorastania przypadła na czas konfliktu zbrojnego, wojna ma niebagatelny wpływ, który jest widoczny przez całe ich życie.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca świetnie realizuje temat, odwołując się do wielu przykładów. Przedstawia pełny obraz tragizmu młodych w związku z przeżyciami II wojny światowej.

Świat odwróconego dekalogu na wybranych przykładach literatury wojny i okupacji

Ocena:
20/20
Teza: Próbę odpowiedzi na pytania związane z zachowaniem dekalogu w „czasach pogardy” daje literatura okresu wojny i okupacji.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w pełni realizuje temat i tezę prezentacji. Poprawne liczne przykłady, spójna konstrukcja.

Czy my jesteśmy ludzie dobrzy? Okres wojny to czasz zburzenia systemu wartości czy tylko zachwiania nimi? Rozważ problem odwołując się do wybranych utworów literackich.

Ocena:
20/20
Teza: Wojna jako przeżycie ekstremalne w życiu człowieka, które burzy świat wartości i chwieje emocjami człowieka.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca na szczegółowych przykładach realizuje temat. Barwna narracja, poprawny styl wypowiedzi.

Martyrologia Polaków w czasie II wojny światowej w literaturze i filmie. Omów zagadnienie na wybranych przykładach

Ocena:
20/20
Teza: Artyści wszystkich dziedzin włączyli się w dzieło upamiętniania grozy II wojny światowej.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca ciekawa i barwna. Napisana płynnym językiem.

Kat i ofiara - przedstaw postawy moralne Polaków i Niemców w czasie II wojny światowej w literaturze

Ocena:
20/20
Teza: Różne spojrzenia autorów na problem stereotypowego określania Niemców jako katów, a Polaków jako ofiary.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w pełni zgodna z tematem. Opisywane losy oddają założenia tematu. Poprawny plan i bibliografia.

Różne sposoby przedstawiania wojny w literaturze i filmie XX wieku. Omów zagadnienie, odwołując się do wybranych przykładów

Ocena:
20/20
Teza: Temat wojny był eksplorowany w XX wieku w literaturze i produkcjach filmowych w różnorodny sposób.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w szeroki sposób traktuje temat wojny. Ciekawe przykłady, dobrze rozwinięte wątki.

Człowiek zdeterminowany przez zło. Zanalizuj problem, charakteryzując wybrane postacie literackie z utworów o tematyce związanej z II wojną światową

Ocena:
20/20
Teza: Podczas wojny wszechobecne cierpienie, śmierć, pragnienie przeżycia za wszelką cenę determinowały przede wszystkim katów, ale nieraz i ofiary, które zatracały ludzkie odruchy, stając się podobnymi do zwierząt.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przemyślana, pokazuje jak w różny sposób wszechobecne podczas wojny zło może wpływać na człowieka.

Jaką prawdę o człowieku i kulturze europejskiej przynosi literatura poświęcona II wojnie światowej? Omów temat w oparciu o wybrane utwory

Ocena:
20/20
Teza: Refleksje literackie związane z człowiekiem i kulturą europejską w perspektywie II wojny światowej.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja próbuje odpowiedzieć na pytanie, na które nie ma właściwie odpowiedzi. Na jednostkowych przykładach ukazuje kondycję człowieka z czasów II wojny światowej.

Można stracić życie, ale ludzkiej godności stracić nie wolno. Ustosunkuj się do tego stwierdzenia, wykorzystując literaturę okresu wojny i okupacji

Ocena:
20/20
Teza: Literackie zapisy ludzkich wyborów podczas wojny i okupacji.

Ocena opisowa nauczyciela: Dojrzała i przemyślana prezentacja. Brawo za samodzielne myślenie.

Przeżycia wojenne w poezji K. K. Baczyńskiego i T. Różewicza. Porównaj postawy twórców, analizując wybrane teksty literackie.

Ocena:
20/20
Teza: Wpływ wojny na twórczość literacką – różne sposoby ukazywania trudnych przeżyć wojennych.

Ocena opisowa nauczyciela: Bardzo wyczerpująca, analityczna praca. Głębokie i trafne przemyślenia.

Człowiek jako ofiara wojny. Przedstaw na podstawie wybranych dzieł literatury współczesnej.

Ocena:
20/20
Teza: Zaprezentowanie, na podstawie wybranych dzieł literatury współczesnej motywu człowieka, który stał się ofiarą wojny.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przemyślana, bogata w literackie przykłady. Poprawna bibliografia i ramowy plan prezentacji.

Jak literatura opowiada o nieludzkiej rzeczywistości? Omów na wybranych przykładach różne rodzaje narracji i narratora w prozie przedstawiającej wojnę i okupację

Ocena:
20/20
Teza: Obowiązkiem pisarza jest danie literackiego świadectwa z „czasów pogardy”.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przemyślana, w pełni zasługuje na pochwałę.

Omów na wybranych przykładach stanowisko literatury i filmu wobec doświadczeń II wojny światowej

Ocena:
20/20
Teza: II wojna światowa widziana oczami pisarzy i filmowców.

Ocena opisowa nauczyciela: Przemyślana praca zawierająca pogłębioną analizę ukazanych utworów.

Dekalog człowieka w czasie wojny. Omów na wybranych przykładach

Ocena:
20/20
Teza: Omówienie dekalogu człowieka, obowiązującego w czasie wojny.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja opiera się na literaturze obozowej. Ciekawy sposób odniesienia dekalogu katolickiego do sytuacji panującej w łagrach i lagrach.

Obraz II wojny światowej w literaturze i filmie. Omów zjawisko na wybranych przykładach

Ocena:
20/20
Teza: II wojna światowa w oczach pisarzy i filmowców.

Ocena opisowa nauczyciela: Bardzo ciekawa prezentacja pokazująca wojnę z różnorodnych perspektyw, oparta na polskiej literaturze i niemieckiej kinematografii.

Różne postawy ludzi w czasie II wojny światowej. Rozważ problem na wybranych przykładach z literatury polskiej

Ocena:
20/20
Teza: Bohaterowie literaccy, którym przyszło żyć podczas II wojny światowej, zajmowali wobec tego żywiołu różne stanowiska.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w pełni realizuje temat.

Obrazy wojen, walk, powstań w literaturze i sztuce. Omów na wybranych przykładach

Ocena:
20/20
Teza: Poszczególne dzieła malarskie oraz utwory literackie mogą stanowić ciekawą historię polskich zmagań militarnych.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca bogata w treści, wszystkie elementy zawarte w tytule zostały przedstawione na odpowiednio dobranych przykładach.

Motyw żołnierza-tułacza, żołnierza-powstańca w literaturze polskiej. Przedstaw temat, odwołując się do utworów z różnych epok

Ocena:
20/20
Teza: Prozatorskie i poetyckie przykłady żołnierzy świadczą najczęściej o niezłomności i patriotyzmie walczących, a także dokumentują trudne karty z polskiej historii.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja konkretna i poprawna.

Omów sposoby ukazania realiów zaboru rosyjskiego w literaturze XIX wieku.

Ocena:
20/20
Teza: W literaturze XIX wieku różnie ukazywano realia życia pod zaborami, zależało to od panującej formacji literackiej (romantyzm, pozytywizm, Młoda Polska) oraz stopnia zaostrzenia cenzury.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja szczegółowo opisuje różne sposoby rusyfikacji Polaków i walki z polskością. Dobry język, przejrzysty styl.

Druga wojna światowa jako czynnik kształtujący twórczość pisarzy XX wieku. Zinterpretuj wybrane przykłady pod kątem wpływu wydarzeń wojennych na kształt artystyczny dzieł

Ocena:
20/20
Teza: Obowiązkiem pisarza jest danie literackiego świadectwa z „czasów pogardy”.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja dobrze zaplanowana, logiczna i spójna.

Literackie obrazy bitew. Przedstaw sposoby ich kreacji i określ ich rolę w wybranych utworach

Ocena:
20/20
Teza: W literaturze istnieją różne obrazy bitew, sposób ich przedstawiania oraz funkcje tego motywu zależą od światopoglądu i ideałów danej epoki.

Ocena opisowa nauczyciela: Przekrojowa praca w pełni spełniająca kryteria prezentacji maturalnej.

Wpływ wojny na psychikę dziecka. Omów problem na podstawie wybranych tekstów literatury polskiej i obcej

Ocena:
19/20
Teza: Na podstawie zaprezentowanych pozycji z literatury polskiej i obcej można zwrócić uwagę na bardzo istotny fakt, jakim jest wpływ wojennych doświadczeń dzieci na ich psychikę i dorosłe życie.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca oryginalna, ciekawy dobór lektur i ich charakterystyka.

Próby ocalenia człowieczeństwa na przykładzie literatury łagrowej i lagrowej. Przedstaw temat na podstawie wybranych utworów literackich

Ocena:
19/20
Teza: Przez obozy przewinęły się miliony ludzi, a każdy z nich przyjmował inną postawę wobec mechanizmu, z jakim przyszło mu się zmierzyć. Nie sposób ocenić rzeczywistości obozowej współczesną miarą.

Ocena opisowa nauczyciela: Bardzo ciekawie poprowadzona praca, oryginalna kompozycja, wiele przykładów literackich.

Próby zachowania moralności podczas wojny i okupacji. Omów problem, odwołując się do wybranych utworów

Ocena:
19/20
Teza: Żadne warunki nie zwalniają człowieka od jego obowiązków moralnych, nawet podczas wojny, a spełniając je wobec innych może osiągnąć szczęście.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przemyślana i dojrzała. Liczne przykłady literackie, ukazujące różnorodność przedstawionego problemu.

Obraz hitlerowskich obozów i sowieckich łagrów w literaturze XX wieku. Omów na wybranych przykładach

Ocena:
19/20
Teza: Hitlerowskie obozy koncentracyjne i sowieckie łagry były konsekwencją systemu totalitarnego, miejscem cierpień milionów niewinnych ofiar i masowego ludobójstwa.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca szeroko opisuje sytuację w obozach i łagrach. Odnosi się do licznych pozycji literackich.

II wojna światowa w literaturze i sztuce

Ocena:
19/20
Teza: Wielość ujęć wojennego tematu, które wzajemnie się uzupełniają, świadczy o ponadczasowej randze tego problemu.

Ocena opisowa nauczyciela: Szeroki wachlarz literatury poświęconej okresowi wojny. Dobrze opracowana bibliografia i plan.

Hitlerowscy oprawcy podczas II wojny światowej

Ocena:
19/20
Teza: W literaturze odnajdujemy wiele postaci hitlerowskich zbrodniarzy. Nie ma jednego wzorca osobowości katów z II wojny światowej, choć wszystkich łączą podobne cechy.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca dojrzała, wyróżniająca się na tle innych. Oryginalne lektury.

Prawda o człowieku w czasach pogardy. Jakich wyborów moralnych dokonywali bohaterowie literatury wojennej?

Ocena:
19/20
Teza: Wojna często degraduje psychikę człowieka, to czas dylematów moralnych i przewartościowania wartości. Literatura powojenna stara się udzielić odpowiedzi na pytania kim był człowiek w "czasach pogardy"

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja poprawna. Na uwagę zasługuje dojrzały język i bogata argumentacja.

Motyw wojny na wybranych przykładach literatury dawnej i współczesnej

Ocena:
19/20
Teza: Mimo zmieniających się konwencji, sztuki wojennej oraz charakteru konfliktów zbrojnych, zasadniczy ich wpływ na postać człowieka pozostaje ten sam.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w skrócony sposób oddaje ideę tematu. Konkretne przykłady i konkretne wnioski.

Wpływ wojny na psychikę człowieka. Omów temat na wybranych przykładach

Ocena:
19/20
Teza: Wojna wywołuje niezatarte wrażenie na każdym, kto jest jej uczestnikiem. Szczególnie jeśli jako żołnierz walczy po jednej ze stron.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca oryginalna, podobnie jak zaprezentowane literackie przykłady. Przemyślana i niewątpliwie samodzielna.

Sceny batalistyczne w literaturze i sztuce różnych epok

Ocena:
19/20
Teza: Wizerunki wojny w poszczególnych okresach historycznych były odmienne, jednak zawsze inspirowały licznych twórców. Sceny batalistyczne to współcześnie źródło wiedzy o ludziach, narzędziach niszczenia i faktach historycznych.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca poprawna, oparta na właściwych argumentach. Solidna bibliografia i wnioski.

Powstanie warszawskie w prozie i poezji. Omów temat, odwołując się do wybranych tekstów literackich

Ocena:
19/20
Teza: Powstanie warszawskie dla kolejnych pokoleń Polaków stało się symbolem męstwa i determinacji w walce o niepodległość.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca ciekawa, zawiera bogatą bibliografię. Poprawny konspekt i poszczególne argumenty.

Młodzi ludzie i patriotyzm w czasach II wojny światowej. Omów na wybranych przykładach

Ocena:
19/20
Teza: Dojrzałość i miłość do ojczyzny młodych bohaterów II wojny światowej na kartach utworów literackich.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja poprawna, w pełni ukazuje postawy młodych patriotów podczas II wojny światowej.

Obozowa codzienność na podstawie prozy lagrowej i łagrowej

Ocena:
18/20
Teza: Literatura obozowa stanowi ważne świadectwo życia i sposobów przetrwania w łagrach i lagrach.

Ocena opisowa nauczyciela: Temat przedstawiono zwięźle na podstawie odpowiednio dobranej tematyki. Ciekawa kompozycja.

Polska i Polacy podczas II wojny światowej. Zaprezentuj na podstawie wybranych utworów

Ocena:
18/20
Teza: Zbrodnie faszyzmu i stalinizmu na Polakach są w dalszym ciągu otwartą raną, co znalazło odzwierciedlenie w twórczości pisarzy i poetów okresu powojennego.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja poprawna, głęboka analiza problemu, rozsądnie dobrany zestaw argumentów. Można poprawić styl wypowiedzi

Chwała oręża polskiego w literaturze i sztuce krajowej. Przedstaw na wybranych przykładach

Ocena:
18/20
Teza: Twórcy różnych epok inspirowani bohaterskimi czynami, zasługami polskich jednostek, a także okropnością wojny tworzyli dzieła o różnej wymowie i przesłaniu.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca bogata w przykłady i treści, zawiera wiele przykładów z literatury malarstwa i filmu. Niedokładna bibliografia.

Apokalipsa II wojny światowej jako zagłada polskiej Arkadii. Przedstaw na przykładzie wybranych utworów literackich

Ocena:
18/20
Teza: Upadek ludzkości i zagłada świata były w ujęciu wszystkich autorów tak wielkie, że uważali oni za zasadne nazywanie rzeczywistości wojennej przejawem apokalipsy, która zniszczyła nie tylko Arkadię, ale i zwykłą codzienność.

Ocena opisowa nauczyciela: Oryginalny temat i wnikliwa analiza, głównie utworów poetyckich. Poprawny język i styl wypowiedzi.

Poetyckie obrazy II wojny światowej w polskiej poezji współczesnej. Przedstaw na wybranych przykładach

Ocena:
17/20
Teza: Wojna jest tak silnym wstrząsem dla artystów, że nie mogą o niej nie pisać.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca na wybranych przykładach ukazuje wojnę w polskich utworach poetyckich. Poprawna analiza i załączona antologia, brak samodzielnych wniosków.

Literacki obraz narodu polskiego podczas okupacji hitlerowskiej

Ocena:
17/20
Teza: Wojna stała się doświadczeniem zaprzeczającym wszelkim kategoriom humanizmu. Wśród Polaków i polskich Żydów znaleźli się tacy, którzy zachowali moralność, jak i ci paktujący z okupantem.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca poprawna, standardowa. W prosty sposób opisuje zachowania Polaków i ich losy podczas wojny. Poprawny język.

Motywy batalistyczne w literaturze i sztuce. Przedstaw na wybranych przykładach

Ocena:
17/20
Teza: Batalistyka przemierzyła w ostatnich latach bardzo długą drogę. Od utworów nawołujących do walki o niepodległość, do sztuki współczesnej.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przeciętna, choć wykorzystuje ciekawe przykłady. Prawidłowe wnioski, różnorodna literatura.