Pogotowie maturalne: Motywy literackie - Motyw cierpienia


Motyw cierpienia rodziców po stracie dziecka. Omów na wybranych przykładach.

Ból największy z możliwych to ten po śmierć najbliższego człowieka. Poczucie straty i niemożliwości zmiany biegu zdarzeń często prowadzą do załamania nerwowego. Motyw cierpienia rodziców po stracie ukochanych dzieci pojawiał się w literaturze od bardzo dawna i zawsze będzie pojawiał, bo jest nieodłącznie związany z człowiekiem – śmierć wszak jest nieunikniona.
Cierpienie jest wpisane w porządek świata tak samo głęboko i nieuchronnie jak miłość i życie. To cierpienie doświadczane zarówno w sposób osobisty, jak i przeżywane przez odejście najbliższych to bodajże najtrudniejsza próba wiary religijnej. Sytuacja cierpienia odsłania tajniki ludzkiego serca, ukazuje prawdę o człowieku, „ukazuje moc wiary albo bezsilność wynikającą z jej słabości”. Koleje życie wskazują na to, że rodzice powinni „odchodzić” pierwsi, kiedy tak się nie dzieje dodatkowym powodem cierpienia staje się uczucie porażki, czy nawet świadomość zaniedbywania obowiązków.
Motyw matki cierpiącej pojawia się już w mitach starożytnych Greków. Niobe jest symbolem matki, rozpaczającej po stracie dzieci.
O córce Tantala, żonie króla Teb Amfona, nie tylko opowiadały mity. Jej historię wspominał Homer w „Iliadzie” i Owidiusz w „Metamorfozach”.
Niobe była bardzo dumna ze swojego licznego potomstwa. Chełpiła się, że jest równie godna czci jak Latona, która miała tylko dwoje dzieci. Artemida i Apollo, na prośbę matki, zabili strzałami z łuku wszystkie dzieci Niobe. Rozpacz nieszczęśliwej kobiety była tak wielka, iż Zeus ulitował się nad jej cierpieniem, zamieniając ją w skałę. Lecz nawet wtedy Niobe nie przestawała płakać i z głazu wypływał strumyk łez. Historię jej cierpienia przypomina jeden z bohaterów Iliady, Achilles, do którego przyszedł zbolały ojciec Priam, z błaganiem o oddanie zwłok syna Hektora.
Biblia natomiast zapewnia nas, że wszystko w historii dokonuje się nie tylko za wiedzą Boga, ale także za Jego przyzwoleniem. Jednym z najbardziej znanych epizodów biblijnych jest przedstawienie Abrahama, rozpaczającego nad stratą dziecka. Bóg wystawił swego sługę na próbę żądając, aby złożył w ofierze jedynego, umiłowanego syna. Abraham nie odmówił Bogu najwyższej ofiary, lecz odczuwał jak najbardziej po ludzku – cierpiał, bo kochał swoje dziecko. Abraham wytrwał w wierze, miłości do Boga i nadziei, że to poświęcenie nie będzie daremne i bezsensowne. Bóg widząc gotowość Abrahama do wypełnienia nakazu, zlitował się nas nim i zesłał jagnię na ofiarę zamiast chłopca. Myślę, że epizod ten pozwala nie tyle zrozumieć cierpienie, co je współodczuwać i odkryć, że niesie ono ze sobą „tajemniczy wymiar obecności i przychylności Bożej”. Bóg jest solidarny z cierpiącym człowiekiem i nigdy nie pozostawia go samemu sobie. Nikt więc nie cierpi w całkowitym osamotnieniu, bo Bóg zawsze jest świadkiem jego bólu i nie pozostaje obojętny.
Cierpienie Matki Boskiej na widok męki Syna jest nie tylko święte, jest też uniwersalnym obrazem matki rozpaczającej nad tragedią swojego dziecka. Szczególnie człowieczy ból, nie boski, lecz ziemski, wyraża Lament świętokrzyski – jeden z zabytków naszej literatury.
Podmiotem licznym autor uczynił Matkę Bożą. Utwór ma formę monologu Maryi stojącej pod krzyżem, na którym wisi jej syn, Jezus. Utwór rozpoczyna się apostrofą Maryi do wszystkich ludzi. Matka Chrystusa prosi ich o wysłuchanie jej historii o tym, co stało się w Wielki Piątek:
Posłuchajcie, bracia miła,
Kcęć wam skorżyć krwawą głowę;
Usłyszycie moj zamętek,
Jen mi się [z]stał w Wielki Piątek.

Prosi ich nie tylko o wysłuchanie, ale także o współcierpienie wraz z nią, o okazanie jej litości:
Pożałuj mię, stary, młody (...)
Maryja zarysowuje przyczynę swojego cierpienia, którą jest śmierć jej jedynego syna. Strofa czwarta i piąta zawierają apostrofy Matki do Syna. Są to fragmenty najbardziej przejmujące. Maryja zwraca się do Jezusa bardzo czule, używając zdrobnień („synku”, „głowka”) i czułych określeń („miły”, „wybrany”). Chce dzielić cierpienie z Chrystusem oraz ulżyć mu w niedoli – podeprzeć jego opadającą głowę, wytrzeć krew na ciele, dać pić. Bohaterka powołuje się na swoje macierzyństwo i służbę dla Syna:

A wszakom cię, Synku miły, w swem sercu nosiła,
A takież tobie wiernie służyła.

Teraz, gdy gaśnie ostatnia iskierka nadziei na ulżenie w cierpieniu ukochanemu dziecku, wybucha gwałtowny żal do anioła Gabriela, zwiastuna radości, poczęcia i narodzenia:
O, aniele Gabryjele
Gdzie jest ono twe wesele
Cożeś mi go obiecował tako barzo wiele(…)

Wypomina mu zatajenie czekającego na nią bólu, niewysłowionego cierpienia, gdyż teraz właśnie patrzy na śmierć swego syna. Lament świętokrzyski kończy apostrofa do matek,aby prosiły Boga o zaoszczędzenie im podobnych doświadczeń.
Anonimowy autor buduje w utworze portret Matki Boskiej cierpiącej i lamentującej. W wypowiedzi Maryi uderza niespotykana wcześniej w poezji podmiotowa ekspresja głęboko ludzkich doznań i przeżyć matki dzielącej opuszczenie i mękę z ukrzyżowanym Synem, a jednocześnie błagającą ludzi o duchową solidarność i współczucie w bezgranicznym cierpieniu.

Łzy ojca opłakującego swoje dziecko – to nic innego jak wielkie, renesansowe dzieło Jana Kochanowskiego, czyli Treny, stworzone po śmierci Urszulki. Tren, czyli lament, płacz żałosny, żal – to utwór poetycki wywodzący się ze starogreckiej poezji funeralnej (pogrzebowej). Tren najczęściej wyrażał żal po czyjejś śmierci a związana z nią refleksja wyrażała pochwałę czynów, zalet i zasług zmarłego. Gatunek ten w literaturze polskiej przyjął się dzięki trenom Jana Kochanowskiego.
Treny są reakcją poety na życiową tragedię, jaka spotkała go w najpogodniejszym okresie życia, po latach spokoju i wyciszenia wewnętrznego. Inne zbiory Kochanowskiego powstawały w ciągu kilku, kilkunastu, a nawet kilkudziesięciu lat, natomiast Treny zrodziły się w okresie kilku czy najwyżej kilkunastu miesięcy. Były bowiem związane z wydarzeniem, które wstrząsnęło światopoglądem twórcy – śmiercią ukochanego dziecka, dwuipółletniej córeczki, stojącej dopiero u progu życia i już się z nim żegnającej.
Czytelnika może uderzyć dysproporcja pomiędzy wagą i objętością dzieła poświęconego śmierci jednej z córek i niemal zdawkowe potraktowanie zgonu drugiej. Trudno wyjaśnić ten fakt. Mówi się, iż o ile pierwsza śmierć była dla Kochanowskiego nieoczekiwanym ciosem, o tyle później serce ojcowskie było już zahartowane. Inni biografowie próbują motywować wyjątkową rozpacz poety nadzwyczajnymi cechami zmarłej, w której doszukiwał się swojej następczyni.
Tren VII mówi o uroku dziewczynki, jej radości życia, rozkosznym szczebiocie, nastawiającym przychylnie do niej, a i w ogóle do świata, całą rodzinę. Zatem wiersze jej poświęcone przedstawiają po prostu portret szczęśliwego dziecka. W każdym z dziewiętnastu utworów ukazany jest obraz strasznej rozpaczy poety i jego kryzysu wiary w ideały. Już w dedykacji podkreśla poeta, że jest „niefortunnym ojcem”. Kochanowski przywołuje „wszytki łzy Heraklitowe”, aby przybyły do jego domu i pozwoliły opłakiwać śmierć córki. Poprzez bunt przeciw prawu krzywdy pełnemu, bluźnierstwa wobec prawd religijnych i wyznawanych dotąd ideałów, uzasadnia miłość do dziecka. Także w Trenie XII odnajdujemy przejmującą skargę na przedwczesną śmierć córki. Tren XIII opowiada o utraconych nadziejach i towarzyszącym temu smutku. Ojciec nie może sobie poradzić ze swym bólem. Wolałby, aby córka nigdy się nie urodziła. W Trenie IX z ironią Kochanowski potraktował mądrość, najwyższą obok cnoty wartość w humanizmie. Zasady Cycerona, nazwanego tu Arpinem, zostają odrzucone. Religijne dogmaty i ład ustanowiony przez Boga tracą wartość. W Trenie XI ujawnia się zwątpienie w Opatrzność i Boże miłosierdzie. Straciły swe wartości dobroć, pobożność i cnota. W Trenie XV pojawia się mitologiczna bohaterka – Niobe, o której mówiłam rozpoczynając prezentację. Skamieniałą z rozpaczy matkę Kochanowski nazywa grobem siebie samej. Nie bez celu wprowadza właśnie taki sposób obrazowania: on także pogrzebał w sobie ojcowską radość, nadzieję, miłość. Odczuwa też solidarność w cierpieniu, ma świadomość, że nie on pierwszy stracił córkę i mierzy się z bólem po stracie najbliższej sercu osoby. Tren XVIII jest wielkim powrotem do prawideł wiary chrześcijańskiej i modlitwą skruszonego grzesznika do kochającego, miłosiernego, litościwego Boga, ale również Ojca, dla którego każdy grzesznik jest utraconym dzieckiem poszukiwanym na drogach świata.
Treny, zrodzone z autentycznego, głębokiego uczucia, są wyrazem nie tylko bólu ojca po śmierci córki, ale także lirycznym zapisem wielkiej miłości ojcowskiej. O Urszulce w „Trenach” mówi się z bezgraniczną czułością, pieszczotliwie, kochający ojciec przypisuje zmarłemu dziecku rozliczne zdolności. Odejście ze świata córki przekreśliło wiązane z nią nadzieje, ale miłość pozostała na zawsze, przechowana w pamięci rodziców.

Cierpienie ojca załamanego po stracie córki odnajdujemy także w romantyzmie. Taki Obraz przynosi nam powieść poetyka „Maria” Antoniego Malczewskiego. Genezy „Marii” upatruje się w autentycznych wydarzeniach z XVIII wieku. Syn wojewody kijowskiego, dziedzic największej fortuny w Polsce, Szczęsny Potocki poślubił wbrew woli rodziców dobrze urodzoną, ale niezbyt majętną Gertrudę Komorowską. Została ona porwana przez zamaskowanych opryszków na rozkaz teścia, który chciał wymusić na niej unieważnienie małżeństwa. Brzemienną Komorowska, za wiedzą i przyzwoleniem wojewody uduszono i utopiono w rzece.
Malczewski, pozostawiając kanwę cynicznej zbrodni, zmienił jednak w swoim poemacie prawie wszystko, co z tej historii zaczerpnął. Postaci literackie mają inne charaktery niż ich pierwowzory, większy jest przedział społeczny między małżonkami, wreszcie inny czas wydarzeń. U utworze również Miecznik, ojciec dziewczyny, zauważa, że decyzja o ślubie z synem bogatego magnata była pochopna. Mężczyzna widzi postawę Wojewody i źle znosi cierpienie córki. Pewnego dnia Miecznik wraz ze swoim zięciem – Wacławem, zostaje podstępem wybawiony z domu, by bronić ojczyzny zagrożonej przez tatarów. W czasie nieobecności mężczyzn Maria zostaje zabita przez postaci ukryte za karnawałowymi maskami. Gdy Miecznik i Wacław wracają, wpadają w niesamowitą rozpacz. Zamiast oczekującej ich dziewczyny widzą zwłoki. Wacław, postanawia się zemścić – zabija swojego ojca. Zrozpatrzony Miecznik natomiast całymi dniami przesiaduje przy grobie ukochanej córki i wcześniej zmarłej żony. Nie może pogodzić się z losem i odejściem najbliższych mu osób.
Swoistym rysem Marii jest pesymizm, widoczny w ukazaniu przemijania i nietrwałości ludzkiego życia. Człowiek okazuje się igraszką losu, bezsilną wobec zła i niesprawiedliwości świata. Nie ma oparcia w żadnych wartościach: miłości, rodzinie czy ojczyźnie.

W noweli Henryka Sienkiewicz „Janko muzykant” spotykamy matkę uzdolnionego muzycznie, ubogiego chłopca wiejskiego. Od momentu urodzenia był on jej zmartwieniem: słaby fizycznie, chorowity, nie nadawał się nawet do prostszej pracy. Gdy jednak zbity przez stójkowego umierał, matka w ogromnym bólu, przez łzy zapewniała go, że w niebie Pan Bóg da mu prawdziwe skrzypce:
Nagle twarz umierającego dziecka rozjaśniła się, a z bielejących warg wyszedł szept:
- Matulu?
- Tak synku? – ozwała się matka, którą dusiły łzy.
- Matulu, Pan Bóg mi da w niebie prawdziwe skrzypki?
- Da ci synku, da! – odrzekła, ale nie mogła dłużej mówić, bo nagle z jej twardej piersi buchnęła wzbierająca żałość, więc jęknąwszy tylko: „O Jezu! Jezu! – padła twarzą na skrzynię i zaczęła ryczeć, jakby straciła rozum albo jak człowiek - co widzi, że śmierć nie wydrze swego kochania...

Matka w noweli Henryka Sienkiewicza rozpacza, gdyż wie, że jej najukochańszy syn, chcąc posiąść na własność prawdziwe, uwielbione skrzypce, naraził się innemu człowiekowi. Przez to poniósł surową karę. Za chęć spełnienia swego największego marzenia, zostaje pobity i umiera, zostawiając matkę w niewysłowionym żalu.

Nowela Marii Konopnickiej „Dym” to miniaturowe studium wielkiej miłości, ale i ogromnej rozpaczy matki. Wielkie i głębokie uczucie jest tu rozpisane na drobne codzienne wydarzenia. Każdy gest, odruch, spojrzenie, najdrobniejsze słowo ma znaczenie i służy ukazaniu tej miłości. Matka nie istnieje poza swoją relacją do syna. Całe jej życie nakierowane jest na niego. Spędza z Marcysiem niewiele czasu, bowiem chłopak niemal cały dzień pracuje. Jednak wszystkie jej myśli i działania są związane z synem. Staruszka potrafi tęsknić i czekać na różne sposoby. Wstaje o świcie, by przygotować skromny posiłek. Dba o każdą minutę snu syna, więc nie budzi go, aż do ostatniej chwili. Szepcze z czułością: Niech ta jeszcze ździebluchno pośpi... Po wyjściu Marcysia czas wypełniała czujnym czekaniem. Wpatrywała się w dym wylatujący z fabrycznego komina i próbowała odgadnąć, co robi jej dziecko. Z chwilą, gdy zbliżała się przerwa obiadowa pieczołowicie przygotowywała dom na przyjście Marcysia. Jej uczucia nie są nazwane wprost, ale ukazane są za pomocą drobnych szczegółów: A matka rozpościerała na stole piękną różową serwetę, w niebieskie jelenie wyrabianą, i stawiała głęboką fajansową wazkę krupniku, barszczu z rurą albo grochówki z wędzonką (...)
Przejmujący jest opis wspólnego posiłku. Matka, wpatrzona w syna, tylko udaje, że je. W rzeczywistości czeka aż syn skończy, by oddać mu swoją porcję. Dopiero po jego wyjściu posila się resztkami i ogryza ostatki chleba. Kiedy chłopiec wychodzi do pracy, nasłuchuje synowskich kroków na schodach. Dopiero gdy te ucichną, zabiera się do pracy - łatania ubrań Marcysia. Matka nie może oderwać się od spoglądania w okno, jakby to pozwalało jej na stały kontakt z synem: Ale choć od okienka wiało srodze i szron aż do izby zalatywał przez spróchniałe ramy, podchodziła do niego coraz, żeby na fabrykę spojrzeć. To właśnie za pomocą opisów drobnych zdarzeń, reakcji i zachowań przedstawiona jest miłość matki.
Pewnego dnia w fabryce zdarza się wypadek i Maryś umiera.

„Ani jednego krzyku nie wydały jej zmartwiałe usta. Tylko się siwe włosy podniosły nad czołem, tylko rozszerzone źrenice zbielały jakby u trupa nagłą jakąś zgrozą.”

Po śmierci syna samotna wdowa jeszcze długie lata spogląda na dym, układający się w postać syna: „Dym ten wszakże nie przybierał już teraz dawnych rozlicznych kształtów,
tylko zawsze zmieniał się w mglistą postać jej drogiego chłopca.”

Najznamienitszym chyba nawiązaniem do średniowiecznego motywu „Stabat mater dolorosa” jest „Elegia… o chłopcu polskim” Krzysztofa Kamila Baczyńskiego - utwór mogący być głosem wszystkich matek okresu wojny. Dodatkowej, dramatycznej wymowy dodaje fakt, że autor wiersza sam zginął w powstaniu warszawskim. Elegia..., to monolog liryczny zrozpaczonej matki, skierowany do poległego syna. Jej cierpienie potęguje fakt, że syn musiał umrzeć u progu swego życia, w momencie, gdy ma się głowę pełną nadziei i marzeń. Tytułowy chłopiec polski nie ma imienia, jest nim więc każdy młody człowiek, który walczył za ojczyznę i za nią umarł. Podobnie matka – to matka każdego żołnierza, każdego walczącego i każdego zmarłego. To matka symbolizująca wszystkie matki czasu wojny, zmuszone go grzebania własnych dzieci i płakania nad ich grobami.
Wiersz pokazuje, iż wojna całkowicie zmieniła życie „chłopcom polskim”:

Oddzielili cię, syneczku, od snów, co jak motyl drżą.
Dzieciństwo i beztroska została zamieniona na wojenną rzeczywistość:
Wyszywali wisielcami drzew płynące morze.
(…)
I wyszedłeś, jasny synku, z czarną bronią w noc,
i poczułeś, jak się jeży w dźwięku minut – zło.
Ostatnie słowa wiersza:
Zanim padłeś, jeszcze ziemię przeżegnałeś ręką. Czy to była, kula, synku, czy to serce pękło...
To „pęknięte serce”, to także serce matki po stracie ukochanego dziecka.

Motyw „matki boleściwej” z całą dramatycznością ożył w literaturze i sztuce minionego stulecia w reakcji na doświadczenia czasu wojny i okupacji.

Podobny motyw znajdziemy też w wierszu Czesława Miłosza „Ballada”, poświęconym poległemu w czasie powstania warszawskiego Tadeuszowi Gajcemu. Utwór ten jest jednocześnie wyrazem poetyckiego hołdu, złożonego zrozpaczonej po stracie poległego syna matce, pieczołowicie pielęgnującej jego grób. Dla cierpiącej matki czas zatrzymał się w miejscu, chociaż inni powrócili już do normalnego życia. Myśli nieszczęsnej pełne są goryczy i poczucia niesprawiedliwości. Pozostają jej tylko wspomnienia, rozterki i pytania bez odpowiedzi.

Dzieci stanowią swego rodzaju przedłużenie egzystencji rodziców, nadają niejednokrotnie sens ich życiu. Rodzice patrząc na swoje dzieci widzą w nich niejednokrotnie jak gdyby odbicie samych siebie - śledzą rysy twarzy, gesty, zachowania i poszukują cech wspólnych wzajemnie ich łączących.
Kiedy rodziców spotyka taka tragedia jak śmierć dziecka czują, że z ich życia zniknęła jakaś niezmiernie istotna część, tracą niejako coś z samych siebie. Smutek jaki odczuwają rodzice po utracie dziecka jest wynikiem nie tylko braku jego obecności, ale także jest wynikiem utraconych nadziei, marzeń, aspiracji. Pojawia się poczucie pustki, poczucie braku sensu i niepewności egzystencji. Wszystko wydaje się nietrwałe i ulotne. Cierpienie jakie odczuwają rodzice po śmierci dziecka jest dużo głębsze i dużo silniejsze niż cierpienie po jakiejkolwiek innej stracie. Intensywność z jaką rodzice odczuwają to cierpienie godzi w samą ich istotę - przez długi czas doświadczenie to niszczy ich i emocjonalnie wypala.

strona:    1    2    3    4    5    6    7  





Bo życie kruche jest... Motyw cierpienia i śmierci na podstawie wybranych utworów literackich i dzieł sztuki

Ocena:
20/20
Teza: Bohaterowie literaccy często staja w obliczu śmierci i cierpienia. Zjawiska te są wielowymiarowe i często nieuniknione.

Ocena opisowa nauczyciela: Temat trudny. Bardzo dobrze przeprowadzona argumentacja broni tezę prezentacji. Ciekawe wnioski uzupełniają całość. Brawo!

Doświadczenie cierpienia. Omów problem w ujęciu literackim i filozoficznym

Ocena:
20/20
Teza: Próby odnalezienia sensu w cierpieniu.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja poprawna. Autor swobodnie porusza się w świecie literatury i filozofii. Wnioski interesujące i odważne.

Motyw matki cierpiącej w literaturze i sztuce

Ocena:
20/20
Teza: Matka cierpiąca po stracie dziecka, to jeden z bardziej przejmujących motywów w światowej literaturze

Ocena opisowa nauczyciela: Praca wyróżniająca się. Poprawny język i styl wypowiedzi. Dobra analiza postawionego problemu, ciekawe cytaty. Brawo!

Hiob naszych czasów. Omów problem cierpienia ukazanego w wybranych przez siebie tekstach literackich XX wieku.

Ocena:
20/20
Teza: XX wiek potwierdził jak bardzo aktualne jest biblijne przesłanie.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca świadczy o głębokim przemyśleniu tematu. Logiczna kompozycja, poprawna bibliografia.

Jak cierpienie wpływa na człowieka? Przedstaw obrazy cierpienia ukazane w literaturze XX i XXI wieku.

Ocena:
20/20
Teza: Literatura pokazuje jak odmienne mogą być powody odczuwania nieszczęścia i jak głęboko wpływa ono na postawy, wybory, a czasem całe późniejsze życie bohaterów.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przemyślana, szeroko ujmuje problem cierpienia. Poprawna bibliografia oraz plan pracy.

Motyw niezawinionego cierpienia w literaturze. Omów funkcjonowanie tego motywu w wybranych utworach literackich

Ocena:
20/20
Teza: Autorzy próbowali dociec jaki jest ukryty sens w przeżywaniu męki.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w pełni realizuje temat. Poprawna bibliografia i plan pracy.

Motyw cierpienia rodzicielskiego. Omów wybrane teksty literackie i przykłady z innych dziedzin sztuki

Ocena:
20/20
Teza: Literatura od najdawniejszych czasów obsadzała wśród swoich bohaterek postaci rodziców.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca obszerna. Szczegółowo ukazuje temat, koncentrując się na portretach rodziców w obliczu śmierci ich dziecka.

Martyrologia Polaków w czasie II wojny światowej w literaturze i filmie. Omów zagadnienie na wybranych przykładach

Ocena:
20/20
Teza: Artyści wszystkich dziedzin włączyli się w dzieło upamiętniania grozy II wojny światowej.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca ciekawa i barwna. Napisana płynnym językiem.

Związek miłości i cierpienia w literaturze. Porównaj realizacje obydwu motywów w wybranych utworach literackich

Ocena:
20/20
Teza: Świat pełen jest sprzeczności i może właśnie dlatego najwznioślejsze uczucie musi zawsze wiązać się z bólem, stratą czy rozpaczą.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca pokazuje jak często miłość splata się z cierpieniem. Wyraźne przykłady i logiczna kompozycja zasługują na uznanie.

Literacki motyw cierpienia. Przedstaw jego funkcjonowanie w wybranych utworach XIX wieku

Ocena:
20/20
Teza: Różne sposoby funkcjonowania motywu cierpienia w XIX wieku.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca ambitna i spójna. Przemyślane przykłady, poprawna argumentacja.

Cierpienie siłą kształtującą, czy niszczącą człowieka. Omów zagadnienie na podstawie wybranych utworów z różnych epok

Ocena:
20/20
Teza: Czy literatura częściej ukazuje cierpienie jako wartość pozytywną, czy też zło, którego należy unikać?

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przemyślana, zawierająca głęboka analizę cierpienia. Literatura trafnie wykorzystana.

Zaprezentuj sposoby ujęcia niezawinionego cierpienia i buntu wobec Boga na podstawie wybranych utworów literackich

Ocena:
20/20
Teza: Nierozerwalny związek tematyki niezawinionego cierpienia i buntu wobec Boga.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przemyślana i spójna. Dobór lektur z różnych epok literackich. Poprawna konstrukcja

Analizując wybrane przykłady, przedstaw różne ujęcia motywu cierpienia w literaturze

Ocena:
20/20
Teza: Cierpienie w literaturze przyjmuje różny wymiar.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca szeroko opisuje różnorodność motywu cierpienia i wielość jego ujęć w literaturze.

Przedstaw dramat rodziców po utracie dziecka na podstawie wybranych utworów literackich

Ocena:
20/20
Teza: Różne literackie ujęcia rozpaczy po stracie dziecka.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca poprawnie skonstruowana, poszczególne wątki konsekwentnie zrealizowane.

Dziecko w literaturze romantycznej i pozytywistycznej. Dokonaj porównania, odwołując się do wybranych utworów literatury polskiej.

Ocena:
20/20
Teza: Dziecko jest bohaterem niezwykle popularnym w literaturze romantyzmu i pozytywizmu.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przejrzyście realizuje temat. Poszczególne wizerunki w pełni realizuję tezę zawartą we wstępie.

Biblia jako inspiracja dla współczesnej literatury i sztuki. Dokonaj analizy wybranych dzieł, w których odnajdujesz inspiracje biblijne.

Ocena:
20/20
Teza: Artyści często sięgają do „Pisma Św.” i mają wolność wyboru środków wyrazu, by przedstawić inspiracje biblijne w swych dziełach.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca oparta na ciekawych przykładach. W sposób przejrzysty realizuje temat.

Motyw skrzywdzonego dziecka i jego funkcje w dziele literackim. Omów problem, analizując wybrane przykłady

Ocena:
20/20
Teza: Literatura, kreśląc portrety skrzywdzonych i nieszczęśliwych najmłodszych, pragnęła zwrócić uwagę na istotne problemy dziecka i próbować przestrzec przed ich powstawaniem w przyszłości.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca bogata w treści, spójna. W pełni odzwierciedla temat i tezę.

Motyw cierpienia rodziców po stracie dziecka. Omów na wybranych przykładach.

Ocena:
20/20
Teza: Przedstawienie literackich portretów rodziców cierpiących po utracie dziecka.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca obszernie i przekrojowo ukazuje literackie zapisy rozpaczy rodziców w obliczu utraty swych potomków.

Funkcjonowanie motywu cierpienia w literaturze romantycznej. Omów na wybranych przykładach

Ocena:
20/20
Teza: Zaprezentowanie funkcjonowania motywu cierpienia w literaturze romantycznej.

Ocena opisowa nauczyciela: Bogata w przykłady i cytaty z literatury podmiotowej praca.

Literackie wizje cierpienia w utworach różnych epok. Omów problem na przykładach wybranych dzieł literackich

Ocena:
20/20
Teza: Zaprezentowanie literackich wizji cierpienia w utworach różnych epok.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca bogata w przykłady, napisana poprawnym językiem, dobrze skonstruowana. Ciekawa prezentacja pps.

Wizerunek rodzica cierpiącego po stracie dziecka

Ocena:
20/20
Teza: Przedstawienie literackich przykładów rodziców cierpiących po stracie dziecka.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca bardzo obszerna i szczegółowa, oparta na bogatej i ciekawej literaturze. Poprawna prezentacja pps.

Obraz matki cierpiącej od średniowiecza do współczesności. Zaprezentuj motyw odwołując się do wybranych przykładów

Ocena:
20/20
Teza: Najważniejszym powodem cierpienia matki jest tragedia bądź śmierć jej dziecka.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja przekrojowa. Pokazuje motyw na tle kilku epok. Poprawna teza i wnioski.

Cierpienie i jego sens. Przedstaw problem na wybranych przykładach literackich z XIX i XX wieku

Ocena:
20/20
Teza: Żaden z literatów XIX i XX wieku nie wskazał jednoznacznie sensu cierpienia.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca ukazuje różnorodność wizerunków cierpienia. Pokazuje, że jest to temat ponadczasowy, a ostatecznej odpowiedzi o sens cierpienia nie uda się odnaleźć w literaturze.

Motyw miłości tragicznej w wybranych utworach literackich

Ocena:
19/20
Teza: Motyw miłości jest tak popularny, że trudno wyobrazić sobie istnienie wielkiej literatury bez wątków tragicznego uczucia, zmieniającego losy głównych bohaterów.

Ocena opisowa nauczyciela: Zwięźle i ciekawie połączony motyw cierpienia z miłością na wybranych przykładach. Poprawny język i stylistyka wypowiedzi.

Czy cierpienie ma sens? Omów zagadnienie odwołując się do wybranych przykładów

Ocena:
19/20
Teza: Nie sposób uciec od cierpienia. Doświadcza ono wielu ludzi zmieniając ich życie.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja dobra. Wnikliwa analiza, skuteczna obrona postawionej tezy. Język i styl wypowiedzi poprawny.

Cierpienie jako nieodłączny atrybut ludzkiej egzystencji. Omów funkcjonowanie cierpienia w literaturze na wybranych przykładach

Ocena:
19/20
Teza: Cierpienie pojawiło się wraz z grzechem pierworodnym i zostaje wpisane w ludzką egzystencję.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca poprawna. Szczegółowa analiza problemu, dobre wnioski.

Motyw człowieka upokorzonego. Omów zagadnienie, odwołując się do literatury różnych epok

Ocena:
19/20
Teza: W literaturze możemy odnaleźć różne oblicza upokorzenia człowieka.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca dobrze skonstruowana, odwołuje się do wielu przykładów.

Motyw cierpienia w romantyzmie. Przedstaw, odwołując się do wybranych przykładów literackich

Ocena:
19/20
Teza: Cierpienie jest dosyć częstym tematem utworów literackich epoki romantyzmu.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca ukazuje różnorodne wizje cierpienia. Przejrzysta kompozycja, poprawny konspekt pracy.

Różne sposoby pisania o cierpieniu. Porównaj trzy wybrane utwory z różnych epok, konfrontując ich kształt literacki i wizerunek ludzi dotkniętych przez los

Ocena:
19/20
Teza: Literatura ukazuje zarówno tych, którzy ulegli wobec cierpienia oraz tych, którzy potrafili stawić mu dumnie czoło.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca skupia się na trzech postaciach. Poprawna bibliografia.

Wpływ cierpienia na kształtowanie osobowości człowieka? Wskaż różne postawy bohaterów. Dokonaj ich charakterystyki

Ocena:
19/20
Teza: Cierpienie może ukształtować osobowość człowieka, może też być bodźcem do zmiany osobowości lub wierności swoim ideałom.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca zwięzła, schematyczna, przedstawia charakterystykę właściwie dobranych utworów.

Jaki wpływ mają negatywne przeżycia na losy człowieka? Odpowiedz na pytanie na podstawie wybranych utworów literackich

Ocena:
18/20
Teza: Cierpienie jest nieodłącznym towarzyszem człowieka. Bohaterowie literaccy starają odnaleźć sens w jego przeżywaniu.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja poprawna, oryginalne lektury. Na uwagę zasługuje rozbudowana bibliografia i dobry styl wypowiedzi. Można pogłębić argumentację, aby zdobyć maksymalną liczbę punktów.

Człowiek wobec cierpienia. Omów zagadnienie, analizując losy bohaterów w wybranych dziełach literackich

Ocena:
18/20
Teza: Negatywne przeżycia są dosyć częstym tematem utworów literackich. Ich wpływ na dalsze losy bohatera jest różnorodny.

Ocena opisowa nauczyciela: Konstrukcja prezentacji wskazuje raczej na wielowymiarowość cierpienia. Styl wypowiedzi poprawny. Dopracowania wymaga argumentacja.

Od Hioba do bohaterów literatury współczesnej. Poszukiwanie sensu życia w cierpieniu przez bohaterów literackich różnych epok

Ocena:
18/20
Teza: Cierpienie jako nauka dla człowieka.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja bardzo dobra. Ciekawy dobór literatury, bogate słownictwo. Na uwagę zasługuje dobór trafnych cytatów. Drobne usterki w językowe.

Topos Mater Dolorosa w literaturze i sztuce. Omów zagadnienie na wybranych przykładach z różnych epok

Ocena:
18/20
Teza: Macierzyństwo wiąże się czasem z cierpieniem. Motyw Mater Dolorosa jest jednym z ważniejszych motywów w literaturze i sztuce.

Ocena opisowa nauczyciela: Realizacja tematu prawidłowa, dobór dzieł kultury zróżnicowany, ciekawe cytaty. Dopracowania wymaga zakończenie prezentacji.

Bohater cierpiący, zbuntowany, niezgadzający się na otaczający go świat. Przedstaw temat na wybranych przykładach literackich.

Ocena:
18/20
Teza: Bohater cierpiący, zbuntowany i niezgadzający się na otaczający świat jest zdeterminowany, a pomimo tego, nie zawsze wygrywa.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca poprawna, dobrze skonstruowana. Momentami można popracować nad stylem, pogłębić zawarte argumenty.

Motyw cierpienia w literaturze różnych epok

Ocena:
17/20
Teza: Literatura każdej epoki kreuje różnorakie portrety osób cierpiących.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja przeciętna. Ciekawa argumentacja, jednak brak jednoznacznego pomysłu na pracę psuje efekt.

Różne sposoby ujęcia motywu tęsknoty. Zaprezentuj problem, odnosząc się do interpretacji kilku wybranych utworów literackich

Ocena:
17/20
Teza: Tęsknota jest odczuciem indywidualnym dla każdego człowieka.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja nierówna. Kilka rozwiązań mile zaskakuje, inne rozczarowują. Można poprawić język wypowiedzi.

Motyw cierpienia w literaturze. Omów zagadnienie na dowolnie wybranych przykładach

Ocena:
17/20
Teza: Motyw cierpienia realizowany jest w literaturze w sposób różnorodny.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja przeciętna. Przemyślana konstrukcja pracy, jednak realizacja kolejnych argumentów wymaga dopracowania.

Hiob naszych czasów. Przedstaw motyw cierpienia w literaturze powojennej

Ocena:
17/20
Teza: Cierpienie jako nieodłączny element życia każdego człowieka.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja poprawna. Skrótowy plan. Dobór literatury i argumentów przemyślany, jednak wniosek końcowy nie koresponduje z tezą i treścią prezentacji.