Pogotowie maturalne: Motywy literackie - Motyw cierpienia


Funkcjonowanie motywu cierpienia w literaturze romantycznej. Omów na wybranych przykładach

Cierpienie to uczucie, które towarzyszy nam przez całe życie. Poznaje je człowiek osamotniony, skrzywdzony, zdradzony, oszukany, niespełniony, a także nie pogodzony z własnym losem. Nie ma osoby, która nie zaznałaby chwil pełnych bólu, rozterki, niepokoju i niepewności. Przyczyn cierpienia jest bardzo wiele, być może równie wiele, co ludzi, którzy je przeżywają. Choć dla jednego powodem udręki może być wielka niespełniona miłość, lub utrata bliskiej osoby, innemu może wystarczyć małe niepowodzenie, by zamknąć się w sobie i pogrążyć w bólu i smutku. Podobnie jak szczęście, cierpienie jest u każdego człowieka stymulowane przez całkiem odmienne bodźce.

Człowiek cierpi zarówno na płaszczyźnie fizycznej jak i psychiczne. Narodziny niosą ze sobą ból, starość – szeroką gamę chorób i dolegliwości, śmierć – pustkę i łzy. Przez całe życie nie ustajemy w wysiłkach by przeciwdziałać cierpieniu, jednak natura otaczającego nas świata sprawia, iż wysiłki spełzają na niczym. Toczymy walkę, której nie jesteśmy w stanie wygrać. Cierpienie zawsze było i będzie naszym wiernym towarzyszem.

Literatura ukazuje cierpienie w wielu aspektach. Epoka romantyzmu przyniosła nam bohatera romantycznego – pełnego rozterek, załamań i bólu, niepewności. To człowiek wyizolowany, nie potrafiący odnaleźć się we współczesnym świecie.
W literaturze romantyzmu można odszukać wiele przykładów takich bohaterów, dla których cierpienie jest częścią życia.

Za początek romantyzmu w Polsce uznaje się umownie 1822 rok - datę wydania „Ballad i romansów” Adama Mickiewicza. W skład zbioru wchodzi programowa ballada „Romantyczność”, w której odnajdujemy interesujący nas wątek. Motywem przewodnim utworu jest nieszczęśliwa miłość a postacią, która cierpi jest młoda dziewczyna o imieniu Karusia. Dziewczyny straciła swego ukochanego i twierdzi, że – mimo upływu dwóch lat od jego śmierci – widzi swego Jasieńka i w środku dnia na ulicy z nim rozmawia.
Nie może, a może właściwie nie chce pogodzić się z rzeczywistością. Jej cierpienie jest tak wielkie, że pragnie nawet aby Jasiu zabrał ją ze sobą do świata umarłych. Mówi:

„Weź mię, ja umrę przy Tobie,
Nie lubię świata”.

Tragedia bohaterki jest przejmująca. Prosta dziewczyna z ludu okazuje się osobą nieprzeciętnie wrażliwą, a przez to niezwykle samotną. Silne przeżycia sprawiły, że nie jest w stanie funkcjonować w normalnym świecie, świat ten jest dla niej groźny, wrogi, nikt z jej otoczenia nie potrafi jej zrozumieć:

„Źle mnie w złych ludzi tłumie,
Płaczę, a oni szydzą,
Mówię, nikt nie rozumie,
Widzę, oni nie widzą!”

Starzec, zawierzający jedynie swemu „szkiełku i oku”, uważa, że dziewczyna oszalała a tłum gapiów lęka się jej szaleństwa. Podmiot liryczny staje jednak po stronie dziewczyny. Wie, że uczucia są silniejsze niż racjonalność i niż to, co da się zbadać. Wygłasza więc prawdę życiową:

„Nie znasz prawd żywych, nie obaczysz cudu!
Miej serce i patrzaj w serce!”

Niezwykle ujmujące jest poczucie osamotnienia głównej bohaterki. Cierpi, bo straciła to, co dla niej najważniejsze. Jest to rodzaj cierpienia niezwykle uniwersalny – strata osoby najbliższej naszemu sercu zawsze była, jest i będzie powodem wielkiego bólu i rozpaczy. Nie zmieni tego bieg czasu, ani zmiana otaczającego nas świata. Widzimy również, że w konfrontacji z siłą uczucia, jakim jest ból, na nic zadaje się głos zdrowego rozsądku. Chłodna kalkulacja musi przegrać z emocjami.

„Dziady II” to utwór, który ukazuje cierpienie zawinione. Każdy bowiem z ukazujących się duchów ma na sumieniu jakieś grzechy – lżejsze lub cięższe, wszystkie są jednak powodem cierpienia widm. Jako pierwsze ukazują się duchy dzieci. Nie mogą one trafić do nieba, gdyż za życia nie zaznały bólu i smutku, które są nieodłącznym elementem pełnej ludzkiej egzystencji. Józio i Rózia za życia nie zaznali trosk, dlatego po śmierci dręczy ich nuda. Dzieci proszą o symboliczną pomoc – ziarnka gorczycy – dzięki której będą mogły odejść. Zanim jednak znikną, przekażą zebranym moralną przestrogę:

„Kto nie doznał goryczy ni razu,
Ten nie dozna słodyczy w niebie.”

W słowach tych kryje się przekonanie, iż cierpienie ma wartość pozytywną. Jego brak za życia nie pozwala osiągnąć szczęścia po śmierci.

Podobny niepokój odczuwa duch wiejskiej dziewczyny – Zosi, która całe życie żyła marzeniami, gardząc i drwiąc z prawdziwych uczuć, z tego, co szczere i realne. Nie zaznała za życia żadnego uczucia, ani szczęścia, ani smutku – zgrzeszyła obojętnością. Po śmierci błąka się więc między niebem a ziemią, gnana przez wiatr:

„Ani wzbić się pod niebiosa,
Ani ziemi dotknąć nie mogę.”

Dziewczyna prosi jedynie o to, aby młodzieńcy pochwycili ją za ręce i ściągnęli na chwilę na ziemię. Przed zniknięciem duch Zosi przekazuje następujące pouczenie:

„Kto nie dotknął ziemi ni razu,
Ten nigdy nie może być w niebie.”

Kategorię duchów ciężkich reprezentuje Widmo złego pana. Wezwany, prosi o miarkę wody i ziarnka pszenicy. Zły Pan, który za życia był pozbawiony litości dla bliźnich, jako widmo przeżywa prawdziwe katusze. Nękany jest teraz przez duchy wieśniaków, swoich skrzywdzonych poddanych, których doprowadził do śmierci przez swoje nieludzkie zachowanie. Pokrzywdzeni przez dziedzica wieśniacy pojawiają się pod symboliczną postacią ptactwa. Zły Pan cierpi zaś męki wiecznego głodu i pragnienia, żywi własnym ciałem drapieżne ptaki oraz błąka się po ziemi w towarzystwie nieczystych duchów. Odchodząc, zjawa udziela ludziom przestrogi:

„Kto nie był ni razu człowiekiem,
Temu człowiek nic nie pomoże.”

Widzimy zatem, iż w „II części Dziadów” cierpienie odpowiada za to, co stanie się z naszymi duszami po śmierci. Utwór ten uczyć ma, iż przestrzeganie zasad moralnych jest miarą naszego człowieczeństwa.

III część „Dziadów” jest wyrazem najgłębszych patriotycznych uczuć, obrazem cierpienia narodu w niewoli oraz obrazem walki z zaborcą.
W utworze cierpi młodzież – „męczennicy narodowej sprawy”. Uwięzieni w klasztorze bazylianów przywołują najbardziej wstrząsające wydarzenia, ilustrujące męczeństwo młodych patriotów. Opowiadanie Jana Sobolewskiego dotyka obrazami dziesięcioletniego chłopca, który:

„Skarżył się, że łańcucha podźwignąć nie może;
I pokazywał nogę skrwawioną i nagą”,

czy Wasilewskiego, którego tak skatowano podczas śledztwa:

„Że mu odtąd krwi kropli w twarzy nie zostało.”

Cierpi również Konrad – bo widzi ból swojego narodu. Jest romantykiem, poetą, wieszczem i skupia to cierpienie w sobie:

„Nazywam się Milijon,
Bo za miliony kocham i cierpię katuszę.”

Wielka Improwizacja to wyraz walki jaką toczy Konrad. Jest to walka na wielu płaszczyznach. Konrad bowiem próbuje walczyć z Bogiem o możliwość rządzenia światem i ludzkością. Jednocześnie bohater musi stoczyć walkę z siłami ciemności, z Szatanem, z diabłami, które czyhają na jego duszę, wykorzystują jego słabości i próbują doprowadzić do bluźnierstwa przeciw Bogu. I wreszcie – jest to także walka jaką bohater rozegra sam w sobie – walka w jego sercu o uratowanie własnej duszy, prawo do godności i szacunku dla samego siebie. Wielka Improwizacja to również wraz ogromnej samotności bohatera, pozostawionego samemu sobie wobec potęgi zła. Dręczy go również brak zrozumienia u bliźnich, których przerasta, zarówno zdolnościami jak wrażliwością. Konrad przekonany o swojej wyjątkowej sile, porównuje się do Boga. Wkrótce stwierdza, że jest od Niego lepszy, gdyż nie tylko potrafi tworzyć, ale również czuć, ma bowiem serce, którym kocha cały naród:

„Ja kocham cały naród! – objąłem w ramiona
Wszystkie przeszłe i przyszłe jego pokolenia, (…)”

Dramatyczne wezwanie „Daj mi rząd dusz” jest potwierdzeniem aspiracji Konrada do sprawowania nieograniczonej władzy nad ludzkością. Jego wołania zostają zignorowane. Bóg milczy, a to wyzwala w Konradzie jeszcze większy bunt i cierpienie. Wyzywa Boga na pojedynek. Wewnętrzne rozdarcie prowadzi go niemal do wypowiedzenia bluźnierczych słów, ale na szczęście pada zemdlony.
Cierpi również Pani Rollinson, bo nie zna losu swojego uwięzionego syna. Cierpienie matki staje się symbolem cierpienia wszystkich matek – Polek, których synowie zostali uwięzieni przez Rosjan, bo nie godzili się na los niewolników.

Historia Polaków jest odwzorowaniem ofiary Chrystusa – cierpią jak On, ale mają też nadzieję, że jak On zmartwychwstaną na mapie Europy. Taka interpretacja dziejów Polski ma w istocie optymistyczny wydźwięk. Jest przy tym próbą wyjaśnienia sensu cierpień narodu.

Wyrazem smutku, cierpienia i tęsknoty do ukochanej ojczyzny jest „Hymn (Smutno mi Boże…)” Juliusza Słowackiego. Wiersz powstał podczas morskiej podróży na Wschód, do Aleksandrii, 19 października 1836 roku. Nastrój wiersza jest smutny i elegijny. Nie znajdziemy tu romantycznego buntu, ani jakiejkolwiek próby walki – jest natomiast próba wyjaśnienia sytuacji człowieka wobec Boga, wieczności i natury, połączona z akceptacją i rezygnacją. Motyw smutku spaja klamrą cały utwór i refrenicznie pojawia się po każdej zwrotce:

„Smutno mi, Boże!”

Zgodnie z założeniami romantyzmu, poeta wykreował postać pielgrzyma, tułacza, wygnańca z kraju, który przedkłada Bogu własne, osobiste problemy i przemyślenia.
Samotność podmiotu, pozbawionego bliskich osób i znajomych miejsc, podkreślają słowa wyznaczające przestrzeń:

„Sto mil od brzeg i sto mil przed brzegiem”

Poeta przywołuje pamięć o odległej ojczyźnie, pogrążonej w niewoli. Niepewność losu i świadomość braku korzeni budzą w nim lęk przed śmiercią na obczyźnie:

„(…) nie wiem gdzie się w mogiłę położę”

Koniec życia nie oznacza kresu tułaczki. Podmiot liryczny ma świadomość, że po śmierci zostanie pochowany w obcych stronach, w miejscu wiadomym tylko Bogu. Rozgoryczenie i rezygnacja poety wyraża się w przekonaniu o niemożności powrotu do kraju:

„Wiem, że mój okręt nie do kraju płynie,
Płynąc po świecie…”

Zawodzi nawet metoda najbardziej efektywna – modlitwa dziecka niestety nie zostaje wysłuchana.
W ostatniej strofie utworu pojawia się motyw przemijalności ludzkiego życia oraz kruchości człowieka wobec Bożej potęgi i wieczności.
Podmiot przyznaje się do braku pokory – absorbuje Boga swoimi problemami i troskami, jednak są one dla niego, w jego indywidualnym odbiorze, bardzo istotne i doniosłe.
Choć sam autor określił utwór jako hymn, przedmiotem lirycznej zadumy nie jest hołd składany Bogu, ale duchowy stan poety – tułacza, który, choć pogodzony z losem – nie przestaje odczuwać tęsknoty i żalu za ojczyną.

„Nie boska komedia” Zygmunta Krasińskiego to dramat wydany w 1835 roku i powszechnie uważany za arcydzieło polskiego romantyzmu. W utworze cierpienie wiąże się z poezją, która nosi piętno choroby i znaczy nim bohaterów. Henryk marzy o poetyckiej sławie, ma wielkie ambicje, lecz porzuca je i żeni się z Marią, którą opuszcza, gdy pojawia się „kochanka lat młodych” - Dziewica.
Mąż rezygnuje więc z miłości ziemskiej i w imię namiętności i podąża za Dziewicą – trupem. Ukazująca się Mężowi kochanka kusi go złudzeniem wyzwolenia się z prozy życia, ucieczką od rzeczywistości. Piękność kobiecego ciała okazuje się jednak pozorem, rozkładającym się trupem, okrytym zbutwiałymi łachmanami. Ten szatański twór zdradza swe piekielne pochodzenie odorem siarki. Tak właśnie widzi go żona poety, podczas gdy on widzi dziewicę w rozkwicie wiośnianego piękna. Jest ona dla niego syntezą piękna poezji, ideałem kobiecości, kontrastem dla domowego życia, w którym czuje się zredukowany do roli męża i dlatego wybucha protestem przeciw mieszczańskiemu życiu:

„Od dnia ślubu mojego spałem snem odrętwiałym, snem żarłoków, snem fabrykanta Niemca przy żonie Niemce.”

Wtedy Żona, by dorównać Mężowi i być godną jego miłości, błaga Boga o dar poezji. Stopniowo popada w stan odrętwienia umysłu – cierpi na obłąkanie. W szpitalu do którego trafia, wciąż słychać głosy wariatów, którzy na swój sposób interpretują rzeczywistość i cierpią na manię wielkości. Podobnie dzieje się w przypadku małego Orcia. Maria przed śmiercią błogosławi nowo narodzone dziecię i przeklina je, jeśli nie zostanie poetą. Chłopiec zdradza poetycki talent, lecz z czasem traci wzrok i popada w szaleństwo. Przemawia językiem poezji i kontaktuje się z duchami, jego życie toczy się na płaszczyźnie wyobrażeń.

Henryk przyczynia się do cierpień i śmierci najbliższych. Wie, że nie sprawdza się także w roli ojca: „O synu, przebacz, żem ci dał życie (...)”. Poezja jest więc przyczyną cierpień, przekleństwem – koszmarną klątwą ciążącą nad rodem Hrabiego.

„Cierpienia młodego Wertera” Goethego i „Giaur” Byrona to dzieła wymieniane jednym tchem jako punkt odniesienia dla europejskiego romantyzmu.
Oba utwory niosą ze sobą obraz nieszczęśliwej miłości, która wiąże się z ogromem bólu i uczuciem niespełnienia.

„Giaur” George’a Byrona to utwór, który przedstawia dramat cierpienia i wyobcowania, które odczuwa główny bohater, nie dość, że cierpiący po śmieci ukochanej kobiety, to jeszcze niosący brzemię zbrodni w swym sercu.

Akcja utworu toczy się w Grecji w końcu XVIII.
Temat stanowią dzieje miłości Giaura i Leili, zakończone jej tragiczną śmiercią, która z kolei pociągnęła za sobą dokonanie zemsty na Hassanie przez Giaura. Wenecjanin głęboko pokochał muzułmańską brankę, Gruzinkę – Leilę. Była ona niezwykle piękna, kochał ją też jej pan – basza Hassan.
Gdy dowiedział się o jej zdradzie, ukarał kobietę zgodnie ze zwyczajem muzułmańskim, topiąc ją w wodach zatoki. Zrozpatrzony Giaur nie zdołał zapobiec egzekucji, nie zdążył, jak planował, wykraść ukochanej i uciec z nią. Poprzysiągł jednak Hassanowi zemstę.
Hassan też cierpiał po stracie Leili, nie mógł zaznać spokoju, dręczyło go sumienie, nie cieszyły inne niewolnice, piękny pałac, ogrody. Miał też świadomość zgodności swego postępowania z prawem zwyczajowym i religijnym. Żył we wspólnocie i jej prawami się kierował. Z utratą ukochanej kobiety stracił też szczęście, dlatego postanowił wyruszyć w podróż w poszukiwaniu nowej żony.
Giaur, który związał się z bandą zabójców, zaczaił się na niego w górskim wąwozie, napadł, wyciął w pień jego orszak i zabił Hassana. Po dopełnieniu zemsty tułał się po świecie, by wreszcie znaleźć schronienie w klasztorze. Do końca życia Giaur pozostał wierny uczuciu do Leili, nie zamierzał układać sobie życia bez niej, cierpiał z powodu śmierci, której – bez złej woli – stał się pośrednim sprawcą. Rozumiał decyzje Hassana o zabójstwie ukochanej, ale nie potrafił mu tego wybaczyć.
Giaur to bohater tragiczny, wewnętrznie bogaty i zarazem rozdzierany cierpieniem. Nie znajduje pocieszenia, ale też wcale go nie szuka – nie chce zapomnieć o Leili, pamięć o niej stale podsyca rozmyślaniami, wspomnieniami, uparcie pielęgnowaną tęsknotą. Mimo zatracenia swojej duszy i szansy na odkupienie win, rezygnuje z nawrócenia i spowiedzi w religijnym znaczeniu – pragnie ponieść konsekwencje swoich czynów i butnie mówi, że niczego w swoim życiu nie żałuje.
Osobista klęska Giaura wynika z tego, że sięgnął po zakazany owoc. Podtrzymując znajomość z Leilą, naraził ją na posądzenie o zdradę i śmierć, siebie tym samym uczynił mścicielem i zabójcą. Resztę życia spędził w osamotnieniu i udręce, rozpamiętując krótkie, odległe w czasie, chwile szczęścia oraz podsycając własne cierpienie po stracie jedynej miłości swojego życia.

Charakter epoki i ludzi nadawał miłości specyficzną formę. Była ona często nieodwzajemniona, tragiczna, często doprowadzała kogoś do śmierci. Wrażliwy, uczuciowy bohater romantyczny był gotowy dla ukochanej zrobić wszystko. Tak jest w przypadku „Giaura”, taki obraz przynosi też powieść epistolarna Goethego - „Cierpienia młodego Wertera”.
Pierwszy lis Wertera poprzedza motto, o ty, że każdy marzy o wielkiej miłości:

„Takiej miłości każdy młodzian czeka,
Tak być kochana chce każda dziewczyna;
Czemuż w najświętszym z popędów człowieka
Tkwi tak straszliwego cierpienia przyczyna?”

Werter przybywa na wieś, pragnąc odzyskać utracony spokój duszy. Przy okazji organizowanego balu poznaje Lotte, która budzi w nim niezwykłe uczucie. Wie o jej zaręczynach z Albertem, nie przeszkadza mu to jednak jej kochać. Odwiedza ją, zjednuje sobie serca jej młodszego rodzeństwa, zdobywa zaufanie, Jego miłość przybiera niewyobrażalną siłę, bohater sam nie umie się od niej uwolnić. Werter zdaje sobie sprawę z tego, że nie może liczyć na to, iż Lotta zrezygnuje z poślubienia Alberta, zresztą sam ma o swoim konkurencie jak najlepsze zdanie. Tworzą oni trójkąt miłosny, w którym jeden z młodych mężczyzn – Werter, skazany jest na klęskę.

Bohater postanawia wyjechać na pewien czas w góry, jednak nie przynosi to ostudzenia jego uczuć, więc podejmuje decyzje o wyjeździe na stałe. Robi wszystko, by zapomnieć o ukochanej kobiecie. W nowym mieście podejmuje pracę w poselstwie, poznaje pannę B., która przypomina mu Lottę, ale oczywiście nie może się z nią równać. Werter wraca jednak do Wahlheim. Nie mogąc pokonać wewnętrznej potrzeby spotkania z Lottą, odurzony alkoholem, odwiedza ją. Obserwuje kobietę, zachwyca się nią i rozpamiętuje swą beznadziejną sytuację. Każde spojrzenie, słowo i gest Lotty wzmagają cierpienie zakochanego do szaleństwa mężczyzny. Z czasem coraz bardziej pogrąża się w przeżywaniu nieszczęśliwej miłości, traci równowagę ducha, słabnie z wyczerpania. Podczas swojego ostatniego spotkania Werter i Lotta oddają się namiętnemu pocałunkowi, co kobieta uważa za wielce niestosowne i ucieka do drugiego pokoju. Niespełniony kochanej pożycza pistolet od Alberta i popełnia samobójstwo, strzelając sobie w głowę. Sługa znalazł go rano jeszcze żyjącego, ale lekarz nie mógł przywrócić mu życia. Lotta na wieść o tragicznym wydarzeniu zemdlała. Werter zmarł w południe po 12 godzinach konania wypełnionego ogromnym cierpieniem.
Miłość wypaliła go do granic możliwości i odebrała najwyższą wartość – życie…

Cierpienie może mieć różne przyczyny i przejawiać się na wiele sposobów: od zamknięcia w sobie do zachowań mających zwrócić uwagę czy wzbudzić litość. Uważa się, że to właśnie podczas cierpienia dochodzi do swoistej weryfikacji człowieczeństwa, że dopiero ktoś cierpiący staje się autentyczny, ukazuje swe prawdziwe oblicze, swoją wielkość albo małość. Uważa się, że właśnie podczas cierpienia dochodzi do swoistej weryfikacji człowieczeństwa, że dopiero ktoś cierpiący staje się autentyczny, ukazuje swoje prawdziwe oblicze, swą wielkość albo małość. Bywa i tak, że cierpienie zostaje dobrowolnie przyjęte, np. dla dobra innego człowieka, jako ofiara religijna zapewniająca zbawienie czy męczeństwo w imię wzniosłej idei.

Cierpienie jednostek, grup, narodów, społeczeństw jest nierozerwalnie związane z wojną, chorobami, śmiercią bliskich, niesprawiedliwością, prześladowaniami, przemocą, czy w końcu z niespełnioną miłością.

Cierpienie to motyw nader często poruszany przez literaturę romantyzmu. Jak się okazuje, poeci opisywali różne aspekty cierpienia, różne jego powody i odsłony. Problemu cierpienia, będącego jednym z czołowych zagadnień epoki romantyzmu, nie da się sprowadzić do jednoznacznych ocen. Cierpienie niesie ze sobą zarówno wartości dodatnie, jak i ujemne, może stać się przyczyną wzrostu, jak i upadku człowieka.
Ciężko jednak stwierdzić, czy literaci tworzą utwory o cierpieniu by uczyć nas, że warto cieszyć się każdym kolejnym dniem, czy dlatego, by uzewnętrznić swoje własne uczucia i w jakimś sensie się od nich uwolnić.
Kończąc, przytoczę słowa księdza Jana Twardowskiego, który uważa, że:
„Cierpienie, upokorzenie, samotność spotykają nas nie po to, żeby nas zniszczyć. To Jezus staje obok i podaje nam cierpienie, abyśmy z siebie wydobyli więcej, abyśmy potrafili przeżyć doświadczenia innych, abyśmy przez ból stali się lepsi”.

strona:    1    2    3    4    5    6    7    8  





Bo życie kruche jest... Motyw cierpienia i śmierci na podstawie wybranych utworów literackich i dzieł sztuki

Ocena:
20/20
Teza: Bohaterowie literaccy często staja w obliczu śmierci i cierpienia. Zjawiska te są wielowymiarowe i często nieuniknione.

Ocena opisowa nauczyciela: Temat trudny. Bardzo dobrze przeprowadzona argumentacja broni tezę prezentacji. Ciekawe wnioski uzupełniają całość. Brawo!

Doświadczenie cierpienia. Omów problem w ujęciu literackim i filozoficznym

Ocena:
20/20
Teza: Próby odnalezienia sensu w cierpieniu.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja poprawna. Autor swobodnie porusza się w świecie literatury i filozofii. Wnioski interesujące i odważne.

Motyw matki cierpiącej w literaturze i sztuce

Ocena:
20/20
Teza: Matka cierpiąca po stracie dziecka, to jeden z bardziej przejmujących motywów w światowej literaturze

Ocena opisowa nauczyciela: Praca wyróżniająca się. Poprawny język i styl wypowiedzi. Dobra analiza postawionego problemu, ciekawe cytaty. Brawo!

Hiob naszych czasów. Omów problem cierpienia ukazanego w wybranych przez siebie tekstach literackich XX wieku.

Ocena:
20/20
Teza: XX wiek potwierdził jak bardzo aktualne jest biblijne przesłanie.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca świadczy o głębokim przemyśleniu tematu. Logiczna kompozycja, poprawna bibliografia.

Jak cierpienie wpływa na człowieka? Przedstaw obrazy cierpienia ukazane w literaturze XX i XXI wieku.

Ocena:
20/20
Teza: Literatura pokazuje jak odmienne mogą być powody odczuwania nieszczęścia i jak głęboko wpływa ono na postawy, wybory, a czasem całe późniejsze życie bohaterów.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przemyślana, szeroko ujmuje problem cierpienia. Poprawna bibliografia oraz plan pracy.

Motyw niezawinionego cierpienia w literaturze. Omów funkcjonowanie tego motywu w wybranych utworach literackich

Ocena:
20/20
Teza: Autorzy próbowali dociec jaki jest ukryty sens w przeżywaniu męki.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w pełni realizuje temat. Poprawna bibliografia i plan pracy.

Motyw cierpienia rodzicielskiego. Omów wybrane teksty literackie i przykłady z innych dziedzin sztuki

Ocena:
20/20
Teza: Literatura od najdawniejszych czasów obsadzała wśród swoich bohaterek postaci rodziców.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca obszerna. Szczegółowo ukazuje temat, koncentrując się na portretach rodziców w obliczu śmierci ich dziecka.

Martyrologia Polaków w czasie II wojny światowej w literaturze i filmie. Omów zagadnienie na wybranych przykładach

Ocena:
20/20
Teza: Artyści wszystkich dziedzin włączyli się w dzieło upamiętniania grozy II wojny światowej.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca ciekawa i barwna. Napisana płynnym językiem.

Związek miłości i cierpienia w literaturze. Porównaj realizacje obydwu motywów w wybranych utworach literackich

Ocena:
20/20
Teza: Świat pełen jest sprzeczności i może właśnie dlatego najwznioślejsze uczucie musi zawsze wiązać się z bólem, stratą czy rozpaczą.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca pokazuje jak często miłość splata się z cierpieniem. Wyraźne przykłady i logiczna kompozycja zasługują na uznanie.

Literacki motyw cierpienia. Przedstaw jego funkcjonowanie w wybranych utworach XIX wieku

Ocena:
20/20
Teza: Różne sposoby funkcjonowania motywu cierpienia w XIX wieku.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca ambitna i spójna. Przemyślane przykłady, poprawna argumentacja.

Cierpienie siłą kształtującą, czy niszczącą człowieka. Omów zagadnienie na podstawie wybranych utworów z różnych epok

Ocena:
20/20
Teza: Czy literatura częściej ukazuje cierpienie jako wartość pozytywną, czy też zło, którego należy unikać?

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przemyślana, zawierająca głęboka analizę cierpienia. Literatura trafnie wykorzystana.

Zaprezentuj sposoby ujęcia niezawinionego cierpienia i buntu wobec Boga na podstawie wybranych utworów literackich

Ocena:
20/20
Teza: Nierozerwalny związek tematyki niezawinionego cierpienia i buntu wobec Boga.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przemyślana i spójna. Dobór lektur z różnych epok literackich. Poprawna konstrukcja

Analizując wybrane przykłady, przedstaw różne ujęcia motywu cierpienia w literaturze

Ocena:
20/20
Teza: Cierpienie w literaturze przyjmuje różny wymiar.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca szeroko opisuje różnorodność motywu cierpienia i wielość jego ujęć w literaturze.

Przedstaw dramat rodziców po utracie dziecka na podstawie wybranych utworów literackich

Ocena:
20/20
Teza: Różne literackie ujęcia rozpaczy po stracie dziecka.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca poprawnie skonstruowana, poszczególne wątki konsekwentnie zrealizowane.

Dziecko w literaturze romantycznej i pozytywistycznej. Dokonaj porównania, odwołując się do wybranych utworów literatury polskiej.

Ocena:
20/20
Teza: Dziecko jest bohaterem niezwykle popularnym w literaturze romantyzmu i pozytywizmu.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przejrzyście realizuje temat. Poszczególne wizerunki w pełni realizuję tezę zawartą we wstępie.

Biblia jako inspiracja dla współczesnej literatury i sztuki. Dokonaj analizy wybranych dzieł, w których odnajdujesz inspiracje biblijne.

Ocena:
20/20
Teza: Artyści często sięgają do „Pisma Św.” i mają wolność wyboru środków wyrazu, by przedstawić inspiracje biblijne w swych dziełach.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca oparta na ciekawych przykładach. W sposób przejrzysty realizuje temat.

Motyw skrzywdzonego dziecka i jego funkcje w dziele literackim. Omów problem, analizując wybrane przykłady

Ocena:
20/20
Teza: Literatura, kreśląc portrety skrzywdzonych i nieszczęśliwych najmłodszych, pragnęła zwrócić uwagę na istotne problemy dziecka i próbować przestrzec przed ich powstawaniem w przyszłości.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca bogata w treści, spójna. W pełni odzwierciedla temat i tezę.

Motyw cierpienia rodziców po stracie dziecka. Omów na wybranych przykładach.

Ocena:
20/20
Teza: Przedstawienie literackich portretów rodziców cierpiących po utracie dziecka.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca obszernie i przekrojowo ukazuje literackie zapisy rozpaczy rodziców w obliczu utraty swych potomków.

Funkcjonowanie motywu cierpienia w literaturze romantycznej. Omów na wybranych przykładach

Ocena:
20/20
Teza: Zaprezentowanie funkcjonowania motywu cierpienia w literaturze romantycznej.

Ocena opisowa nauczyciela: Bogata w przykłady i cytaty z literatury podmiotowej praca.

Literackie wizje cierpienia w utworach różnych epok. Omów problem na przykładach wybranych dzieł literackich

Ocena:
20/20
Teza: Zaprezentowanie literackich wizji cierpienia w utworach różnych epok.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca bogata w przykłady, napisana poprawnym językiem, dobrze skonstruowana. Ciekawa prezentacja pps.

Wizerunek rodzica cierpiącego po stracie dziecka

Ocena:
20/20
Teza: Przedstawienie literackich przykładów rodziców cierpiących po stracie dziecka.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca bardzo obszerna i szczegółowa, oparta na bogatej i ciekawej literaturze. Poprawna prezentacja pps.

Obraz matki cierpiącej od średniowiecza do współczesności. Zaprezentuj motyw odwołując się do wybranych przykładów

Ocena:
20/20
Teza: Najważniejszym powodem cierpienia matki jest tragedia bądź śmierć jej dziecka.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja przekrojowa. Pokazuje motyw na tle kilku epok. Poprawna teza i wnioski.

Cierpienie i jego sens. Przedstaw problem na wybranych przykładach literackich z XIX i XX wieku

Ocena:
20/20
Teza: Żaden z literatów XIX i XX wieku nie wskazał jednoznacznie sensu cierpienia.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca ukazuje różnorodność wizerunków cierpienia. Pokazuje, że jest to temat ponadczasowy, a ostatecznej odpowiedzi o sens cierpienia nie uda się odnaleźć w literaturze.

Motyw miłości tragicznej w wybranych utworach literackich

Ocena:
19/20
Teza: Motyw miłości jest tak popularny, że trudno wyobrazić sobie istnienie wielkiej literatury bez wątków tragicznego uczucia, zmieniającego losy głównych bohaterów.

Ocena opisowa nauczyciela: Zwięźle i ciekawie połączony motyw cierpienia z miłością na wybranych przykładach. Poprawny język i stylistyka wypowiedzi.

Czy cierpienie ma sens? Omów zagadnienie odwołując się do wybranych przykładów

Ocena:
19/20
Teza: Nie sposób uciec od cierpienia. Doświadcza ono wielu ludzi zmieniając ich życie.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja dobra. Wnikliwa analiza, skuteczna obrona postawionej tezy. Język i styl wypowiedzi poprawny.

Cierpienie jako nieodłączny atrybut ludzkiej egzystencji. Omów funkcjonowanie cierpienia w literaturze na wybranych przykładach

Ocena:
19/20
Teza: Cierpienie pojawiło się wraz z grzechem pierworodnym i zostaje wpisane w ludzką egzystencję.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca poprawna. Szczegółowa analiza problemu, dobre wnioski.

Motyw człowieka upokorzonego. Omów zagadnienie, odwołując się do literatury różnych epok

Ocena:
19/20
Teza: W literaturze możemy odnaleźć różne oblicza upokorzenia człowieka.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca dobrze skonstruowana, odwołuje się do wielu przykładów.

Motyw cierpienia w romantyzmie. Przedstaw, odwołując się do wybranych przykładów literackich

Ocena:
19/20
Teza: Cierpienie jest dosyć częstym tematem utworów literackich epoki romantyzmu.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca ukazuje różnorodne wizje cierpienia. Przejrzysta kompozycja, poprawny konspekt pracy.

Różne sposoby pisania o cierpieniu. Porównaj trzy wybrane utwory z różnych epok, konfrontując ich kształt literacki i wizerunek ludzi dotkniętych przez los

Ocena:
19/20
Teza: Literatura ukazuje zarówno tych, którzy ulegli wobec cierpienia oraz tych, którzy potrafili stawić mu dumnie czoło.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca skupia się na trzech postaciach. Poprawna bibliografia.

Wpływ cierpienia na kształtowanie osobowości człowieka? Wskaż różne postawy bohaterów. Dokonaj ich charakterystyki

Ocena:
19/20
Teza: Cierpienie może ukształtować osobowość człowieka, może też być bodźcem do zmiany osobowości lub wierności swoim ideałom.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca zwięzła, schematyczna, przedstawia charakterystykę właściwie dobranych utworów.

Jaki wpływ mają negatywne przeżycia na losy człowieka? Odpowiedz na pytanie na podstawie wybranych utworów literackich

Ocena:
18/20
Teza: Cierpienie jest nieodłącznym towarzyszem człowieka. Bohaterowie literaccy starają odnaleźć sens w jego przeżywaniu.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja poprawna, oryginalne lektury. Na uwagę zasługuje rozbudowana bibliografia i dobry styl wypowiedzi. Można pogłębić argumentację, aby zdobyć maksymalną liczbę punktów.

Człowiek wobec cierpienia. Omów zagadnienie, analizując losy bohaterów w wybranych dziełach literackich

Ocena:
18/20
Teza: Negatywne przeżycia są dosyć częstym tematem utworów literackich. Ich wpływ na dalsze losy bohatera jest różnorodny.

Ocena opisowa nauczyciela: Konstrukcja prezentacji wskazuje raczej na wielowymiarowość cierpienia. Styl wypowiedzi poprawny. Dopracowania wymaga argumentacja.

Od Hioba do bohaterów literatury współczesnej. Poszukiwanie sensu życia w cierpieniu przez bohaterów literackich różnych epok

Ocena:
18/20
Teza: Cierpienie jako nauka dla człowieka.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja bardzo dobra. Ciekawy dobór literatury, bogate słownictwo. Na uwagę zasługuje dobór trafnych cytatów. Drobne usterki w językowe.

Topos Mater Dolorosa w literaturze i sztuce. Omów zagadnienie na wybranych przykładach z różnych epok

Ocena:
18/20
Teza: Macierzyństwo wiąże się czasem z cierpieniem. Motyw Mater Dolorosa jest jednym z ważniejszych motywów w literaturze i sztuce.

Ocena opisowa nauczyciela: Realizacja tematu prawidłowa, dobór dzieł kultury zróżnicowany, ciekawe cytaty. Dopracowania wymaga zakończenie prezentacji.

Bohater cierpiący, zbuntowany, niezgadzający się na otaczający go świat. Przedstaw temat na wybranych przykładach literackich.

Ocena:
18/20
Teza: Bohater cierpiący, zbuntowany i niezgadzający się na otaczający świat jest zdeterminowany, a pomimo tego, nie zawsze wygrywa.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca poprawna, dobrze skonstruowana. Momentami można popracować nad stylem, pogłębić zawarte argumenty.

Motyw cierpienia w literaturze różnych epok

Ocena:
17/20
Teza: Literatura każdej epoki kreuje różnorakie portrety osób cierpiących.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja przeciętna. Ciekawa argumentacja, jednak brak jednoznacznego pomysłu na pracę psuje efekt.

Różne sposoby ujęcia motywu tęsknoty. Zaprezentuj problem, odnosząc się do interpretacji kilku wybranych utworów literackich

Ocena:
17/20
Teza: Tęsknota jest odczuciem indywidualnym dla każdego człowieka.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja nierówna. Kilka rozwiązań mile zaskakuje, inne rozczarowują. Można poprawić język wypowiedzi.

Motyw cierpienia w literaturze. Omów zagadnienie na dowolnie wybranych przykładach

Ocena:
17/20
Teza: Motyw cierpienia realizowany jest w literaturze w sposób różnorodny.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja przeciętna. Przemyślana konstrukcja pracy, jednak realizacja kolejnych argumentów wymaga dopracowania.

Hiob naszych czasów. Przedstaw motyw cierpienia w literaturze powojennej

Ocena:
17/20
Teza: Cierpienie jako nieodłączny element życia każdego człowieka.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja poprawna. Skrótowy plan. Dobór literatury i argumentów przemyślany, jednak wniosek końcowy nie koresponduje z tezą i treścią prezentacji.