Pogotowie maturalne: Motywy literackie - Motyw cierpienia


Literackie wizje cierpienia w utworach różnych epok. Omów problem na przykładach wybranych dzieł literackich

Cierpienie to uczucie, które towarzyszy nam przez całe życie. Poznaje je człowiek osamotniony, skrzywdzony, zdradzony, oszukany, niespełniony, a także niepogodzony z własnym losem. Nie ma osoby, która nie zaznałaby chwil pełnych bólu, rozterki, niepokoju i niepewności. Przyczyn cierpienia jest bardzo wiele, być może równie wiele, co ludzi, którzy je przeżywają. Choć dla jednego powodem udręki może być wielka niespełniona miłość, lub utrata bliskiej osoby, innemu może wystarczyć małe niepowodzenie, by zamknąć się w sobie i pogrążyć w bólu i smutku. Podobnie jak szczęście, cierpienie jest u każdego człowieka stymulowane przez całkiem odmienne bodźce.

Człowiek cierpi zarówno na płaszczyźnie fizycznej, jak i psychicznej. Narodziny niosą ze sobą ból, starość – szeroką gamę chorób i dolegliwości, śmierć – pustkę i łzy. Przez całe życie nie ustajemy w wysiłkach by przeciwdziałać cierpieniu, jednak natura otaczającego nas świata sprawia, iż wysiłki spełzają na niczym. Toczymy walkę, której nie jesteśmy w stanie wygrać. Cierpienie zawsze było i będzie naszym wiernym towarzyszem.

Odzwierciedleniem i dowodem wszechobecności oraz powszechności cierpienia w życiu człowieka jest literatura. Od początku jej istnienia odnajdujemy w niej bogate świadectwa ludzkich tragedii i dramatów. Także dla bohaterów literackich cierpienie jest nieodłącznym elementem życia.

Już na kartach mitologii stykamy się z cierpieniem. Mit o Prometeuszu ukazuje nam boskiego potomka Nieba i Ziemi, który ulepiwszy z łez i gliny człowieka, kradnie dla niego boski ogień, by ukochana przez niego istota była silna i mogła bronić się przed niebezpieczeństwami natury. Zeusowi nie spodobały się poczynania Prometeusza, więc ukarał tytana, przykuwając go do skał Kaukazu. Samotny i zniewolony cierpiał katusze, gdy każdego dnia przylatywał wygłodniały orzeł i wyjadał wątrobę, która każdej nocy odrastała. Prometeusz cierpi więc za ludzkość, a jego cierpienie urosło do rangi symbolu literackiego. Prometeizm głosi bowiem moralny ideał postępowania, którego celem powinno być dobro grupy społecznej, narodu czy ludzkości, gotowość do walki o prawa ogółu, choćby przyszło taką postawę okupić największym cierpieniem.

Ból, chyba największy z możliwych to ten po śmierci najbliższego człowieka. Tu też pojawia się rozdzierające poczucie osamotnienia i opuszczenia, czy bunt przeciw boskim wyrokom. Najwyższą jednak skalę osiąga cierpienie rodziców z powodu śmierci dziecka. Koleje życie wskazują na to, że rodzice powinni „odchodzić” pierwsi, kiedy tak się nie dzieje dodatkowym powodem cierpienia staje się uczucie porażki, czy nawet świadomość zaniedbywania obowiązków.

Cierpienie Matki Boskiej na widok męki Syna jest nie tylko święte, jest też uniwersalnym obrazem matki rozpaczającej nad tragedią swojego dziecka. Szczególnie człowieczy ból, nie boski, lecz ziemski, wyraża „Lament świętokrzyski” – jeden z zabytków naszej literatury.
Podmiotem licznym autor uczynił Matkę Bożą. Utwór ma formę monologu Maryi stojącej pod krzyżem, na którym wisi jej syn, Jezus. Utwór rozpoczyna się apostrofą Maryi do wszystkich ludzi. Matka Chrystusa prosi ich o wysłuchanie jej historii o tym, co stało się w Wielki Piątek. Prosi ich nie tylko o wysłuchanie, ale także o współcierpienie wraz z nią, o okazanie jej litości:
Pożałuj mię, stary, młody (...)
Maryja zarysowuje przyczynę swojego cierpienia, którą jest śmierć jej jedynego syna. Strofa czwarta i piąta zawierają apostrofy Matki do Syna. Są to fragmenty najbardziej przejmujące. Maryja zwraca się do Jezusa bardzo czule, używając zdrobnień („synku”, „głowka”) i czułych określeń („miły”, „wybrany”). Chce dzielić cierpienie z Chrystusem oraz ulżyć mu w niedoli – podeprzeć jego opadającą głowę, wytrzeć krew na ciele, dać pić. Bohaterka powołuje się na swoje macierzyństwo i służbę dla Syna:

A wszakom cię, Synku miły, w swem sercu nosiła,
A takież tobie wiernie służyła.

Teraz, gdy gaśnie ostatnia iskierka nadziei na ulżenie w cierpieniu ukochanemu dziecku, wybucha gwałtowny żal do anioła Gabriela, zwiastuna radości, poczęcia i narodzenia:
O, aniele Gabryjele
Gdzie jest ono twe wesele
Cożeś mi go obiecował tako barzo wiele(…)
Wypomina mu zatajenie czekającego na nią bólu, niewysłowionego cierpienia, gdyż teraz właśnie patrzy na śmierć swego syna. „Lament świętokrzyski” kończy apostrofa do matek, aby prosiły Boga o zaoszczędzenie im podobnych doświadczeń.
Anonimowy autor buduje w utworze portret Matki Boskiej cierpiącej i lamentującej. W wypowiedzi Maryi uderza niespotykana wcześniej w poezji podmiotowa ekspresja głęboko ludzkich doznań i przeżyć matki dzielącej opuszczenie i mękę z ukrzyżowanym Synem, a jednocześnie błagającą ludzi o duchową solidarność i współczucie w bezgranicznym cierpieniu.

Epoka romantyzmu przyniosła nam bohatera romantycznego – pełnego rozterek, załamań i bólu, niepewności. To człowiek wyizolowany, nie potrafiący odnaleźć się we współczesnym świecie. W literaturze romantyzmu można odszukać wiele przykładów takich bohaterów, dla których cierpienie jest częścią życia.

„Dziady II” to utwór, który ukazuje cierpienie zawinione. Każdy bowiem z ukazujących się duchów ma na sumieniu jakieś grzechy – lżejsze lub cięższe, wszystkie są jednak powodem cierpienia widm. Jako pierwsze ukazują się duchy dzieci. Nie mogą one trafić do nieba, gdyż za życia nie zaznały bólu i smutku, które są nieodłącznym elementem pełnej ludzkiej egzystencji. Józio i Rózia za życia nie zaznali trosk, dlatego po śmierci dręczy ich nuda. Dzieci proszą o symboliczną pomoc – ziarnka gorczycy – dzięki której będą mogły odejść. Zanim jednak znikną, przekażą zebranym moralną przestrogę:

Kto nie doznał goryczy ni razu,
Ten nie dozna słodyczy w niebie.

W słowach tych kryje się przekonanie, iż cierpienie ma wartość pozytywną. Jego brak za życia nie pozwala osiągnąć szczęścia po śmierci.

Podobny niepokój odczuwa duch wiejskiej dziewczyny – Zosi, która całe życie żyła marzeniami, gardząc i drwiąc z prawdziwych uczuć, z tego, co szczere i realne. Nie zaznała za życia żadnego uczucia, ani szczęścia, ani smutku – zgrzeszyła obojętnością. Po śmierci błąka się więc między niebem a ziemią, gnana przez wiatr:

Ani wzbić się pod niebiosa,
Ani ziemi dotknąć nie mogę.

Dziewczyna prosi jedynie o to, aby młodzieńcy pochwycili ją za ręce i ściągnęli na chwilę na ziemię. Przed zniknięciem duch Zosi przekazuje następujące pouczenie:

Kto nie dotknął ziemi ni razu,
Ten nigdy nie może być w niebie.

Kategorię duchów ciężkich reprezentuje Widmo złego pana. Wezwany, prosi o miarkę wody i ziarnka pszenicy. Zły Pan, który za życia był pozbawiony litości dla bliźnich, jako widmo przeżywa prawdziwe katusze. Nękany jest teraz przez duchy wieśniaków, swoich skrzywdzonych poddanych, których doprowadził do śmierci przez swoje nieludzkie zachowanie. Pokrzywdzeni przez dziedzica wieśniacy pojawiają się pod symboliczną postacią ptactwa. Zły Pan cierpi zaś męki wiecznego głodu i pragnienia, żywi własnym ciałem drapieżne ptaki oraz błąka się po ziemi w towarzystwie nieczystych duchów. Odchodząc, zjawa udziela ludziom przestrogi:

Kto nie był ni razu człowiekiem,
Temu człowiek nic nie pomoże.

Widzimy zatem, iż w „II części Dziadów” cierpienie odpowiada za to, co stanie się z naszymi duszami po śmierci. Utwór ten uczyć ma, iż przestrzeganie zasad moralnych jest miarą naszego człowieczeństwa.

Charakter tej epoki i ludzi nadawał miłości specyficzną formę. Była ona często nieodwzajemniona, tragiczna, często doprowadzała kogoś do śmierci. Wrażliwy, uczuciowy bohater romantyczny był gotowy dla ukochanej zrobić wszystko. Taki też obraz przynosi powieść epistolarna Goethego - „Cierpienia młodego Wertera”.
Pierwszy list Wertera – głównego bohatera powieści, poprzedza motto, o tym, że każdy człowiek cierpi marząc o wielkiej miłości:

Takiej miłości każdy młodzian czeka,
Tak być kochana chce każda dziewczyna;
Czemuż w najświętszym z popędów człowieka
Tkwi tak straszliwego cierpienia przyczyna?

Werter przybywa więc na wieś, pragnąc odzyskać utracony spokój duszy. Przy okazji organizowanego balu poznaje Lottę, która budzi w nim niezwykłe uczucie. Wie o jej zaręczynach z Albertem, nie przeszkadza mu to jednak jej kochać. Odwiedza ją, zjednuje sobie serce jej młodszego rodzeństwa, zdobywa zaufanie. Jego miłość przybiera niewyobrażalną siłę, bohater sam nie umie się od niej uwolnić. Werter zdaje sobie sprawę z tego, że nie może liczyć na to, iż Lotta zrezygnuje z poślubienia Alberta, zresztą sam ma o swoim konkurencie jak najlepsze zdanie. Tworzą oni trójkąt miłosny, w którym jeden z młodych mężczyzn – Werter, skazany jest na klęskę.
Bohater postanawia wyjechać na pewien czas w góry, jednak nie przynosi to ostudzenia jego uczuć, więc podejmuje decyzje o wyjeździe na stałe. Robi wszystko, by zapomnieć o ukochanej kobiecie. W nowym mieście podejmuje pracę w poselstwie, poznaje pannę B., która przypomina mu Lottę, ale oczywiście nie może się z nią równać. Werter wraca jednak do Wahlheim. Nie mogąc pokonać wewnętrznej potrzeby spotkania z Lottą, odurzony alkoholem, odwiedza ją. Obserwuje kobietę, zachwyca się nią i rozpamiętuje swą beznadziejną sytuację. Każde spojrzenie, słowo i gest Lotty wzmagają cierpienie zakochanego do szaleństwa mężczyzny. Z czasem coraz bardziej pogrąża się w przeżywaniu nieszczęśliwej miłości, traci równowagę ducha, słabnie z wyczerpania. Podczas swojego ostatniego spotkania Werter i Lotta oddają się namiętnemu pocałunkowi, co kobieta uważa za wielce niestosowne i ucieka do drugiego pokoju. Niespełniony kochanej pożycza pistolet od Alberta i popełnia samobójstwo, strzelając sobie w głowę. Sługa znalazł go rano jeszcze żyjącego, ale lekarz nie mógł przywrócić mu życia. Lotta na wieść o tragicznym wydarzeniu zemdlała. Werter zmarł w południe po 12 godzinach konania wypełnionego ogromnym cierpieniem. Miłość wypaliła go do granic możliwości i odebrała najwyższą wartość – życie…

Albert Camus w utworze „Dżuma” pokazuje całą rozpiętość ludzkiego cierpienia od fizycznych po moralne męki.
Cierpienie w sensie fizycznym jest w powieści wszechobecne. Dżuma jest przecież chorobą niezwykle ciężką, która prowadzi do śmierci. Zanim jednak do tego dojdzie, człowiek musi przejść przez wielkie katusze fizyczne. Zarażeni ludzie w początkowej fazie choroby uskarżali się na wysoką gorączkę i ogólne osłabienie organizmu. Później było już tylko gorzej. Na ich ciałach pojawiały się owrzodzenia i ropnie, które z czasem trzeba było przecinać. Najdosadniej jednak cierpienia fizyczne ukazane zostało w ostatnich chwilach życia małego Filipa, syna sędziego Othona. Śmierci chłopca przypatrywali się niemal wszyscy główni bohaterowie dzieła. Widok umierającego w ogromnym cierpieniu dziecka wywiera wpływ na zmianę postaw niektórych z bohaterów. Tamto tragiczne wydarzenie zmusza doktora Rieux do wypowiedzenia słów: (…) nigdy nie będę kochał tego świata, gdzie dzieci są torturowane, natomiast ojciec Paneloux (…) jak gdyby zmienił się od dnia, kiedy tak długo patrzył na umierające dziecko.

Poza bólem fizycznym, epidemia dostarcza także cierpienia psychicznego. Odizolowanie miasta powoduje odczuwanie przez jego mieszkańców wszelkich możliwych negatywnych odczuć emocjonalnych. Poczucie straty i samotności odczuwają ci, którzy zostali odseparowani od swoich bliskich: Tak więc, na przykład, doznanie równie indywidualne jak świadomość rozłąki z ukochaną istotą stało się nagle, od pierwszych tygodni, udziałem całej ludności i, wraz ze strachem, głównym cierpieniem tego długiego okresu wygnania. O tych osobach narrator mówi, że cierpią podwójnie: Rzeczywiście cierpieliśmy podwójnie - za przyczyną naszego cierpienia i tego cierpienia, które przypisywaliśmy nieobecnym: synowi, żonie, kochance. Wyczerpywanie się zapasów żywności i wzrost cen powodują, że biedniejsi obywatele cierpią głód i czują się oszukani i poniżeni. Mieszkańcy odczuwają też permanentny strach przed tym, że epidemia pokona ich wszystkich. Choroba odbiera im najbliższych członków rodziny, ukochanych, za którymi bardzo tęsknią. Mieszkańcy miasta pozbawieni zostali więc podstawowych praw człowieka, ulegli dehumanizacji. Odchodzili z tego świata upokorzeni, osamotnieni i przerażeni. W ich przypadku cierpienie nie miało żadnej wartości pozytywnej, a podkreślało jedynie absurdalność i niesprawiedliwość śmierci, a także jej przedwczesne nadejście.
Temat cierpienia porusza ojciec Paneloux w swoim drugim kazaniu. Jezuita twierdzi, że: (…) trzeba chcieć cierpienia, ponieważ Bóg go chce. Tylko w ten sposób chrześcijanin nie oszczędzi sobie niczego.
Cierpienie odegrało jednak wielką rolę w zsolidaryzowaniu się mieszkańców Oranu. Pozwoliło im ono na odczucie wspólnej więzi i zbuntowanie się wobec absurdalnej zarazie: Tak, wszyscy cierpieli razem, ciałem i duszą, przeżyli bowiem trudne ferie, zaznali wygnania bez ratunku i nie zaspokojonego nigdy pragnienia. Pomiędzy tymi stosami trupów, dzwonkami ambulansów, ostrzeżeniami tego, co zwykło się nazywać losem, pomiędzy upartym dreptaniem strachu i straszliwym buntem ich serc nie ustawał głos wzywający na alarm, mówiąc tym przerażonym istotom, że należy odnaleźć prawdziwą ojczyznę.

Prawdziwym studium cierpienia ludzkiego jest opowiadanie Gustawa Herlinga - Grudzińskiego pt. „Wieża”. Zaraz po II wojnie światowej bohater - narrator odpoczywa w górach Pinemontu. Tam poznaje historię poprzedniego mieszkańca - nauczyciela z Sycylii, to historia wojenna – trudna i bolesna. Jeszcze starsza historia, związana z ogromnym cierpieniem – to dzieje trędowatego Lebroosa i jego siostry. Lebrosso, podobnie jak bohater Starego Testamentu - Hiob, cierpiał straszliwe męki. W młodym wieku stracił rodziców, został zamknięty w Wieży Strachu dotknięty trądem, dodatkowo musiał tam patrzeć na młodszą siostrę, również niszczoną przez trąd.
Tak jak w życiu Hioba, tak i w życiu Lebrosso nastąpił krytyczny moment, gdy jego męka doszła do punktu kulminacyjnego. Po śmierci siostry, a potem ukamienowaniu ukochanego czworonoga, opuszczony i odarty z godności, postanowił podpalić wieżę i tym samym zakończyć swój nędzny żywot. Już miał tego dokonać, lecz wszedł do pokoju siostry i zauważył leżącą na stole Biblię. Po otworzeniu Księgi, ujrzał wypadający z niej list.
Prócz słów pociechy, zawierał także prośbę:
Pamiętaj, (...), że moim pragnieniem było, byś żył i umarł jak dobry chrześcijanin,
oraz obietnicę: Będę błagała Boga, by dał Ci odwagę znoszenia z rezygnacją życia aż do chwili, gdy spodoba Mu się połączyć nas na nowo w lepszym świecie.
Lektura tych kilku zaledwie zdań podziałała na Trędowatego niczym lek na jego owrzodzone ciało. Wówczas postanowił poznać świat poprzez książki. Nie mogąc być członkiem społeczeństwa, brać czynnego udziału w „normalnym” życiu, zaczął o tym czytać. Próbował znaleźć ukojenie w lekturze Księgi Hioba, ponieważ odnalazł paralelę łączącą jego losy z dziejami biblijnego bohatera. Od tej chwili już nigdy nie chciał popełnić samobójstwa. Resztę życia spędził tak, jak pragnęła jego siostra - jak przystało na dobrego chrześcijanina.
Życie Lebrosso, podobnie jak biblijnego Hioba, obfite w cierpienie, ból i rozpacz, jest przykładem heroizmu, z jakim nieszczęśliwy, uwięziony we własnym ciele oraz w Wieży Strachu człowiek walczy o swoje człowieczeństwo, nie odwraca się od wiary. Bohater opowiadania Herlinga-Grudzińskiego jest swoistym wzorem do naśladowania, jest współczesną literacką realizacją motywu Hioba. Mimo kalectwa, odizolowania od świata, bólu związanego z chorobą i tego idącego w parze z ostracyzmem społecznym, nie ustaje w modlitwie, ciągle ufa Bogu.

Jak widać - cierpienie może mieć różne przyczyny i przejawiać się na wiele sposobów: od zamknięcia w sobie do zachowań mających zwrócić uwagę czy wzbudzić litość. Uważa się, że to właśnie podczas cierpienia dochodzi do swoistej weryfikacji człowieczeństwa, że dopiero ktoś cierpiący staje się autentyczny, ukazuje swe prawdziwe oblicze, swoją wielkość albo małość. Bywa i tak, że cierpienie zostaje dobrowolnie przyjęte, np. dla dobra innego człowieka, jako ofiara religijna zapewniająca zbawienie czy męczeństwo w imię wzniosłej idei.

Cierpienie to motyw nader często poruszany przez literaturę. Jak się okazuje, poeci opisywali różne aspekty cierpienia, różne jego powody i odsłony. Cierpienie niesie ze sobą zarówno wartości dodatnie, jak i ujemne, może stać się przyczyną wzrostu, jak i upadku człowieka.
Ciężko jednak stwierdzić, czy literaci tworzą utwory o cierpieniu by uczyć nas, że warto cieszyć się każdym kolejnym dniem, czy dlatego, by uzewnętrznić swoje własne uczucia i w jakimś sensie się od nich uwolnić.
Kończąc, przytoczę słowa księdza Jana Twardowskiego, który uważa, że: Cierpienie, upokorzenie, samotność spotykają nas nie po to, żeby nas zniszczyć. To Jezus staje obok i podaje nam cierpienie, abyśmy z siebie wydobyli więcej, abyśmy potrafili przeżyć doświadczenia innych, abyśmy przez ból stali się lepsi.

strona:    1    2    3    4    5    6    7  





Bo życie kruche jest... Motyw cierpienia i śmierci na podstawie wybranych utworów literackich i dzieł sztuki

Ocena:
20/20
Teza: Bohaterowie literaccy często staja w obliczu śmierci i cierpienia. Zjawiska te są wielowymiarowe i często nieuniknione.

Ocena opisowa nauczyciela: Temat trudny. Bardzo dobrze przeprowadzona argumentacja broni tezę prezentacji. Ciekawe wnioski uzupełniają całość. Brawo!

Doświadczenie cierpienia. Omów problem w ujęciu literackim i filozoficznym

Ocena:
20/20
Teza: Próby odnalezienia sensu w cierpieniu.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja poprawna. Autor swobodnie porusza się w świecie literatury i filozofii. Wnioski interesujące i odważne.

Motyw matki cierpiącej w literaturze i sztuce

Ocena:
20/20
Teza: Matka cierpiąca po stracie dziecka, to jeden z bardziej przejmujących motywów w światowej literaturze

Ocena opisowa nauczyciela: Praca wyróżniająca się. Poprawny język i styl wypowiedzi. Dobra analiza postawionego problemu, ciekawe cytaty. Brawo!

Hiob naszych czasów. Omów problem cierpienia ukazanego w wybranych przez siebie tekstach literackich XX wieku.

Ocena:
20/20
Teza: XX wiek potwierdził jak bardzo aktualne jest biblijne przesłanie.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca świadczy o głębokim przemyśleniu tematu. Logiczna kompozycja, poprawna bibliografia.

Jak cierpienie wpływa na człowieka? Przedstaw obrazy cierpienia ukazane w literaturze XX i XXI wieku.

Ocena:
20/20
Teza: Literatura pokazuje jak odmienne mogą być powody odczuwania nieszczęścia i jak głęboko wpływa ono na postawy, wybory, a czasem całe późniejsze życie bohaterów.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przemyślana, szeroko ujmuje problem cierpienia. Poprawna bibliografia oraz plan pracy.

Motyw niezawinionego cierpienia w literaturze. Omów funkcjonowanie tego motywu w wybranych utworach literackich

Ocena:
20/20
Teza: Autorzy próbowali dociec jaki jest ukryty sens w przeżywaniu męki.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w pełni realizuje temat. Poprawna bibliografia i plan pracy.

Motyw cierpienia rodzicielskiego. Omów wybrane teksty literackie i przykłady z innych dziedzin sztuki

Ocena:
20/20
Teza: Literatura od najdawniejszych czasów obsadzała wśród swoich bohaterek postaci rodziców.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca obszerna. Szczegółowo ukazuje temat, koncentrując się na portretach rodziców w obliczu śmierci ich dziecka.

Martyrologia Polaków w czasie II wojny światowej w literaturze i filmie. Omów zagadnienie na wybranych przykładach

Ocena:
20/20
Teza: Artyści wszystkich dziedzin włączyli się w dzieło upamiętniania grozy II wojny światowej.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca ciekawa i barwna. Napisana płynnym językiem.

Związek miłości i cierpienia w literaturze. Porównaj realizacje obydwu motywów w wybranych utworach literackich

Ocena:
20/20
Teza: Świat pełen jest sprzeczności i może właśnie dlatego najwznioślejsze uczucie musi zawsze wiązać się z bólem, stratą czy rozpaczą.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca pokazuje jak często miłość splata się z cierpieniem. Wyraźne przykłady i logiczna kompozycja zasługują na uznanie.

Literacki motyw cierpienia. Przedstaw jego funkcjonowanie w wybranych utworach XIX wieku

Ocena:
20/20
Teza: Różne sposoby funkcjonowania motywu cierpienia w XIX wieku.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca ambitna i spójna. Przemyślane przykłady, poprawna argumentacja.

Cierpienie siłą kształtującą, czy niszczącą człowieka. Omów zagadnienie na podstawie wybranych utworów z różnych epok

Ocena:
20/20
Teza: Czy literatura częściej ukazuje cierpienie jako wartość pozytywną, czy też zło, którego należy unikać?

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przemyślana, zawierająca głęboka analizę cierpienia. Literatura trafnie wykorzystana.

Zaprezentuj sposoby ujęcia niezawinionego cierpienia i buntu wobec Boga na podstawie wybranych utworów literackich

Ocena:
20/20
Teza: Nierozerwalny związek tematyki niezawinionego cierpienia i buntu wobec Boga.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przemyślana i spójna. Dobór lektur z różnych epok literackich. Poprawna konstrukcja

Analizując wybrane przykłady, przedstaw różne ujęcia motywu cierpienia w literaturze

Ocena:
20/20
Teza: Cierpienie w literaturze przyjmuje różny wymiar.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca szeroko opisuje różnorodność motywu cierpienia i wielość jego ujęć w literaturze.

Przedstaw dramat rodziców po utracie dziecka na podstawie wybranych utworów literackich

Ocena:
20/20
Teza: Różne literackie ujęcia rozpaczy po stracie dziecka.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca poprawnie skonstruowana, poszczególne wątki konsekwentnie zrealizowane.

Dziecko w literaturze romantycznej i pozytywistycznej. Dokonaj porównania, odwołując się do wybranych utworów literatury polskiej.

Ocena:
20/20
Teza: Dziecko jest bohaterem niezwykle popularnym w literaturze romantyzmu i pozytywizmu.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przejrzyście realizuje temat. Poszczególne wizerunki w pełni realizuję tezę zawartą we wstępie.

Biblia jako inspiracja dla współczesnej literatury i sztuki. Dokonaj analizy wybranych dzieł, w których odnajdujesz inspiracje biblijne.

Ocena:
20/20
Teza: Artyści często sięgają do „Pisma Św.” i mają wolność wyboru środków wyrazu, by przedstawić inspiracje biblijne w swych dziełach.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca oparta na ciekawych przykładach. W sposób przejrzysty realizuje temat.

Motyw skrzywdzonego dziecka i jego funkcje w dziele literackim. Omów problem, analizując wybrane przykłady

Ocena:
20/20
Teza: Literatura, kreśląc portrety skrzywdzonych i nieszczęśliwych najmłodszych, pragnęła zwrócić uwagę na istotne problemy dziecka i próbować przestrzec przed ich powstawaniem w przyszłości.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca bogata w treści, spójna. W pełni odzwierciedla temat i tezę.

Motyw cierpienia rodziców po stracie dziecka. Omów na wybranych przykładach.

Ocena:
20/20
Teza: Przedstawienie literackich portretów rodziców cierpiących po utracie dziecka.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca obszernie i przekrojowo ukazuje literackie zapisy rozpaczy rodziców w obliczu utraty swych potomków.

Funkcjonowanie motywu cierpienia w literaturze romantycznej. Omów na wybranych przykładach

Ocena:
20/20
Teza: Zaprezentowanie funkcjonowania motywu cierpienia w literaturze romantycznej.

Ocena opisowa nauczyciela: Bogata w przykłady i cytaty z literatury podmiotowej praca.

Literackie wizje cierpienia w utworach różnych epok. Omów problem na przykładach wybranych dzieł literackich

Ocena:
20/20
Teza: Zaprezentowanie literackich wizji cierpienia w utworach różnych epok.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca bogata w przykłady, napisana poprawnym językiem, dobrze skonstruowana. Ciekawa prezentacja pps.

Wizerunek rodzica cierpiącego po stracie dziecka

Ocena:
20/20
Teza: Przedstawienie literackich przykładów rodziców cierpiących po stracie dziecka.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca bardzo obszerna i szczegółowa, oparta na bogatej i ciekawej literaturze. Poprawna prezentacja pps.

Obraz matki cierpiącej od średniowiecza do współczesności. Zaprezentuj motyw odwołując się do wybranych przykładów

Ocena:
20/20
Teza: Najważniejszym powodem cierpienia matki jest tragedia bądź śmierć jej dziecka.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja przekrojowa. Pokazuje motyw na tle kilku epok. Poprawna teza i wnioski.

Cierpienie i jego sens. Przedstaw problem na wybranych przykładach literackich z XIX i XX wieku

Ocena:
20/20
Teza: Żaden z literatów XIX i XX wieku nie wskazał jednoznacznie sensu cierpienia.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca ukazuje różnorodność wizerunków cierpienia. Pokazuje, że jest to temat ponadczasowy, a ostatecznej odpowiedzi o sens cierpienia nie uda się odnaleźć w literaturze.

Motyw miłości tragicznej w wybranych utworach literackich

Ocena:
19/20
Teza: Motyw miłości jest tak popularny, że trudno wyobrazić sobie istnienie wielkiej literatury bez wątków tragicznego uczucia, zmieniającego losy głównych bohaterów.

Ocena opisowa nauczyciela: Zwięźle i ciekawie połączony motyw cierpienia z miłością na wybranych przykładach. Poprawny język i stylistyka wypowiedzi.

Czy cierpienie ma sens? Omów zagadnienie odwołując się do wybranych przykładów

Ocena:
19/20
Teza: Nie sposób uciec od cierpienia. Doświadcza ono wielu ludzi zmieniając ich życie.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja dobra. Wnikliwa analiza, skuteczna obrona postawionej tezy. Język i styl wypowiedzi poprawny.

Cierpienie jako nieodłączny atrybut ludzkiej egzystencji. Omów funkcjonowanie cierpienia w literaturze na wybranych przykładach

Ocena:
19/20
Teza: Cierpienie pojawiło się wraz z grzechem pierworodnym i zostaje wpisane w ludzką egzystencję.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca poprawna. Szczegółowa analiza problemu, dobre wnioski.

Motyw człowieka upokorzonego. Omów zagadnienie, odwołując się do literatury różnych epok

Ocena:
19/20
Teza: W literaturze możemy odnaleźć różne oblicza upokorzenia człowieka.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca dobrze skonstruowana, odwołuje się do wielu przykładów.

Motyw cierpienia w romantyzmie. Przedstaw, odwołując się do wybranych przykładów literackich

Ocena:
19/20
Teza: Cierpienie jest dosyć częstym tematem utworów literackich epoki romantyzmu.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca ukazuje różnorodne wizje cierpienia. Przejrzysta kompozycja, poprawny konspekt pracy.

Różne sposoby pisania o cierpieniu. Porównaj trzy wybrane utwory z różnych epok, konfrontując ich kształt literacki i wizerunek ludzi dotkniętych przez los

Ocena:
19/20
Teza: Literatura ukazuje zarówno tych, którzy ulegli wobec cierpienia oraz tych, którzy potrafili stawić mu dumnie czoło.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca skupia się na trzech postaciach. Poprawna bibliografia.

Wpływ cierpienia na kształtowanie osobowości człowieka? Wskaż różne postawy bohaterów. Dokonaj ich charakterystyki

Ocena:
19/20
Teza: Cierpienie może ukształtować osobowość człowieka, może też być bodźcem do zmiany osobowości lub wierności swoim ideałom.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca zwięzła, schematyczna, przedstawia charakterystykę właściwie dobranych utworów.

Jaki wpływ mają negatywne przeżycia na losy człowieka? Odpowiedz na pytanie na podstawie wybranych utworów literackich

Ocena:
18/20
Teza: Cierpienie jest nieodłącznym towarzyszem człowieka. Bohaterowie literaccy starają odnaleźć sens w jego przeżywaniu.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja poprawna, oryginalne lektury. Na uwagę zasługuje rozbudowana bibliografia i dobry styl wypowiedzi. Można pogłębić argumentację, aby zdobyć maksymalną liczbę punktów.

Człowiek wobec cierpienia. Omów zagadnienie, analizując losy bohaterów w wybranych dziełach literackich

Ocena:
18/20
Teza: Negatywne przeżycia są dosyć częstym tematem utworów literackich. Ich wpływ na dalsze losy bohatera jest różnorodny.

Ocena opisowa nauczyciela: Konstrukcja prezentacji wskazuje raczej na wielowymiarowość cierpienia. Styl wypowiedzi poprawny. Dopracowania wymaga argumentacja.

Od Hioba do bohaterów literatury współczesnej. Poszukiwanie sensu życia w cierpieniu przez bohaterów literackich różnych epok

Ocena:
18/20
Teza: Cierpienie jako nauka dla człowieka.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja bardzo dobra. Ciekawy dobór literatury, bogate słownictwo. Na uwagę zasługuje dobór trafnych cytatów. Drobne usterki w językowe.

Topos Mater Dolorosa w literaturze i sztuce. Omów zagadnienie na wybranych przykładach z różnych epok

Ocena:
18/20
Teza: Macierzyństwo wiąże się czasem z cierpieniem. Motyw Mater Dolorosa jest jednym z ważniejszych motywów w literaturze i sztuce.

Ocena opisowa nauczyciela: Realizacja tematu prawidłowa, dobór dzieł kultury zróżnicowany, ciekawe cytaty. Dopracowania wymaga zakończenie prezentacji.

Bohater cierpiący, zbuntowany, niezgadzający się na otaczający go świat. Przedstaw temat na wybranych przykładach literackich.

Ocena:
18/20
Teza: Bohater cierpiący, zbuntowany i niezgadzający się na otaczający świat jest zdeterminowany, a pomimo tego, nie zawsze wygrywa.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca poprawna, dobrze skonstruowana. Momentami można popracować nad stylem, pogłębić zawarte argumenty.

Motyw cierpienia w literaturze różnych epok

Ocena:
17/20
Teza: Literatura każdej epoki kreuje różnorakie portrety osób cierpiących.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja przeciętna. Ciekawa argumentacja, jednak brak jednoznacznego pomysłu na pracę psuje efekt.

Różne sposoby ujęcia motywu tęsknoty. Zaprezentuj problem, odnosząc się do interpretacji kilku wybranych utworów literackich

Ocena:
17/20
Teza: Tęsknota jest odczuciem indywidualnym dla każdego człowieka.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja nierówna. Kilka rozwiązań mile zaskakuje, inne rozczarowują. Można poprawić język wypowiedzi.

Motyw cierpienia w literaturze. Omów zagadnienie na dowolnie wybranych przykładach

Ocena:
17/20
Teza: Motyw cierpienia realizowany jest w literaturze w sposób różnorodny.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja przeciętna. Przemyślana konstrukcja pracy, jednak realizacja kolejnych argumentów wymaga dopracowania.

Hiob naszych czasów. Przedstaw motyw cierpienia w literaturze powojennej

Ocena:
17/20
Teza: Cierpienie jako nieodłączny element życia każdego człowieka.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja poprawna. Skrótowy plan. Dobór literatury i argumentów przemyślany, jednak wniosek końcowy nie koresponduje z tezą i treścią prezentacji.