Pogotowie maturalne: Motywy literackie - Motyw wojny


II wojna światowa w literaturze i sztuce

Różne sposoby mówienia o II wojnie światowej rozumiem jako wielość odniesień artystów do najtragiczniejszego w dziejach ludzkości doświadczenia w różnych tekstach kultury. Jednocześnie wielość idzie tutaj w parze z różnorodnością środków wyrazu właściwym różnym dziedzinom sztuki. Warto jeszcze dodać, że doświadczenie zbiorowe jest sumą doświadczeń osobistych. Oczywiście w swojej prezentacji odwołam się tylko do wybranych przykładów, jak sądzę reprezentatywnych, dla różnych sposobów mówienia o II wojnie światowej.

Bezpośrednim adresatem wiersza Czesława Miłosza „Przedmowa”, pochodzącego z tomu „Ocalenie”, jest poeta z pokolenia Kolumbów. Być może jest nim Krzysztof Kamil Baczyński. Podmiot liryczny w tym wierszu przemawia z pozycji człowieka, który przeżył wojnę, a jej tragizm złożył się na przeżycie, które nie osłabiło go, lecz wzmocniło. Miłosz zrozumiał bowiem, że po czasie apokalipsy dokonanej należy pisać nie w imię świata, jaki jest, ale jaki być powinien. Autor tego wiersza uznał, że odnalazł właściwą istotę i sens poezji. W „Przedmowie” podmiot liryczny deklaruje, że nie ma już w nim czarodziejstwa słów, zastąpiła je prostota mowy. Podkreśla również, że w rozmowie z umarłym najlepszym językiem jest milczenie. Poeta z pokolenia Kolumbów przedstawiony jest jako ten, który natchnienie czerpał z nienawiści i w ten sposób ustanawiał własne piękno liryczne. Ślepą siłę pojmował jako doskonały kształt. W ten sposób powstawała poezja napiętnowana śmiercią. W „Przedmowie” pada również pytanie: „Czym jest poezja, która nie ocala narodów ani ludzi?”. Jest to pytanie o tyle ważne, że określa nowy stosunek Miłosza do etyki i estetyki. Według autora „Przedmowy” najważniejsza jest etyka, a estetyka jest jej pochodną. Jeśli poezja nie ma mocy ocalającej, to zatraca swój podstawowy sens, ponieważ, w opinii Miłosza, nie służy dobru świata i ludzi.

Podobnie, jak w „Przedmowie” Miłosza, w wierszu Tadeusza Różewicza „Zostawcie nas” podmiot liryczny przemawia jako człowiek, który przeżył wojnę, z tą jednak różnicą, że doświadczenie, jakie z niej wyniósł, uważa za nieprzekazywalne. Druga różnica polega na tym, że przemawia nie tylko w imieniu własnym, ale również swojego pokolenia. Wprowadza także drugi podmiot liryczny, którym jest kobieta. Można uznać, że połączyło ich wspólne ekstremalne przeżycie. To właśnie oni kierują tytułowy apel do tych, którzy urodzili się już po wojnie i nie są w stanie zrozumieć tamtych okrutnych czasów. Środkowa część utworu wydobywa tragizm człowieka czasów wojny, który zazdrościł roślinom, kamieniom i psom, który pragnął być szczurem, pragnął nie być w ogóle, pragnął zasnąć i zbudzić się po wojnie. W tym wierszu słychać głos rozpaczy, ale jednocześnie podmiot liryczny wyraża głębokie przekonanie, że tę rozpacz trzeba nosić tylko w sobie i nie obarczać nią innych, którzy mieli więcej szczęścia, gdyż urodzili się później. Zwraca tutaj uwagę prostota języka poetyckiego, która jednocześnie nie umniejsza, lecz potęguje dramatyzm wyrażanych treści.

Konfrontując wydarzenia z powieści „Pamiętnik z powstania warszawskiego” Mirona Białoszewskiego, z biografią autora, możemy utożsamić z nim narratora i jednocześnie głównego bohatera. W czasie tragicznych dla polskiej stolicy wydarzeń jest on jednym spośród setek tysięcy cywilów poddanych codziennym ciężkim doświadczeniom. Nie bierze bezpośredniego udziału w walce, lecz dzieli los tych wszystkich, którzy podczas zmasowanych nalotów przenieśli się do podziemnych labiryntów. Przez długie tygodnie piwnice pod kwartałami domów i łączące je, naprędce sporządzone, korytarze były jedyną przestrzenią dającą nadzieję na przetrwanie. Na górze trwała zacięta walka. Ludzie
z podziemi na ogół wspierali ją moralnie, ale nade wszystko pragnęli przeżyć. Najodważniejsi, na ile to było możliwe, bezpośrednio pomagali powstańcom, narażając się na śmierć, ale przecież pod ziemią też nie było bezpiecznie. Podczas ciężkich walk, z dnia na dzień, rosły zwałowiska gruzów. Ludzie tracili cały dorobek swego życia. Ich dawny świat ostatecznie runął. Szczególnym walorem tego dzieła Białoszewskiego jest język. Krótkie, urwane zdania, czasowniki bezosobowe, wyrazy dźwiękonaśladowcze, słownictwo potoczne, wyrazy nacechowane emocjonalnie, deformacja składni, neologizmy, wykrzyknienia, spiętrzenie czasowników, to środki służące ukazaniu świata zewnętrznego, jak również wewnętrznych przeżyć bohatera – narratora. Białoszewski uznał, że do opisania świata, który popadł w chaos, konieczny jest również język w stanie chaosu. W ten sposób chciał uzyskać równowagę pomiędzy tym, co widziane i przeżywane i tym, co wyrażone w języku.

Tekst z pogranicza reportażu i opowiadania „Niepamięć” z tomu Hanny Krall „Dowody na istnienie” opowiada o losach ludzi, którzy w archiwum Żydowskiego Instytutu Historycznego poszukują swojej tożsamości. Zgłaszają się tutaj dawne żydowskie dzieci, które przed dziesiątkami lat w dramatycznych okolicznościach utraciły swoich rodziców. Czytamy o dzieciach wyniesionych z gett w walizce, owiniętych w gazetę, wepchniętych za klasztorną furtę, odnalezionych w pociągu, przemyconych pod długą suknią. Znalazły one schronienie wśród Polaków. W ten sposób ocalały z wielkiej zagłady. Tekst Hanny Krall ma specyficzną budowę, składa się z piętnastu części. To jakby rozsypane paciorki z zerwanej nici. W każdym z nich odnajdujemy jakiś fragment ludzkich losów wyłaniający się w nie do końca wyraźnych konturach. Wszystkie one składają się na obraz tragedii, która dotknęła polskich Żydów. Właśnie ta fragmentaryczność spójna jest z tytułem tekstu. Ukazani w nim pięćdziesięcioletni, sześćdziesięcioletni bohaterowie zachowali w swojej pamięci jakieś zamazujące się z upływem czasu epizody z dzieciństwa. Pragną wypełnić luki w pamięci. Poskładać, do tej pory, szczątkowe życiorysy, poznać całą prawdę o sobie. Z tym właśnie jest największy problem. Szukając swoich żydowskich korzeni, zamieszczają ogłoszenia wgazetach, głównie w Izraelu i Stanach Zjednoczonych. Oczekują na listy z nadzieją, że ktoś z ich bliskich ocalał i będą mogli się z nim spotkać. Triumfy mieszają się z rozczarowaniami. W tym drugim przypadku najważniejsza jest nadzieja, że w końcu się uda. Kiedy jednak udaje im się odnaleźć swoich żydowskich rodziców są w rozterce. Przecież zmieniono im nazwiska, religię i obyczaje. Tak naprawdę do końca nie wiedzą, kim są. Może, więc lepiej by było, gdyby tragiczna przeszłość pogrążyła się w niepamięci.

Obraz „Rozstrzelanie z chłopczykiem” należy do serii ośmiu płócien namalowanych przez Andrzeja Wróblewskigo w 1949 r. Tematem wszystkich jest moment egzekucji ukazany z ogromnym autentyzmem. Uderzająca prawda tych przerażających obrazów wynika z osobistych doświadczeń artysty, który z pewnością był wielokrotnie świadkiem bicia, łapanek, rozstrzeliwań. Na omawianym przeze mnie obrazie widzimy trzy postacie. Po prawej stronie wyłania się postać w granatowym garniturze, której twarz celowo niemieszcząca się w ramach obrazu, pozostaje nieznana. Mężczyzna ten oczekuje na egzekucję. Po stronie lewej stoi sinoniebieski, ubrany jedynie w krótkie spodenki, bosy chłopiec ze spuszczoną głową. Wreszcie na pierwszym planie, w samym centrum obrazu, widzimy ciało w zadziwiająco rozdzielonych częściach. To ubrane w garnitur i krawat martwe już szczątki jakiegoś mężczyzny. Cały obraz zdominowany jest przez zimny błękit, który potęguje wrażenie smutku i pustki. Kim jest widziana po prawej stronie postać o niewidocznej twarzy? To najprawdopodobniej ten sam mężczyzna, którego szczątki widzimy na planie pierwszym. Wróblewski w całej serii „Rozstrzelań” ukazuje często tego samego człowieka tuż przed śmiercią i zaraz po egzekucji. Artysta w dramatyczny sposób uwiecznił tym samym ten nieuchwytny moment przejścia z życia do śmierci. Jaki jest zatem człowiek w obliczu śmierci? Trudno jednoznacznie powiedzieć. Na obrazie jego twarz jest niewidoczna, ale spokojna postawa, założone z tyłu ręce uderzają siłą spokoju. Stojący nieopodal chłopiec spogląda na ziemię, czy może raczej na znajdujące się przed nim pokawałkowane zwłoki. Kim jest to dziecko? Czy ono również oczekuje na śmierć? Dlaczego jego twarz, w odróżnieniu od twarzy mężczyzny w garniturze, jest wyraźnie widoczna? Podążając za symbolicznymi treściami na płótnach Wróblewskiego skłaniałabym się ku tezie, że jest to świadek rozgrywającej się zbrodni – mały chłopiec widzący śmierć swego ojca, nad którego ciałem właśnie stoi. W ten sposób treści tego płótna dotykają także rzeczywistości żyjących. Słysząc tytuł „Rozstrzelanie” możemy spodziewać się ogromnego patosu, dramatyzmu, krzyku i pewnie widoku krwi. I dlatego zaskakujący jest sposób ujęcia tego tematu przez Wróbewskiego. Zamiast patosu – chłód. Zamiast dramatyzmu – wszechogarniająca pustka. Zamiast krzyku – cisza. Wreszcie zamiast bryzgów krwi – porozdzielane z zimną precyzją szczątki ciała, niczym przestrzenne figury geometryczne. „Rozstrzelania” Andrzeja Wróblewskiego, jak zresztą wiele innych płócien malarzy polskich, zainspirowały Jacka Karczmarskiego do napisania słów oraz skomponowania muzyki. I tak powstała jeszcze jedna ważna pieśń tego polskiego barda.

Temat obozu koncentracyjnego przewija się w wielu spektaklach Józefa Szajny. Warto przypomnieć, że ten artysta był więźniem obozu Oświęcim – Brzezinka. Skazany na śmierć, niemal cudem ocalał. Teatralny kształt „Repliki” poprzedziła instalacja plastyczna, której częścią składową była „Ściana butów”. Z pewnością inspiracja do powstania tego teatralnego arcydzieła pochodziła również z rysunków artysty, takich jak: „Mrowisko”, „Karna kompania”. W „Replice” najważniejszą rolę odgrywa przestrzeń oraz współistnienie sceny i widowni. Ci ostatni od razu włączali się integralnie w przestrzeń i znaczenie widowiska. Kiedy wchodzili po schodach, ich ruch konfrontowany był z bezruchem zużytych butów ułożonych na drabinie. Stwarzał sytuację ostateczną, sytuację zagrożenia Przechodząc przez kolejne wycięte w kształt strzelniczej, powiększonej półsylwetki ludzkiej, przejścia widz wkraczał w labirynt i piekło. Był jednym spośród skazanych na zagładę, ludzkim numerem w masie innych. Podczas tej drogi mógł zobaczyć wydrapanych, byle jak na ścianie, kilka prostych słów: woda, fotografia, ziemia, proteza, pomóż. To był klucz przebytej drogi i klucz spektaklu. Podczas trwania właściwej akcji widzowie – obserwatorzy i aktorzy – ludzkie larwy, odrodzone, zmartwychwstałe ze śmietnika – cmentarzyska cywilizacji, pozostawali w nierozerwalnej jedności. Publiczność, która bez słowa i gestu przebyła wcześniej drogę zagłady stała się równie biernym świadkiem wydarzeń. Milcząca inieczuła jak manekiny, które aktorzy odgrzebywali z czułością, z dymiącego jeszcze śmietnika. Jednym z najbardziej wstrząsających obrazów w „Replice” jest scena komunii przez ziemię. Aktorzy w workowatych ubraniach, ludzkie maszkary ocalałe z kataklizmu, dopiero, co wyłonili się ze śmietnika – cmentarzyska cywilizacji. Ziemia ma zaświadczyć o ich istnieniu, przyjąć ich do siebie, a także ofiarować innym.

Czesław Miłosz w „Przedmowie” dokonał osobistego rozrachunku z wojną i ludźmi, którzy byli jej ofiarami. Dotyczy to także poetów z kręgu „apokalipsy spełnionej”. Jednocześnie ogłosił swój nowy program poetycki, któremu pozostał wierny przez następne dziesiątki lat. Tadeusz Różewicz w wierszu „Zostawcie nas” ukazał człowieka wojny, który wie, że następne pokolenia nie potrafią zrozumieć tego, co wówczas się wydarzyło. Lepiej, aby żyły własnym życiem, bo istnieje przecież jakaś nadzieja, że w ten sposób przywrócą światu fundamentalne ludzkie wartości. Miron Białoszewski w „Pamiętniku z powstania warszawskiego” spojrzał na wojnę oczyma cywili, którzy rzuceni w chaos świata, starali się na różne sposoby przetrwać. Najważniejsza była tutaj wspólnota. To ona dawała, tak wówczas potrzebną siłę i nadzieję. Hanna Krall w „Niepamięci” przywołuje tragizm i koszmar holokaustu i jego, rozciągnięte na dziesięciolecia, następstwa. Andrzej Wróblewski stworzył na swoich płótnach wizerunki rozstrzelanych. Ukazał ten temat w szczególny sposób. To, co najważniejsze zdaje się istnieć poza rzeczywistością bezpośrednio przedstawioną. „Rozstrzelania” zainspirowały Jacka Kaczmarskiego do własnego odniesienia się do tego tematu. Józef Szajna w „Replice” wykorzystał różne części wcześniejszej instalacji plastycznej. W swoim spektaklu dokonał swoistego połączenia sceny i widowni. Po wielu latach powrócił w swoim dziele do tragicznych osobistych doświadczeń. Stąd niezwykła siła i przejmująca prawda „Repliki”. Przywołane działa sztuki zdają się wzajemnie uzupełniać swoimi treściami tworząc wspólny obraz wojennej katastrofy, bardzo ważny jest nie tylko sens, ale i ekspresja związanych z wojną tekstów kultury, która może poruszyć wrażliwość i wyobraźnię powojennych pokoleń.

Wszyscy artyści bezpośrednio doświadczyli na sobie skutków wojny i dlatego ich dzieła są świadectwem tamtych czasów. Mówią, iż nie tylko śmierć milionów, ale również śmierć każdego człowieka jest takim samym dramatem, a miniony czas nie zawsze goi rany, tragiczne wydarzenia ciągle są żywe w świadomości i pamięci tych, którzy przeżyli. Wielość ujęć wojennego tematu świadczy o ponadczasowej randze tego problemu.

strona:    1    2    3    4    5    6  





Obraz okrucieństw wojny na wybranych przykładach literatury lagrowej i łagrowej

Ocena:
20/20
Teza: Literatura łagrowa i lagrowa nie powinna jedynie uświadamiać o ogromie cierpienia, powinna również być przestrogą na przyszłość.

Ocena opisowa nauczyciela: Oryginalna kompozycja pracy, przemyślana i konsekwentnie poprowadzona. Dojrzałe przemyślenia.

Zmiany w przedstawianiu motywu wojny na przestrzeni epok. Przedstaw na przykładzie literatury i kultury.

Ocena:
20/20
Teza: Wojna ewoluuje i dojrzewa wraz z rozwojem cywilizacji, jednak zawsze, niezależnie od powodu przynosi cierpienie i śmierć.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca wykorzystuje wiele źródeł - zarówno literackich, jak i malarskich czy filmowych. Ukazuje, jak motyw wojny ewoluował od czasów najdawniejszych do dziś.

Wojna jako gloryfikacja bohaterstwa czy ukazanie okrucieństwa i cierpienia. Omów na wybranych przykładach z literatury i sztuki

Ocena:
20/20
Teza: Artyści różnorako przedstawiali sceny batalistyczne. Najczęściej można spotkać dwa ujęcia tego tematu: idealizację bohaterów oraz przedstawienie zła, chaosu i okrucieństwa bitwy.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przemyślana, odpowiednio poprowadzony wątek. Ciekawe przykłady z różnych epok oraz wnioski.

Obraz Syberii w literaturze i sztuce. Przedstaw zagadnienie na wybranych przykładach

Ocena:
20/20
Teza: Tragiczne losy Polaków wpłynęły na istotę występowania przestrzeni syberyjskiej w kulturze polskiej.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca dojrzała i przemyślana. Ukazuje obraz i motyw Syberii w sposób kompleksowy.

Epizody II wojny światowej w literaturze i filmie. Omów na podstawie wybranych przykładów

Ocena:
20/20
Teza: Przez cały wiek XX tematy związane z wojną poruszane były przez kolejnych twórców literatury, a także reżyserów filmowych.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca potraktowana poważnie. Bogate przykłady, obszerny materiał ilustrujący tezę.

Wojna jako romantyczna legenda i jako przerażająca prawda. Przedstaw, odwołując się do wybranych tekstów kultury

Ocena:
20/20
Teza: Zarówno w literaturze, malarstwie, jak i filmie możemy odnaleźć skrajnie różne wizje wojny. Jedne kładą nacisk na jej romantyczną legendę, inne pokazują pełnię okrucieństwa, moralne i fizyczne szkody jakie wyrządzają konflikty.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w pełni kompletna. Bogate i różnorodne przykłady. Widać samodzielne myślenie ucznia.

Tragizm młodości w obliczu zagrożenia wojennego. Przedstaw młodych bohaterów zmagających się z wojenną rzeczywistością, odwołując się do wybranych utworów

Ocena:
20/20
Teza: Na pokolenia, których okres dorastania przypadła na czas konfliktu zbrojnego, wojna ma niebagatelny wpływ, który jest widoczny przez całe ich życie.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca świetnie realizuje temat, odwołując się do wielu przykładów. Przedstawia pełny obraz tragizmu młodych w związku z przeżyciami II wojny światowej.

Świat odwróconego dekalogu na wybranych przykładach literatury wojny i okupacji

Ocena:
20/20
Teza: Próbę odpowiedzi na pytania związane z zachowaniem dekalogu w „czasach pogardy” daje literatura okresu wojny i okupacji.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w pełni realizuje temat i tezę prezentacji. Poprawne liczne przykłady, spójna konstrukcja.

Czy my jesteśmy ludzie dobrzy? Okres wojny to czasz zburzenia systemu wartości czy tylko zachwiania nimi? Rozważ problem odwołując się do wybranych utworów literackich.

Ocena:
20/20
Teza: Wojna jako przeżycie ekstremalne w życiu człowieka, które burzy świat wartości i chwieje emocjami człowieka.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca na szczegółowych przykładach realizuje temat. Barwna narracja, poprawny styl wypowiedzi.

Martyrologia Polaków w czasie II wojny światowej w literaturze i filmie. Omów zagadnienie na wybranych przykładach

Ocena:
20/20
Teza: Artyści wszystkich dziedzin włączyli się w dzieło upamiętniania grozy II wojny światowej.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca ciekawa i barwna. Napisana płynnym językiem.

Kat i ofiara - przedstaw postawy moralne Polaków i Niemców w czasie II wojny światowej w literaturze

Ocena:
20/20
Teza: Różne spojrzenia autorów na problem stereotypowego określania Niemców jako katów, a Polaków jako ofiary.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w pełni zgodna z tematem. Opisywane losy oddają założenia tematu. Poprawny plan i bibliografia.

Różne sposoby przedstawiania wojny w literaturze i filmie XX wieku. Omów zagadnienie, odwołując się do wybranych przykładów

Ocena:
20/20
Teza: Temat wojny był eksplorowany w XX wieku w literaturze i produkcjach filmowych w różnorodny sposób.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w szeroki sposób traktuje temat wojny. Ciekawe przykłady, dobrze rozwinięte wątki.

Człowiek zdeterminowany przez zło. Zanalizuj problem, charakteryzując wybrane postacie literackie z utworów o tematyce związanej z II wojną światową

Ocena:
20/20
Teza: Podczas wojny wszechobecne cierpienie, śmierć, pragnienie przeżycia za wszelką cenę determinowały przede wszystkim katów, ale nieraz i ofiary, które zatracały ludzkie odruchy, stając się podobnymi do zwierząt.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przemyślana, pokazuje jak w różny sposób wszechobecne podczas wojny zło może wpływać na człowieka.

Jaką prawdę o człowieku i kulturze europejskiej przynosi literatura poświęcona II wojnie światowej? Omów temat w oparciu o wybrane utwory

Ocena:
20/20
Teza: Refleksje literackie związane z człowiekiem i kulturą europejską w perspektywie II wojny światowej.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja próbuje odpowiedzieć na pytanie, na które nie ma właściwie odpowiedzi. Na jednostkowych przykładach ukazuje kondycję człowieka z czasów II wojny światowej.

Można stracić życie, ale ludzkiej godności stracić nie wolno. Ustosunkuj się do tego stwierdzenia, wykorzystując literaturę okresu wojny i okupacji

Ocena:
20/20
Teza: Literackie zapisy ludzkich wyborów podczas wojny i okupacji.

Ocena opisowa nauczyciela: Dojrzała i przemyślana prezentacja. Brawo za samodzielne myślenie.

Przeżycia wojenne w poezji K. K. Baczyńskiego i T. Różewicza. Porównaj postawy twórców, analizując wybrane teksty literackie.

Ocena:
20/20
Teza: Wpływ wojny na twórczość literacką – różne sposoby ukazywania trudnych przeżyć wojennych.

Ocena opisowa nauczyciela: Bardzo wyczerpująca, analityczna praca. Głębokie i trafne przemyślenia.

Człowiek jako ofiara wojny. Przedstaw na podstawie wybranych dzieł literatury współczesnej.

Ocena:
20/20
Teza: Zaprezentowanie, na podstawie wybranych dzieł literatury współczesnej motywu człowieka, który stał się ofiarą wojny.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przemyślana, bogata w literackie przykłady. Poprawna bibliografia i ramowy plan prezentacji.

Jak literatura opowiada o nieludzkiej rzeczywistości? Omów na wybranych przykładach różne rodzaje narracji i narratora w prozie przedstawiającej wojnę i okupację

Ocena:
20/20
Teza: Obowiązkiem pisarza jest danie literackiego świadectwa z „czasów pogardy”.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przemyślana, w pełni zasługuje na pochwałę.

Omów na wybranych przykładach stanowisko literatury i filmu wobec doświadczeń II wojny światowej

Ocena:
20/20
Teza: II wojna światowa widziana oczami pisarzy i filmowców.

Ocena opisowa nauczyciela: Przemyślana praca zawierająca pogłębioną analizę ukazanych utworów.

Dekalog człowieka w czasie wojny. Omów na wybranych przykładach

Ocena:
20/20
Teza: Omówienie dekalogu człowieka, obowiązującego w czasie wojny.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja opiera się na literaturze obozowej. Ciekawy sposób odniesienia dekalogu katolickiego do sytuacji panującej w łagrach i lagrach.

Obraz II wojny światowej w literaturze i filmie. Omów zjawisko na wybranych przykładach

Ocena:
20/20
Teza: II wojna światowa w oczach pisarzy i filmowców.

Ocena opisowa nauczyciela: Bardzo ciekawa prezentacja pokazująca wojnę z różnorodnych perspektyw, oparta na polskiej literaturze i niemieckiej kinematografii.

Różne postawy ludzi w czasie II wojny światowej. Rozważ problem na wybranych przykładach z literatury polskiej

Ocena:
20/20
Teza: Bohaterowie literaccy, którym przyszło żyć podczas II wojny światowej, zajmowali wobec tego żywiołu różne stanowiska.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w pełni realizuje temat.

Obrazy wojen, walk, powstań w literaturze i sztuce. Omów na wybranych przykładach

Ocena:
20/20
Teza: Poszczególne dzieła malarskie oraz utwory literackie mogą stanowić ciekawą historię polskich zmagań militarnych.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca bogata w treści, wszystkie elementy zawarte w tytule zostały przedstawione na odpowiednio dobranych przykładach.

Motyw żołnierza-tułacza, żołnierza-powstańca w literaturze polskiej. Przedstaw temat, odwołując się do utworów z różnych epok

Ocena:
20/20
Teza: Prozatorskie i poetyckie przykłady żołnierzy świadczą najczęściej o niezłomności i patriotyzmie walczących, a także dokumentują trudne karty z polskiej historii.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja konkretna i poprawna.

Omów sposoby ukazania realiów zaboru rosyjskiego w literaturze XIX wieku.

Ocena:
20/20
Teza: W literaturze XIX wieku różnie ukazywano realia życia pod zaborami, zależało to od panującej formacji literackiej (romantyzm, pozytywizm, Młoda Polska) oraz stopnia zaostrzenia cenzury.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja szczegółowo opisuje różne sposoby rusyfikacji Polaków i walki z polskością. Dobry język, przejrzysty styl.

Druga wojna światowa jako czynnik kształtujący twórczość pisarzy XX wieku. Zinterpretuj wybrane przykłady pod kątem wpływu wydarzeń wojennych na kształt artystyczny dzieł

Ocena:
20/20
Teza: Obowiązkiem pisarza jest danie literackiego świadectwa z „czasów pogardy”.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja dobrze zaplanowana, logiczna i spójna.

Literackie obrazy bitew. Przedstaw sposoby ich kreacji i określ ich rolę w wybranych utworach

Ocena:
20/20
Teza: W literaturze istnieją różne obrazy bitew, sposób ich przedstawiania oraz funkcje tego motywu zależą od światopoglądu i ideałów danej epoki.

Ocena opisowa nauczyciela: Przekrojowa praca w pełni spełniająca kryteria prezentacji maturalnej.

Wpływ wojny na psychikę dziecka. Omów problem na podstawie wybranych tekstów literatury polskiej i obcej

Ocena:
19/20
Teza: Na podstawie zaprezentowanych pozycji z literatury polskiej i obcej można zwrócić uwagę na bardzo istotny fakt, jakim jest wpływ wojennych doświadczeń dzieci na ich psychikę i dorosłe życie.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca oryginalna, ciekawy dobór lektur i ich charakterystyka.

Próby ocalenia człowieczeństwa na przykładzie literatury łagrowej i lagrowej. Przedstaw temat na podstawie wybranych utworów literackich

Ocena:
19/20
Teza: Przez obozy przewinęły się miliony ludzi, a każdy z nich przyjmował inną postawę wobec mechanizmu, z jakim przyszło mu się zmierzyć. Nie sposób ocenić rzeczywistości obozowej współczesną miarą.

Ocena opisowa nauczyciela: Bardzo ciekawie poprowadzona praca, oryginalna kompozycja, wiele przykładów literackich.

Próby zachowania moralności podczas wojny i okupacji. Omów problem, odwołując się do wybranych utworów

Ocena:
19/20
Teza: Żadne warunki nie zwalniają człowieka od jego obowiązków moralnych, nawet podczas wojny, a spełniając je wobec innych może osiągnąć szczęście.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przemyślana i dojrzała. Liczne przykłady literackie, ukazujące różnorodność przedstawionego problemu.

Obraz hitlerowskich obozów i sowieckich łagrów w literaturze XX wieku. Omów na wybranych przykładach

Ocena:
19/20
Teza: Hitlerowskie obozy koncentracyjne i sowieckie łagry były konsekwencją systemu totalitarnego, miejscem cierpień milionów niewinnych ofiar i masowego ludobójstwa.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca szeroko opisuje sytuację w obozach i łagrach. Odnosi się do licznych pozycji literackich.

II wojna światowa w literaturze i sztuce

Ocena:
19/20
Teza: Wielość ujęć wojennego tematu, które wzajemnie się uzupełniają, świadczy o ponadczasowej randze tego problemu.

Ocena opisowa nauczyciela: Szeroki wachlarz literatury poświęconej okresowi wojny. Dobrze opracowana bibliografia i plan.

Hitlerowscy oprawcy podczas II wojny światowej

Ocena:
19/20
Teza: W literaturze odnajdujemy wiele postaci hitlerowskich zbrodniarzy. Nie ma jednego wzorca osobowości katów z II wojny światowej, choć wszystkich łączą podobne cechy.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca dojrzała, wyróżniająca się na tle innych. Oryginalne lektury.

Prawda o człowieku w czasach pogardy. Jakich wyborów moralnych dokonywali bohaterowie literatury wojennej?

Ocena:
19/20
Teza: Wojna często degraduje psychikę człowieka, to czas dylematów moralnych i przewartościowania wartości. Literatura powojenna stara się udzielić odpowiedzi na pytania kim był człowiek w "czasach pogardy"

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja poprawna. Na uwagę zasługuje dojrzały język i bogata argumentacja.

Motyw wojny na wybranych przykładach literatury dawnej i współczesnej

Ocena:
19/20
Teza: Mimo zmieniających się konwencji, sztuki wojennej oraz charakteru konfliktów zbrojnych, zasadniczy ich wpływ na postać człowieka pozostaje ten sam.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w skrócony sposób oddaje ideę tematu. Konkretne przykłady i konkretne wnioski.

Wpływ wojny na psychikę człowieka. Omów temat na wybranych przykładach

Ocena:
19/20
Teza: Wojna wywołuje niezatarte wrażenie na każdym, kto jest jej uczestnikiem. Szczególnie jeśli jako żołnierz walczy po jednej ze stron.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca oryginalna, podobnie jak zaprezentowane literackie przykłady. Przemyślana i niewątpliwie samodzielna.

Sceny batalistyczne w literaturze i sztuce różnych epok

Ocena:
19/20
Teza: Wizerunki wojny w poszczególnych okresach historycznych były odmienne, jednak zawsze inspirowały licznych twórców. Sceny batalistyczne to współcześnie źródło wiedzy o ludziach, narzędziach niszczenia i faktach historycznych.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca poprawna, oparta na właściwych argumentach. Solidna bibliografia i wnioski.

Powstanie warszawskie w prozie i poezji. Omów temat, odwołując się do wybranych tekstów literackich

Ocena:
19/20
Teza: Powstanie warszawskie dla kolejnych pokoleń Polaków stało się symbolem męstwa i determinacji w walce o niepodległość.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca ciekawa, zawiera bogatą bibliografię. Poprawny konspekt i poszczególne argumenty.

Młodzi ludzie i patriotyzm w czasach II wojny światowej. Omów na wybranych przykładach

Ocena:
19/20
Teza: Dojrzałość i miłość do ojczyzny młodych bohaterów II wojny światowej na kartach utworów literackich.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja poprawna, w pełni ukazuje postawy młodych patriotów podczas II wojny światowej.

Obozowa codzienność na podstawie prozy lagrowej i łagrowej

Ocena:
18/20
Teza: Literatura obozowa stanowi ważne świadectwo życia i sposobów przetrwania w łagrach i lagrach.

Ocena opisowa nauczyciela: Temat przedstawiono zwięźle na podstawie odpowiednio dobranej tematyki. Ciekawa kompozycja.

Polska i Polacy podczas II wojny światowej. Zaprezentuj na podstawie wybranych utworów

Ocena:
18/20
Teza: Zbrodnie faszyzmu i stalinizmu na Polakach są w dalszym ciągu otwartą raną, co znalazło odzwierciedlenie w twórczości pisarzy i poetów okresu powojennego.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja poprawna, głęboka analiza problemu, rozsądnie dobrany zestaw argumentów. Można poprawić styl wypowiedzi

Chwała oręża polskiego w literaturze i sztuce krajowej. Przedstaw na wybranych przykładach

Ocena:
18/20
Teza: Twórcy różnych epok inspirowani bohaterskimi czynami, zasługami polskich jednostek, a także okropnością wojny tworzyli dzieła o różnej wymowie i przesłaniu.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca bogata w przykłady i treści, zawiera wiele przykładów z literatury malarstwa i filmu. Niedokładna bibliografia.

Apokalipsa II wojny światowej jako zagłada polskiej Arkadii. Przedstaw na przykładzie wybranych utworów literackich

Ocena:
18/20
Teza: Upadek ludzkości i zagłada świata były w ujęciu wszystkich autorów tak wielkie, że uważali oni za zasadne nazywanie rzeczywistości wojennej przejawem apokalipsy, która zniszczyła nie tylko Arkadię, ale i zwykłą codzienność.

Ocena opisowa nauczyciela: Oryginalny temat i wnikliwa analiza, głównie utworów poetyckich. Poprawny język i styl wypowiedzi.

Poetyckie obrazy II wojny światowej w polskiej poezji współczesnej. Przedstaw na wybranych przykładach

Ocena:
17/20
Teza: Wojna jest tak silnym wstrząsem dla artystów, że nie mogą o niej nie pisać.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca na wybranych przykładach ukazuje wojnę w polskich utworach poetyckich. Poprawna analiza i załączona antologia, brak samodzielnych wniosków.

Literacki obraz narodu polskiego podczas okupacji hitlerowskiej

Ocena:
17/20
Teza: Wojna stała się doświadczeniem zaprzeczającym wszelkim kategoriom humanizmu. Wśród Polaków i polskich Żydów znaleźli się tacy, którzy zachowali moralność, jak i ci paktujący z okupantem.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca poprawna, standardowa. W prosty sposób opisuje zachowania Polaków i ich losy podczas wojny. Poprawny język.

Motywy batalistyczne w literaturze i sztuce. Przedstaw na wybranych przykładach

Ocena:
17/20
Teza: Batalistyka przemierzyła w ostatnich latach bardzo długą drogę. Od utworów nawołujących do walki o niepodległość, do sztuki współczesnej.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przeciętna, choć wykorzystuje ciekawe przykłady. Prawidłowe wnioski, różnorodna literatura.