Literatura wyrazem pesymistycznego, czy optymistycznego widzenia natury człowieka. Omów w oparciu o przykłady z różnych epok
Pogotowie maturalne: Motywy literackie - Motyw człowieka


Literatura wyrazem pesymistycznego, czy optymistycznego widzenia natury człowieka. Omów w oparciu o przykłady z różnych epok

Człowiek to istota niezwykle złożona. Oprócz sfery fizycznej posiada niezwykle skomplikowaną sferę psychiczną. Składają się na nią cechy charakteru, osobowość, myśli i uczucia, które czynią osobę niepowtarzalną jednostką. Natura ludzka od wieków jest przedmiotem filozoficznych, biologicznych, psychologicznych, ale i literackich dociekań. Jacy naprawdę jesteśmy? - to pytanie towarzyszy twórcom od wielu stuleci. Niestety, ale może i na szczęście, na pytanie to nie ma jednoznacznej odpowiedzi. W każdym człowieku znajdują się pokłady dobra, ale silne są także zasoby zła, które, jeśli tylko znajdą ujście mogą zawładnąć człowiekiem, opanować jego duszę i najczęściej doprowadzić do zguby. Czasem jednak silny wstrząs lub pomoc innych mogą odmienić człowieka na dobre. W swej prezentacji zastanowię się nad sposobem przedstawienia natury ludzkiej w dziełach twórców różnych epok.

Pierwsza z wybranych przeze mnie postaci to bohaterka dramatu Williama Szekspira pt „Makbet” - Lady Makbet. Jest to postać tragiczna, ale też niezwykle autentyczna psychologicznie. Początkowo pokazana jest jako kobieta demoniczna, żądna władzy, wręcz oślepiona tą żądzą. Od razu, gdy otrzymuje od męża list z opisem przepowiedni czarownic, przystępuje do knucia intrygi. Ma świadomość, że tylko jej ingerencja może dać mu koronę, a jej tytuł królowej. Wie też, że Makbet jest zbyt słaby, żeby tego dokonać, co zresztą wciąż mu wypomina. Ona z kolei wydaje się być pozbawiona jakichkolwiek skrupułów i pełna nikczemności. W noc zabójstwa króla ukazuje się czytelnikowi jako zimnokrwista zbrodniarka, owładnięta obłędnym pragnieniem rządzenia. Prawdopodobnie, gdyby była mężczyzną, znalazłaby satysfakcje na polu walki. Jako kobieta poszukuje wciąż nowych wrażeń, nie potrafi zamknąć się w kręgu domowych spraw i problemów. Co ciekawe, Lady Makbet nie myśli tylko o sobie, ale przede wszystkim o mężu, którego kocha i dla którego pragnie tego, co najlepsze. Okazuje się też, że wcale nie jest taka twarda jakby się mogło wydawać. Wyraźnie odczuwa stratę dziecka, która była dla niej najprawdopodobniej wielką tragedią. Z czasem zaczynają ją męczyć wyrzuty sumienia związane z popełnioną zbrodnią. Ciągle widzi na swoich rękach krew, której nie sposób zmyć - brzemię grzechu nie tylko swojego, ale i jej męża. Toczy się w niej wewnętrzna walka, budzą uczucia, które przez tyle lat tłumiła: strach, niepokój, zagubienie. Czuje też samotność, gdy widzi jak jej mąż, którym wcześniej kierowała, świetnie radzi sobie bez niej. W końcu jej sumienie i dusza nie wytrzymują takiego ciężaru i ta ambitna, bezwzględna kobieta popełnia samobójstwo.

Lady Makbet to przykład tzw femme fatale – kobiety przynoszącej nieszczęście, porażkę i zgubę. Niektórzy badacze twórczości Szekspira uważają ją za czwartą wiedźmę. Sam autor nie posuwa się tak daleko w swoich ocenach, pokazując ją nie tylko jako istotę opętaną przez zło, ale tez trzeźwą, inteligentna realistkę, kobietę o dużych wymaganiach i aspiracjach, nieszczęśliwą i niespełnioną.

Negatywne cechy ludzkiej natury doskonale ukazuje w swojej powieści Joseph Conrad. „Jądro ciemności” to historia Marlowa - marynarza który płynie w górę rzeki w Afryce i podczas swej podróży spotyka bardzo specyficzną postać. Kurtz, bo o nim mowa, jest pracownikiem spółki handlowej, pochodzi z Europy, jest człowiekiem wszechstronnie wykształconym. Posiada wiele talentów. To doskonały malarz, poeta jak i również dziennikarz. Jest jednostką niewątpliwie wybitną. Jego życie bardzo się zmieniło po wyjeździe do Afryki. Wykształcony, biały europejczyk trafia nagle w środek mrocznej, prymitywnej i nieznanej Afryki, trafia do tytułowego jądra ciemności”. Nagle staje się panem życia tubylców. Kurtza oszałamia ta perspektywa. Skupiony na sobie, na swoich sprawach, odrzuca wszystkie zasady i uczucia, które mogłyby łączyć go z innymi ludźmi. Zarazem jest rozdarty pomiędzy wołaniem dziczy, na które składają się: absolutna władza, brak hamulców, a pragnieniami z którymi opuszczał Europę tj. zaszczyty, sława zdobywcy. Uczucia wywołane w Kurtzu są spowodowane utratą hamulców moralnych przez kontakt z obcą kulturą. Staje się okrutny, używa broni palnej do wymuszenia siłą dostaw kości słoniowej, pustoszy kraj dzięki armii, złożonej z członków jednego z plemion. Nieposłusznych natomiast okrutnie morduje przez ścinanie im głów i nabijanie ich na pale wokół swojej siedziby. Wszystko to spowodowane jest jego egoizmem. Nagle ze zwykłego Europejczyka staje się prawie bogiem. Murzyni otaczają go wręcz kultem i, nawet gdy jest ciężko chory, jest noszony na noszach. Uświadamia sobie jak bardzo był zły dopiero na łożu śmierci, wymawiając słowa „Zgroza! Zgroza!”. Patrząc na postać Kurtza, uderza nas jakie zło potrafi wyrządzić ludzki egoizm, żądza nieograniczonej władzy i bogactwa. Człowiek dostrzegający tylko swoją osobę i napawający się swoimi sukcesami, bardzo często nie dostrzega zła które wyrządza innym. Conrad przedstawia, w jaki sposób, zmiana warunków w jakich żyje człowiek może wpłynąć na jego naturę i jak bardzo może ją zdegradować.

O tym, że w człowieku mimo błędów ostatecznie zwycięża dobro, świadczy romantyczny dramat „Faust” autorstwa Johanna Wolfganga Goethego z 1808 roku. Jego akcja toczy się wokół tytułowego bohatera – doktora i alchemika Henryka Fausta. Ten starszy mężczyzna jest wielkim uczonym, który posiadł ogromną wiedzę, jednak ona nie zaspokoiła jego dążeń do wzniesienia się ponad ziemskie ograniczenia przeciętnego człowieka i z tego powodu bohater czuje rozgoryczenie, frustrację, rozdarcie wewnętrzne. Jego życie określa z jednej strony idealizm, z drugiej zaś ograniczone możliwości poznawcze człowieka, jego władz umysłowych i duchowych. To jest główną przyczyną zmagań doktora z samym sobą. Alchemik postanawia zająć się magią, aby poznać pełnię wiedzy i prawdy o wszechświecie. Pragnie mierzyć się z Bogiem, ale uświadamia sobie, że to niemożliwe, gdyż jest jedynie „robakiem”, jak sam siebie określa; chciałby funkcjonować w nieskończoności, ale jest tylko człowiekiem. Źródło swego nasycenia i wewnętrznego uspokojenia widzi jedynie w sferze pozaziemskiej, dlatego też zawiera układ z samym Mefistofelesem. Szatan wprowadza bohatera w świat doznań osobistych, aby przekonać go, że życie jest warte przeżycia. Wodząc go na pokuszenie, wyzwala w nim zło, siły rozpadu, atawizmy, niskie żądze kierujące namiętnościami. W tym momencie Mefistofeles staje się przyczyną zmagań bohatera z samym sobą. Pod wpływem rozbudzenia zmysłów doktor Henryk przeklina życie, pragnie śmierci w chwili najwyższego szczęścia. Stwierdzenie Fausta: „człowiek w działaniu swym nie zna wytchnienia”, doskonale charakteryzuje jego postać, gdyż nawet kiedy porzucił pęd ku wiedzy, nie przestał być aktywny. To właśnie aktywność tłumaczy jego zachowania niemoralne, na przykład porzucenie ukochanej Małgorzaty w pogoni za nowymi wrażeniami. Z losów Fausta wynika jasne przesłanie moralne: bohater zostaje zbawiony, gdyż będąc skazany na klęskę, nie rezygnuje z walki o najwyższe wartości.

„Dżuma” to powieść paraboliczna, ponieważ wydarzenia i świat przedstawiony są tylko pretekstem do przekazania głębszych uniwersalnych prawd o ludzkiej egzystencji. Albert Camus w swej powieści przedstawia wizję epidemii, która atakuje miasto Oran leżące w algierskiej prowincji w Afryce. Kreując ten symboliczny obraz, autor koncentruje się na ukazaniu masowych reakcji wywołanych egzystencją w sytuacji zagrożenia. Utwór daje różne możliwości rozumienia tytułowej dżumy, dosłownie jako choroby lub też bardziej metaforycznie jako wojna (książka ta była pisana podczas II wojny światowej), a także jako zło tkwiącego w człowieku (takiego sformułowania użyje później Tarrou) czy też jako kataklizm. W każdej z przytoczonych interpretacji dżuma jest czymś złym, jakimś nieszczęściem, niezawinionym cierpieniem względem którego mieszkańcy miasta przyjmują różne postawy.

Camus w osobie doktora Bernarda u Rieux ukazuje archetyp człowieka niegodzącego się na bezsensowną śmierć setek ludzi, który mimo beznadziejności swej walki, mimo wyczerpania i powszechnego zobojętnienia walczy do końca, bo wartość życia widzi tylko i wyłącznie w walce. Jego postępowanie, sposób życia jest zdeterminowane przez trudne dzieciństwo w biedzie. Twierdzi, że to ona pozwoliła mu zrozumieć ludzką niedolę, pokazała jak bardzo potrzebuje współczucia i pomocy innych nie angażując w to wszytko Boga. Bernard Rieux uważa, że przyzwolenie na chorobę, bierność, pasywność, pogrążanie się w apatii jest gorsze niż sama dżuma, jest jakby przyzwoleniem na jej rozprzestrzenianie się. Te wszystkie elementy można zastąpić jednym słowem – heroizm, heroizm nowego typu, bo cywilny. Z całą pewnością tak, sukces głównego bohatera polega na tym, że on sam nie wierzy w skuteczność swojej ofiary, nie wierzy w sens swojej walki, cały czas jest świadomy swojej przegranej, ale ta niewiara nie przeszkadza mu w heroicznej walce. W rozmowie z Tarrou Rieux nie odwołuje się do sił nadprzyrodzonych twierdzi, że: „Dla Boga byłoby, być może, lepiej, gdyby w niego nie wierzono, lecz walczono wszelkimi siłami ze śmiercią, nie podnosząc nawet oczu ku milczącym niebiosom”. Lekarz wskazuje tu potrzebę ciągłej i heroicznej walki wszystkimi metodami, czyli czynne i zdecydowane przeciwstawienie się złu, a nie bierne czekanie na przysłowiowy cud. Mówi mu także, że gdyby wierzył w Boga to zostawiłby chorych opiece Opatrzności. Nie wyobraża sobie także wyrzeczenia się swej aktywności, walki z dżumą, przy tym nie może wierzyć w Boga, bo sprzeciwiałby się wtedy jego woli. Nie może zgodzić się na cierpienie, gdyż swój zawód rozumie głębiej niż tylko powołanie do leczenia, pojmuje go jako walkę z niesprawiedliwością, bo lekarz nigdy nie jest obojętny na los drugiego człowieka. Postawa jaką prezentuje doktor to postawa bezinteresownego poświęcenia, trudniejszego niż poświęcenia w imię Boga. Przez krytyków nazywana jest świętością laicką. Dlatego, że w efekcie takiej postawy nie może liczyć na jakąkolwiek nagrodę, niczego się spodziewać, bo nie ma nic ponad życie doczesne, wszystko rozgrywa się tu i teraz wśród zwykłych ludzi. Śmiało można tutaj wysnuć wniosek, że Rieux odkrył sens życia, ma pełna wiedzę o świecie, wie, że nic go już nie może zaskoczyć. Lekarz mówi o sobie tak do przyjaciela Tarrou: „Ja nie mam powołania ani na bohatera, ani na świętego. Chciałbym po prostu być człowiekiem”. Tymi słowami Rieux podkreśla swój bezinteresowny humanizm i to, że to co robi to po prostu ludzkie odruch, a tym samym świadczy o tym, iż jest bohaterem godnym.

Gustaw Herling - Grudziński to jeden z najwybitniejszych polskich pisarzy współczesnych. Jego postać kojarzona jest głównie z „Innym światem”, w którym zawarł wspomnienia z pobytu w łagrze, gdzie trafił po zaaresztowaniu przez władze sowieckie. W powieści mamy wiele przykładów ludzi, którzy nie ulegli złagrowaniu. Sama postać autora jest tego idealnym przykładem, ponieważ, mimo warunków w jakich się znalazł, nie stracił swojej moralności. Jak każdy więzień musiał troszczyć się tylko o siebie, jednak nigdy nie odmówił pomocy kolegom: podtrzymywał chorego na „kurzą ślepotę” tragarza, Fina Rusto Karinena - „zabójcę Stalina”, dzielił się pożywieniem, wysłuchiwał, rozmawiał, podtrzymywał na duchu słabszych psychicznie, nie wydał tajemnicy Kostylewa. Kostylew to człowiek, który swoją postawę okupił ogromnym cierpieniem, zdecydował się bowiem opalać rękę w ogniu by nie pracować dla oprawców. Odrodził się również dzięki literaturze. Po wyroku skazującym go na Kołymę, czyli praktycznie na śmierć, oblał się wrzątkiem i zmarł w męczarniach. Tak wielkim kosztem ocalił własne człowieczeństwo. Bunt przeciwko systemowi podjęła też Natalia Lwowna, która była gotowa narażać się dla innych w imię humanitarnej pomocy głodującym, a nawet targnąć się na własne życie, by dalej nie pozwalać się upokarzać. Niektórzy do decyzji o obronie swojej moralności dojrzewali stopniowo. Tak było np. z trzema siostrami zakonnymi, które na początku podporządkowały się rygorom łagru, ale później odmówiły pójścia do pracy „dla szatana”. Ich postawa budziła szacunek więźniów. Przykładów godnych zachowań jest w „Innym świecie” więcej, co pokazuje, że można zachować godność nawet w upokarzających warunkach.

Jak widać literatura nie zawiera jednorodnego obrazu natury człowieka. W utworach różnych epok spotykamy zarówno negatywne postaci, które uległy złu, jak i przykłady pozytywnych jednostek, które potrafią osiągnąć spełnienie. Niektóre z nich sens życia odnajdują w pracy na rzecz innych lub są gotowi na poświęcenie w imię wyższej idei. Trudno nawet powiedzieć, których bohaterów literackich jest więcej – dobrych czy złych. Większość z nich to postaci dynamiczne, które przechodzą przemianę, dojrzewają do podjęcia decyzji. Z pewnością pesymistyczne zdania o ludzkiej naturze rozwiewają złudzenia, przygnębiają, jednak z drugiej strony zmuszają do refleksji nad własnym postępowaniem i przestrzegają przed wyborem złych drug życiowych. I chyba w tym jest największa zasługa i rola literatury. Z drugiej strony słowa doktora Bernard Rieuxa, że: „W ludziach więcej zasługuje na podziw niż na pogardę” podkreślają niezachwianą wiarę w człowieka i to, że więcej jest osób godnych, niż nikczemnych.

strona:    1    2    3    4    5  





Wizerunek Boga, świata i człowieka w literaturze. Przedstaw zagadnienie na podstawie dwóch wybranych epok literackich

Ocena:
20/20
Teza: Literackie wizerunki,Boga, świata oraz człowieka zmieniają się w renesansie i romantyzmie.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przejrzysta, napisana płynnym językiem. Zawiera analizę omawianych utworów poetyckich.

Motyw heroicznego sukcesu człowieka w literaturze różnych epok. Przedstaw na wybranych przykładach

Ocena:
20/20
Teza: Nietypowy sukces człowieka – heroizm w walce ze złem, cierpieniem, własnymi słabościami.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca dojrzała, oparta na dobrze dobranych lekturach.

Człowiek i jego zmaganie z losem. Przedstaw problem, odwołując się do wybranych utworów literackich

Ocena:
20/20
Teza: Zmagania z losem jako główny motor kształtowania światopoglądu i charakteru człowieka.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca wyczerpująco przedstawia zmagania człowieka z losem. Przejrzysta kompozycja, ciekawe wnioski.

Czyny ludzkie i ich moralne konsekwencje. Omów na przykładach wybranych utworów literackich

Ocena:
20/20
Teza: „Człowiek zbudowany jest z przeciwności, w tym całe jego dramatyczne bogactwo i urok” - Jalu Kurek

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w pełni odpowiada tematowi. Ciekawe przykłady literackie, dobry styl wypowiedzi.

Relacja między człowiekiem a Bogiem. Różne rozstrzygnięcia tego dylematu

Ocena:
20/20
Teza: W literaturze wszystkich epok bardzo wiele miejsca poświęcano zagadnieniu relacji między człowiekiem a Bogiem, które było analizowane z wielu stron zarówno w liryce, dramacie, jak i epice.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca oparta o czytelny plan. Przywołuje najważniejsze utwory, ukazując różnorodność postaw człowieka wobec boga.

Walka człowieka z przeciwnościami losu. Omów temat, odwołując się do wybranych dzieł literackich i filmowych

Ocena:
20/20
Teza: Różnorodność bohaterów literackich i filmowych, którym los nie oszczędził przykrych doświadczeń.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca świetnie napisana, oparta na niebanalnych przykładach filmowych. Pozostałe lektury przedstawione zostały poprawnie.

Jakiej wiedzy o człowieku dostarczyły ci poznane utwory literackie? Odpowiedz na podstawie wybranych przykładów z literatury XX wieku

Ocena:
20/20
Teza: Poszczególni pisarze odkrywają przed czytelnikiem ponadczasowe prawdy o człowieku i jego człowieczeństwie.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w interesujący sposób odkrywa literackie prawdy o człowieku. Bogata bibliografia.

Ludzie godni i nikczemni w literaturze. Scharakteryzuj postawy, odwołując się do wybranych przykładów z literatury

Ocena:
20/20
Teza: Mimo iż większość czytelników pragnie w życiu postępować tak jak godni bohaterowie, często intrygują i przyciągają ich złe postacie.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca zawiera ciekawe wnioski. Poprawny styl i sposób prowadzenia argumentacji.

Indywidualizm - wyraz dumy i wielkości człowieka, przejaw jego pychy, manifestacja inności... Oceń postawę wybranych bohaterów literackich różnych epok

Ocena:
20/20
Teza: Różne przyczyny indywidualizmu na podstawie losów wybranych bohaterów.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca wzorcowa, w pełni realizuje temat, odnosząc się do wszelkich rodzajów indywidualizmu.

Tragizm człowieka uwikłanego w swój czas historyczny. Omów temat na podstawie utworów wybranej epoki literackiej

Ocena:
20/20
Teza: W literaturze współczesnej ważnym tematem są przeżycia jednostki uwarunkowane określonym momentem dziejowym.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca dojrzała, zawierająca ważne wnioski. Przemyślana kompozycja i adekwatność w stosunku do tematu.

Jednostka wobec historii. Przedstaw zmagania się poszczególnych bohaterów z ich historycznym czasem

Ocena:
20/20
Teza: Jednostka wobec biegu dziejów może czuć się bezradna lub może próbować przeciwstawić się mu.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca ambitna, oparta na poprawnie dobranych lekturach.

Przedstaw i omów portret człowieka współczesnego, odwołując się do wybranych przykładów literackich

Ocena:
20/20
Teza: Współczesna literatura ukazuje zdecydowanie negatywny obraz jednostki ludzkiej.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca bardzo dojrzała i wielowątkowa.

Zanalizuj postawy człowieka w sytuacji ekstremalnej na przykładzie literatury obozowej

Ocena:
20/20
Teza: Na zmiany w zachowaniu i postawy w sytuacji ekstremalnej ma wpływ trwanie sytuacji stresogennej.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca wnikliwie i szczegółowo opisuje postawy człowieka w ekstremalnych sytuacjach. Poprawnie dobrana literatura obozowa, czytelny wstęp i zakończenie.

Pan i sługa w literaturze. Przedstaw różne realizacje tego motywu, odwołując się do wybranych utworów.

Ocena:
20/20
Teza: Pan i sługa mogą mieć różne oblicza, ale najważniejszą ich cechą jest wzajemna więź i wierność sługi.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przemyślana i dopracowana. Umiejętnie wyciągnięte wnioski.

Odkrywanie tajemnic ludzkiej psychiki w literaturze i sztuce okresu schyłku XIX i początku XX w. Przybliż temat, analizując wybrane dzieła.

Ocena:
20/20
Teza: Literatura i sztuka są zwierciadłem epoki, mogą odkrywać przed odbiorcą tajemnice ludzkiej psychiki. Bez wątpienia literatura i sztuka przełomu wieków XIX i XX skupiają w sobie dwa powyższe twierdzenia.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca dojrzała, oparta na nietuzinkowych lekturach. Przemyślana kompozycja i wnioski.

Człowiek w poszukiwaniu innych światów. Na podstawie wybranych tekstów literackich, malarskich i filmowych scharakteryzuj wykreowaną rzeczywistość i ukaż jej funkcje.

Ocena:
20/20
Teza: Ludzie od zarania dziejów wierzyli, że ich pobyt na ziemi nie jest jedyną i ostateczną formą egzystencji. Wierzyli, że jest gdzieś furtka prowadząca w nikomu nieznane, tajemnicze miejsca – inne światy.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w wyczerpujący sposób realizuje temat. Różnorodne przykłady. Ciekawa prezentacja multimedialna.

Człowiek kowalem swego losu. Na przykładzie wybranych bohaterów literackich rozważ słuszność tej tezy

Ocena:
20/20
Teza: Bohaterowie literaccy świadomie podejmują wybory życiowe lub są zdeterminowani czynnikami zewnętrznymi.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w pełni przemyślana. Ciekawy dobór przykładów, poprawna argumentacja.

Literatura wyrazem pesymistycznego, czy optymistycznego widzenia natury człowieka. Omów w oparciu o przykłady z różnych epok

Ocena:
20/20
Teza: W każdym człowieku znajdują się pokłady dobra, ale silne są także zasoby zła.

Ocena opisowa nauczyciela: Przemyślana prezentacja oparta na ciekawych przykładach. Trafne wnioski.

Ofiary własnych ambicji na przykładzie bohaterów różnych epok literackich. Omów, analizując wybrane utwory

Ocena:
20/20
Teza: Przedstawienie kreacji bohaterów literackich, którzy stali się ofiarami własnych ambicji.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca świadczy o samodzielnym myśleniu autora. Poprawna literatura i plan prezentacji.

Portret psychologiczny bohaterów. Omów na podstawie wybranych utworów

Ocena:
20/20
Teza: Psychologiczne portrety trojga bohaterów prozy XIX i XX wieku.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca świetnie charakteryzuje troje bohaterów literackich. Dojrzały wstęp oraz wnioski.

Jednostka wobec zbiorowości w ujęciu twórców dwóch wybranych epok. Rozważ problem na wybranych przykładach

Ocena:
20/20
Teza: Jednostki wyróżniające się na tle społeczeństwa w twórczości romantycznej i młodopolskiej.

Ocena opisowa nauczyciela: Obszerna praca ukazująca szczególne jednostki w społeczeństwie. poprawna bibliografia i plan prezentacji.

Społecznik a indywidualista. Wykaż różnice na podstawie wybranych lektur

Ocena:
20/20
Teza: Podstawowe różnice, które dzielą postawy społecznikowskie i indywidualistyczne.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w pełni realizuje temat pokazując złożoność problemu.

Wizja Boga, świata i losu człowieka w literaturze średniowiecznej. Omów na wybranych przykładach literackich

Ocena:
20/20
Teza: Przedstawienie wizji Boga, świata i losu człowieka w literaturze średniowiecznej.

Ocena opisowa nauczyciela: Szczegółowa i przemyślana prezentacja ukazująca bogactwo średniowiecznej świadomości.

Zachowanie człowieka w sytuacjach ekstremalnych. Przedstaw na wybranych przykładach literackich.

Ocena:
19/20
Teza: Nie jest możliwa obiektywna ocena zachowań człowieka w sytuacji zagrożenia życia. Gdy nasze podstawowe potrzeby fizjologiczne i psychiczne nie są zaspokojone nie potrafimy normalnie funkcjonować i odzywają się w nas instynkty zwierzęce.

Ocena opisowa nauczyciela: Temat potraktowany poważnie. Przytoczone argumenty udowadniają w pełni tezę.

Poszukiwanie przez bohaterów literackich prawdy o życiu i sobie samym. Przedstaw na podstawie wybranych lektur

Ocena:
19/20
Teza: Doświadczenia życiowe są siłą sprawczą wielkich zmian w życiu nie tylko w odniesieniu do postaci wykreowanych na kartach powieści, ale także do autorów poszczególnych dzieł.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przemyślana, dokładnie realizuje założenia tematu. Poprawny styl i język wypowiedzi.

W poszukiwaniu odpowiedzi na pytanie - jak żyć? Odwołaj się do wybranych utworów literackich

Ocena:
19/20
Teza: Literatura XIX i XX wieku dostarcza nam coraz więcej postaci walczących z przeciwnościami losu, zmagających się z samym sobą, rozdartych, „szukających własnego ja”.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przemyślana, doskonale łączy z sobą poszczególne lektury. Poprawny język.

Bohaterowie wierni swoim ideałom. Przedstaw na wybranych przykładach literackich

Ocena:
19/20
Teza: Patrząc na dorobek literacki twórców na przestrzeni epok, nie pozwala on na nadmierny optymizm, bowiem autorzy wskazują na szereg czynników, które raczej ograniczają jednostkę, nie pozwalając na indywidualizm i swobodny rozwój.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca świadczy o dojrzałości autora. Lekkość poruszania się po obszarze kultury. Ciekawe lektury.

Walka człowieka z samym sobą. Przedstaw na literackich przykładach

Ocena:
19/20
Teza: Twórcy literaccy w swych dziełach prócz fabuły poruszali wątki psychologiczne bohaterów. Poprzez zachowania postaci możemy dokonać oceny motywacji ich często kontrowersyjnych czynów.

Ocena opisowa nauczyciela: Mądra i przemyślana praca. Standardowe odwołania do literatury. Poprawna kompozycja.

Motyw człowieka upokorzonego. Omów zagadnienie, odwołując się do literatury różnych epok

Ocena:
19/20
Teza: W literaturze możemy odnaleźć różne oblicza upokorzenia człowieka.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca dobrze skonstruowana, odwołuje się do wielu przykładów.

Jednostka wobec zbiorowości. Rozważ problem, odwołując się do przykładów z dwóch różnych epok

Ocena:
19/20
Teza: Różne postrzeganie misji społecznych i narodowych przez bohaterów dwóch kontrastujących ze sobą epok – magicznego romantyzmu i racjonalnego pozytywizmu.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca odzwierciedla temat. Zawiera pełną bibliografię i plan pracy.

Koncepcja człowieka w literaturze średniowiecza i renesansie. Przeanalizuj na przykładzie wybranych tekstów wyżej wspomnianych epok

Ocena:
19/20
Teza: Odmienność pojmowania koncepcji człowieczeństwa w średniowieczu i renesansie.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w pełni odzwierciedla temat. Poprawna bibliografia i ramowy plan pracy.

Scharakteryzuj różne postawy człowieka w obliczu nieszczęścia. Odwołaj się do wybranych utworów

Ocena:
19/20
Teza: W literaturze często możemy odnaleźć jednostkowe reakcje człowieka na nieszczęście.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja w pełni poprawna - ciekawe i niejednorodne przykłady odbierania przez człowieka nieszczęścia.

Uprzedmiotowienie człowieka jako problem w literaturze. Omów i zinterpretuj zjawisko na wybranych utworach współczesnych

Ocena:
19/20
Teza: Sprowadzenia człowieka do przedmiotu na przykładzie literatury wojennej oraz „Kartoteki” Tadeusza Różewicza.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca porusza trudny i niejednoznaczny problem. Poprawna bibliografia i ramowy plan.

Synteza losu polskiego XIX wieku. Omów zagadnienie, odwołując się do wybranych utworów literackich

Ocena:
19/20
Teza: Cechy wspólne poszczególnych postaci, a typowy polski los bohatera XIX wieku.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca ukazuje bogactwo losów Polaków istniejących w XIX wieku na kartach literatury oraz udowadnia niemożliwość przedstawienia syntezy polskiego losu.

Jaki wpływ mają negatywne przeżycia na losy człowieka? Odpowiedz na pytanie na podstawie wybranych utworów literackich

Ocena:
18/20
Teza: Cierpienie jest nieodłącznym towarzyszem człowieka. Bohaterowie literaccy starają odnaleźć sens w jego przeżywaniu.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja poprawna, oryginalne lektury. Na uwagę zasługuje rozbudowana bibliografia i dobry styl wypowiedzi. Można pogłębić argumentację, aby zdobyć maksymalną liczbę punktów.

Rola doświadczeń życiowych w kształtowaniu człowieka. Przestaw na przykładzie wybranych utworów literackich i filmów

Ocena:
18/20
Teza: Drzewo nie smagane wiatrem, rzadko kiedy wyrasta na silne i zdrowe.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca poprawna. Ciekawa teza uargumentowana na przykładach literackich i filmowym.

Zawiłości psychiki ludzkiej ukazane w literaturze polskiej i obcej

Ocena:
18/20
Teza: Zarówno psychologia, jak i literatura próbują zgłębić psychikę człowieka. Jednak nigdy nie będzie poznana w pełni.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca szeroko opisuje temat. Kolejne argumenty dobrana poprawnie. Ciekawa literatura.

Błędne decyzje, niewłaściwe wybory. Omów jak pod ich wpływem zmieniło się życie bohaterów literackich

Ocena:
18/20
Teza: Bohaterowie utworów literackich stają przed wieloma dylematami. Często zdarza się tak, że dokonują niewłaściwych wyborów i nie zawsze są na tyle dojrzali aby ponieść ich konsekwencje.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w ciekawy sposób opisuje drogi różnych bohaterów literackich. Poprawna bibliografia i rozbudowany ramowy plan wypowiedzi.

Najciemniejsze oblicza człowieczeństwa. Przedstaw na wybranych utworach literackich.

Ocena:
17/20
Teza: Ciemne strony natury człowieka: podłość, chciwość, egoizm, okrucieństwo. Czasem te mroczne strony natury człowieka, zaczynają przewyższać dobre cechy.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca ciekawa, opisująca kilka z wielu negatywnych cech człowieka. Poprawna bibliografia.

Trudne decyzje bohaterów literackich. Pokaż na wybranych przykładach z różnych epok literackich

Ocena:
17/20
Teza: Bohaterowie literaccy stają przed traumatycznymi wyborami, czasem dużo cięższymi niż rzeczywiste życiowe problemy.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w pełni realizuje temat. Poprawny język i styl wypowiedzi.

Moralność człowieka poddana próbie. Przedstaw problem na wybranych przykładach.

Ocena:
16/20
Teza: We wszystkich utworach można znaleźć motyw moralności. Niekiedy bohaterowie stają przed wyborem i tylko od ich etycznego kodeksu zależy, jaką drogą pójdą.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przeciętna. Zawiera kilka usterek językowych. Teza poprawnie uargumentowana.

Kondycja ludzka ukazana w literaturze rożnych epok.

Ocena:
16/20
Teza: Literatura różnych epok ukazuje w sposób indywidualny postawy swych bohaterów, a poprzez to kondycję sobie współczesnych.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca zwięzła. Zawiera niezbędne argumenty do udowodnienia tezy. Poprawna bibliografia.