Akceptujemy karty:

akceptowalne karty

Payu:

płatności
szybki kontakt
Pogotowie maturalne: Motywy literackie - Inne


Motyw zemsty. Zaprezentuj na wybranych dziełach literackich

Ocena punktowa: 20/20
Liczba stron: 4
Bibliografia: TAK
Ramowy plan: TAK

Multimedia:
brak



Określenie problemu:

Literackie przykłady udowadniają, że problem zemsty jest złożony.

Zemsta w najszerszym tego słowa znaczeniu oznacza odwet za krzywdę. Zemsta przez znakomitą większość jest ze swojej definicji potępiana. Jednakże każdy z nas przynajmniej raz w życiu dokonał zemsty lub miał ochotę to zrobić. Żądza zemsty jest naszym pierwszym, instynktownym odruchem na krzywdę, którą odczuwamy. Można przypuszczać, że chęć odwetu jest pierwotna, dlatego właśnie w cywilizowanym świecie powinna zostać odrzucona. Mimo sprzeczności odwetu według zasady „oko za oko, ząb za ząb” z chrześcijaństwem i nowotestamentową zasadą: „jeśli cię ktoś uderzy w prawy policzek, nadstaw mu i drugi”, chęć zemsty uznawana jest za naturalny odruch, który może doprowadzić do oczyszczenia, być może wpływając na nasze poczucie sprawiedliwości społecznej. Jak widać problem zemsty jest skomplikowany, co udowadniają także przykłady literackie. W utworach mamy najczęściej do czynienia z dwoma rodzajami zemsty. Pierwszym z nich to klasyczny rodzaj zemsty, polegający na planowanym akcie odwetu, który ma ofierze przynieść ukojenie. Z takim rozumieniem zemsty możemy spotkać się między innymi w „Granicy” Zofii Nałkowskiej oraz „Zemście” Aleksandra Fredry. Drugi rodzaj zemsty, polegający na nieuchronnym i stałym poczuciu winy po dokonanej zbrodni, ukazuje „Zbrodnia i kara” Fiodora Dostojewskiego.


Pragnę rozpocząć moją pracę od przedstawienia dzieła Zofii Nałkowskiej „Granica”. Powieś z okresu dwudziestolecia międzywojennego ukazuje wiele problemów, a wśród nich problem zemsty. Chodzi tu oczywiście o zemstę Justyny Bogutówny w stosunku do Zenona Ziembiewicza. Bogutówna została przedstawiona przez Nałkowską jako ofiara, co moim zdaniem, mogło być główną przyczyną jej ostatecznej decyzji. Justyna była nieślubną córką kucharki pracującej w różnych dworach. Kiedy miała dziewiętnaście lat, poznała Zenona Ziembiewicza. Wkrótce została kochanką młodego mężczyzny, „panicza” który imponował jej swą pozycją społeczną, wykształceniem i który stał się przyczyną jej życiowej klęski.



W każdym przypadku ukazana zemsta, ma inne podłoże. Zawsze jednak jest jakiś impuls, który doprowadza do tragedii, w przypadku „Granicy” było nim osamotnienie Justyny, przerwanie ciąży i nagłe zagubienie wartości. Główną tego przyczyną było zachowanie Zenona Ziembiewicza. Zenon to syn nieudolnego rządcy Boleborzy, który utracił swój własny majątek. Studiował w Paryżu nauki polityczne, ważnym epizodem w jego życiu stały się pierwsze doświadczenia erotyczne z Justyną Bogutówną, które nie pociągnęły za sobą większego zaangażowania uczuciowego. Mniej więcej w tym samym czasie Ziembiewicz rozpoczął szybką karierę, pisywał polityczne artykuły o lewicowej orientacji, stawał się znana postacią w prowincjonalnym świecie. Z radykalizującego studenta systematycznie przeistaczał się w uległego wpływom polityka – wciąż zachowując wysoką samoocenę, chociaż „Robił nie to, co chciał, i inaczej”. Popadł w rodzaj rozdwojenia: fizyczna miłość łączy go z Justyną, zaś w sposób idealistyczny kocha Elżbietę Biecką. Warto podkreślić, że oszukuje obie kobiety. Nie zdaje sobie przy tym sprawy z owej dwoistości, pogrąża się w prowadzącym do tragicznego finału samozakłamaniu. Uważa, że nie ma żadnych zobowiązań wobec Justyny, przy czym stawał się podobny do swego ojca, którego przygody z wiejskimi dziewczętami oceniał bardzo krytycznie. Po incydencie, jaki miał miejsce w jego biurze, mam na myśli oślepienie kwasem, którego dokonała Justyna, Zenon wybiera samobójstwo. Może nie chce żyć jako niewidomy, może odczuwa do siebie wstręt, chce uciec od siebie lub – co bardziej prozaiczne – od odpowiedzialności za złamane granice.

strona:    1    2    3    4