Portret psychologiczny bohaterów. Omów na podstawie wybranych utworów
Pogotowie maturalne: Motywy literackie - Motyw człowieka


Portret psychologiczny bohaterów. Omów na podstawie wybranych utworów

Od niepamiętnych czasów twórcy, kreując swoich bohaterów, ukazywali także ich sferę psychiczną. W dawnej literaturze, kiedy pojęcie psychologii nie istniało, wnikaliśmy w charakter postaci obserwując jej zachowania, wypowiadane lub nie myśli lub sądy. Do XIX wieku psychologia była traktowana jako obszar filozofii, a więc przedmiot wyłącznie teoretycznych rozważań, nie mających naukowych podstaw. Dziś psychologię pojmujemy jako dziedzinę nauki zajmującą się powstawaniem i przebiegiem procesów psychicznych, cechami osobowościowymi człowieka oraz regulacją jego stosunków z otoczeniem. Właśnie w wieku XIX pojawiły się utwory, które nie tylko pokazywały człowieka poprzez jego działania, ale odkrywały tajniki jego duszy. Pokazywały motywację do działań i wewnętrzne refleksje. Tacy bohaterowie są dużo bardziej ciekawsi, ponieważ oprócz obserwacji ich działań mamy świadomość co ich do tego skłoniło. W swojej prezentacji skupię się na trzech postaciach – Rodionie Raskolnikowie, Róży Żabczyńskiej i Zenonie Ziembiewiczu, których pogłębione, psychologiczne portrety pokazali pisarze XIX i XX wieku.

Dogłębne stadium psychologiczne bohatera odnaleźć możemy w „Zbrodni i karze” Fiodora Dostojewskiego. Powieść ta, to literackie studium psychiki zbrodniarza, młodego człowieka, który nie zgadza się na normy i warunki ówczesnego życia. Autor wnikliwie analizuje postępowanie Rodiona Raskolnikowa, jego uczucia, poglądy, sposób rozumowania. Rodion Raskolnikow pochodzi z małego miasteczka i nie potrafi odnaleźć się w wielkim mieście, nie radzi sobie z życiem ubogiego studenta. Brak pieniędzy nie pozwala mu także pracować jako korepetytor, ponieważ nie stać go na schludne ubranie. Raskolnikow wpada na pomysł, który pomoże mu wyjść z nędzy, postanawia zabić lichwiarkę Alonę Iwanową i ukraść zastawione u niej kosztowności. Jednak chęć wzbogacenia się nie jest jedynym motywem zbrodni Rodiona.

Dużo ważniejszym powodem popełnienia zbrodni jest sprawdzenie swojej własnej teorii, teorii o ludziach zwykłych i niezwykłych. Ludzie zwykli są ograniczani przez pewne prawa, normy etyczne, zakazy i nakazy, natomiast ludzie „niezwykli” są wolni od wszelkich ograniczeń. Raskolnikow potwierdzenie swej teorii odnajduje w historii w postawie wybitnych dowódców „wszyscy prawodawcy i założyciele fundamentów ludzkości, poczynając od najstarożytniejszych, poprzez Likurgów, Solonów, Mahometów aż do Napoleonów i tak dalej, wszyscy co do jednego byli przestępcami” wszyscy oni łamali obowiązujące normy i zasady, wprowadzali „nowe słowo”, mimo to dokonali oni wielkich czynów i zapisali się na kartach historii. Według głównego bohatera ludzie ci mieli prawo a nawet obowiązek do popełnienia przestępstwa w imię wyższej idei: „Gdyby odkrycia Keplera i Newtona, wskutek jakichś okoliczności, żadną miarą nie mogły stać się wiadome ludziom inaczej niż przez ofiarę życia jednego człowieka, dziesięciu, stu i tak dalej ludzi, którzy by temu odkryciu przeszkadzali lub stawali mu w poprzek, wówczas Newton miałby prawo, owszem, byłby obowiązany... usunąć tych dziesięciu czy stu ludzi, ażeby całą ludzkość zapoznać ze swymi odkryciami”. Rodia żyje w przekonaniu, że jest jednostką ponadprzeciętną, od małego był utwierdzany w tym przekonaniu przez matkę i siostrę, które wróżyły mu błyskotliwą karierę naukową. Jednak na przeszkodzie tej kariery stanął brak pieniędzy, więc Rodia doszedł do wniosku, że jako człowiek „niezwykły” ma prawo stosować się do powszechnego stwierdzenia „cel uświęca środki”, tym bardziej, że chodzi jedynie o „życie suchotniczego, głupiego i złego babsztyla", za którego bogactwa można by „setki, może tysiące ludzkich istnień skierować na właściwą drogę", "dziesiątki rodzin ocalić od nędzy, rozkładu, zguby, od rozpusty". „Za jedno życie – tysiąc żywotów uratowanych od gnicia i rozkładu. Jedna śmierć w zamian za sto żywotów – przecież to prosty rachunek!”.

Zbieg okoliczności sprawia ze Raskolnikow zabija także siostrę starej lichwiarki, Lizawietę. W chwilę po popełnieniu zbrodni Rodia uświadamia sobie, że nie jest tak niezwykły jak mu się wydawało, jest przerażony, strach paraliżuje jego myśli. Jedynie przez przypadek udaje mu się uciec z miejsca zbrodni. Jest przerażony do tego stopnia, że po powrocie do domu pada nieprzytomny na łóżko. Skradzione pieniądze chowa w odludnym i niewidocznym miejscu, nie wykorzystuje ich do celów wcześniej zamierzonych. Jego przerażenie zamienia się w chorobę, chorobę duszy i ciała, chorobę psychiczną i fizyczną. Dręczą go majaki i gorączka. Zbrodnia na stałe wryła się w jego umysł, pozostawiła ślad niemożliwy do zatarcia – ślad na jego sumieniu. Rodion cierpi na manię prześladowczą, wydaje mu się, że każdy dookoła wie o zbrodni jaką popełnił, o jego winie, wydaje mu się, że policja już wie wszystko o nim. Jest rozbity wewnętrznie, popada w depresję. Pragnie odizolować się od innych ludzi, żyć w samotności, nie jest do końca pewien podejmowanych przez siebie decyzji. Zachowanie bohatera staje się coraz bardziej irracjonalne, odwiedza mieszkanie ofiary, rozmawiając z władzami i innymi ludźmi rzuca podejrzenia na swoja własną osobę. Ludzie podejrzewają go również o chorobę psychiczną.

Jednak narastająca potrzeba podzielenia się z kimś prawdą o zbrodni popycha Raskolnikowa do rozmowy z Sonią, młodą dziewczyną i do przyznania się jej do winy. Wkrótce dowiaduje się o tym również Dunia.. Sonia wraz z Dunią namawiają Rodiona do przyznania się do winy na komisariacie. Sonia mówi mu, że jedynie poprzez pokutę i cierpienie będzie mógł odkupić swoje winy. Rodia nie uważa iż postąpił źle, jednak udaje się na komisariat. O popełnionej przez siebie zbrodni mówi „Nie zabiłem człowieka, zabiłem zasadę”. Raskolnikow uważa się za człowieka przegranego, za człowieka który nie przeszedł egzaminu wybitności. Dopiero wieloletnie zesłanie na Syberię i starania Soni pozwalają Raskolnikowowi powrócić do chrześcijańskiej moralności i porzucić swą zgubną teorię podziału ludzi na klasy. W powieści karą za popełnione zbrodnie nie jest zesłanie na Syberię, lecz męki psychiczne przez które przechodzi bohater. To one sprawiają, że zbrodniarz czuje się przegranym, że sam dla siebie staje się katem i oprawcą.

Analizując postępowania Raskolnikowa w kategoriach psychologii Freuda, można uznać, iż to tanatos, popęd do śmierci i destrukcji popchnął go w stronę morderstwa. Motywami którymi się kierował była jego sytuacja materialna oraz poczucie wyższości nad innymi jednostkami, której uzasadnienie opisał w swojej teorii Alfred Adler - austriacki psychiatra i psycholog żyjący na przełomie XIX i XX wieku. Według Adlera człowiek od najwcześniejszych lat swojego dzieciństwa z powodu braków przezywa poczucie małej wartości, które kompensuje dążeniem do przewagi i mocy nad innymi. To poczucie małej wartości to jądro wszelkich zaburzeń w duszy, z którego człowiek nieświadomie projektuje swój plan życia. Wkrótce po morderstwie okazuje się jednak, iż Raskolnikow nie jest nadczłowiekiem za jakiego się uważał. Dręczyły go majaki, bezsenność i wyrzuty sumienia. W końcu sam stwierdza: „Siebie zabiłem, a nie starą wiedźmę”. A więc nie zatracił całkowicie swego człowieczeństwa. Żałował popełnionych czynów. Ostatecznie przezwyciężył swoje słabości dzięki Soni, uosobieniu chrześcijańskiej miłości i dobroci. Rodion odrodził się moralnie i przyjął pokutę: zesłanie na Syberię. Zrozumiał, że nie można żyć poza dobrem i złem, poza ładem moralnym stworzonym przez Boga.

Zupełnie inaczej wykreowana została bohaterka „Cudzoziemki” Marii Kuncewiczowej, Róża Żabczyńska. Jej psychika stanowi główny temat powieści. Cała kompozycja podporządkowana jest ukazaniu wnętrza Róży. Żyje ona w dwóch światach - rzeczywistym i marzeń, z wyraźną dominacją marzenia. Odpowiadają temu dwie płaszczyzny czasowe. Czas akcji, który możemy nazwać czasem narratora - zawiera wydarzenia ostatniego dnia życia bohaterki. Czas fabularny - czas Róży - jest jednak o wiele dłuższy. Pretekstem retrospekcji stają się nagłe, swobodne skojarzenia. Stanowią one klucz do zrozumienia kompleksu bohaterki.

Róża jest dokładnie określona. Znamy jej pochodzenie i losy. Biografię Żabczyńskiej zbudować możemy z fragmentarycznych wspomnień, porządkowanych czasami przez narratora. Duże znaczenie w kreacji portretu Róży ma wygląd, będący niejako odbiciem zimnego charakteru postaci - miała ona nienawistne spojrzenie, jasną cerę, wąskie usta, a urodą - powiada narrator - „operowała mistrzowsko: Kokietowała każdym zimnym słowem”. W przeciwieństwie do Józia Kowalskiego, starsza pani jest niezwykle zindywidualizowana i wyrazista; ma bardzo silną osobowość i specyficzne cechy charakteru - jest dumna, nieprzystępna, sadystyczna; innym razem zadziwia nas łagodnością i tęsknotą za pięknem, zwłaszcza w muzyce. Jest jedyna w swoim rodzaju i niepowtarzalna. Co więcej, sama narzuca silną osobowość otoczeniu. Róża żąda od niego , aby ją podziwiało, by schylało przed nią głowę, gdy w dążeniu do swych urojonych ideałów łamie normy życia społecznego.

Ciekawym zabiegiem w kreacji postaci w „Cudzoziemce” jest to, że już na początku znamy jej kompleks osoby odrzuconej; dalej widzimy ją z wielu stron, dla zaprezentowania coraz to nowych cech charakteru. Już pierwsze rozdziały zaznajamiają czytelnika z historią urojonej krzywdy egzaltowanej dziewczyny. Dalej poznajemy jej obcość etniczną w Polsce i Rosji. Każde wspomnienie pozwala nam zakwalifikować Różę do innej grupy społecznej - raz jest okrutną żoną, raz matką odrzucająca Martę, raz kobietą, która w miłości do Władysia szuka niejako ekwiwalentu utraconego uczucia. Ta wieloaspektowość postaci bohaterki, pozwala czytelnikowi odkryć najgłębsze tajemnice duszy, o których nawet ona sama nie wie. Z każdą kartą powieści odkrywamy, co warunkuje odpychające zachowanie Róży.

Psychika bohaterki jest pełna sprzeczności. Wypełniają ją ambiwalentne uczucia. Róża jest - jak określił Bruno Schulz - „jędzą”, ale także natchnioną muzą o wysublimowanym umiłowaniu piękna. W marzeniach Róża także okazuje się łagodna, czego symbolem jest pieśń Schumanna „Ich grolle nicht” - „nie gniewam się”. Kuncewiczowa podkreśliła jednak głównie negatywne cechy postaci. Narrator odnosi się wobec niej z lekką ironią. Róża, powracając od marzeń, masochistycznie szuka rozkoszy w cierpieniu. Jest ona niedojrzała i rozkapryszona, złośliwa i odpychająca; wymaga wiele od dzieci i trwa w starczym infantylizmie. Dopiero w dniu śmierci Róża rozumie, że przegrała swe życie.

Myśli Żabczyńskiej poznajemy przez introspekcję, czyli zagłębianiu się w umysł bohaterki. Kuncewiczowa realizuje tę metodę głownie przez monologi wewnętrzne i mowę pozornie zależną.
Aby szczególnie mocno oddać wymienione wcześniej cechy charakteru Róży, autorka - podobnie jak Gombrowicz - posłużyła się behawioryzmem. Osiągnęła jednak zgoła odmienny cel. Kuncewiczowa mistrzowsko nakreśliła miny i grymasy bohaterki, mówiące nam o jej stosunku do świata. Marszczenie czoła, zasłanianie ręką ust, aby „nie kompromitować oczu” - wszystko to ukazuje nam niezwykle barwną - zewnętrznie i wewnętrznie - postać.

Zofia Nałkowska w powieści „Granica” przedstawia również psychologiczną sferę natury ludzkiej. Właśnie dzięki ukazaniu psychologizmu postaci, możliwe jest lepsze zrozumienie jej działania. Analiza taka opiera się na ukazaniu duchowej struktury postaw, wewnętrznych powikłań i napięć. W „Granicy” ciekawie zaprezentowana została postać Zenona Ziembiewicza. Dokonując wyborów życiowych, Zenon przekroczył granicę „za którą nie wolno przejść, za którą przestaje się być sobą”. Autorka przedstawia pięcie się po kolejnych stopniach kariery Zenona Ziembiewicza, ukazuje, że dążenie za wszelką cenę do zrobienia kariery może doprowadzić do nieszczęścia. Zenon pragnął zdobyć wykształcenie, niestety pochodził z ubogiej rodziny, która nie była w stanie zapewnić mu pieniędzy na studia. Młodzieniec dostał propozycję pracy w gazecie „Niwa”, co umożliwiło mu dalsze kształcenie się, jednak jednocześnie uzależnił się od redaktora Czechlińskiego, jego artykuły nie mogły być do końca szczere, często musiał pomijać „niewygodne” fakty i koloryzować prawdę. Było to pierwsze złamanie zasad moralnych, które wyznawał. Po pewnym czasie, dzięki koneksjom Czechlińskiego, został mianowany na prezydenta miasta. Musiał jednak wyrazić zgodę na sposób przyszłych rządów w ratuszu. Przez swoją pogoń za pieniędzmi i karierą Ziembiewicz przekroczył granicę moralną i zapomniał o swoich ideach życiowych.

Mimo iż bohater nie chciał popełniać błędów swojego ojca - kobieciarza, zabrakło mu silnej woli. Dopuścił się zdrady swojej żony, którą kochał, szukając wytłumaczenia, stwierdził, że do tego zdarzenia doszło przez dług, jaki był winien Justynie. Uważał, że gdyby nie te pieniądze nie spotkałby się z Bogutówną i zaistniała sytuacja nie miałaby miejsca. Ofiarowane jej przez niego pieniądze spowodowały ciąg zdarzeń, których nikt i nic nie było w stanie już odwrócić. Zdesperowana dziewczyna usunęła ciążę, która dałaby jej radość. Kiedy zdała sobie sprawę z tego, że usunęła dziecko, które przyniosłoby jej szczęście, zachorowała. Zabieg doprowadzaił do załamania i obłędu młodej dziewczyny. Zenon nie ukrywa swoich stosunków z Justyną przed Elżbietą, nawet po ślubie. Co więcej, angażuje Elżbietę do pomocy młodej dziewczynie, wymaga od niej tolerancji. Elżbieta nie sprzeciwia się i nie obwinia Zenona, stara się pomóc mężowi. Zenon nie odcina się od Justyny, stara się jej pomóc, lecz czyni to jedynie z obowiązku. Prosi swoją żonę, aby poszukała dobrej pracy dla Justyny, odwiedza ją, zapewnia opiekę medyczną. Zenon przekracza pewne granice, których naruszyć nie powinien (m.in. granicę moralną). Losy jego kończą się tragicznie: jako prezydent miasta zostaje zaatakowany i oślepiony przez Justynę, a w tydzień później popełnia samobójstwo. Klęska bohatera, którą obserwujemy w powieści, ma wymiar totalny i wszechogarniający: Zenon nie sprawdził się w żadnej ze swych życiowych ról – ani jako mąż, ani jako kochanek, wreszcie jako polityk. Nałkowska, poprzez prezentację złożonej postaci Zenona Ziembiewicza, jego subiektywnego poczucia moralności, ukazuje efekt porzucenia norm moralnych. Doprowadza to do tragedii zarówno człowieka jako jednostki, jak i tragedii innych ludzi. Porzucenie moralności świadczy również o odrzuceniu człowieczeństwa.

Psychologia to dziedzina, która wciąż odkrywa swoje tajemnice. Fascynowała także twórców literatury, o czym świadczą ukazane lektury. Pisarze skupili się przede wszystkim na motywacjach i wewnętrznych przeżyciach bohaterów opisując wydarzenia jako efekt wcześniejszych rozterek i wątpliwości. Pokazali jak wielopłaszczyznowa jest natura ludzka i jak wiele czynników wpływa na decyzje człowieka. Z pewnością portrety przywołanych są wyraziste. Postaci zmieniają się, przechodzą metamorfozy – wszystkie ulegają swoim fobiom lub kompleksom. Niektórzy poprzez to ponoszą klęskę, jak na przykład Ziembiewicz, inni uwiadamiają sobie, co jest rzeczywistym celem w ich życiu i dążą ku poprawie. Każda z tych procesów została pokazana z niezwykłą wnikliwością i umiejętnością opisu przeżyć wewnętrznych bohaterów. Myślę, że dzięki lekturze takich dzieł możemy dowiedzieć się więcej o sobie i o innych.

strona:    1    2    3    4    5  





Wizerunek Boga, świata i człowieka w literaturze. Przedstaw zagadnienie na podstawie dwóch wybranych epok literackich

Ocena:
20/20
Teza: Literackie wizerunki,Boga, świata oraz człowieka zmieniają się w renesansie i romantyzmie.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przejrzysta, napisana płynnym językiem. Zawiera analizę omawianych utworów poetyckich.

Motyw heroicznego sukcesu człowieka w literaturze różnych epok. Przedstaw na wybranych przykładach

Ocena:
20/20
Teza: Nietypowy sukces człowieka – heroizm w walce ze złem, cierpieniem, własnymi słabościami.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca dojrzała, oparta na dobrze dobranych lekturach.

Człowiek i jego zmaganie z losem. Przedstaw problem, odwołując się do wybranych utworów literackich

Ocena:
20/20
Teza: Zmagania z losem jako główny motor kształtowania światopoglądu i charakteru człowieka.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca wyczerpująco przedstawia zmagania człowieka z losem. Przejrzysta kompozycja, ciekawe wnioski.

Czyny ludzkie i ich moralne konsekwencje. Omów na przykładach wybranych utworów literackich

Ocena:
20/20
Teza: „Człowiek zbudowany jest z przeciwności, w tym całe jego dramatyczne bogactwo i urok” - Jalu Kurek

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w pełni odpowiada tematowi. Ciekawe przykłady literackie, dobry styl wypowiedzi.

Relacja między człowiekiem a Bogiem. Różne rozstrzygnięcia tego dylematu

Ocena:
20/20
Teza: W literaturze wszystkich epok bardzo wiele miejsca poświęcano zagadnieniu relacji między człowiekiem a Bogiem, które było analizowane z wielu stron zarówno w liryce, dramacie, jak i epice.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca oparta o czytelny plan. Przywołuje najważniejsze utwory, ukazując różnorodność postaw człowieka wobec boga.

Walka człowieka z przeciwnościami losu. Omów temat, odwołując się do wybranych dzieł literackich i filmowych

Ocena:
20/20
Teza: Różnorodność bohaterów literackich i filmowych, którym los nie oszczędził przykrych doświadczeń.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca świetnie napisana, oparta na niebanalnych przykładach filmowych. Pozostałe lektury przedstawione zostały poprawnie.

Jakiej wiedzy o człowieku dostarczyły ci poznane utwory literackie? Odpowiedz na podstawie wybranych przykładów z literatury XX wieku

Ocena:
20/20
Teza: Poszczególni pisarze odkrywają przed czytelnikiem ponadczasowe prawdy o człowieku i jego człowieczeństwie.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w interesujący sposób odkrywa literackie prawdy o człowieku. Bogata bibliografia.

Ludzie godni i nikczemni w literaturze. Scharakteryzuj postawy, odwołując się do wybranych przykładów z literatury

Ocena:
20/20
Teza: Mimo iż większość czytelników pragnie w życiu postępować tak jak godni bohaterowie, często intrygują i przyciągają ich złe postacie.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca zawiera ciekawe wnioski. Poprawny styl i sposób prowadzenia argumentacji.

Indywidualizm - wyraz dumy i wielkości człowieka, przejaw jego pychy, manifestacja inności... Oceń postawę wybranych bohaterów literackich różnych epok

Ocena:
20/20
Teza: Różne przyczyny indywidualizmu na podstawie losów wybranych bohaterów.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca wzorcowa, w pełni realizuje temat, odnosząc się do wszelkich rodzajów indywidualizmu.

Tragizm człowieka uwikłanego w swój czas historyczny. Omów temat na podstawie utworów wybranej epoki literackiej

Ocena:
20/20
Teza: W literaturze współczesnej ważnym tematem są przeżycia jednostki uwarunkowane określonym momentem dziejowym.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca dojrzała, zawierająca ważne wnioski. Przemyślana kompozycja i adekwatność w stosunku do tematu.

Jednostka wobec historii. Przedstaw zmagania się poszczególnych bohaterów z ich historycznym czasem

Ocena:
20/20
Teza: Jednostka wobec biegu dziejów może czuć się bezradna lub może próbować przeciwstawić się mu.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca ambitna, oparta na poprawnie dobranych lekturach.

Przedstaw i omów portret człowieka współczesnego, odwołując się do wybranych przykładów literackich

Ocena:
20/20
Teza: Współczesna literatura ukazuje zdecydowanie negatywny obraz jednostki ludzkiej.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca bardzo dojrzała i wielowątkowa.

Zanalizuj postawy człowieka w sytuacji ekstremalnej na przykładzie literatury obozowej

Ocena:
20/20
Teza: Na zmiany w zachowaniu i postawy w sytuacji ekstremalnej ma wpływ trwanie sytuacji stresogennej.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca wnikliwie i szczegółowo opisuje postawy człowieka w ekstremalnych sytuacjach. Poprawnie dobrana literatura obozowa, czytelny wstęp i zakończenie.

Pan i sługa w literaturze. Przedstaw różne realizacje tego motywu, odwołując się do wybranych utworów.

Ocena:
20/20
Teza: Pan i sługa mogą mieć różne oblicza, ale najważniejszą ich cechą jest wzajemna więź i wierność sługi.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przemyślana i dopracowana. Umiejętnie wyciągnięte wnioski.

Odkrywanie tajemnic ludzkiej psychiki w literaturze i sztuce okresu schyłku XIX i początku XX w. Przybliż temat, analizując wybrane dzieła.

Ocena:
20/20
Teza: Literatura i sztuka są zwierciadłem epoki, mogą odkrywać przed odbiorcą tajemnice ludzkiej psychiki. Bez wątpienia literatura i sztuka przełomu wieków XIX i XX skupiają w sobie dwa powyższe twierdzenia.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca dojrzała, oparta na nietuzinkowych lekturach. Przemyślana kompozycja i wnioski.

Człowiek w poszukiwaniu innych światów. Na podstawie wybranych tekstów literackich, malarskich i filmowych scharakteryzuj wykreowaną rzeczywistość i ukaż jej funkcje.

Ocena:
20/20
Teza: Ludzie od zarania dziejów wierzyli, że ich pobyt na ziemi nie jest jedyną i ostateczną formą egzystencji. Wierzyli, że jest gdzieś furtka prowadząca w nikomu nieznane, tajemnicze miejsca – inne światy.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w wyczerpujący sposób realizuje temat. Różnorodne przykłady. Ciekawa prezentacja multimedialna.

Człowiek kowalem swego losu. Na przykładzie wybranych bohaterów literackich rozważ słuszność tej tezy

Ocena:
20/20
Teza: Bohaterowie literaccy świadomie podejmują wybory życiowe lub są zdeterminowani czynnikami zewnętrznymi.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w pełni przemyślana. Ciekawy dobór przykładów, poprawna argumentacja.

Literatura wyrazem pesymistycznego, czy optymistycznego widzenia natury człowieka. Omów w oparciu o przykłady z różnych epok

Ocena:
20/20
Teza: W każdym człowieku znajdują się pokłady dobra, ale silne są także zasoby zła.

Ocena opisowa nauczyciela: Przemyślana prezentacja oparta na ciekawych przykładach. Trafne wnioski.

Ofiary własnych ambicji na przykładzie bohaterów różnych epok literackich. Omów, analizując wybrane utwory

Ocena:
20/20
Teza: Przedstawienie kreacji bohaterów literackich, którzy stali się ofiarami własnych ambicji.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca świadczy o samodzielnym myśleniu autora. Poprawna literatura i plan prezentacji.

Portret psychologiczny bohaterów. Omów na podstawie wybranych utworów

Ocena:
20/20
Teza: Psychologiczne portrety trojga bohaterów prozy XIX i XX wieku.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca świetnie charakteryzuje troje bohaterów literackich. Dojrzały wstęp oraz wnioski.

Jednostka wobec zbiorowości w ujęciu twórców dwóch wybranych epok. Rozważ problem na wybranych przykładach

Ocena:
20/20
Teza: Jednostki wyróżniające się na tle społeczeństwa w twórczości romantycznej i młodopolskiej.

Ocena opisowa nauczyciela: Obszerna praca ukazująca szczególne jednostki w społeczeństwie. poprawna bibliografia i plan prezentacji.

Społecznik a indywidualista. Wykaż różnice na podstawie wybranych lektur

Ocena:
20/20
Teza: Podstawowe różnice, które dzielą postawy społecznikowskie i indywidualistyczne.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w pełni realizuje temat pokazując złożoność problemu.

Wizja Boga, świata i losu człowieka w literaturze średniowiecznej. Omów na wybranych przykładach literackich

Ocena:
20/20
Teza: Przedstawienie wizji Boga, świata i losu człowieka w literaturze średniowiecznej.

Ocena opisowa nauczyciela: Szczegółowa i przemyślana prezentacja ukazująca bogactwo średniowiecznej świadomości.

Zachowanie człowieka w sytuacjach ekstremalnych. Przedstaw na wybranych przykładach literackich.

Ocena:
19/20
Teza: Nie jest możliwa obiektywna ocena zachowań człowieka w sytuacji zagrożenia życia. Gdy nasze podstawowe potrzeby fizjologiczne i psychiczne nie są zaspokojone nie potrafimy normalnie funkcjonować i odzywają się w nas instynkty zwierzęce.

Ocena opisowa nauczyciela: Temat potraktowany poważnie. Przytoczone argumenty udowadniają w pełni tezę.

Poszukiwanie przez bohaterów literackich prawdy o życiu i sobie samym. Przedstaw na podstawie wybranych lektur

Ocena:
19/20
Teza: Doświadczenia życiowe są siłą sprawczą wielkich zmian w życiu nie tylko w odniesieniu do postaci wykreowanych na kartach powieści, ale także do autorów poszczególnych dzieł.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przemyślana, dokładnie realizuje założenia tematu. Poprawny styl i język wypowiedzi.

W poszukiwaniu odpowiedzi na pytanie - jak żyć? Odwołaj się do wybranych utworów literackich

Ocena:
19/20
Teza: Literatura XIX i XX wieku dostarcza nam coraz więcej postaci walczących z przeciwnościami losu, zmagających się z samym sobą, rozdartych, „szukających własnego ja”.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przemyślana, doskonale łączy z sobą poszczególne lektury. Poprawny język.

Bohaterowie wierni swoim ideałom. Przedstaw na wybranych przykładach literackich

Ocena:
19/20
Teza: Patrząc na dorobek literacki twórców na przestrzeni epok, nie pozwala on na nadmierny optymizm, bowiem autorzy wskazują na szereg czynników, które raczej ograniczają jednostkę, nie pozwalając na indywidualizm i swobodny rozwój.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca świadczy o dojrzałości autora. Lekkość poruszania się po obszarze kultury. Ciekawe lektury.

Walka człowieka z samym sobą. Przedstaw na literackich przykładach

Ocena:
19/20
Teza: Twórcy literaccy w swych dziełach prócz fabuły poruszali wątki psychologiczne bohaterów. Poprzez zachowania postaci możemy dokonać oceny motywacji ich często kontrowersyjnych czynów.

Ocena opisowa nauczyciela: Mądra i przemyślana praca. Standardowe odwołania do literatury. Poprawna kompozycja.

Motyw człowieka upokorzonego. Omów zagadnienie, odwołując się do literatury różnych epok

Ocena:
19/20
Teza: W literaturze możemy odnaleźć różne oblicza upokorzenia człowieka.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca dobrze skonstruowana, odwołuje się do wielu przykładów.

Jednostka wobec zbiorowości. Rozważ problem, odwołując się do przykładów z dwóch różnych epok

Ocena:
19/20
Teza: Różne postrzeganie misji społecznych i narodowych przez bohaterów dwóch kontrastujących ze sobą epok – magicznego romantyzmu i racjonalnego pozytywizmu.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca odzwierciedla temat. Zawiera pełną bibliografię i plan pracy.

Koncepcja człowieka w literaturze średniowiecza i renesansie. Przeanalizuj na przykładzie wybranych tekstów wyżej wspomnianych epok

Ocena:
19/20
Teza: Odmienność pojmowania koncepcji człowieczeństwa w średniowieczu i renesansie.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w pełni odzwierciedla temat. Poprawna bibliografia i ramowy plan pracy.

Scharakteryzuj różne postawy człowieka w obliczu nieszczęścia. Odwołaj się do wybranych utworów

Ocena:
19/20
Teza: W literaturze często możemy odnaleźć jednostkowe reakcje człowieka na nieszczęście.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja w pełni poprawna - ciekawe i niejednorodne przykłady odbierania przez człowieka nieszczęścia.

Uprzedmiotowienie człowieka jako problem w literaturze. Omów i zinterpretuj zjawisko na wybranych utworach współczesnych

Ocena:
19/20
Teza: Sprowadzenia człowieka do przedmiotu na przykładzie literatury wojennej oraz „Kartoteki” Tadeusza Różewicza.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca porusza trudny i niejednoznaczny problem. Poprawna bibliografia i ramowy plan.

Synteza losu polskiego XIX wieku. Omów zagadnienie, odwołując się do wybranych utworów literackich

Ocena:
19/20
Teza: Cechy wspólne poszczególnych postaci, a typowy polski los bohatera XIX wieku.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca ukazuje bogactwo losów Polaków istniejących w XIX wieku na kartach literatury oraz udowadnia niemożliwość przedstawienia syntezy polskiego losu.

Jaki wpływ mają negatywne przeżycia na losy człowieka? Odpowiedz na pytanie na podstawie wybranych utworów literackich

Ocena:
18/20
Teza: Cierpienie jest nieodłącznym towarzyszem człowieka. Bohaterowie literaccy starają odnaleźć sens w jego przeżywaniu.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja poprawna, oryginalne lektury. Na uwagę zasługuje rozbudowana bibliografia i dobry styl wypowiedzi. Można pogłębić argumentację, aby zdobyć maksymalną liczbę punktów.

Rola doświadczeń życiowych w kształtowaniu człowieka. Przestaw na przykładzie wybranych utworów literackich i filmów

Ocena:
18/20
Teza: Drzewo nie smagane wiatrem, rzadko kiedy wyrasta na silne i zdrowe.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca poprawna. Ciekawa teza uargumentowana na przykładach literackich i filmowym.

Zawiłości psychiki ludzkiej ukazane w literaturze polskiej i obcej

Ocena:
18/20
Teza: Zarówno psychologia, jak i literatura próbują zgłębić psychikę człowieka. Jednak nigdy nie będzie poznana w pełni.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca szeroko opisuje temat. Kolejne argumenty dobrana poprawnie. Ciekawa literatura.

Błędne decyzje, niewłaściwe wybory. Omów jak pod ich wpływem zmieniło się życie bohaterów literackich

Ocena:
18/20
Teza: Bohaterowie utworów literackich stają przed wieloma dylematami. Często zdarza się tak, że dokonują niewłaściwych wyborów i nie zawsze są na tyle dojrzali aby ponieść ich konsekwencje.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w ciekawy sposób opisuje drogi różnych bohaterów literackich. Poprawna bibliografia i rozbudowany ramowy plan wypowiedzi.

Najciemniejsze oblicza człowieczeństwa. Przedstaw na wybranych utworach literackich.

Ocena:
17/20
Teza: Ciemne strony natury człowieka: podłość, chciwość, egoizm, okrucieństwo. Czasem te mroczne strony natury człowieka, zaczynają przewyższać dobre cechy.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca ciekawa, opisująca kilka z wielu negatywnych cech człowieka. Poprawna bibliografia.

Trudne decyzje bohaterów literackich. Pokaż na wybranych przykładach z różnych epok literackich

Ocena:
17/20
Teza: Bohaterowie literaccy stają przed traumatycznymi wyborami, czasem dużo cięższymi niż rzeczywiste życiowe problemy.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w pełni realizuje temat. Poprawny język i styl wypowiedzi.

Moralność człowieka poddana próbie. Przedstaw problem na wybranych przykładach.

Ocena:
16/20
Teza: We wszystkich utworach można znaleźć motyw moralności. Niekiedy bohaterowie stają przed wyborem i tylko od ich etycznego kodeksu zależy, jaką drogą pójdą.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przeciętna. Zawiera kilka usterek językowych. Teza poprawnie uargumentowana.

Kondycja ludzka ukazana w literaturze rożnych epok.

Ocena:
16/20
Teza: Literatura różnych epok ukazuje w sposób indywidualny postawy swych bohaterów, a poprzez to kondycję sobie współczesnych.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca zwięzła. Zawiera niezbędne argumenty do udowodnienia tezy. Poprawna bibliografia.