Pogotowie maturalne: Motywy literackie - Motyw śmierci


Literackie i malarskie sposoby heroizacji śmierci bohatera. Omów problem na wybranych przykładach

Śmierć jest zjawiskiem nieodłącznie towarzyszącym człowiekowi w jego codziennej życiowej drodze. Fakt, iż wszyscy jesteśmy śmiertelni i któregoś dnia każdemu z nas przyjdzie stanąć z nią twarzą w twarz jest oczywisty. Jako trudna do zdefiniowania, nieprzewidywalna i tak naprawdę do końca nieodkryta, śmierć od zamierzchłych czasów, do których sięga ludzka świadomość i cywilizacja intryguje człowieka i skłania do refleksji nad jej istotą. Różnorodne sposoby pojmowania motywu śmierci i sposobu umierania, ściśle uzależnione od uwarunkowań historycznych, światopoglądowych i epokowych. Jednym z rodzajów śmierci jest śmierć heroiczna. Jej wizerunki często odnajdziemy w słowach pisarzy i poetów, a także na obrazach malarskich. Heroizacja śmierci bohaterów najczęściej służyła zachowaniu pamięci i oddaniu hołdu nieprzeciętnym jednostkom. W swej prezentacji ukażę, jakie sposoby wykorzystywali artyści w swej twórczości w celu uwznioślenia śmierci wybranych postaci.

W średniowieczu rozwinął się gatunek chansone de geste, czyli opowieści o czynach wybitnych bohaterów. Jak można się spodziewać byli to najczęściej mężni rycerze, którzy potrafili zarówno godnie żyć, jak i godnie umierać. Ujęcie ostatnich chwil wielkiego hrabiego Rolanda, konającego w na polu bitwy w wąwozie Ronceval, wykreowane zostało za sprawą zastosowania heroizacji i sakralizacji wydarzeń. To właśnie za jego sprawą ujawnia się i krystalizuje w osobie Rolanda portret człowieka, umierającego śmiercią idealnego rycerza średniowiecznego. Rezygnuje on z wzywania posiłków, decydując się na podjecie samotnej, nierównej walki, świadomy rychłej śmierci - w imię honoru. W obliczu nieuchronnego końca często odwołuje się do Boga poprzez modlitwę za swoich towarzyszy oraz za własną duszę. Ranny Roland wspina się na wzgórze i kładzie się w pobliżu sosny. Miejsce nie jest przypadkowe - wzgórze przypomina Golgotę, zaś drzewo symbolizuje Krzyż Chrystusa. Rycerz próbuje wyszczerbić swój miecz, a gdy to się nie udaje, chroni go własnym ciałem, by nie trafił w ręce wroga. W chwili śmierci dokonuje rachunku sumienia, żałując za swe winy i powierzając swoją duszę Stwórcy, dokonuje symbolicznego gestu wasalnego unosząc ku niebu swą rękawicę – oddaje tym samym Bogu swoje życie jako lenno. Jawi się zatem jako człowiek głęboko wierzący, zwłaszcza iż w imię swojej wiary walczy z poganami. Postawa Rolanda zostaje dodatkowo uświęcona poprzez wizję aniołów zabierających jego duszę do nieba w chwilę po śmierci. Rycerz odznacza się niebywałym męstwem – konając, ostatkiem sił powala jeszcze saraceńskiego przeciwnika. Jest dozgonnie oddany Francji, ku której w chwili śmierci zwraca twarz. Każdy szczegół umierania Rolanda został w utworze nacechowany niemalże symbolicznie, czyniąc tym samym portret wyodrębnionego z tła bohatera doskonałą i pełną realizacją założeń rycerskiego umierania. Tworzy ono niedościgniony ideał, do którego dążyć winni wszyscy inni. Roland oddaje bowiem życie na polu walki, z honorem, za ojczyznę, władcę, religię i współtowarzyszy. Takie ujęcie sposobu umierania, podobnie jak i śmierć prowadząca do świętości stanowi stały topos literatury.

Obrazem, który utrwala topos heroicznej śmierci jest dzieło hiszpańskiego malarza Francisco Goi zatytułowany Rozstrzelanie powstańców madryckich 3 maja 1808 roku. Został namalowany w roku 1814 po zakończeniu okupacji francuskiej w Hiszpanii i dojściu do władzy Ferdynanda VII. Malowidło to jest jednym z lepiej znanych płócien tego artysty. Obraz przedstawia egzekucję powstańców, którzy dostali się w niewolę francuską. Kompozycja obrazu jest bardzo dynamiczna. Z prawej strony płótna ukazani są żołnierze – anonimowi oprawcy z bronią wycelowaną prosto w jeńców. Po lewej widzimy powstańców. Są załamani, błagają o litość. Wśród nich widzimy zakonnika, prawdopodobnie franciszkanina, ale także zwykłych ludzi – ojców, mężów, synów. Wszystkim im pisana jest śmierć. Jednak nasza uwaga od początku skupia się na jednej postaci. To mężczyzna w białej koszuli, który stał się pewnego rodzaju symbolem przegranej walki o wolność cierpiącej ojczyzny. Walki przegranej, ale godnie i honorowo. Jego rozłożone ręce „mówią”: strzelajcie, nie boję się was, jestem jednym z wielu, którzy poniosą śmierć. Z bielą koszuli powstańca, która symbolizuje niewinność, kontrastuje plama krwi rozlana u jego stóp. Obraz ten pozbawiony jest heroizacji. Nie ma tu miejsca na wymuskane, pełne siły i powagi posągowe postaci. Są za to zwykli ludzie, gotowi oddać swe życie za sprawę, w którą wierzą, która jest dla nich cenniejsza niż życie. Jednak ich śmierć nosi wiele cech heroizmu. Gest, w którym powstaniec unosi ręce jest także kojarzony z męką ukrzyżowanego Chrystusa. Powstaniec, podobnie jak Jezus, oddaje bowiem życie za tysiące ludzi, którzy żyją w niewoli.

W czasie zaborów Polacy często wykazywali się męstwem i heroicznymi czynami. Czasem ich waleczna postawa prowadziła do tragicznej śmierci. Na temat okoliczności śmierci księcia Józefa Poniatowskiego w nurtach Elstery krążyło wiele legend i tyleż samo przedstawiano wersji tego zdarzenia. Po przegranej przez Napoleona bitwie narodów pod Lipskiem w 1813 roku książę organizował ostatnie próby obrony, podczas których został parokrotnie ranny. Zdołał przekroczyć rzekę Pleisse i - choć utonął pod nim koń - na apele przybocznych, aby się poddał, odpowiadał odmownie. Poniatowski wykonywał swój ostatni rozkaz - osłonę odwrotu armii francuskiej. Mając za sobą przedwcześnie wysadzony most na Elsterze, znowu ciężko raniony, rzucił się z koniem do wezbranej rzeki, został ostrzelany i zginął. Moment ten utrwalił na swoim płótnie wybitny polski malarz historyczny January Suchodolski. Na pierwszym planie widzimy siedzącego na białym koniu księcia Poniatowskiego. Po lewej stronie obrazu można zauważyć atakują oddziały polsko-francuskie wojsko wroga. Po prawej zaś płynie rzeka Elstera. Nacierające oddziały spychają walczących w nurt rzeki. Mimo iż wydaje się, że koń polskiego dowódcy runie zaraz w głębiny rzeki – bohater jest zwrócony w stronę wroga. Obraz cechuje niezwykła dynamika, postać Poniatowskiego, a także rozgrywających się wokół potyczek miedzy poszczególnymi żołnierzami została uchwycona niczym na fotograficznej kliszy. Zaskakuje tez bogactwo szczegółów – między innymi stroju walczącego Polka. W rzeczywistości ubrany był on w szary, polowy mundur, jednak artysta w chwili śmierci pragnął go ukazać w pełnym majestacie. O świadomej heroizacji może świadczyć fakt, że jedna z wersji o śmierci księcia głosi, że w chwili utonięcia w wodach Elstery był on kompletnie pijany. Malarz pragnął jednak oddać hołd męstwu i niezłomnej postawie walczącego, dlatego na obrazie ukazany został jako heroiczny bohater.

W okresie romantyzmu artyści ukazywali śmierć wielkich bohaterów narodowych. Chcieli w ten sposób pokazać, że postawa patriotyczna to nie tylko życie polegające na walce z wrogiem, ale tez godna śmierć, która stanowi uwieńczenie bohaterskiego życia. Bohaterowie tacy jak Ordon, Sowiński, Emilia Plater zostali ukazani jako przykłady prawdziwych patriotów, walczących o wolność i niepodległość ojczyzny, godnie oddających życie za sprawę, w którą wierzyli. Wiersz Juliusza Słowackiego „Sowiński na okopach Woli” jest, tak jak „Reduta Ordona” Mickiewicza, obrazem bohaterskiej śmierci walczącego w czasie powstania listopadowego powstańca. Sowiński, stary generał z drewnianą nogą, walczył nie tylko w powstaniu listopadowym, ale też w kościuszkowskim oraz kampanii napoleońskiej skierowanej przeciw Moskwie. Ostatnią bitwę w swoim życiu stoczył w starym kościółku na Woli, gdzie dzielnie bronił się szpadą oparty o ołtarz. Słowacki w swoim utworze ukazał stereotyp patrioty powstały po upadku powstania.

Scena ukazana w kościele to przede wszystkim obraz wielkiej odwagi, jaką wykazał się stary generał. Żołnierz wsławił się w czasie wielu walk i nawet atakujący go żołnierze darzyli go wielkim szacunkiem. Podczas ostatniej walki staruszka klękają przed nim i proszą, aby się poddał. Nie chcą z nim walczyć, nie chcą go zabić. Jednak generał o drewnianej nodze nie poddał się i mimo zmęczenia i osłabienia oraz ze świadomością, że bierze udział w bitwie z góry skazanej na klęskę stawił czoła wrogom. Dla żołnierza, który wziął udział w wielu bitwach o wolność najważniejszy był honor, ważniejszy nawet od życia. Postanowił bronić ojczyzny do końca i nikt nie był w stanie przekonać go, aby się poddał. Mówił nawet do przeciwników, że gdyby był ostatnim Polakiem to i tak by walczył z równie wielką odwagą i zacięciem.

Staruszek wspomina jak drewniana noga utrudniała mu poruszanie, a dzieci się z niej śmiały, ale w tej chwili, kiedy wielu uciekło, zmusiła go do stawienia czoła moskiewskim żołnierzom. Tym samy wyraża pogardę dla tchórzostwa i ucieczki. Po długiej przemowie starego wojownika rozpoczyna się walka. Sam jeden, wsparty na drewnianej nodze i podpierając się o ołtarz, walczył z wieloma żołnierzami. Jeden z nich w końcu przebił jego pierś i zakończył bohaterski żywot generała Sowińskiego.
„I szpadą się jako fechmistrz
Opędzał przed bagnetami;
Aż go jeden żołnierz stary
Uderzył w piersi i przebił...
Opartego na ołtarzu
I na tej nodze drewnianej.”
Poprzez postać Sowińskiego Słowacki ukazał cechy prawdziwego patrioty oraz najchwalebniejsze zakończenie życia Polaka.

W polskiej literaturze bardzo często występują narodowi bohaterowie, którzy nie cofają się przed oddaniem życia za ojczyznę. W okresie zaborów przywoływanie bohaterskich czynów z przeszłości często służyło „pokrzepieniu serc”. Postacią, która z pewnością było godnym wzorem do naśladowania okazał się Michał Wołodyjowski, którego losy i heroiczną śmierć możemy poznać dzięki lekturze trzeciej części trylogii Henryka Sienkiewicza. Powieść opisuje zaciętą wojnę z Turcją w XVI wieku. Jednym z wielu dzielnych dowódców jest pan Wołodyjowski, nazywany małym rycerzem, a po śmierci „Kamienieckim Hektorem” - już sama nazwa, przyrównująca polskiego rycerza do bohatera antycznego świadczy o jego niezwykłości. Największym czynem Wołodyjowskiego była obrona Kamieńca przed Turkami i Tatarami. Kiedy pod kamienieckim zamkiem z oddziałami stanął sam wezyr sytuacja Polaków pogorszyła się. Michał w chmurze dymu dwoił się i troił, walczył na murach, jego zapał udzielał się pozostałym i podtrzymywał wiarę w zwycięstwo. Niestety, przewaga wroga była znacząca. Mały rycerz dostał rozkaz wyprowadzenia z zamku wojska i wywieszenia białej chorągwi. Nie uczynił tego jednak – przecież ślubował bronić zamku do końca. Gdy dowiedział się, że Kamieniec i Podole zostały oddane sułtanowi poczekał, aż wojsko opuści zamek, a następnie podpalił miny w prochowni, by zamek nie wpadł w ręce wroga. Wraz z budowlą, która wyleciała w powietrze, zginął także Michał, „Hektor Kamieniecki, pierwszy żołnierz Rzeczypospolitej”. Jego heroiczna śmierć jest najlepszym dowodem całkowitego poświęcenia się sprawie, oddania Ojczyźnie, odwagi oraz troski o los innych. Przypomnijmy, że przed wysadzeniem prochowni Michał zadbał o tym, aby zarówno Ketling, jak i pozostali polscy żołnierze, opuścili zamek, by nikomu nic się nie stało. Oddanie życia przez Wołodyjowskiego było aktem heroicznym i wzruszającym, na który nie odważyłby się chyba żaden inny bohater Trylogii.

Z zupełnie innym ujęciem ujęciem motywu heroicznej śmierci spotykamy się w utworach poświęconych II wojnie światowej. W utworze „Zdążyć przed Panem Bogiem” Hanny Krall, ukazane zostały autentyczne doświadczenia i losy Żydów związane z pobytem w warszawskim getcie, wybuchem i przebiegiem powstaniem. Losy przedstawionych tu ludzi były niezwykle zróżnicowane, jednak wiązały się zawsze z wyborami pomiędzy życiem a wszechobecną śmiercią. Była ona nieludzka i upadlająca, jako wynik zbiorowych mordów, jednostkowych zabójstw, wycieńczenia, głodu czy chorób. W rzeczywistości, w której egzystencja ludzka nie miała żadnej wartości było o nią nadzwyczaj łatwo. Ludzie mieli okazję na co dzień oglądać jej straszliwe obrazy. Stała się ona wręcz przeznaczeniem uwięzionych i ich jedyną ucieczką przez utratą resztek człowieczeństwa, dlatego wielu decydowało się na samobójstwo. Żydzi zorganizowali powstanie, nie po to, by w nim zwyciężyć, gdyż świadomi byli oczywistej klęski. Postanowili w ten sposób zawalczyć o jedyną rzecz, dzięki której ocalić mogli resztki swoich ludzkich praw i godności, którą było decydowanie o własnym końcu i godnej śmierci z karabinem w ręku czy poprzez samobójstwo, nie zaś w komorach gazowych, w poniżeniu, milczeniu i bezradności. W czasie akcji likwidacyjnej chodziło już tylko o „wybór sposobu umierania”, estetykę śmierci. Jest to także jeden z powodów wybuchu powstania, które ze względów organizacyjnych, skazane było na przegraną: „Chodziło przecież o to, aby nie dać się zarżnąć, kiedy po nas z kolei przyszli.” - mówi Edelman. Powstańcy sami zatem wybrali heroiczną śmierć i jej kształt, nie czekając na nią, chcąc tym samym uczynić moment jej przyjścia mniej tragicznym, w pewnym sensie kontrolować ją.

Mimo iż jest wiele sposobów przedstawiania toposu heroicznej śmierci sam fakt umierania w imię wyższych wartości czy idei. Możemy wskazać kilka wspólnych cech, które łączą przedstawione utwory mówiące zarówno o wybitnych postaciach – jak Roland czy Poniatowski, jak i zwykłych ludziach, którzy jednak w obliczu śmierci nie stchórzyli. Przedstawione postacie cechuje na pewno niebywała odwaga, wszyscy są świadomi nadchodzącego końca, jednak nie próbują szukać ucieczki. Wręcz przeciwnie, z godnością stają na przeciw tej ostatniej, nieuchronnej chwili. Niezależnie, czy umrą z rąk wroga, jak Roland, Sowiński czy powstańcy w getcie, czy też sami umierając przyczynia się do porażki przeciwnika. Dzięki literaturze pamięć o ludziach, którzy poświęcili się w imię obrony ojczyzny, wyznawanych ideałów czy też „wyboru sposobu umierania” nigdy nie zginie. W dzisiejszych czasach trudno brać bezpośredni przykład z przedstawionych przeze mnie bohaterów. Ich poświęcenie można jednak zrozumieć w szerszym kontekście, jako wierność wyznawanym przez siebie ideałom, wartościom, ideom nawet w momentach, gdy są one zagrożone. Z pewnością przywołane postaci zasługują na nasz szacunek. Wybór bohaterskiej śmierci wymaga niemałej odwagi i poświęcenia, dlatego do dziś zasługuje na szacunek.

strona:    1    2    3    4    5  





Bo życie kruche jest... Motyw cierpienia i śmierci na podstawie wybranych utworów literackich i dzieł sztuki

Ocena:
20/20
Teza: Bohaterowie literaccy często staja w obliczu śmierci i cierpienia. Zjawiska te są wielowymiarowe i często nieuniknione.

Ocena opisowa nauczyciela: Temat trudny. Bardzo dobrze przeprowadzona argumentacja broni tezę prezentacji. Ciekawe wnioski uzupełniają całość. Brawo!

Symbol jako sposób nazywania niewyrażalnego. Interpretując wybrane utwory literackie i dzieła malarskie, określ rolę symbolu w komunikacji artystycznej

Ocena:
20/20
Teza: Śmierć, szczególnie u twórców modernistycznych ma często znaczenie symboliczne, jest nośnikiem pewnych głębszych przemyśleń i przeżyć autora

Ocena opisowa nauczyciela: Autor w umiejętny sposób porusza się po świecie literatury i sztuki. Na uwagę zasługuje bogata bibliografia.

Różne sposoby ukazywania śmierci i umierania w literaturze i malarstwie renesansu oraz przełomu XIX i XX wieku

Ocena:
20/20
Teza: Motyw życia i śmierci towarzyszy ludzkości od początku jej istnienia poprzez wszystkie epoki literackie i artystyczne.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca dojrzała, bardzo przejrzysta. Kolejne argumenty przedstawione są logicznie. Dobre wprowadzenie do tematu i wnioski.

Motyw śmierci w literaturze i sztukach plastycznych. Omów zagadnienie, odwołując się do wybranych dzieł

Ocena:
20/20
Teza: W zależności od epoki historycznej, kultury, światopoglądu i głoszonych idei człowiek próbował oswajać śmierć, pojąć jej zagadkę.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca bardzo obszerna i szczegółowa. Temat wnikliwie zanalizowany.

Śmierć jako motyw w literaturze i sztuce. Przeanalizuj zagadnienie na wybranych przykładach

Ocena:
20/20
Teza: Artyści, próbując przybliżyć innym tajemnicę śmierci, przedstawiali w swoich dziełach własne wyobrażenia umierania i życia pośmiertnego.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca bogata w różne wizje śmierci. Rozbudowana bibliografia, płynna i poprawna wypowiedź. Ciekawe ilustracje.

Analizując wybrane utwory literackie, omów funkcje śmierci i zła w baśniach, bajkach i mitach

Ocena:
20/20
Teza: Zło i śmierć podstawowymi elementami baśniowego, bajkowego i mitycznego świata.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w pełni realizuje temat. Ciekawe przykłady literatury podmiotowej, przemyślana kompozycja.

Danse macabre - motyw śmierci w literaturze i sztuce

Ocena:
20/20
Teza: Taniec śmierci odzwierciedla wszechobecność śmierci, która wszystkich ludzi traktuje tak samo.

Ocena opisowa nauczyciela: Motyw bardzo poprawnie opracowany. Zawiera zarówno literackie, jak i plastyczne przykłady. Dobra bibliografia i plan prezentacji.

Czekając na śmierć, czyli jak i w czym odnaleźć sens życia kiedy brak już nadziei. Rozwiń temat w oparciu o wybrane utwory z różnych epok

Ocena:
20/20
Teza: Autorzy każdej epoki przedstawiali ludzi oczekujących na śmierć, świadomych jej nieuchronnego nadejścia.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca zawiera wszelkie niezbędne argumenty. Poprawna konstrukcja, ciekawy tok myślenia.

Ars moriendi - wielcy bohaterowie literaccy wobec śmierci. Zaprezentuj ich postawy i autorskie sposoby kreacji analizując wybrane dzieła

Ocena:
20/20
Teza: Główne utwory związane z ars moriendi powstały w średniowieczu, jednak i w późniejszej literaturze możemy odnaleźć przykłady godnej śmierci.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca wykorzystuje dostępne argumenty. Poprawna stylistyka, logiczna spójność.

Przedstaw funkcjonowanie motywu śmierci w literaturze i sztuce średniowiecza i baroku

Ocena:
20/20
Teza: Charakterystyka obrazów śmierci w średniowieczu i barok

Ocena opisowa nauczyciela: Praca szczegółowa, zawiera wiele ciekawych przykładów z literatury i sztuki. Poprawna kompozycja, teza i wnioski.

Człowiek wobec śmierci w literaturze i sztuce. Przedstaw zagadnienia na wybranych przykładach

Ocena:
20/20
Teza: Artyści często wykorzystywali motyw śmierci, by ukazać swój stosunek do niej lub stosunek swego pokolenia.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca zawiera wiele interesujących przykładów. Poprawna bibliografia i plan.

Miłość i śmierć w wybranych utworach literackich i w sztuce

Ocena:
20/20
Teza: Miłość i śmierć w literaturze i kulturze – popularność omawianych motywów.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja w pełni realizuje temat. Ciekawe przykłady oraz wnioski.

Literackie i malarskie sposoby heroizacji śmierci bohatera. Omów problem na wybranych przykładach

Ocena:
20/20
Teza: Heroizacja śmierci bohaterów najczęściej służyła zachowaniu pamięci i oddaniu hołdu nieprzeciętnym jednostkom.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca ciekawa, oparta na przykładach z różnych epok literackich.

Przedstaw motyw poświęcenia życia w literaturze. Scharakteryzuj problem, analizując przykłady literackie z różnych epok

Ocena:
20/20
Teza: Ukazanie wyjątkowych postaci, które w imię szczytnej idei poświęciły własne życie.

Ocena opisowa nauczyciela: Temat ciekawie przedstawiony. Oparty na lekturach z różnych epok.

Wesela i pogrzeby w literaturze polskiej. Omów różnorodne ujęcia motywów, odwołując się do wybranych przykładów

Ocena:
20/20
Teza: Motyw wesela i pogrzebu w twórczości pisarzy polskich różnych epok.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja w pełni wyczerpuje temat - opisuje dwa wesela i dwie ceremonie pogrzebowe.

Przedstaw różne wyobrażenia ludzi dotyczące śmierci w oparciu o wybrane dzieła literackie

Ocena:
20/20
Teza: a) Uniwersalność i tajemniczość tematu śmierci widziana oczami twórców literatury.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja wnikliwie przedstawia wybrane utwory. Poprawny styl i kompozycja.

Motyw śmierci w literaturze i sztuce romantyzmu i Młodej Polski. Omów na wybranych przykładach.

Ocena:
20/20
Teza: Zaprezentowanie funkcjonowania motywu śmierci w literaturze i sztuce romantyzmu i Młodej Polski.

Ocena opisowa nauczyciela: Bogata bibliografia i szczegółowy plan prezentacji.

Przedstaw rolę motywu śmierci w wybranych utworach literackich

Ocena:
20/20
Teza: Pisarze i poeci w zależności od roli, jaką przypisywali motywowi śmierci opisywali różnorodne jej oblicza.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja przemyślana, pokazuje różnorodne wizje śmierci służące różnym celom autorskim.

In hora mortis. W jaki sposób poeci opisywali swoje przeżycia związane ze śmiercią ważnych dla nich osób?

Ocena:
20/20
Teza: Artyści przeżywając śmierć ważnych dla nich osób swoje refleksje przekazywali za pomocą języka poezji.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja w pełni realizuje temat. Mówi o poetyckich obrazach "godziny śmierci" w różnych epokach.

Wykorzystanie motywu śmierci w utworach literackich i malarskich XIX i XX wieku Omów, analizując wybrane dzieła

Ocena:
19/20
Teza: Literatura odbiega od przedstawiania śmierci wyłącznie w biologicznym wymiarze, nadając jej określony sens.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca logiczna, zawierająca bogatą literaturę podmiotową i przedmiotową. Wiele argumentów na udowodnienie tezy.

Motyw śmierci w literaturze i malarstwie. Omów na wybranych przykładach

Ocena:
19/20
Teza: Temat śmierci jest ciągle aktualny i fascynuje wielu artystów, dlatego też powstało mnóstwo dzieł poruszających tę kwestię.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca napisana dobrym stylem. W pełni realizuje temat.

Obraz śmierci w malarstwie i literaturze. Omów na wybranych przykładach

Ocena:
19/20
Teza: Myśl o śmierci towarzyszyła człowiekowi praktycznie od zawsze. Istnieją na to dowody w poezji, prozie, dramacie czy sztukach pięknych.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca napisana płynnym językiem. Ciekawe przykłady z malarstwa. Logiczna i przejrzysta kompozycja.

Motyw samobójstwa w literaturze. Przedstaw na wybranych przykładach pochodzących z różnych epok

Ocena:
19/20
Teza: W literaturze akt samobójstwa jest najczęściej potępiany i nie prowadzi do niczego pozytywnego.

Ocena opisowa nauczyciela: Temat zwięźle ukazany. Poszczególne argumenty sformułowane poprawnie. Jasne wnioski. Właściwy plan i bibliografia.

Śmierć i umieranie w literaturze dawnej oraz współczesnej. Omów na podstawie dwóch epok

Ocena:
19/20
Teza: Różnorodność sposobów ujęcia motywu śmierci i umierania jest ściśle uzależniona od okoliczności historycznych, światopoglądowych i epokowych.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca dojrzała, wnikliwie analizuje temat. Poprawnie dobrana literatura.

Motyw śmierci w literaturze. Dokonaj analizy wybranych utworów z różnych epok

Ocena:
19/20
Teza: Artyści, próbując przybliżyć innym tajemnicę śmierci przedstawiali w swoich dziełach własne wyobrażenia umierania i życia pośmiertnego.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca szeroko ukazuje motyw śmierci w literaturze. Szczegółowa bibliografia i plan pracy.

Przedstaw różne wyobrażenia ludzi dotyczące śmierci w oparciu o wybrane dzieła literackie

Ocena:
19/20
Teza: Przez wieki w literaturze śmierć przybierała różnorodne obrazy.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca na kilku przykładach pokazuje jak artyści przedstawiali śmierć. Poprawna bibliografia i język wypowiedzi.

Scharakteryzuj różne ujęcia motywu śmierci w literaturze i określ ich funkcje

Ocena:
19/20
Teza: Artyści odmiennie przedstawiali motyw śmierci w literaturze w zależności od funkcji jaką miał pełnić.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca pokazując różne ujęcia śmierci uwzględnia ich funkcję. Poprawny język, rozbudowana bibliografia i plan pracy.

Sposoby ukazywania bohaterskiej śmierci w literaturze. Scharakteryzuj je na podstawie wybranych utworów różnych epok literackich.

Ocena:
19/20
Teza: Mimo iż istota śmierci jest niezmienna, odmienne są sposoby prezentacji bohaterskiej śmierci w literaturze rożnych epok.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca poprawna, bogata bibliografia.

Sceny śmierci w literaturze. Porównaj i omów ich funkcje w wybranych dziełach

Ocena:
19/20
Teza: Aby „oswoić” śmierć poszczególni twórcy próbowali przedstawić różnorodne sceny śmierci.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca zawiera wszystkie niezbędne elementy. Poprawny plan pracy oraz bibliografia.

Obraz śmierci w sztuce średniowiecza. Omów na wybranych przykładach

Ocena:
19/20
Teza: Wyobrażenia śmierci w średniowieczu miały przede wszystkim charakter dydaktyczny – przypominały o kruchości ludzkiego żywota i zachowaniu pokory wobec Stwórcy.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca ciekawa, ukazuje różnorodność wizerunków śmierci. Poprawna bibliografia.

Motyw śmierci i czasów ostatecznych w literaturze, sztuce i muzyce. Omów, analizując wybrane przykłady

Ocena:
19/20
Teza: Motyw śmierć i czasów ostatecznych ukazywany jest na obraz i podobieństwo wyobrażeń ludzi żyjących w danej epoce.

Ocena opisowa nauczyciela: Zwięzła praca w pełni realizująca temat.

Topos śmierci heroicznej w literaturze. Przedstaw jego źródła i udowodnij jego popularność w epoce romantyzmu i literaturze współczesnej

Ocena:
19/20
Teza: Popularność motywu śmierci heroicznej w romantyzmie i czasach współczesnych.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja w pełni poprawna, właściwy dobór lektur i ciekawe wnioski.

Motyw miłości i śmierci. Przedstaw na wybranych przykładach literackich

Ocena:
18/20
Teza: Miłość i śmierć w literaturze to nierozerwalne uczucia.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca na odpowiednio dobranych przykładach literackich ilustruje postawioną tezę. Poprawna bibliografia.

Bohaterska śmierć w literaturze. Przedstaw na wybranych przykładach literackich

Ocena:
18/20
Teza: W romantyzmie twórcy ukazywali śmierć bohaterów w celu ukazania właściwej postawy patriotycznej, jednak sposoby przedstawiania zgonu bohatera były różne.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca poprawna, napisana dobrym językiem. Teza poprawnie uargumentowana.

Różne ujęcia śmierci w literaturze i sztuce. Omów na wybranych przykładach

Ocena:
18/20
Teza: Pomimo licznych prób ukazania śmierci w literaturze i sztuce wciąż pozostaje ona tajemnicą.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca poprawnie realizuje temat. Dobry język i styl wypowiedzi.

Samobójstwo jako temat utworów literackich różnych epok

Ocena:
18/20
Teza: Ucieczka przed realnym życiem, zagubienie w świecie wartości oraz niedojrzałość i nieodpowiedzialność jako źródła decyzji samobójczej wybranych bohaterów literackich.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca świetnie realizuje temat. Ciekawa kompozycja pracy.

Motyw umierania ukazany w literaturze. Omów na wybranych przykładach

Ocena:
18/20
Teza: W literaturze problem śmierci jest podejmowany niezwykle często.

Ocena opisowa nauczyciela: Poprawna i przejrzysta praca. Ciekawa prezentacja pps.

Śmierć w literaturze różnych epok

Ocena:
18/20
Teza: Śmierć to jeden z najczęściej pojawiających się motywów w literaturze.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca bardzo zwięzła. Poprawna forma wypowiedzi i przytoczone argumenty.

Człowiek wobec śmierci w poznanych utworach literackich różnych epok. Przedstaw na wybranych przykładach

Ocena:
18/20
Teza: Wizerunek śmierci zmieniał się w zależności od czasu, w którym poruszano ten temat.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przeciętna. Dobra argumentacja. Poprawny język i styl wypowiedzi.

Motyw śmierci heroicznej w wybranych utworach

Ocena:
18/20
Teza: Literatura wskazuje bohaterów, którzy poświęcając swoje życie w dobrej sprawie, ukazali swe męstwo i odwagę.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja poprawna, analizuje podstawowe utwory dotyczące heroicznej śmierci.

Stosunek człowieka do śmierci. Przedstaw problem, opierając się na wybranych lekturach

Ocena:
17/20
Teza: Obraz śmierci w literaturze ukształtowany jest na obraz i podobieństwo ludzkich wyobrażeń danej epoki.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca poprawna i przejrzysta. Śmierć została przedstawiona wieloaspektowo, na przykładzie lektur z różnych epok.

Funkcje motywu śmierci w literaturze i sztuce. Przedstaw na podstawie wybranych utworów

Ocena:
17/20
Teza: Śmierć jest zjawiskiem ponadczasowym, które na przestrzeni epok literackich zmienia swój wizerunek.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przeciętna. Poprawna bibliografia i plan wypowiedzi.

Wizerunek śmierci w utworach literackich i malarstwie. Zaprezentuj odwołując się do wybranych przykładów

Ocena:
17/20
Teza: We wszystkich epokach niemal każdy twórca podejmował temat śmierci.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca poprawna, a temat przedstawiony na wielu przykładach.

Miłość, samotność i śmierć w literaturze. Przedstaw temat, odwołując się do wybranych przykładów

Ocena:
17/20
Teza: Zróżnicowanie kreacji miłości, śmierci i samotności na przestrzeni wieków.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przeciętna i tendencyjna. Poprawna bibliografia.