Pogotowie maturalne: Motywy literackie - Motyw wojny


Wpływ wojny na psychikę człowieka. Omów temat na wybranych przykładach

Dopóki na ziemi żyją ludzie, dopóty będą istniały wojny – powiedział kiedyś Albert Einstein. Z przykrością trzeba przyznać mu rację. Od tysięcy lat walka o honor, ziemię, majątki, racje i władzę pustoszyła świat i zbierała ogromne żniwo w postaci ludzkich istnień. W czasie II wojny światowej panowało okrutnie szczere, potoczne powiedzenie, iż przemoc to zdolność zamieniania człowieka w zwłoki. Dlaczego żołnierze wychodzą na front, strzelają do zupełnie obcych sobie ludzi, mając jednocześnie świadomość, iż w każdej chwili sami mogą spotkać się z kulą śmierci? Co powoduje, że zamiast wycofać się z tego śmiertelnego cyrku, brną dalej i głębiej? Jakie czynniki kierują ich psychiką i jakie zachodzą w niej zmiany? Jakie ma to konsekwencje na ich późniejsze życie? Co czują ich bliscy? Na te wszystkie pytania postaram się odpowiedzieć w swojej prezentacji.

Podawanie nazwisk każdego bohatera nie byłoby praktyczne, gdyż jest ich zbyt wielu. Wobec tego wątki zaczerpnięte z książki Seppa Allerbergera pt. Snajper na froncie wschodnim oznaczone będą słowem snajper. Jest to zbiór wspomnień jednego z najlepszych snajperów niemieckich, miał on na koncie ponad trzystu ludzkich istnień. Historie zawarte w Kompanii braci autorstwa Stephena Ambrose’a nazywane będą historiami braci, jest to książka opisująca dzieje kompanii spadochronowej, cieszącej się wielkim uznaniem i chwałą. Z kolei elementy znajdujące się w książce Williama Whartona W księżycową jasną noc, oznaczone będą skrótem myślowym – historie z Whartona.

Niemiecki filozof i psycholog Erich Fromm w swoim eseju pt. Wojna w człowieku wysuwa teorię, wedle której ludzie są wilkami w skórach owiec. Większość z nas posiada w sobie cechy nekrofila i biofila. Ten pierwszy jest człowiekiem kochającym śmierć, ten drugi miłuje życie. Kwestia niebezpieczeństwa wynikającego z takich, a nie innych proporcji tych postaw, zależy od świadomości danej osoby o swojej skłonności do ukochania śmierci. Niestety nekrofilia w relatywnie przystępnych okolicznościach wzrasta. Tendencja ta kwitnie, niczym ziarno, które w korzystnych warunkach – na przykład przy odpowiedniej temperaturze i wilgotności – rozwija swe pąki. Ludzie znieczulają swoje serca, działają w ten sposób, aby ich fascynacja śmiercią była logiczną i racjonalną odpowiedzią na to, czego doświadczają. O takim zjawisku opowiada w swojej autobiografii Sepp Allerberger – niemiecki snajper walczący w czasie II wojny światowej. W wirze walki zatracił on poczucie czasu, strachu i litości. Stał się żywą maszyną napędzaną instynktem samozachowawczym podsycanym na zmianę walką, głodem, pragnieniem i wycieńczeniem. Tę samą skłonność potwierdzają słowa jednego z braci: Radość z oglądania destrukcji jest tajemną rozkoszą wojny. Komplementuje wojnę mówiąc, iż jej fajerwerki są większe, bardziej kolorowe niż najbardziej wymyślne pokazy sztucznych ogni.

Nieustający strach jest jednym ze stanów, które nie opuszczają żołnierza podczas jego służby na polu bitwy ani przez chwilę. Czai się on w każdym człowieku: strach przed ranami, przed śmiercią, strach przed wystawianiem na niebezpieczeństwo tych, za których jest się odpowiedzialnym. Na wojnie wiele też mają do powiedzenia najbrutalniejsze porywy ludzkiej pasji: nienawiść, wściekłość i żądza mordu. W sytuacji, kiedy własna śmierć jest na wyciągnięcie ręki i kiedy zabicie jak największej ilości ludzi (wrogów) jest sukcesem, a nie grzechem, zatraca się poczucia granic przyzwoitości. Nikt nie może mnie ukarać, wobec tego mogę robić, co chcę. Na wojnie panuje poczucie władzy absolutnej. Fakt, iż towarzysze wokół zachowują się i myślą tak samo, jeszcze bardziej potęguje poczucie bezkarności. Taki stan degrengolady wywoływał w czasie wojny chęć do grabienia. Członkowie kompanii braci przyznają, że plądrowanie cudzej własności było związane z samą wojną. Można było mieć wszystko, po co tylko wyciągnie się rękę. Okradano zarówno wrogich żołnierzy, jak i cywilów. Zabierano więcej, niż było się w stanie unieść.

Trzecim symptomem wzbudzającym agresję była zwykła chęć przeżycia. W tak specyficznych okolicznościach, jakich przysparza konflikt zbrojny, zabijanie było jedynym sposobem na ocalenie. Erich Fromm pisze, żołnierze na polu walki kierowali się paradoksalnie brzmiącą maksymą: niech żyje śmierć (viva la muerte!). Istotnie wytłumaczeniem osoby strzelającej do przeciwnika mogą być słowa – zabijam, aby żyć. Potwierdzeniem tego zachowania jest historia opisana przez snajpera Allerbergera. Wspomina on o sytuacji, gdy podczas walk odkryli podziemny korytarz przypominający na kształt jaskinię. Po wstępnych oględzinach zauważyli w jednym kącie dwóch trzęsących się młodych chłopców z wojska wroga, a w drugim ludzkie ciała wyraźnie przypieczone na ruszcie. Po wyjaśnieniu przez młodzieńców okazało się, że grupa żołnierzy radzieckich uciekając przed przeciwnikiem ukryła się w tej jaskini. Po kilkunastu dniach izolacji i wyczerpaniu zapasów pożywienia, zaczęto kolejno zabijać siebie nawzajem, patroszyć ciała, piec i żywić się mięsem swoich niedawnych współtowarzyszy. Chęć przeżycia doprowadziła tych ludzi do kanibalizmu.

Kolejnym bodźcem wzbudzającym agresję w czasie wojny jest manipulowanie ludźmi przez przełożonych. Dowódcy mieli kilka sposobów, opiszę krótko trzy z nich. Pierwszy to przyznawanie medali za wybitne zasługi. Sprawiało to żołnierza podbudowanym, dumnym i jeszcze bardziej ambitnym. Medale przyznawano masowo i traciły na wartości, gdy za każdą ranę na polu bitwy otrzymywano nowy proporczyk, mimo wszystko metoda ta była bardzo skuteczna, gdyż ilość posiadanych medali świadczyła o reputacji, doświadczeniu i odwadze. Niemiecki snajper wspomina o krzyżach zasługi, które otrzymał, a za którymi ciągnęła się sława na całą armię niemiecką. Bez wątpienia taka opinia chcąc nie chcąc zobowiązywała do dalszej i jeszcze wydajniejszej walki na froncie. Innym sposobem, znanym także ze sportowych aren, był okrzyk bojowy. Dla zahartowania wojowników, wznoszono krzykiem różne mobilizacyjne hasła. Spajały one grupę żołnierską, dodawały otuchy i tworzyły poczucie misji. Takim okrzykiem Kompanii braci było currahee, znaczące „nie mamy równych sobie”. Trzecim wybranym przeze mnie rodzajem motywacji było podjudzanie żołnierzy do zemsty. Tutaj najlepszym przykładem jest osoba szeregowego Guarnera z Kompanii braci, którego poinformowano o śmierci brata w bitwach pod Monte Cassino. Nie trzeba było nic więcej mówić, Guarnere nabrał takiego zapału do walki, że w furii nienawiści przy najbliższej okazji zabił bez skrupułów sześciu jeńców niemieckich w ramach zemsty za brata.

Wszystkie wyżej opisane czynniki powodują w psychice człowieka niewyobrażalne zmiany . Podświadoma pasja niszczenia i przymusowa walka o życie doprowadzają do utraty człowieczeństwa, a wtedy wyobraźnia ludzka inspiruje ciało do niesłychanych okrucieństw. Przykłady, które poniżej podam pokażą, jak wysoce demoralizujący, a właściwie bezwzględnie degradujący wpływ na człowieka ma wojna. Historie te opisane są we wspomnieniach snajpera, a przedstawiają sposób traktowania jeńców oraz cywilów przez wojska rosyjskie. Pięciu niemieckich żołnierzy wpadło w sidła wroga, który zaczął ich przesłuchiwać, ale bezskutecznie. Jeden z Rosjan, jako pokaz tego, co zrobi z Niemcami, gdy dalej nie będą chcieli mówić, zaciągnął jednego z nich na bok, po czym rozciął nożem brzuch i wciąż żywemu mężczyźnie wyciągnął ręką jelita na długość około jednego metra. Innym razem bestialstwo Moskali osiągnęło szczyt. Zaciągnęli oni na pewien plac miejski cywilne małżeństwo. Mężczyzna został przywiązany do słupa, zaś kobietę złapano za ręce i nogi, po czym zgwałcono dwudziestotrzykrotnie – po kolei każdy z żołnierzy. Kiedy ukończono akty seksualne, włożono jej w pochwę pistolet z flarą świetlną (wykorzystywaną do dawania na niebie znaków świetlnych) i wystrzelono – kobieta spaliła się od wewnątrz. Degrengolada oraz poczucie władzy i bezkarności zawładnęło psychiką sprawców tego czynu doszczętnie. Warto napomknąć, jak ta scena wpłynęła na psychikę męża kobiety. Po jakimś czasie niemieccy żołnierze zabili wszystkich gwałcicieli, z wyjątkiem jednego. Gdy tylko odwiązano ze słupa zrozpaczonego cywila, ten rzucił się na ocalałego przy życiu Rosjanina z siekierą i porąbał go doszczętnie, łamiąc kości na najmniejsze kawałki. Ta brutalna sytuacja pokazuje, jak potężnie wojna potrafi w jednej chwili utkwić w psychice każdego człowieka i jak w tej samej chwili ze zwykłego cywila czyni mordercę.

Zdarzenia otaczające żołnierza doprowadzają jego system nerwowy do ruiny. Zachodzą chorobliwe reakcje takie, jak ciągłe załatwianie potrzeb fizjologicznych czy systematyczne wymiotowanie. Najpierw opiszę powody takiego stanu. Żołnierz wykonuje na wojnie dwie czynności. Pierwszą z nich jest oczekiwanie. Znakomicie przedstawia to w swojej książce William Wharton: Czekam. Czekanie to dziewięćdziesiąt dziewięć procent służby wojskowej. Czasami czeka się tylko na żarcie, czasami na śmierć; tak czy owak, stanowczo za dużo jest tego czekania. W ciągu wielu godzin leżenia w okopach czy czekania na rozkaz dowódcy człowiek potrafi się odwodnić, zarosnąć brudem, przesiąknąć swądem własnych odchodów lub po prostu wychylić głowę ponad ziemię, a wtedy dostać kulę w czaszkę. Nikt nie myśli, aby choćby na chwilę zmrużyć oko. Nawet, gdyby próbować, to bezsenność spowodowana stresem daje o sobie znać. Glenn Gray z Kompanii braci zauważa, że żołnierz w okopie jest bardziej samotny niż jakikolwiek cywil w domowym zaciszu.

Drugą czynnością żołnierską jest walka. Ten aspekt, niczym tornado, sieje zamęt w psychice. W Kompanii braci czytamy o przypadku, kiedy jeden z żołnierzy stracił wzrok. I bynajmniej nie było to spowodowane ranami odniesionymi w walce, ale stresem. Żołnierz ten był tak przerażony rozwijającymi się wydarzeniami na froncie, że w jego psychice włączyła się blokada nie pozwalająca mu patrzeć na te sceny. Mówiąc kolokwialnie, człowiek ten oślepł ze strachu. Dopiero po dłuższej, uspokajającej rozmowie ze swoim przełożonym cudownie ozdrowiał. W rzeczywistości po prostu stan adrenaliny ustał i w podświadomości uspokoiły się wszystkie jego zmysły, w tym wzrok, który znów zaczął działać.

Skutkiem stresu jest również fakt, że żołnierze, uczeni ambicji i honoru, podejmują decyzję o dezercji. Dochodziło do momentu, gdy w ocenie żołnierzy stopień jałowości sytuacji był tak duży, iż jedynym ratunkiem była śmierć lub odesłanie do szpitala. Na tą drugą opcję żołnierze wymyślali mnóstwo sposobów. Opowiada o nich snajper Allerberger. Jedzono krem Nivea, aby uzyskać objawy podobne do żółtaczki. Strzelano samemu do siebie przez bochenek chleba, aby uniknąć śladów sugerujących samookaleczenie. Metod tych było wiele, dla żołnierzy marzeniem był odpoczynek w wygodnym szpitalnym łóżku, podczas gdy koledzy toczyli śmiertelny bój. Beznadzieja i stres powodowały wielokrotnie krótkotrwałe uszczerbki psychiczne, jak choćby w książce Whartona, gdzie Matka Wilkins w pewnym momencie doznaje rozdwojenia jaźni. Akcja jest kuriozalna, bowiem niespodziewanie wybiega ze stanowiska swojego patrolu i zaczyna rozrzucać cały swój sprzęt oraz ubranie. Niemal nagi wbiega do rwącego potoku (a rzecz dzieje się w nocy, zimą, przy przenikliwym chłodzie), gdzie klęka i rozrzuca na bok kamienie z dna, jakby czegoś szukając. Nie zwraca uwagi na mróz lub na to, że w pobliżu może czaić się wróg, który tylko czyha na tak czystą okazję do usunięcia jego głowy z karku. Po dłuższej chwili, zdezorientowanemu żołnierzowi myśli wracają do przytomności i zaczyna się zwierzać z przeżyć: Nie wiem, czy to przemęczenie bojowe, czy może coś innego. Jedna połowa mnie pamięta dokładnie wszystko, co robiłem – widziała to wszystko i chciała przestać, ale druga połowa dalej robiła swoje, dalej chciała biec, rozrzucać rzeczy, robić wszystkie szaleństwa, jakie jej przyszły do głowy.

Sytuacje, kiedy schyłek życia wydaje się na wyciągnięcie ręki powodują niebywałą motywację do przeżywania przygód, wrażeń. W myśl zasady, iż zaczynamy coś doceniać, dopiero, gdy to tracimy, żołnierze nie żałowali sobie uciech w każdej wolnej chwili. Sceny alkoholowych libacji przewijają się przez każdą z książek opisujących wojnę. W czasie przepustek wielu walczących zrobiło sobie na ciele tatuaże, argumentując to: skoro mamy zginąć, to czemu nie z tatuażem na piersi? W dziele Whartona stykamy się z opisem schematu myślenia czterech młodych chłopców walczących na froncie, a będących prawiczkami. W świetle nieuchronnej śmierci, postanowili oni koniecznie sprawdzić, jakie to uczucie uprawiać seks. Cały dzień spędzili na poszukiwaniu prostytutki, która spełniłaby ich wymagania i jednocześnie zgodziła się na niski budżet, jaki posiadali. W końcu udało im się namówić pewną niewiastę, która – o dziwo – zgodziła się oddać im swoje ciało za darmo. Mamy przykład działania wojny na psychikę młodych żołnierzy, chcących jak najszybciej zaliczyć zjawiska, których nie mieli jeszcze okazji posmakować. Przy tym przykładzie wyłania się jednak jeszcze jeden obraz działania wojny na człowieka. Otóż owa dziewczyna nie była prostytutką, a skromną, wrażliwą osobą, która seks uprawiała w życiu tylko z jedną osobą. Mianowicie ze swoim chłopakiem, który tuż po inicjacji seksualnej poszedł na wojnę i już z niej nie wrócił. Dziewczyna zupełnie postradała zmysły i postanowiła popełnić samobójstwo. Nie miała na to jednak odwagi, więc szukała mężczyzn, którzy w łóżku zastąpią jej zmarłego chłopaka. Oto po raz kolejny wyłania się obraz, jak działania wojenne wpływają bezpośrednio na cywilów.

Znane powiedzenie mówi, że prawdziwych przyjaciół poznaje się w biedzie. Rzeczywiście, wojna to potwierdza. Oto wytłumaczenie, dlaczego towarzysze z frontu po latach są dla siebie tak bliskimi kumplami, przyjaciółmi utrzymującymi ze sobą kontakt aż do śmierci. Zjawisko to opisywali psycholodzy – w chwilach niedoli zbliżamy się do ludzi, którzy mają podobne problemy jak my. Mówią oni o tym, że żadne wysiłki organizacyjne, mające na celu osiągnięcie jasno wytyczonego celu, w czasie pokoju nie są w stanie stworzyć takiej więzi, jaka w czasie wojny łączy żołnierzy. To poczucie wspólnoty graniczące z ekstazą. Na wojnie wszyscy żołnierze mieli ten sam problem – wyjść z tego bagna jak najszybciej cały i zdrowy – toteż wielu z nich zbliżyło się do siebie i zawiązało przyjaźnie na całe życie. Kompania braci jest tego przykładem. Ta niezwykła grupa ludzi nawet 40 lat po wojnie organizowała coroczne spotkania weteranów, nawzajem pomagali sobie, jak tylko mogli. Sympatię do siebie poczuli już w czasie walki, co udokumentowane zostało na kartach tej książki: Znali się tak dobrze, jak tylko ci, którzy będąc wspólnie pod wozem i na wozie mogą się poznać. Byli ze sobą tak blisko jak tylko wspólne przeżycie ekstremalnego zimna, głodu, braku snu i życia w bezustannym napięciu może zbliżyć ludzi. Zaznali tego samego strachu. Strachu nie tylko przed zranieniem czy śmiercią, ale najbardziej przerażającego – że te wszystkie cierpienia, wyrzeczenia i wysiłek pójdą na marne.

Nie można jednoznacznie określić, że ludzie, którzy przeżyli wojnę są wrakami człowieka. Dwie z trzech wykorzystanych przeze mnie w pracy książek, są książkami biograficznymi. Niemiecki snajper Sepp Allerberger przeżywa spokojną starość w Niemczech, a w swej książce ukazuje swój chłodny, zdystansowany stosunek do wojny, na której zabił kilkaset osób. W chłodny sposób opisuje sposób zabijania ludzi oraz zaznacza, że nie zastanawia się nad wyrzutami sumienia – byłem tylko żołnierzem, wypełniałem swój obowiązek i nic poza tym. Wojna wypłukała go z jakichkolwiek uczuć, stał się człowiekiem bez duszy.

Bohaterom Kompanii braci wojna odcisnęła niezmywalne piętno na psychice. Jedni popadli w chorobę alkoholową, innym morderstwa wojenne śniły się w koszmarach nocnych. Jedni i drudzy kończyli w zakładzie psychiatrycznym. Duża część tych żołnierzy wyprostowała swą życiową ścieżkę, założyła rodziny i dożyła spokojne starości w dostatku i szczęściu. Wielu z nich po wojnie zostało nauczycielami lub budowniczymi, co przez psychologów oceniane jest jako chęć zbudowania czegoś. Podczas, gdy w czasie wojny nieustannie wszystko niszczyli, teraz chcą coś stworzyć, jak gdyby w ramach pokuty. Jest to niewątpliwie skutek olbrzymiego wpływu na ich psychikę.

Uczestnictwo w wojnie to masakra dla umysłu. To co zostało przeze mnie przedstawione to tylko minimalna część tego, co dzieje się w czasie walk. Wojna stawia świat i hierarchię wartości do góry nogami. Idąc na wojnę żołnierz zamyka swoje życie i otwiera nowe, będące niczym tabula rasa. Na tej czystej karcie zapisuje on swoje przeżycia wojenne, które kształtują jego późniejszą psychikę. Osobowość weterana kieruje go w różne rejony życia – jedni staczają się na dno, inni walczą z samym sobą i traumatycznymi przeżyciami, jeszcze inni czerpią z ciężkich doświadczeń naukę i motywację do lepszego życia. Nie ma osoby, na której wojna nie wywoływałaby żadnego wrażenia i zmiany. Podane powyżej przypadki są tego najlepszym przykładem.

strona:    1    2    3    4    5    6    7  





Obraz okrucieństw wojny na wybranych przykładach literatury lagrowej i łagrowej

Ocena:
20/20
Teza: Literatura łagrowa i lagrowa nie powinna jedynie uświadamiać o ogromie cierpienia, powinna również być przestrogą na przyszłość.

Ocena opisowa nauczyciela: Oryginalna kompozycja pracy, przemyślana i konsekwentnie poprowadzona. Dojrzałe przemyślenia.

Zmiany w przedstawianiu motywu wojny na przestrzeni epok. Przedstaw na przykładzie literatury i kultury.

Ocena:
20/20
Teza: Wojna ewoluuje i dojrzewa wraz z rozwojem cywilizacji, jednak zawsze, niezależnie od powodu przynosi cierpienie i śmierć.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca wykorzystuje wiele źródeł - zarówno literackich, jak i malarskich czy filmowych. Ukazuje, jak motyw wojny ewoluował od czasów najdawniejszych do dziś.

Wojna jako gloryfikacja bohaterstwa czy ukazanie okrucieństwa i cierpienia. Omów na wybranych przykładach z literatury i sztuki

Ocena:
20/20
Teza: Artyści różnorako przedstawiali sceny batalistyczne. Najczęściej można spotkać dwa ujęcia tego tematu: idealizację bohaterów oraz przedstawienie zła, chaosu i okrucieństwa bitwy.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przemyślana, odpowiednio poprowadzony wątek. Ciekawe przykłady z różnych epok oraz wnioski.

Obraz Syberii w literaturze i sztuce. Przedstaw zagadnienie na wybranych przykładach

Ocena:
20/20
Teza: Tragiczne losy Polaków wpłynęły na istotę występowania przestrzeni syberyjskiej w kulturze polskiej.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca dojrzała i przemyślana. Ukazuje obraz i motyw Syberii w sposób kompleksowy.

Epizody II wojny światowej w literaturze i filmie. Omów na podstawie wybranych przykładów

Ocena:
20/20
Teza: Przez cały wiek XX tematy związane z wojną poruszane były przez kolejnych twórców literatury, a także reżyserów filmowych.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca potraktowana poważnie. Bogate przykłady, obszerny materiał ilustrujący tezę.

Wojna jako romantyczna legenda i jako przerażająca prawda. Przedstaw, odwołując się do wybranych tekstów kultury

Ocena:
20/20
Teza: Zarówno w literaturze, malarstwie, jak i filmie możemy odnaleźć skrajnie różne wizje wojny. Jedne kładą nacisk na jej romantyczną legendę, inne pokazują pełnię okrucieństwa, moralne i fizyczne szkody jakie wyrządzają konflikty.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w pełni kompletna. Bogate i różnorodne przykłady. Widać samodzielne myślenie ucznia.

Tragizm młodości w obliczu zagrożenia wojennego. Przedstaw młodych bohaterów zmagających się z wojenną rzeczywistością, odwołując się do wybranych utworów

Ocena:
20/20
Teza: Na pokolenia, których okres dorastania przypadła na czas konfliktu zbrojnego, wojna ma niebagatelny wpływ, który jest widoczny przez całe ich życie.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca świetnie realizuje temat, odwołując się do wielu przykładów. Przedstawia pełny obraz tragizmu młodych w związku z przeżyciami II wojny światowej.

Świat odwróconego dekalogu na wybranych przykładach literatury wojny i okupacji

Ocena:
20/20
Teza: Próbę odpowiedzi na pytania związane z zachowaniem dekalogu w „czasach pogardy” daje literatura okresu wojny i okupacji.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w pełni realizuje temat i tezę prezentacji. Poprawne liczne przykłady, spójna konstrukcja.

Czy my jesteśmy ludzie dobrzy? Okres wojny to czasz zburzenia systemu wartości czy tylko zachwiania nimi? Rozważ problem odwołując się do wybranych utworów literackich.

Ocena:
20/20
Teza: Wojna jako przeżycie ekstremalne w życiu człowieka, które burzy świat wartości i chwieje emocjami człowieka.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca na szczegółowych przykładach realizuje temat. Barwna narracja, poprawny styl wypowiedzi.

Martyrologia Polaków w czasie II wojny światowej w literaturze i filmie. Omów zagadnienie na wybranych przykładach

Ocena:
20/20
Teza: Artyści wszystkich dziedzin włączyli się w dzieło upamiętniania grozy II wojny światowej.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca ciekawa i barwna. Napisana płynnym językiem.

Kat i ofiara - przedstaw postawy moralne Polaków i Niemców w czasie II wojny światowej w literaturze

Ocena:
20/20
Teza: Różne spojrzenia autorów na problem stereotypowego określania Niemców jako katów, a Polaków jako ofiary.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w pełni zgodna z tematem. Opisywane losy oddają założenia tematu. Poprawny plan i bibliografia.

Różne sposoby przedstawiania wojny w literaturze i filmie XX wieku. Omów zagadnienie, odwołując się do wybranych przykładów

Ocena:
20/20
Teza: Temat wojny był eksplorowany w XX wieku w literaturze i produkcjach filmowych w różnorodny sposób.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w szeroki sposób traktuje temat wojny. Ciekawe przykłady, dobrze rozwinięte wątki.

Człowiek zdeterminowany przez zło. Zanalizuj problem, charakteryzując wybrane postacie literackie z utworów o tematyce związanej z II wojną światową

Ocena:
20/20
Teza: Podczas wojny wszechobecne cierpienie, śmierć, pragnienie przeżycia za wszelką cenę determinowały przede wszystkim katów, ale nieraz i ofiary, które zatracały ludzkie odruchy, stając się podobnymi do zwierząt.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przemyślana, pokazuje jak w różny sposób wszechobecne podczas wojny zło może wpływać na człowieka.

Jaką prawdę o człowieku i kulturze europejskiej przynosi literatura poświęcona II wojnie światowej? Omów temat w oparciu o wybrane utwory

Ocena:
20/20
Teza: Refleksje literackie związane z człowiekiem i kulturą europejską w perspektywie II wojny światowej.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja próbuje odpowiedzieć na pytanie, na które nie ma właściwie odpowiedzi. Na jednostkowych przykładach ukazuje kondycję człowieka z czasów II wojny światowej.

Można stracić życie, ale ludzkiej godności stracić nie wolno. Ustosunkuj się do tego stwierdzenia, wykorzystując literaturę okresu wojny i okupacji

Ocena:
20/20
Teza: Literackie zapisy ludzkich wyborów podczas wojny i okupacji.

Ocena opisowa nauczyciela: Dojrzała i przemyślana prezentacja. Brawo za samodzielne myślenie.

Przeżycia wojenne w poezji K. K. Baczyńskiego i T. Różewicza. Porównaj postawy twórców, analizując wybrane teksty literackie.

Ocena:
20/20
Teza: Wpływ wojny na twórczość literacką – różne sposoby ukazywania trudnych przeżyć wojennych.

Ocena opisowa nauczyciela: Bardzo wyczerpująca, analityczna praca. Głębokie i trafne przemyślenia.

Człowiek jako ofiara wojny. Przedstaw na podstawie wybranych dzieł literatury współczesnej.

Ocena:
20/20
Teza: Zaprezentowanie, na podstawie wybranych dzieł literatury współczesnej motywu człowieka, który stał się ofiarą wojny.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przemyślana, bogata w literackie przykłady. Poprawna bibliografia i ramowy plan prezentacji.

Jak literatura opowiada o nieludzkiej rzeczywistości? Omów na wybranych przykładach różne rodzaje narracji i narratora w prozie przedstawiającej wojnę i okupację

Ocena:
20/20
Teza: Obowiązkiem pisarza jest danie literackiego świadectwa z „czasów pogardy”.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przemyślana, w pełni zasługuje na pochwałę.

Omów na wybranych przykładach stanowisko literatury i filmu wobec doświadczeń II wojny światowej

Ocena:
20/20
Teza: II wojna światowa widziana oczami pisarzy i filmowców.

Ocena opisowa nauczyciela: Przemyślana praca zawierająca pogłębioną analizę ukazanych utworów.

Dekalog człowieka w czasie wojny. Omów na wybranych przykładach

Ocena:
20/20
Teza: Omówienie dekalogu człowieka, obowiązującego w czasie wojny.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja opiera się na literaturze obozowej. Ciekawy sposób odniesienia dekalogu katolickiego do sytuacji panującej w łagrach i lagrach.

Obraz II wojny światowej w literaturze i filmie. Omów zjawisko na wybranych przykładach

Ocena:
20/20
Teza: II wojna światowa w oczach pisarzy i filmowców.

Ocena opisowa nauczyciela: Bardzo ciekawa prezentacja pokazująca wojnę z różnorodnych perspektyw, oparta na polskiej literaturze i niemieckiej kinematografii.

Różne postawy ludzi w czasie II wojny światowej. Rozważ problem na wybranych przykładach z literatury polskiej

Ocena:
20/20
Teza: Bohaterowie literaccy, którym przyszło żyć podczas II wojny światowej, zajmowali wobec tego żywiołu różne stanowiska.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w pełni realizuje temat.

Obrazy wojen, walk, powstań w literaturze i sztuce. Omów na wybranych przykładach

Ocena:
20/20
Teza: Poszczególne dzieła malarskie oraz utwory literackie mogą stanowić ciekawą historię polskich zmagań militarnych.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca bogata w treści, wszystkie elementy zawarte w tytule zostały przedstawione na odpowiednio dobranych przykładach.

Motyw żołnierza-tułacza, żołnierza-powstańca w literaturze polskiej. Przedstaw temat, odwołując się do utworów z różnych epok

Ocena:
20/20
Teza: Prozatorskie i poetyckie przykłady żołnierzy świadczą najczęściej o niezłomności i patriotyzmie walczących, a także dokumentują trudne karty z polskiej historii.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja konkretna i poprawna.

Omów sposoby ukazania realiów zaboru rosyjskiego w literaturze XIX wieku.

Ocena:
20/20
Teza: W literaturze XIX wieku różnie ukazywano realia życia pod zaborami, zależało to od panującej formacji literackiej (romantyzm, pozytywizm, Młoda Polska) oraz stopnia zaostrzenia cenzury.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja szczegółowo opisuje różne sposoby rusyfikacji Polaków i walki z polskością. Dobry język, przejrzysty styl.

Druga wojna światowa jako czynnik kształtujący twórczość pisarzy XX wieku. Zinterpretuj wybrane przykłady pod kątem wpływu wydarzeń wojennych na kształt artystyczny dzieł

Ocena:
20/20
Teza: Obowiązkiem pisarza jest danie literackiego świadectwa z „czasów pogardy”.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja dobrze zaplanowana, logiczna i spójna.

Literackie obrazy bitew. Przedstaw sposoby ich kreacji i określ ich rolę w wybranych utworach

Ocena:
20/20
Teza: W literaturze istnieją różne obrazy bitew, sposób ich przedstawiania oraz funkcje tego motywu zależą od światopoglądu i ideałów danej epoki.

Ocena opisowa nauczyciela: Przekrojowa praca w pełni spełniająca kryteria prezentacji maturalnej.

Wpływ wojny na psychikę dziecka. Omów problem na podstawie wybranych tekstów literatury polskiej i obcej

Ocena:
19/20
Teza: Na podstawie zaprezentowanych pozycji z literatury polskiej i obcej można zwrócić uwagę na bardzo istotny fakt, jakim jest wpływ wojennych doświadczeń dzieci na ich psychikę i dorosłe życie.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca oryginalna, ciekawy dobór lektur i ich charakterystyka.

Próby ocalenia człowieczeństwa na przykładzie literatury łagrowej i lagrowej. Przedstaw temat na podstawie wybranych utworów literackich

Ocena:
19/20
Teza: Przez obozy przewinęły się miliony ludzi, a każdy z nich przyjmował inną postawę wobec mechanizmu, z jakim przyszło mu się zmierzyć. Nie sposób ocenić rzeczywistości obozowej współczesną miarą.

Ocena opisowa nauczyciela: Bardzo ciekawie poprowadzona praca, oryginalna kompozycja, wiele przykładów literackich.

Próby zachowania moralności podczas wojny i okupacji. Omów problem, odwołując się do wybranych utworów

Ocena:
19/20
Teza: Żadne warunki nie zwalniają człowieka od jego obowiązków moralnych, nawet podczas wojny, a spełniając je wobec innych może osiągnąć szczęście.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przemyślana i dojrzała. Liczne przykłady literackie, ukazujące różnorodność przedstawionego problemu.

Obraz hitlerowskich obozów i sowieckich łagrów w literaturze XX wieku. Omów na wybranych przykładach

Ocena:
19/20
Teza: Hitlerowskie obozy koncentracyjne i sowieckie łagry były konsekwencją systemu totalitarnego, miejscem cierpień milionów niewinnych ofiar i masowego ludobójstwa.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca szeroko opisuje sytuację w obozach i łagrach. Odnosi się do licznych pozycji literackich.

II wojna światowa w literaturze i sztuce

Ocena:
19/20
Teza: Wielość ujęć wojennego tematu, które wzajemnie się uzupełniają, świadczy o ponadczasowej randze tego problemu.

Ocena opisowa nauczyciela: Szeroki wachlarz literatury poświęconej okresowi wojny. Dobrze opracowana bibliografia i plan.

Hitlerowscy oprawcy podczas II wojny światowej

Ocena:
19/20
Teza: W literaturze odnajdujemy wiele postaci hitlerowskich zbrodniarzy. Nie ma jednego wzorca osobowości katów z II wojny światowej, choć wszystkich łączą podobne cechy.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca dojrzała, wyróżniająca się na tle innych. Oryginalne lektury.

Prawda o człowieku w czasach pogardy. Jakich wyborów moralnych dokonywali bohaterowie literatury wojennej?

Ocena:
19/20
Teza: Wojna często degraduje psychikę człowieka, to czas dylematów moralnych i przewartościowania wartości. Literatura powojenna stara się udzielić odpowiedzi na pytania kim był człowiek w "czasach pogardy"

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja poprawna. Na uwagę zasługuje dojrzały język i bogata argumentacja.

Motyw wojny na wybranych przykładach literatury dawnej i współczesnej

Ocena:
19/20
Teza: Mimo zmieniających się konwencji, sztuki wojennej oraz charakteru konfliktów zbrojnych, zasadniczy ich wpływ na postać człowieka pozostaje ten sam.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w skrócony sposób oddaje ideę tematu. Konkretne przykłady i konkretne wnioski.

Wpływ wojny na psychikę człowieka. Omów temat na wybranych przykładach

Ocena:
19/20
Teza: Wojna wywołuje niezatarte wrażenie na każdym, kto jest jej uczestnikiem. Szczególnie jeśli jako żołnierz walczy po jednej ze stron.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca oryginalna, podobnie jak zaprezentowane literackie przykłady. Przemyślana i niewątpliwie samodzielna.

Sceny batalistyczne w literaturze i sztuce różnych epok

Ocena:
19/20
Teza: Wizerunki wojny w poszczególnych okresach historycznych były odmienne, jednak zawsze inspirowały licznych twórców. Sceny batalistyczne to współcześnie źródło wiedzy o ludziach, narzędziach niszczenia i faktach historycznych.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca poprawna, oparta na właściwych argumentach. Solidna bibliografia i wnioski.

Powstanie warszawskie w prozie i poezji. Omów temat, odwołując się do wybranych tekstów literackich

Ocena:
19/20
Teza: Powstanie warszawskie dla kolejnych pokoleń Polaków stało się symbolem męstwa i determinacji w walce o niepodległość.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca ciekawa, zawiera bogatą bibliografię. Poprawny konspekt i poszczególne argumenty.

Młodzi ludzie i patriotyzm w czasach II wojny światowej. Omów na wybranych przykładach

Ocena:
19/20
Teza: Dojrzałość i miłość do ojczyzny młodych bohaterów II wojny światowej na kartach utworów literackich.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja poprawna, w pełni ukazuje postawy młodych patriotów podczas II wojny światowej.

Obozowa codzienność na podstawie prozy lagrowej i łagrowej

Ocena:
18/20
Teza: Literatura obozowa stanowi ważne świadectwo życia i sposobów przetrwania w łagrach i lagrach.

Ocena opisowa nauczyciela: Temat przedstawiono zwięźle na podstawie odpowiednio dobranej tematyki. Ciekawa kompozycja.

Polska i Polacy podczas II wojny światowej. Zaprezentuj na podstawie wybranych utworów

Ocena:
18/20
Teza: Zbrodnie faszyzmu i stalinizmu na Polakach są w dalszym ciągu otwartą raną, co znalazło odzwierciedlenie w twórczości pisarzy i poetów okresu powojennego.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja poprawna, głęboka analiza problemu, rozsądnie dobrany zestaw argumentów. Można poprawić styl wypowiedzi

Chwała oręża polskiego w literaturze i sztuce krajowej. Przedstaw na wybranych przykładach

Ocena:
18/20
Teza: Twórcy różnych epok inspirowani bohaterskimi czynami, zasługami polskich jednostek, a także okropnością wojny tworzyli dzieła o różnej wymowie i przesłaniu.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca bogata w przykłady i treści, zawiera wiele przykładów z literatury malarstwa i filmu. Niedokładna bibliografia.

Apokalipsa II wojny światowej jako zagłada polskiej Arkadii. Przedstaw na przykładzie wybranych utworów literackich

Ocena:
18/20
Teza: Upadek ludzkości i zagłada świata były w ujęciu wszystkich autorów tak wielkie, że uważali oni za zasadne nazywanie rzeczywistości wojennej przejawem apokalipsy, która zniszczyła nie tylko Arkadię, ale i zwykłą codzienność.

Ocena opisowa nauczyciela: Oryginalny temat i wnikliwa analiza, głównie utworów poetyckich. Poprawny język i styl wypowiedzi.

Poetyckie obrazy II wojny światowej w polskiej poezji współczesnej. Przedstaw na wybranych przykładach

Ocena:
17/20
Teza: Wojna jest tak silnym wstrząsem dla artystów, że nie mogą o niej nie pisać.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca na wybranych przykładach ukazuje wojnę w polskich utworach poetyckich. Poprawna analiza i załączona antologia, brak samodzielnych wniosków.

Literacki obraz narodu polskiego podczas okupacji hitlerowskiej

Ocena:
17/20
Teza: Wojna stała się doświadczeniem zaprzeczającym wszelkim kategoriom humanizmu. Wśród Polaków i polskich Żydów znaleźli się tacy, którzy zachowali moralność, jak i ci paktujący z okupantem.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca poprawna, standardowa. W prosty sposób opisuje zachowania Polaków i ich losy podczas wojny. Poprawny język.

Motywy batalistyczne w literaturze i sztuce. Przedstaw na wybranych przykładach

Ocena:
17/20
Teza: Batalistyka przemierzyła w ostatnich latach bardzo długą drogę. Od utworów nawołujących do walki o niepodległość, do sztuki współczesnej.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przeciętna, choć wykorzystuje ciekawe przykłady. Prawidłowe wnioski, różnorodna literatura.