Pogotowie maturalne: Motywy literackie - Motyw Boga


Człowiek jako Boże igrzysko. Omów motyw ingerencji Boga w losy ludzkie na przykładzie wybranych tekstów literackich

Tytuł mojego wystąpienia odwołuje się do fraszki Jana Kochanowskiego „Człowiek Boże igrzysko”. Poeta określenie to uważa za jedną z cenniejszych prawd, jakie może poznać ludzkość. Naigrawa się przy tym z zaślepionych własną pychą i miłością ludzi, którzy usiłują przyrównać się do Boga. Tym samym podkreśla, że ziemski świat jest w pełni zależy od woli Stwórcy i to on rządzi ludzkimi losami. Postawa ta w pełni realizuje założenia teocentryzmu stawiającego Boga za przyczynę i cel istnienia wszystkich bytów. Problem ten znany był już w starożytności, kiedy powstawały pierwsze mity o stworzeniu świata i udziale sił pozaziemskich. Do dziś pytanie o sprawczą siłę Boga nurtuje nie tylko teologów i filozofów, ale jest udziałem każdego człowieka, który pyta o swoje miejsce we Wszechświecie. Jedni przypisują Stwórcy pełnię władzy nad światem, inni negują jego wpływ na dzieje Ziemi lub w ogóle zaprzeczają jego istnieniu. Podobnie twórcy literaccy w oparciu o własne doświadczenia i poglądy różnie odnosili się do boskiej ingerencji w życie człowieka.

Stary Testament przekazuje nam obraz Boga wszechwładnego i surowego, który zdecydowanie ingeruje w ludzkie losy. Każdy sprzeciw wobec Boga w starotestamentalnym, bogatym w przypowieści świecie jest surowo karany. Stwórca staje się oparciem dla ludu tylko wtedy, gdy ten jest Mu wierny, co niejako przymusza ludzi do wszechobecnej pokory. Świadczą o tym dobitnie losy Hioba, którego Bóg pozwolił doświadczyć Szatanowi. Zupełnie jakby Hiob był igraszką między tymi dwoma wielkimi siłami. Biblijnego bohatera spotkało wiele nieszczęść – stracił majątek, rodzinę i zdrowie. Zanim wydarzyły się te wszystkie przykre wypadki, Hiob czcił Boga z wdzięczności za bogactwo i dobrobyt, nie miał powodu, by czynić to nadal w momencie, kiedy wszystko stracił. Ale zadziwia postawa tego bohatera, pozostaje on pokorny, nawet kiedy wyraża swój żal i skargę np. w słowach: „Dlaczego dokuczasz mi, powiedz! / Przyjemnie Ci mnie uciskać (…)?, ufa Bogu w innym miejscu swej wypowiedzi: Wiem, że Ty wszystko możesz, co zamyślasz (…) Kto przesłania zamiar zrozumie? (…) To zbyt cudowne. Ja nie rozumiem”. Hiob jest świadomy wpływu Pana na swoje życie. Nie przyjmuje swego losu bez pytań, żalu czy skargi – jak każdy człowiek w trudnej sytuacji, tak i ten bohater się żali: „Dlaczego nie umarłem po wyjściu z łona / po co się daje życie strapionym / istnienie złamanym na duchu”, jednak jak niewielu w podobnych okolicznościach trwa niezmiennie w swojej wierze, tłumaczy zachowanie Boga jakby sobie samemu i swoim wątpiącym przyjaciołom: „Człowiek swej drogi jest nieświadomy. Bóg sam ją przed nim zamyka”. I w innym miejscu: „w Jego ręku – tchnienie życia i dusza każdego człowieka. On ma potęgę i rozum, rozsądek znać w Jego planach”. Hiob to przykład człowieka, którego postawa wynika z prawdziwej wiary, z dojrzałej i wiernej postawy względem Stwórcy, a kwintesencją tej postawy są jego słowa: „Nagi wyszedłem z łona matki i nagi tam wrócę. Dał Pan i zabrał Pan. Niech będzie imię Pańskie błogosławione!”. Jak wiemy, Hiob za swoją pokorę zostaje nagrodzony, co ma swój cel dydaktyczny i pozwala sądzić, że zachowanie Hioba jest jedynym dobrym i akceptowalnym zachowaniem względem Stwórcy. Historia Hioba w pełni potwierdza wiarę w ingerencję Boga w życie człowieka – to Stwórca decyduje o narodzinach, losie człowieka, a także jego śmierci.

Humanizm i reformacja, główne prądy renesansu, zmieniły oblicze świata. Również zmianie uległ stosunek człowieka do Boga, przeszedł od silnej i bezwarunkowej podległości do stosunków bardziej równorzędnych. Przywiązanie do piękna świata, nawiązanie do twórczości Horacego, rozwijanie hasła „carpe diem”, spowodowały, że świat wydaje się miejscem optymalnym dla ludzkiego rozwoju, miejscem arkadyjskim. Człowiek w epoce renesansu starł się żyć w zgodzie ze wszystkim co go otaczało. Uwielbiał przyrodę, potrafił się nią zachwycać i z niej korzystać. Jest wdzięczny Bogu za to wszystko, gdyż wie, że to wszystko jest darem Stwórcy.

Jan Kochanowski w „Pieśniach” rysuje taki właśnie jego obraz, w którym człowiek może rozwijać swoje talenty. Jest to wizerunek świata przyjaznego. W pieśni Jana Kochanowskiego „Czego chcesz od nas Panie” (Pieśń XXV) poeta nawiązuje do fragmentu „Księgi Rodzaju” w której jest mowa o stworzeniu świata. Zgodnie z przekazem, biblijnym stwórcą świata jest Bóg o nieskończonej mocy. Kochanowski Boga czyni adresatem swojej wypowiedzi. Początek tekstu to dwa pytania retoryczne kierowane do Boga o to, czego Bóg oczekuje od człowieka, a następnie następuje próba odpowiedzi na te pytania: Bóg nie chce złota, chce wdzięczności człowieka. Nie chce kosztowności, bo cały świat należy do Niego. Bóg wszystko stworzył: niebo, złote gwiazdy, rośliny, zwierzęta. Oddzielił wodę od lądu i dzień od nocy. Dzięki niemu Ziemia owocuje i żywi człowieka. Autor traktuje Boga jak genialnego artystę, architekta, który postępował zgodnie z genialnym planem. Budowniczy, który stworzył dokładną konstrukcję świata i artysta, który dobrał do niej wspaniałe „dekoracje” w postaci gwiazd lub pięknych, licznie porastających ziemię roślin, stworzył „boże igrzysko”. Kochanowski ofiarowuje Bogu wdzięczności i prosi o opiekę w trakcie życia. Jest przekonany, że Bóg jest nie tylko potężny i wszechmocny, ale także łaskawy i dobry, że zawsze będzie otaczał skrzydłami człowieka, a więc wpływał na jego losy.

Z kolei we fraszce „Człowiek Boże igrzysko”, która stanowi wyjście do snucia refleksji o ingerencji boskiej w ludzki żywot, Bóg przedstawiony jest jako „reżyser” naszego świata, a człowiek jest marionetką w Jego rękach. Wszystko co się dzieje na Ziemi dzieje się z Jego woli, człowiek pomimo, że nie ma na to żadnego wpływu jest przekonany, że jest najważniejszą częścią świata. W oczach Boga człowiek jest błaznem, gdyż Bóg jest, był i będzie, a życie ludzkie prędzej czy później przeminie. To, kiedy ten fakt nastapi, zalezy właśnie od decyzji Najwyższego.

Pogodna, pełna zachwytu dla dzieła Boga wiara renesansowego poety zachwiała się, gdy stracił córeczkę - Urszulkę. Pod znakiem zapytania stanął jego dotychczasowy system wartości. Refleksje poety ukazane zostały w cyklu dziewiętnastu trenów. Rozpacz ojca przekształca się w nie do końca dopowiedziany bunt przeciwko wyrokom Boga i ustanowionemu przez Niego porządkowi świata. Bunt ten równocześnie jest gorącą prośbą cierpiącego ojca, prośbą o ukojenie, o ulgę. Czuje się niesamowicie oszukany, skrzywdzony, porzucony przez Boga, któremu zawsze i wiernie służył, a On odpłacił się śmiercią dziecka. Tren X oddaje chaos w poglądach poety. Kochanowski wydaje się zadawać jedno pytanie: Gdzie jest Urszulka? Przywołuje różne wersje wierzeń w życie pozagrobowe. Tym samym wątpi w istnienie Boga. Natomiast w Trenie XI poeta pisze „fraszka cnota”. Uważa, iż życie w cnocie (umiarkowaniu, pobożności, sprawiedliwości) nie jest gwarantem życia wiecznego. Poeta wręcz bluźni i kompletnie neguje swoje dotychczasowe wartości:
„Kogo kiedy pobożność ratowała?
Kogo dobro przypadku złego uchowała?”
pokazując, że światem nie rządzą prawa moralne, że króluje w nim zło i występek, a:
„Nieznajomy wróg jakiś miesza ludzkie rzeczy,
Nie mając ani dobrych, ani złych na pieczy”
Kim jest ten „wróg nieznajomy”? Czy to zły los, fatum? Bezpośredniej odpowiedzi w „Trenach” nie znajdziemy. W tych utworach poeta przede wszystkim zakwestionował fundamentalną zasadę boskiej sprawiedliwości. Według poety człowiek ich nie rozumie i nie jest w stanie się pogodzić. W „Trenie XI” wskazuje on na nieczułość Boga na krzywdy ludzi. Kwestionuje pobożność i czynienie dobra jako środki do osiągnięcia szczęścia w życiu. W Trenie XVIII, utrzymanym w modlitewnym tonie, Kochanowski utożsamia się z wielką zbiorowością ludzką, którą spaja jedna, nadrzędna i naczelna wartość – wiara w Boga. W perspektywie wielu istnień ludzkich jego cierpienie nabiera zupełnie innego sensu – przestaje być jednostkową klęską, odczuwaną jako kara za niezawinione grzechy, a staje się elementem budującym siatkę zdarzeń z rozmysłem zaplanowanych przez Boga. Tren XIX stanowi ostateczne świadectwo pogodzenia się z odejściem ukochanej córki. Poeta – w onirycznej wizji, wywołanej snem i znużeniem – uświadomiony zostaje, iż śmierć jego pociechy nie powinna być dla niego wyłącznie źródłem rozpaczy. „Przedwczesny” koniec był dla niej wybawieniem: nie było jej bowiem dane przeżyć wszystkich utrapień, jakie niesie dorosłe życie, nie było jej dane zaznać niegodziwości świata i cierpień, których ten świat dostarcza. Treny to wyraz bezgranicznej wiary w ingerencję Boga w ludzkie życie – to do Niego kierowane są zarzuty o odebranie ukochanej córeczki, ale to także od Niego pochodzi ostateczne ukojenie bólu artysty.

Kwestię zależności od boskich wyroków obrazują liczne dzieła epoki romantyzmu. Jak wiadomo romantyczne widzenie świata zakładało istnienie jakiejś siły wyższej, kontakt z Bogiem był ważny. Romantycy jednak buntowali się przeciw dotychczasowym wartościom, autorytetom, a także przeciw Bogu właśnie – jako największemu autorytetowi. Zadziałał tu jeszcze jeden ważny czynnik powodujący wspomniany bunt – przekonanie, iż jednostka dzięki swej uczuciowości i wyjątkowości jest o wiele bardziej predestynowana do kierowania światem i ludźmi niż Bóg. Nastepuje tu zmiana w postrzeganiu Stwórcy – chociaż to On rządzi światem, to jednak można się nie zgadzać z Jego wyrokami i próbować wpłynąć na boskie plany. Widać to doskonale w III części „Dziadów” Adama Mickiewicza. Konrad w swoim monologu domaga się od Boga władzy, mówi: „Daj mi rząd dusz! (…) Ja chcę władzę, daj mi ją lub wskaż do niej drogę (...)/ Ja chcę mieć władzę taką jaką Ty posiadasz”. I mimo swojej zależności od Boga, Konrad czuje się od Niego lepszym, twierdzi, że tak samo jak Bóg został wyłoniony przez siły kosmosu i włada nim niepodzielnie. Uważa, że poezja pozwala mu poruszyć wszechświat, dlatego pyta: „Ja czuję nieśmiertelność, nieśmiertelność tworzę, / Cóż Ty większego mogłeś zrobić – Boże?” Ale bunt Konrada to nie tylko porównywanie się do Boga i ukazywanie swej własnej wielkości, to także liczne oskarżenia a nawet bluźnierstwa. Bohater oskarża Stwórcę o całe zło tego świata, obwinia o brak uczucia, oto Bóg daleki człowiekowi rządzi światem, nie dbając o szczęście istot, które stworzył. Konrad powątpiewa w sprawiedliwość boską: „Zawsze rządzisz / Zawsze sądzisz / I mówię, że Ty nie błądzisz?” Dlatego chce sam urządzić świat od nowa. W tym momencie jego bunt mógłby być twórczy, gdyby nie był bluźnierstwem… Do największego bluźnierstwa doprowadza bohatera utożsamienie się z cierpiącą ojczyzną – Ja i ojczyzna to jedno – mówi i prawie nazywa Boga carem, jednak ostatecznie mdleje i kalumnię dopowiada szatan, który przejął władzę nad duszą Konrada.

Mickiewicz pokazuje nam w tym samym dziele także inne oblicze Boga i pokorę wobec jego wyroków, którą wyraża ks. Piotr. Szaleńczy monolog Konrada skończył się omdleniem, co było znakiem potępienia wielkiego grzesznika i niepokornego buntownika. Swoim buntem nie osiągnął on też celu – Bóg nie odpowiedział mu na najważniejsze pytanie o sens narodowego cierpienia. Autor pokazuje, że nie bunt a pokora są właściwą drogą – „Pan maluczkim objawia czego wielkim odmawia”, czytamy w scenie trzeciej pierwszego aktu „Dziadów”. Cichy, skromny, sam siebie nazywający „prochem i niczem” ks. Piotr ma widzenie, w którym uzyskuje odpowiedź na pytanie zadane przez Konrada. W ten sposób Bóg bezpośrednio wpływa na losy jednostek, a także losy całych narodów i państw.

Człowiek zbuntowany lub żyjący w strachu przed Bogiem często dochodzi do skrajnej postawy odrzucenia Stwórcy. Jest to przeciwieństwo wcześniej ukazanych postaw, które nawet jeśli wątpiły w boską sprawiedliwość, nie odrzucały faktu o boskiej ingerencji. Biblijnym pierwowzorem odejścia od Boga i zejścia na drogę zła są grzeszni mieszkańcy „Sodomy i Gomory”. Przykładem odrzucenia zasad boskich w literaturze jest XX wieku wiersz „bez” Tadeusza Różewicza. Nadawca przedstawia życie człowieka bez wiary, bez Boga. Podmiot liryczny zastanawia się dlaczego Bóg go opuścił „bez znaku, bez śladu, bez słowa”. Próbuje również uchwycić ten moment, w którym on zaczął oddalać się od Najwyższego. Mówiący uświadamia sobie pustkę wewnętrzną oraz tęsknotę za wartościami, które łączyły go z Bogiem. W zakończeniu ukazuje, iż życie bez Boga jest możliwe, ale jest to egzystencja martwa duchowo, pozbawiona sensu i głębszych wartości.

Na przestrzeni wieków można obserwować jak zmieniała się ludzka wiara w moc Stwórcy. Istniały zarówno utwory wielbiące jego majestat i wyrażające pełne oddanie, jaki i wątpiące, a nawet odrzucające boskie istnienie. Różnorodność literackich interpretacji religijnych aksjomatów świadczy o wadze problemu boskiej ingerencji na ludzkie życie. Niezależnie od wyznawanych poglądów wymienione utwory należą do odwiecznego dialogu między wierzącymi i wątpiącymi. Ukazują wiele jego różnorodnych aspektów. Moim zdaniem, dopóki religia odgrywa ważną rolę w życiu człowieka, problem ten wciąż będzie się pojawiał na kartach literatury, inspirując do własnych przemyśleń.

strona:    1    2    3    4    5  





Jak kształtowały się relacje między Bogiem, a człowiekiem w poszczególnych epokach

Ocena:
20/20
Teza: Biblia jako źródło wszelkich relacji Bóg - człowiek. Różne postawy człowieka wobec Boga w literaturze.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca bardzo dojrzała, ciekawa i bogata argumentacja, rozbudowane wnioski. Prezentacja wyczerpuje temat.

Wizerunek Boga, świata i człowieka w literaturze. Przedstaw zagadnienie na podstawie dwóch wybranych epok literackich

Ocena:
20/20
Teza: Literackie wizerunki,Boga, świata oraz człowieka zmieniają się w renesansie i romantyzmie.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przejrzysta, napisana płynnym językiem. Zawiera analizę omawianych utworów poetyckich.

Obraz Boga w literaturze i sztukach plastycznych. Przedstaw różne wizerunki i ich funkcję w dowolnie wybranych dziełach

Ocena:
20/20
Teza: Artyści w swych dziełach od wieków próbują przybliżyć naturę Boga.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca zawiera bogatą bibliografię. Temat został w pełni wyczerpany. Poprawny i płynny język wypowiedzi.

Wielkie literackie dyskusje z Bogiem na przykładzie znanych ci utworów Jana Kochanowskiego, Adama Mickiewicza i Jana Kasprowicza

Ocena:
20/20
Teza: W rozmowie z Bogiem artyści odwoływali się do poglądów epoki, sytuacji osobistej oraz społecznej.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca wyczerpująco podejmuje temat. Kolejne utwory świadczą o logice wywodu. Poprawna biografia i plan prezentacji.

Bóg jako kreator, dobroczyńca, sprawiedliwy sędzia... Porównaj różne wizerunki Boga ukazane w twórczości poetów i pisarzy renesansu, romantyzmu i Młodej Polski

Ocena:
20/20
Teza: Wizerunek Boga w danej epoce zależał przede wszystkim od jej głównych założeń.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca ukazuje różne sposoby widzenia Boga w trzech epokach. Rozbudowana bibliografia, poprawna kompozycja.

Obraz Boga i jego relacje z człowiekiem. Przedstaw w oparciu o literaturę renesansu i oświecenia

Ocena:
20/20
Teza: Zainteresowanie obrazem Stwórcy ilustrują nam wizje literackie różnych epok.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca wyczerpująco realizuje temat. Opiera się na twórczości Kochanowskiego i Karpińskiego. Poprawna bibliografia.

Analiza porównawcza kreacji Boga w literaturze średniowiecznej i młodopolskiej

Ocena:
20/20
Teza: W literaturze średniowiecza i Młodej Polski odnaleźć możemy różne ujęcia Boga.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca opiera się na bogatej literaturze i w pełni realizuje temat. Poprawny język wypowiedzi.

Postawa człowieka wobec Boga. Zanalizuj różne ujęcia tego tematu w wybranych utworach literackich.

Ocena:
20/20
Teza: Menachem Mendel „Bóg mieszka wszędzie tam, gdzie się Go wpuści"

Ocena opisowa nauczyciela: Praca szczegółowa, napisana poprawnym językiem. Kolejne obrazy przemyślane prowadzące do jasnej puenty.

Relacja między człowiekiem a Bogiem. Różne rozstrzygnięcia tego dylematu

Ocena:
20/20
Teza: W literaturze wszystkich epok bardzo wiele miejsca poświęcano zagadnieniu relacji między człowiekiem a Bogiem, które było analizowane z wielu stron zarówno w liryce, dramacie, jak i epice.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca oparta o czytelny plan. Przywołuje najważniejsze utwory, ukazując różnorodność postaw człowieka wobec boga.

Bóg w literaturze polskiej różnych epok. Dokonaj analizy i interpretacji wybranych utworów oraz porównaj wizje Boga

Ocena:
20/20
Teza: Różnorodne wizerunki Boga występują w literaturze polskiej, która rozwijała się w kręgu kultury europejskiej i chrześcijańskiej.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca pokazuje jak zmieniał się wizerunek Boga na przestrzeni epok w literaturze polskiej. Prezentacja przekrojowa, napisana z zachowaniem logiki i dobrego stylu.

Zaprezentuj sposoby ujęcia niezawinionego cierpienia i buntu wobec Boga na podstawie wybranych utworów literackich

Ocena:
20/20
Teza: Nierozerwalny związek tematyki niezawinionego cierpienia i buntu wobec Boga.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przemyślana i spójna. Dobór lektur z różnych epok literackich. Poprawna konstrukcja

Bunt i pokora jako sposoby zachowań człowieka wobec Boga. Przedstaw ich literackie ujęcia, odwołując się do wybranych utworów

Ocena:
20/20
Teza: W literaturze odnajdujemy wiele obrazów zachowań buntowniczych i pokornych względem Boga.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca konsekwentnie realizuje temat. W pełni poprawna argumentacja.

Literackie rozmowy z Bogiem. Omów problem na wybranych przykładach z literatury różnych epok.

Ocena:
20/20
Teza: Charakter rozmów z Bogiem często zależy od okoliczności, splotu kilku wydarzeń i emocji człowieka.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca spójna, świadczy o bogatej wiedzy piszącego i samodzielnym myśleniu.

Jak kształtowały się relacje miedzy Bogiem, a człowiekiem w poszczególnych epokach. Zaprezentuj temat na wybranych tekstach kultury

Ocena:
20/20
Teza: Różnorodność artystycznych realizacji motywu relacji człowieka i Boga w literaturze, malarstwie oraz filmie.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja przemyślana, oparta na bogatej bibliografii.

Porównaj różne obrazy Boga, odwołując się do analizy wybranych przykładów z literatury i innych dziedzin sztuki.

Ocena:
20/20
Teza: Ludzkie wyobrażenia na temat Boga i ich odbicie w literaturze.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przejrzysta i dojrzała. W pełni zasługuje na maksymalną liczbę punktów.

Bóg w literaturze. Porównaj różne jego kreacje w wybranych utworach.

Ocena:
20/20
Teza: Człowiek stworzył rozmaite wizerunki Boga i czyni to nieprzerwanie, czego dowodem są dzieła literatury.

Ocena opisowa nauczyciela: Szczegółowa, logicznie skonstruowana praca. Właściwie dobrane przykłady z różnych epok.

Człowiek wobec Boga i wiary. Omów zagadnienie, odwołując się do wybranych utworów literackich z różnych epok

Ocena:
20/20
Teza: Literatura na przestrzeni wieków często odwoływała się do podejścia człowieka do Stwórcy, ukazując jak się ono zmieniało w zależności od nakazów czasów i kultury.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca ciekawa. Pokazuje różnorodne postawy człowieka wobec Boga i wiary.

Funkcja i znaczenie wiary w utworach literackich. Przedstaw, analizując i interpretując dzieła reprezentujące różne epoki

Ocena:
20/20
Teza: Przedstawienie funkcji i znaczenia wiary w utworach literackich różnych epok.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca bardzo klarowna i wyważona. Właściwie dobrane argumenty.

Człowiek jako Boże igrzysko. Omów motyw ingerencji Boga w losy ludzkie na przykładzie wybranych tekstów literackich

Ocena:
20/20
Teza: Twórcy literaccy w oparciu o własne doświadczenia i poglądy różnie odnosili się do boskiej ingerencji w życie człowieka.

Ocena opisowa nauczyciela: Dojrzała i przemyślana prezentacja ukazująca ewolucje tematu boskiej interwencji w ludzkie życie.

Wizja Boga, świata i losu człowieka w literaturze średniowiecznej. Omów na wybranych przykładach literackich

Ocena:
20/20
Teza: Przedstawienie wizji Boga, świata i losu człowieka w literaturze średniowiecznej.

Ocena opisowa nauczyciela: Szczegółowa i przemyślana prezentacja ukazująca bogactwo średniowiecznej świadomości.

Literackie kreacje Boga w liryce Kochanowskiego, Szarzyńskiego i Karpińskiego. Przeprowadź analizę porównawczą wybranych utworów

Ocena:
20/20
Teza: Bóg jako istota najwyższa, Stwórca świata i ludzi, był częstym obiektem pochwał, próśb i skarg poetów.

Ocena opisowa nauczyciela: Ciekawa i inspirująca praca ukazująca różnorodne perspektywy literackiej eksploatacji motywu Boga.

Funkcja i znaczenie wiary w utworach literackich. Przedstaw, analizując i interpretując dzieła reprezentujące różne epoki.

Ocena:
20/20
Teza: Przedstawienie funkcji i znaczenia wiary w utworach literackich różnych epok.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja pokazuje jak przedstawiano wiarę w Boga w literaturze w różnych epokach. Poprawna bibliografia i plan.

Bunt wobec Boga jako postawa bohatera literackiego. Omów na wybranych przykładach

Ocena:
19/20
Teza: Istota i sens buntu bohaterów literackich wobec Boga.

Ocena opisowa nauczyciela: Dobrze skonstruowana prezentacja, liczne odwołania do literatury, dogłębna analiza problemu. Język i styl wypowiedzi poprawny.

Jak artyści z różnych epok postrzegali Boga? Porównaj wybrane koncepcje.

Ocena:
19/20
Teza: Stosunek do Boga ewoluował na przestrzeni wieków. Wybór najważniejszych postaw artystów wobec Stwórcy.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja bardzo dobra. Trafne argumenty, celny wybór najważniejszych postaw artystów wobec Boga. Dopracowania wymaga jedynie wstęp.

Literackie rozmowy człowieka z Bogiem. Zanalizuj wybrane przykłady

Ocena:
19/20
Teza: Od adoracji po bunt. Literackie dialogi człowieka z Bogiem na podstawie utworów z różnych epok.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja przemyślana i dobrze skonstruowana. Przegląd literatury zapewnia wiarygodność sądów.

Różne postawy człowieka wobec Boga w poznanych utworach literackich. Omów temat, analizując wybrane przykłady różnych epok

Ocena:
19/20
Teza: Od bojaźni po lekceważenie, od uwielbienia, do buntu. Różne postawy człowieka wobec Boga w wybranych epokach.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja dojrzała, liczne odwołania do współczesności, ciekawe wnioski.

Porównaj literackie modele postaw człowieka wobec Boga, opierając się na analizie wybranych przykładów

Ocena:
19/20
Teza: W literaturze możemy odnaleźć skrajne postawy człowieka wobec Boga od pokory po bunt i lekceważenie.

Ocena opisowa nauczyciela: Ciekawe i bogate wnioski.

Różne obrazy Boga w literaturze. Prześledź problem na podstawie wybranego materiału literackiego

Ocena:
19/20
Teza: Kreacja postaci Boga w różnych epokach odbiciem światopoglądu człowieka danego czasu. Na podstawie dzieł literatury i filozofii.

Ocena opisowa nauczyciela: Autorka starła ze sobą kilka najbardziej utrwalonych obrazów Boga w literaturze. Płynnie przechodzi przez kolejne argumenty. Można rozbudować wnioski końcowe.

Charakterystyczne ujęcia Boga w literaturze renesansu, baroku i oświecenia. Przedstaw na wybranych przykladach

Ocena:
19/20
Teza: Lirycy pokazują zarówno miłość, szacunek i oddanie się człowieka Bogu, jak i postawy przeciwstawne: bunt czy lęk przed Stwórcą.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca kompletna. Zawiera wiele wartościowych przykładów. Bogata literatura przedmiotu.

Wyobrażenie człowieka o Bogu w dwóch wybranych epokach literackich

Ocena:
19/20
Teza: Literatura od najdawniejszych czasów zajmowała się wyobrażeniami Boga.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca skupia się na epoce renesansu i romantyzmu. Poprawne ujęcie tematu.

Kreacje Boga w wybranych utworach poetów różnych epok. Dokonaj analizy porównawczej sposobu kreowania postaci

Ocena:
19/20
Teza: Różne ukazywanie kreacji Boga na przestrzeni epok literackich.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca zwięzła. Ukazuje wiele różnych wizerunków Boga. Poprawna bibliografia.

Motywy Boga w literaturze i sztuce. Przedstaw jego funkcjonowanie na podstawie wybranych przykładów

Ocena:
19/20
Teza: Postać boga jest niejednoznaczna i trudna do wyobrażenia przez człowieka.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przejrzysta, daje przekrojowy obraz Boga w różnych epokach.

Bóg - dobry Ojciec, stworzyciel czy też srogi sędzia - przedstaw i porównaj wizerunki Boga w różnych epokach literackich, analizując wybrane utwory

Ocena:
19/20
Teza: Charakterystyczne wizerunki Najwyższego w określonych epokach literackich.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja poprawna. Ukazuje różnorodne wizerunki Boga na przestrzeni epok.

Relacje Bóg - człowiek w wybranych dziełach literatury średniowiecza i Młodej Polski. Omów na wybranych przykładach

Ocena:
19/20
Teza: Różnorodność relacji między Stwórcą a człowiekiem w średniowieczu i Młodej Polsce.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w pełni realizuje temat. Bogate przykłady, konsekwentne przedstawiane argumenty na poparcie tezy.

Rozmowy z Bogiem w literackim przekazie twórców

Ocena:
18/20
Teza: Ewolucja postaw człowieka wobec Boga na przestrzeni wieków.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca ciekawa, wyczerpująca temat dialogu człowieka z Bogiem. Dobry styl i poprawny język wypowiedzi. Można rozbudować wnioski i pogłębić rozważania o tym, co jest przyczyną zmiany postaw wobec Boga.

Kim jest Bóg dla człowieka? Relacja między Bogiem a człowiekiem. Przedstaw zagadnienie na przykładach tekstów literackich z różnych epok

Ocena:
18/20
Teza: Relacje Bóg - człowiek są częstym motywem literackim różnych epok.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja dobra. Prawidłowy dobór literatury, bogata bibliografia.

Dialog artysty z Bogiem w literaturze różnych epok. Omów temat na wybranych przykładach

Ocena:
17/20
Teza: Twórcy wobec Boga - ewolucja dialogu i sporów z Bogiem na przykładzie utworów z różnych epok literackich.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja poprawna, bogata w argumenty, Wymaga jednak uporządkowania i bardziej ścisłego powiązania kolejnych wątków.

Motyw rozmowy człowieka z Bogiem

Ocena:
17/20
Teza: Różnorodne postawy wobec Boga w literaturze różnych epok.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja poprawna, dobry język i styl wypowiedzi. Dopracowania wymagają wnioski i omówienie znaczenia dialogów człowieka z Bogiem.