Pogotowie maturalne: Motywy literackie - Motyw wojny


Sceny batalistyczne w literaturze i sztuce różnych epok

Od tysiącleci, niezależnie od okresu historycznego wojna zawsze towarzyszyła poczynaniom człowieka. Jest ona nieodłącznym elementem ludzkości, dlatego tak chętnie i barwnie przedstawia się ją w literaturze i sztuce. Freud twierdził, że ludzi popycha do wojny jakiś pierwotny, morderczy instynkt, inni dowodzą, że kieruje nami poczucie wspólnoty i oddania wielkiej oraz godnej szacunku sprawie. Na przykładzie starożytnych utworów widzimy, że nawet miłość może stać się przyczyną wojny. Zjawisko to zawsze dotyczy jednak życia i śmierci czyli nierozerwalnych elementów bytu. Próbując zrozumieć istotę działań wojennych zauważamy związek między różnicami klasy, płci, przywództwa politycznego. Analizując jakiekolwiek społeczeństwo prowadzące wojny odkryjemy powiązania z gospodarką, kulturą, terytorium oraz odczuciem zewnętrznego zagrożenia, przed którym trzeba się bronić. Przedstawianie scen bitewnych stało się w różnych epokach pasją artystów, misją pisarzy, poetów, reżyserów. Sztuka batalistyczna pozwalała i pozwala zachować wspomnienia dawnych czasów, sławić wartości, o które się walczyło. Ma to znaczenie szczególnie dla nas Polaków. Tak wiele pokoleń musiało przecież przelewać krew za coś, co trudno opisać słowami czy namalować pędzlem, a co jest tak istotne – wolność. Powstały dzieła poświęcone walczącym narodom, zmaganiom godnym upamiętnienia i hołdu.
Część twórców stara się też ukazać okrucieństwo i bezsens wojen. Sceny batalistyczne w sztuce dostarczają nam wiedzy o ludziach z dawnych epok, ich uczuciach, ale również o doskonalonych w miarę upływu czasu środkach niszczenia. Narzędzia wojny poczynając od prymitywnych dzid, metalowych ostrzy mieczy, łuków miotających strzały poprzez broń palną, czołgi, samoloty i łodzie podwodne, zmieniają się na przestrzeni wieków, towarzyszą walczącym i w różnorodny sposób przedstawiane są przez licznych artystów.

Przez długie wieki wojna traktowana była jako naturalne działanie mające na celu obronę lub zdobywanie nowych terenów. Nawet najstarsze malowidła na ścianach jaskiń stanowiące sztukę prehistoryczną zawierają elementy batalistyczne przedstawiając obok rysunków polowań, obrazy walk plemiennych przy użyciu prymitywnej broni wykonanej z kości, drewna i kamienia. Już wtedy zewnętrzne zagrożenie, przed którym trzeba było się bronić (ataki obcych plemion) popychały ludzkość do działań zbrojnych. Ludzie walczą z różnych powodów, niektórzy ze względu na chęć zdobycia władzy, inni z poczucia obowiązku, honoru, jeszcze inni z miłości. W starożytnej Grecji namiętność jaka połączyła Parysa- księcia Troi oraz Helenę- królową Sparty, stała się przyczyną wojny. Naprzeciw siebie stanęły ogromne wojska Sparty i Troi. Walki trwały przez 10 lat, a ich kres stanowiło zwycięstwo Spartan osiągnięte podstępem w postaci drewnianego konia z ukrytym wewnątrz wojskiem. Opisy zmagań wojennych zawiera „Iliada” Homera. W epopei tej czytamy: „synowie Achajów obosiecznymi grotami włóczni i mieczów ciosami atakujących odparli.(…) tarcza związała się z tarczą, hełm z hełmem, człowiek z człowiekiem. Hełmów grzebienie ozdobne z grzyw końskich lśniącymi kitami rozechwianymi stykały się w ruchu.” (Pieśń XIII werset 130-133 oraz 147-149) Homer umieścił w swoim dziele wiele podobnych opisów ścierających się wojowników. Luźną adaptacją starożytnego eposu heroicznego jest film „Troja” Wolfganga Petersena. Liczne sceny batalistyczne ukazują potęgę wojsk starożytnych, ich siłę i spryt, umiejętność strategii i podstępnego działania, które zastąpiły doskonałość broni używanej w czasach późniejszych. Widok błyszczących w słońcu zbroi, hełmów, tarcz dających osłonę przed ugodzeniem oraz zapierające dech w piersiach obrazy walki wręcz przenoszą nas w świat IX w. p.n.e. i uczą historii.

Analizując wizerunek wojny prezentowany przez różne dziedziny sztuki, w różnych okresach historycznych, dochodzimy do wniosku, że przechodził on liczne przeobrażenia. Początkowo idealizował walkę zbrojną i jej bohaterów, opisując odwagę, poświęcenie i znaczenie honoru szczególnie w pieśniach z okresu romantyzmu. Trzeba wspomnieć, że obok malarstwa był to wtedy podstawowy środek przekazu treści artystycznych. Średniowieczna „Pieśń o Rolandzie” to typowy epos rycerski opiewający bohaterskie czyny. Obraz wojny szlachetnej, chwalebnej opiewa także Henryk Sienkiewicz w powieści „Krzyżacy”, opisując bohaterskie zachowanie rycerstwa polskiego. Zwycięska bitwa pod Grunwaldem ukazana jest tu jako triumf oręża polsko-litewskiego. Autor pokazuje do jakiej mobilizacji sił, współdziałania i do jakich ofiar zdolny jest naród w sytuacji zagrożenia bytu. Poetyczne opisy kolorowych chorągwi, falujących traw przeplatają się z kronikarskimi wyliczeniami ilości polskich i krzyżackich wojsk. Opis samej walki w powieści przypomina dokument historyczny. Pisarz przedstawił szereg autentycznych szczegółów bitwy, skrupulatnie wyliczył każdy odwrót polskich i niemieckich wojsk, dokładnie oddał topografię terenu, zamieścił nawet prawdziwe nazwy rzek i historyczne nazwiska rycerzy.

Jeszcze większą ilość szczegółów dotyczących historycznej bitwy zawiera obraz „Bitwa pod Grunwaldem” Jana Matejki. Namalował on z ogromnym realizmem sylwetki walczących i umierających rycerzy, koni w gwałtownym ruchu, w najrozmaitszych, najbardziej skomplikowanych pozach oraz postacie bohaterów grunwaldzkich: Księcia Witolda, Zawiszę Czarnego czy Wielkiego Mistrza Krzyżackiego. Fascynuje nas umiejętność uchwycenia rysów twarzy, mimiki, dzięki którym możemy odczytać uczucia i nastroje tych ludzi. Zachwyca ogromna ilość szczegółów uzbrojenia: hełmy, kolczugi, kopie, wszystko przedstawione z niezwykłą precyzją. Obraz wciąga widza niejako w sam środek bitewnego wiru, niemal przygniata go masą skłębionych ciał ludzkich i zwierzęcych. Dzieło to uwydatnia zbiorowy wysiłek wielu ludzi, bezimiennych bohaterów tworzących historię. Namalowane przez Matejkę po to, aby rozgłosić jak najszerzej na świecie sławę narodu.

Podobne przesłanie niesie „Panorama Racławicka” namalowana przez Wojciecha Kossaka, Jana Stykę i innych twórców. Stała się ona wręcz naszym zabytkiem narodowym i to nie tylko w dziedzinie malarstwa batalistycznego. Jest też symbolem patriotyzmu polskiego. Przedstawia bitwę pod Racławicami (1794) będącą elementem insurekcji kościuszkowskiej, zwycięstwo powstańczych wojsk polskich nad rosyjskimi. Ogromne malowidło (15x114m) dzięki specjalnej perspektywie i zastosowaniu różnych zabiegów malarskich „przenosi” widza w inną rzeczywistość i inny czas. Widzimy tu kawalerię narodową w utarczce z Kozakami, Piechotę polską, dragonów i baterię armat bronionych przez kosynierów. Oglądamy wiele szczegółów umundurowania kawalerii i stroje Kozaków. Obraz ten to kolejny przykład twórczości wzbudzającej otuchę, zwalczającej pesymizm i umacniającej patriotyzm, ukazującej potęgę Rzeczypospolitej, chwałę oręża polskiego. Podobnie obraz Jana Matejki „Kościuszko pod Racławicami” oddaje siłę masy ludowej reprezentowanej przez kosynierów. Mimo ogromu bólu i okrucieństwa wyczuwamy potęgę walki o wspólną sprawę. Matejko jak wielu innych artystów poprzez malarstwo historyczno-batalistyczne zmusza nas do rozważań nad losami kraju, podkreśla też bohaterstwo i chwałę walczących.

Gloryfikowanie i idealizowanie walki zbrojnej „przybladło” jednak z chwilą wybuchu II wojny światowej. Nastąpił przełom w spojrzeniu na zmagania wojenne. Wojna była wszędzie i każdy był jej częścią . Nie oszczędzała cywilów, kobiet ani dzieci. Jej totalny, ludobójczy charakter oraz ogrom nieszczęścia jaki ze sobą niosła spowodował, że obok odwagi i bohaterstwa zaczęto w literaturze i sztuce podkreślać okrucieństwo i bezsens wojny.
Z historią Polski w latach 1939-1945 nierozerwalnie złączyło się Westerplatte. To przecież właśnie w tym miejscu, podobnie jak wzdłuż całej granicy polsko-niemieckiej, rozpoczęła się agresja Niemiec hitlerowskich przeciwko Polsce. Tutaj licząca niewiele ponad 200 żołnierzy załoga Wojskowej Strażnicy Tranzytowej stawiała opór potędze hitlerowskiego Wermachtu. Otoczeni ze wszystkich stron żołnierze polscy zaciekle bronili się przez 7 dni. Prawdziwy, poruszający obraz tej morderczej walki prowadzonej nie tylko na granaty, karabiny i bagnety, ale nawet gołymi rękoma przedstawia Melchior Wańkowicz w książce „Westerplatte”. Na jej kartach czytelnik odnajdzie bohaterstwo i poświęcenie, strach i przerażenie.

Żywy widok „jęczącej” od wybuchów ziemi, chmur czarnego dymu, stosów gałęzi i piachu sypiącego się na głowy obrońców, ukazuje nam film „Westerplatte” Stanisława Różewicza. Współczesna sztuka filmowa stwarza nieograniczone niemal możliwości kreowania rzeczywistości. Towarzysząca obrazom muzyka, dźwięki wystrzałów, krzyki ludzi, łoskot walących się budynków, tworzą klimat grozy i strachu, oddają atmosferę tamtych chwil. Film jako sztuka współczesna, łatwa w odbiorze, często góruje nad literaturą. Nie zastąpi jednak siły wyobraźni, jaką wywołuje słowo pisane. Jedną z wielu książek opisujących czarną stronę wojny, a zarazem odwagę, ryzyko i dumę żołnierzy jest „Dywizjon 303” Arkadego Fiedlera. Jest to obraz podniebnych zmagań lotników polskich z niemieckimi bombowcami i myśliwcami.. To interesujące sprawozdanie z powietrznego placu boju ujęte w formę literacką. Widok trafionego, spadającego samolotu czy kabiny pilota zbryzganej krwią z niespotykaną intensywnością oddaje koszmar wojny.

Opis czynów wojennych polskich żołnierzy widzimy także w książce Melchiora Wańkowicza „Monte Cassino”. Autor przedstawia udział Polaków w słynnej operacji wojennej, która otwarła aliantom drogę do Rzymu. Książka zawiera relacje ludzi, którzy uczestniczyli w bitwie. Są to opisy okrucieństwa wojny, strachu, bólu i żalu towarzyszącego walce: „moździerze biją, hałas i tumult wielki czyniąc, postrach ludziom niosąc i zniszczenie…Jasia nie ma, zginął, żal i złość ogarnia…”. Wańkowicz porównuje walkę do „krwawej łaźni”, leżące ciała ludzkie do kładącego się „łanu zboża”, saperów nazywa „termitami wojny”, a łączność- „unerwieniem Korpusu”. Powstało wiele książek, tomików poezji, sztuk scenicznych poświęconych walce. Podczas okupacji tworzyły się też takie formy artystyczne jak plakat czy winiety w tajnych gazetkach, które równie silnie jak obraz i książka oddziaływały na odbiorcę. Wysiłki autorów wszystkich form artystycznych, we wszystkich okresach historycznych zmierzały do jak najwierniejszego oddania klimatu walki. Niejeden z nas mając kontakt ze sztuką batalistyczną poczuł to wielkie tchnienie historii, w umysł i serce zapadły mu obrazy heroicznych zmagań.

Wojna to bestia. Ograbia ludzkie kultury z funduszy, zasobów, talentów i sił, które można by spożytkować dla rozwoju ludzkości i kultury. John Keegan - brytyjski historyk, w książce „Historia wojen” wyraził nadzieję, że „w końcu, po pięciu tysiącach lat poświadczonego historycznie prowadzenia wojen, przemiany kulturowe i materialne zahamują ludzką skłonność do posługiwania się bronią”. Wojna jednak trwa, bez względu na to, jak bardzo jest bezowocna, niszczycielska, odrażająca i niefunkcjonalna. Od zakończenia II wojny światowej wybuchło 160 wojen na różną skalę: takich dotyczących dużych państw narodowych, ale też takich, które dotyczą grup etnicznych, frakcji czy ruchów religijnych. We wszystkich giną ludzie, wszystkie są opisywane przez pisarzy, dziennikarzy i reżyserów, dokumentowane przez malarzy, fotografów czy grafików. Sceny batalistyczne opiewane przez wieki w literaturze i sztuce dzieją się nadal.

strona:    1    2    3    4    5  





Obraz okrucieństw wojny na wybranych przykładach literatury lagrowej i łagrowej

Ocena:
20/20
Teza: Literatura łagrowa i lagrowa nie powinna jedynie uświadamiać o ogromie cierpienia, powinna również być przestrogą na przyszłość.

Ocena opisowa nauczyciela: Oryginalna kompozycja pracy, przemyślana i konsekwentnie poprowadzona. Dojrzałe przemyślenia.

Zmiany w przedstawianiu motywu wojny na przestrzeni epok. Przedstaw na przykładzie literatury i kultury.

Ocena:
20/20
Teza: Wojna ewoluuje i dojrzewa wraz z rozwojem cywilizacji, jednak zawsze, niezależnie od powodu przynosi cierpienie i śmierć.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca wykorzystuje wiele źródeł - zarówno literackich, jak i malarskich czy filmowych. Ukazuje, jak motyw wojny ewoluował od czasów najdawniejszych do dziś.

Wojna jako gloryfikacja bohaterstwa czy ukazanie okrucieństwa i cierpienia. Omów na wybranych przykładach z literatury i sztuki

Ocena:
20/20
Teza: Artyści różnorako przedstawiali sceny batalistyczne. Najczęściej można spotkać dwa ujęcia tego tematu: idealizację bohaterów oraz przedstawienie zła, chaosu i okrucieństwa bitwy.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przemyślana, odpowiednio poprowadzony wątek. Ciekawe przykłady z różnych epok oraz wnioski.

Obraz Syberii w literaturze i sztuce. Przedstaw zagadnienie na wybranych przykładach

Ocena:
20/20
Teza: Tragiczne losy Polaków wpłynęły na istotę występowania przestrzeni syberyjskiej w kulturze polskiej.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca dojrzała i przemyślana. Ukazuje obraz i motyw Syberii w sposób kompleksowy.

Epizody II wojny światowej w literaturze i filmie. Omów na podstawie wybranych przykładów

Ocena:
20/20
Teza: Przez cały wiek XX tematy związane z wojną poruszane były przez kolejnych twórców literatury, a także reżyserów filmowych.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca potraktowana poważnie. Bogate przykłady, obszerny materiał ilustrujący tezę.

Wojna jako romantyczna legenda i jako przerażająca prawda. Przedstaw, odwołując się do wybranych tekstów kultury

Ocena:
20/20
Teza: Zarówno w literaturze, malarstwie, jak i filmie możemy odnaleźć skrajnie różne wizje wojny. Jedne kładą nacisk na jej romantyczną legendę, inne pokazują pełnię okrucieństwa, moralne i fizyczne szkody jakie wyrządzają konflikty.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w pełni kompletna. Bogate i różnorodne przykłady. Widać samodzielne myślenie ucznia.

Tragizm młodości w obliczu zagrożenia wojennego. Przedstaw młodych bohaterów zmagających się z wojenną rzeczywistością, odwołując się do wybranych utworów

Ocena:
20/20
Teza: Na pokolenia, których okres dorastania przypadła na czas konfliktu zbrojnego, wojna ma niebagatelny wpływ, który jest widoczny przez całe ich życie.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca świetnie realizuje temat, odwołując się do wielu przykładów. Przedstawia pełny obraz tragizmu młodych w związku z przeżyciami II wojny światowej.

Świat odwróconego dekalogu na wybranych przykładach literatury wojny i okupacji

Ocena:
20/20
Teza: Próbę odpowiedzi na pytania związane z zachowaniem dekalogu w „czasach pogardy” daje literatura okresu wojny i okupacji.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w pełni realizuje temat i tezę prezentacji. Poprawne liczne przykłady, spójna konstrukcja.

Czy my jesteśmy ludzie dobrzy? Okres wojny to czasz zburzenia systemu wartości czy tylko zachwiania nimi? Rozważ problem odwołując się do wybranych utworów literackich.

Ocena:
20/20
Teza: Wojna jako przeżycie ekstremalne w życiu człowieka, które burzy świat wartości i chwieje emocjami człowieka.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca na szczegółowych przykładach realizuje temat. Barwna narracja, poprawny styl wypowiedzi.

Martyrologia Polaków w czasie II wojny światowej w literaturze i filmie. Omów zagadnienie na wybranych przykładach

Ocena:
20/20
Teza: Artyści wszystkich dziedzin włączyli się w dzieło upamiętniania grozy II wojny światowej.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca ciekawa i barwna. Napisana płynnym językiem.

Kat i ofiara - przedstaw postawy moralne Polaków i Niemców w czasie II wojny światowej w literaturze

Ocena:
20/20
Teza: Różne spojrzenia autorów na problem stereotypowego określania Niemców jako katów, a Polaków jako ofiary.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w pełni zgodna z tematem. Opisywane losy oddają założenia tematu. Poprawny plan i bibliografia.

Różne sposoby przedstawiania wojny w literaturze i filmie XX wieku. Omów zagadnienie, odwołując się do wybranych przykładów

Ocena:
20/20
Teza: Temat wojny był eksplorowany w XX wieku w literaturze i produkcjach filmowych w różnorodny sposób.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w szeroki sposób traktuje temat wojny. Ciekawe przykłady, dobrze rozwinięte wątki.

Człowiek zdeterminowany przez zło. Zanalizuj problem, charakteryzując wybrane postacie literackie z utworów o tematyce związanej z II wojną światową

Ocena:
20/20
Teza: Podczas wojny wszechobecne cierpienie, śmierć, pragnienie przeżycia za wszelką cenę determinowały przede wszystkim katów, ale nieraz i ofiary, które zatracały ludzkie odruchy, stając się podobnymi do zwierząt.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przemyślana, pokazuje jak w różny sposób wszechobecne podczas wojny zło może wpływać na człowieka.

Jaką prawdę o człowieku i kulturze europejskiej przynosi literatura poświęcona II wojnie światowej? Omów temat w oparciu o wybrane utwory

Ocena:
20/20
Teza: Refleksje literackie związane z człowiekiem i kulturą europejską w perspektywie II wojny światowej.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja próbuje odpowiedzieć na pytanie, na które nie ma właściwie odpowiedzi. Na jednostkowych przykładach ukazuje kondycję człowieka z czasów II wojny światowej.

Można stracić życie, ale ludzkiej godności stracić nie wolno. Ustosunkuj się do tego stwierdzenia, wykorzystując literaturę okresu wojny i okupacji

Ocena:
20/20
Teza: Literackie zapisy ludzkich wyborów podczas wojny i okupacji.

Ocena opisowa nauczyciela: Dojrzała i przemyślana prezentacja. Brawo za samodzielne myślenie.

Przeżycia wojenne w poezji K. K. Baczyńskiego i T. Różewicza. Porównaj postawy twórców, analizując wybrane teksty literackie.

Ocena:
20/20
Teza: Wpływ wojny na twórczość literacką – różne sposoby ukazywania trudnych przeżyć wojennych.

Ocena opisowa nauczyciela: Bardzo wyczerpująca, analityczna praca. Głębokie i trafne przemyślenia.

Człowiek jako ofiara wojny. Przedstaw na podstawie wybranych dzieł literatury współczesnej.

Ocena:
20/20
Teza: Zaprezentowanie, na podstawie wybranych dzieł literatury współczesnej motywu człowieka, który stał się ofiarą wojny.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przemyślana, bogata w literackie przykłady. Poprawna bibliografia i ramowy plan prezentacji.

Jak literatura opowiada o nieludzkiej rzeczywistości? Omów na wybranych przykładach różne rodzaje narracji i narratora w prozie przedstawiającej wojnę i okupację

Ocena:
20/20
Teza: Obowiązkiem pisarza jest danie literackiego świadectwa z „czasów pogardy”.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przemyślana, w pełni zasługuje na pochwałę.

Omów na wybranych przykładach stanowisko literatury i filmu wobec doświadczeń II wojny światowej

Ocena:
20/20
Teza: II wojna światowa widziana oczami pisarzy i filmowców.

Ocena opisowa nauczyciela: Przemyślana praca zawierająca pogłębioną analizę ukazanych utworów.

Dekalog człowieka w czasie wojny. Omów na wybranych przykładach

Ocena:
20/20
Teza: Omówienie dekalogu człowieka, obowiązującego w czasie wojny.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja opiera się na literaturze obozowej. Ciekawy sposób odniesienia dekalogu katolickiego do sytuacji panującej w łagrach i lagrach.

Obraz II wojny światowej w literaturze i filmie. Omów zjawisko na wybranych przykładach

Ocena:
20/20
Teza: II wojna światowa w oczach pisarzy i filmowców.

Ocena opisowa nauczyciela: Bardzo ciekawa prezentacja pokazująca wojnę z różnorodnych perspektyw, oparta na polskiej literaturze i niemieckiej kinematografii.

Różne postawy ludzi w czasie II wojny światowej. Rozważ problem na wybranych przykładach z literatury polskiej

Ocena:
20/20
Teza: Bohaterowie literaccy, którym przyszło żyć podczas II wojny światowej, zajmowali wobec tego żywiołu różne stanowiska.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w pełni realizuje temat.

Obrazy wojen, walk, powstań w literaturze i sztuce. Omów na wybranych przykładach

Ocena:
20/20
Teza: Poszczególne dzieła malarskie oraz utwory literackie mogą stanowić ciekawą historię polskich zmagań militarnych.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca bogata w treści, wszystkie elementy zawarte w tytule zostały przedstawione na odpowiednio dobranych przykładach.

Motyw żołnierza-tułacza, żołnierza-powstańca w literaturze polskiej. Przedstaw temat, odwołując się do utworów z różnych epok

Ocena:
20/20
Teza: Prozatorskie i poetyckie przykłady żołnierzy świadczą najczęściej o niezłomności i patriotyzmie walczących, a także dokumentują trudne karty z polskiej historii.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja konkretna i poprawna.

Omów sposoby ukazania realiów zaboru rosyjskiego w literaturze XIX wieku.

Ocena:
20/20
Teza: W literaturze XIX wieku różnie ukazywano realia życia pod zaborami, zależało to od panującej formacji literackiej (romantyzm, pozytywizm, Młoda Polska) oraz stopnia zaostrzenia cenzury.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja szczegółowo opisuje różne sposoby rusyfikacji Polaków i walki z polskością. Dobry język, przejrzysty styl.

Druga wojna światowa jako czynnik kształtujący twórczość pisarzy XX wieku. Zinterpretuj wybrane przykłady pod kątem wpływu wydarzeń wojennych na kształt artystyczny dzieł

Ocena:
20/20
Teza: Obowiązkiem pisarza jest danie literackiego świadectwa z „czasów pogardy”.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja dobrze zaplanowana, logiczna i spójna.

Literackie obrazy bitew. Przedstaw sposoby ich kreacji i określ ich rolę w wybranych utworach

Ocena:
20/20
Teza: W literaturze istnieją różne obrazy bitew, sposób ich przedstawiania oraz funkcje tego motywu zależą od światopoglądu i ideałów danej epoki.

Ocena opisowa nauczyciela: Przekrojowa praca w pełni spełniająca kryteria prezentacji maturalnej.

Wpływ wojny na psychikę dziecka. Omów problem na podstawie wybranych tekstów literatury polskiej i obcej

Ocena:
19/20
Teza: Na podstawie zaprezentowanych pozycji z literatury polskiej i obcej można zwrócić uwagę na bardzo istotny fakt, jakim jest wpływ wojennych doświadczeń dzieci na ich psychikę i dorosłe życie.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca oryginalna, ciekawy dobór lektur i ich charakterystyka.

Próby ocalenia człowieczeństwa na przykładzie literatury łagrowej i lagrowej. Przedstaw temat na podstawie wybranych utworów literackich

Ocena:
19/20
Teza: Przez obozy przewinęły się miliony ludzi, a każdy z nich przyjmował inną postawę wobec mechanizmu, z jakim przyszło mu się zmierzyć. Nie sposób ocenić rzeczywistości obozowej współczesną miarą.

Ocena opisowa nauczyciela: Bardzo ciekawie poprowadzona praca, oryginalna kompozycja, wiele przykładów literackich.

Próby zachowania moralności podczas wojny i okupacji. Omów problem, odwołując się do wybranych utworów

Ocena:
19/20
Teza: Żadne warunki nie zwalniają człowieka od jego obowiązków moralnych, nawet podczas wojny, a spełniając je wobec innych może osiągnąć szczęście.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przemyślana i dojrzała. Liczne przykłady literackie, ukazujące różnorodność przedstawionego problemu.

Obraz hitlerowskich obozów i sowieckich łagrów w literaturze XX wieku. Omów na wybranych przykładach

Ocena:
19/20
Teza: Hitlerowskie obozy koncentracyjne i sowieckie łagry były konsekwencją systemu totalitarnego, miejscem cierpień milionów niewinnych ofiar i masowego ludobójstwa.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca szeroko opisuje sytuację w obozach i łagrach. Odnosi się do licznych pozycji literackich.

II wojna światowa w literaturze i sztuce

Ocena:
19/20
Teza: Wielość ujęć wojennego tematu, które wzajemnie się uzupełniają, świadczy o ponadczasowej randze tego problemu.

Ocena opisowa nauczyciela: Szeroki wachlarz literatury poświęconej okresowi wojny. Dobrze opracowana bibliografia i plan.

Hitlerowscy oprawcy podczas II wojny światowej

Ocena:
19/20
Teza: W literaturze odnajdujemy wiele postaci hitlerowskich zbrodniarzy. Nie ma jednego wzorca osobowości katów z II wojny światowej, choć wszystkich łączą podobne cechy.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca dojrzała, wyróżniająca się na tle innych. Oryginalne lektury.

Prawda o człowieku w czasach pogardy. Jakich wyborów moralnych dokonywali bohaterowie literatury wojennej?

Ocena:
19/20
Teza: Wojna często degraduje psychikę człowieka, to czas dylematów moralnych i przewartościowania wartości. Literatura powojenna stara się udzielić odpowiedzi na pytania kim był człowiek w "czasach pogardy"

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja poprawna. Na uwagę zasługuje dojrzały język i bogata argumentacja.

Motyw wojny na wybranych przykładach literatury dawnej i współczesnej

Ocena:
19/20
Teza: Mimo zmieniających się konwencji, sztuki wojennej oraz charakteru konfliktów zbrojnych, zasadniczy ich wpływ na postać człowieka pozostaje ten sam.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w skrócony sposób oddaje ideę tematu. Konkretne przykłady i konkretne wnioski.

Wpływ wojny na psychikę człowieka. Omów temat na wybranych przykładach

Ocena:
19/20
Teza: Wojna wywołuje niezatarte wrażenie na każdym, kto jest jej uczestnikiem. Szczególnie jeśli jako żołnierz walczy po jednej ze stron.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca oryginalna, podobnie jak zaprezentowane literackie przykłady. Przemyślana i niewątpliwie samodzielna.

Sceny batalistyczne w literaturze i sztuce różnych epok

Ocena:
19/20
Teza: Wizerunki wojny w poszczególnych okresach historycznych były odmienne, jednak zawsze inspirowały licznych twórców. Sceny batalistyczne to współcześnie źródło wiedzy o ludziach, narzędziach niszczenia i faktach historycznych.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca poprawna, oparta na właściwych argumentach. Solidna bibliografia i wnioski.

Powstanie warszawskie w prozie i poezji. Omów temat, odwołując się do wybranych tekstów literackich

Ocena:
19/20
Teza: Powstanie warszawskie dla kolejnych pokoleń Polaków stało się symbolem męstwa i determinacji w walce o niepodległość.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca ciekawa, zawiera bogatą bibliografię. Poprawny konspekt i poszczególne argumenty.

Młodzi ludzie i patriotyzm w czasach II wojny światowej. Omów na wybranych przykładach

Ocena:
19/20
Teza: Dojrzałość i miłość do ojczyzny młodych bohaterów II wojny światowej na kartach utworów literackich.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja poprawna, w pełni ukazuje postawy młodych patriotów podczas II wojny światowej.

Obozowa codzienność na podstawie prozy lagrowej i łagrowej

Ocena:
18/20
Teza: Literatura obozowa stanowi ważne świadectwo życia i sposobów przetrwania w łagrach i lagrach.

Ocena opisowa nauczyciela: Temat przedstawiono zwięźle na podstawie odpowiednio dobranej tematyki. Ciekawa kompozycja.

Polska i Polacy podczas II wojny światowej. Zaprezentuj na podstawie wybranych utworów

Ocena:
18/20
Teza: Zbrodnie faszyzmu i stalinizmu na Polakach są w dalszym ciągu otwartą raną, co znalazło odzwierciedlenie w twórczości pisarzy i poetów okresu powojennego.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja poprawna, głęboka analiza problemu, rozsądnie dobrany zestaw argumentów. Można poprawić styl wypowiedzi

Chwała oręża polskiego w literaturze i sztuce krajowej. Przedstaw na wybranych przykładach

Ocena:
18/20
Teza: Twórcy różnych epok inspirowani bohaterskimi czynami, zasługami polskich jednostek, a także okropnością wojny tworzyli dzieła o różnej wymowie i przesłaniu.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca bogata w przykłady i treści, zawiera wiele przykładów z literatury malarstwa i filmu. Niedokładna bibliografia.

Apokalipsa II wojny światowej jako zagłada polskiej Arkadii. Przedstaw na przykładzie wybranych utworów literackich

Ocena:
18/20
Teza: Upadek ludzkości i zagłada świata były w ujęciu wszystkich autorów tak wielkie, że uważali oni za zasadne nazywanie rzeczywistości wojennej przejawem apokalipsy, która zniszczyła nie tylko Arkadię, ale i zwykłą codzienność.

Ocena opisowa nauczyciela: Oryginalny temat i wnikliwa analiza, głównie utworów poetyckich. Poprawny język i styl wypowiedzi.

Poetyckie obrazy II wojny światowej w polskiej poezji współczesnej. Przedstaw na wybranych przykładach

Ocena:
17/20
Teza: Wojna jest tak silnym wstrząsem dla artystów, że nie mogą o niej nie pisać.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca na wybranych przykładach ukazuje wojnę w polskich utworach poetyckich. Poprawna analiza i załączona antologia, brak samodzielnych wniosków.

Literacki obraz narodu polskiego podczas okupacji hitlerowskiej

Ocena:
17/20
Teza: Wojna stała się doświadczeniem zaprzeczającym wszelkim kategoriom humanizmu. Wśród Polaków i polskich Żydów znaleźli się tacy, którzy zachowali moralność, jak i ci paktujący z okupantem.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca poprawna, standardowa. W prosty sposób opisuje zachowania Polaków i ich losy podczas wojny. Poprawny język.

Motywy batalistyczne w literaturze i sztuce. Przedstaw na wybranych przykładach

Ocena:
17/20
Teza: Batalistyka przemierzyła w ostatnich latach bardzo długą drogę. Od utworów nawołujących do walki o niepodległość, do sztuki współczesnej.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przeciętna, choć wykorzystuje ciekawe przykłady. Prawidłowe wnioski, różnorodna literatura.