Pogotowie maturalne: Motywy literackie - Motyw śmierci


Przedstaw rolę motywu śmierci w wybranych utworach literackich

Tajemnica śmierci nurtowała człowieka od zawsze. Kruchość życia i niezgoda na odejście zajmowały wybitnych myślicieli, filozofów, a także literatów. Ci ostatni, pragnąc oswoić człowieka z ostatecznym opuszczeniem znanego im świata ukazywali w różny sposób śmierć, podkreślając często, że jest to jedynie moment przejścia do innego, najczęściej lepszego świata. W zależności od roli, jaką przypisywali motywowi śmierci opisywali różnorodne jej oblicza. Jedni ukazywali bohaterską śmierć, która miała znaczenie symboliczne, inni świadczyli o nieuchronności zakończenia życia, pokazywali przerażające obrazy masowej śmierci lub bohaterów, którzy świadomie pragnęli zakończyć swoje Zycie. Mimo tak wielu postaci śmierci na zawsze chyba pozostanie ona zagadką.

Epoka średniowiecza wypracowała sztukę pięknego umierania: ars moriendi. Umierający przeznaczał ostatnie godziny swojego życia na rachunek sumienia i pojednanie z Bogiem i starał się, by moment, w którym odejdzie z tego świata był jak najbardziej wzniosły. Doskonałym przykładem umierania zgodnie z zasadami ars moriendi jest śmierć głównego bohatera „Pieśni o Rolandzie”. Ranny Roland wspina się na wzgórze i kładzie się w pobliżu sosny. Miejsce nie jest przypadkowe – wzgórze przypomina Golgotę, zaś drzewo symbolizuje krzyż Chrystusa. Rycerz próbuje wyszczerbić swój miecz, a gdy to się nie udaje, chroni go własnym ciałem, by nie trafił w ręce wroga. Przed śmiercią Roland zwraca się do Boga. W swej modlitwie wspomina Łazarza, który został wskrzeszony spośród umarłych i Daniela ocalonego od pożarcia przez lwy. Prosi Boga, o przebaczenie grzechów i ofiaruje mu prawą rękawicę – tym gestem lennego hołdu Roland uznaje się wasalem Pana Niebios. Rycerz wspomina umiłowaną ojczyznę i króla Karola Wielkiego, któremu służył. Zwraca twarz ku Hiszpanii, aby pokazać, ze nie czuje się pokonany. Konając opuszcza głowę na ramię jak Chrystus na Krzyżu, co jest kolejnym nawiązaniem do historii Męki Pańskiej. Po duszę Rolanda przybywają aniołowie i unoszą ją do raju. Takie wykreowanie wizerunku śmierci pokazuje, jaka drogę należy obrać za życia by po śmierci wstąpić do nieba. Rozbudowany motyw śmierci dzielnego rycerza w pełni wpisywał się w parenetyczne funkcje literatury wieków średnich. Roland żył godnie, według zasad kodeksu rycerskiego, a także godnie umarł – podczas obrony swej wiary i króla. Zasłużył dlatego na dostąpienie chwały w niebie, o czym świadczą zstępujące po jego duszę anielskie postacie.

Z motywem śmierci w średniowieczu łączy się także motyw tańca śmierci, czyli danse macabre przedstawiony jako korowód ludzi różnych stanów i zawodów prowadzonych przez śmierć. Taniec ten odzwierciedlał wszechobecność śmierci (wszak pod koniec epoki średniowiecza w Europie szalały zarazy odbierające życie wielu ludziom), która wszystkich ludzi traktuje tak samo. Ta alegoria ma uzmysłowić wzajemną równość wszystkich obywateli w godzinie zakończenia życia, wywołać lęk i smutek. Ten motyw pojawia się w anonimowym „Dialogu mistrza Polikarpa ze śmiercią”, pochodzącym z połowy XV wieku. Mędrzec Polikarpus modlił się, by móc ujrzeć śmierć. Pan Bóg spełnił jego życzenie. Przed jego oczami staje kobieta, której czaszkę pokrywa żółtawa skóra, z oczu kapie krew:
„Chuda, blada, żołte lice
Lści się jako miednica;
Upadł ci jej koniec nosa,
Z oczu płynie krwawa rosa;(…)
Nie było warg u jej gęby,
Poziewając skrzyta zęby;
Miece oczy zawracając,
Groźną kosę w ręku mając;”

Już sam obraz ohydnej kobiety ma na celu podkreślenie marności ludzkiego życia. Tradycyjnie śmierć dzierży w dłoni kosę, która pomaga jej w wypełnianiu powinności, jaką jest „pozbawianie ludzi żywota”. Polikarp, początkowo przerażony widokiem szkaradnej kobiety, decyduje się w końcu zadać jej kilka pytań od wieków nurtujących ludzkość. Polikarp pyta śmierć o jej pochodzenie, na co ta odpowiada, że pojawiła się, gdy rajska Ewa zerwała jabłko. Polikarp chce również poznać powód jej niechęci do ludzi oraz możliwości ułaskawienia. Odpowiedzi nie pozostawiają jednak złudzeń. Każdego człowieka spotyka ten sam los, ponieważ śmierć nie daje się przebłagać ani przekupić. Śmierć w tym utworze przedstawiona jest okrutna i groźna, przed którą nie ma ucieczki, bo dopadnie każdego:
„Nikt się przede mną nie skryje,
Wszytkiem żywem utnę szyje.”

Śmierć jest nieunikniona, nie znamy wprawdzie jej godziny, ale samego przyjścia możemy być pewni. Wobec niej wszyscy są równi: bogaci i biedni, ludzie prawi i grzesznicy. Śmierć nikogo nie faworyzuje, nie uwzględnia ziemskich zasług. Szczególnie niechętnie odnosi się jednak do przekupnych sędziów i rozpustnych zakonników przywiązanych do mało istotnych spraw doczesnych. Rola motywu śmierci w utworze polega z jednej strony podkreśleniu kruchości żywota i nieuchronności odejścia z Ziemi, z drugiej na przekazaniu odwiecznej prawdy, że wobec kostuchy wszyscy jesteśmy równi.

We współczesnej literaturze motyw śmierci występuje między innymi w „Dżumie” Alberta Camusa. Główne miejsce wydarzeń – nadmorskie miasto Oran – zostaje zaatakowane przez chorobę przynoszącą śmierć, władze postanawiają o odizolowaniu go od świata. Dżuma zabiera po kolei wszystkich, nikt nie ma szans przed nią uciec. Umierają ludzie różnej płci, różnego statusu społecznego, różnego wieku, a ich ciała wrzucane są zbiorowych mogił: „Ciała wrzucano pośpiesznie do dołów. Jeszcze nie doleciały do dna, gdy łopaty wapna spadały na twarze i ziemia pokrywała je anonimowo w owych jamach, które drążono coraz głębiej.” Autor podkreśla tym kruchość ludzkiego losu. Camus szczegółowo opisuje zachowania ludzi w obliczu nadchodzącej i nieuniknionej śmierci: Doktor Rieux to człowiek oddający się bez reszty walce z śmiercią, Paneloux traktuje dżumę jak karę za grzechy popełnione przez ludzkość, Tarrou jest osobą gotową poświęcać się w walce z dżumą, Cottard – korzysta na nieszczęściu innych. Autor w oryginalny sposób przedstawienia wszechwładzę śmierci i ludzi rozpaczliwie próbujących się przed nią uchronić. Spośród wielu bolesnych dramatów przedstawionych w powieści, najbardziej tragicznym wydaje się okrutna śmierć dziecka sędziego Othona. To niezawinione cierpienie małego chłopca wstrząsnęło wszystkich świadków, nieskuteczne w tym wypadku serum Castela wydłużyło agonię dziecka. Scena ta spotęgowała myślenie nad sensem cierpienia. Jedną z takich osób był ksiądz Paneloux, który dostrzegał religijny sens cierpienia. Bohater w swoim pierwszym kazaniu wskazał na Boskie pochodzenie dżumy jako karę za grzechy ludzi. Czas epidemii jest według niego ostrzeżeniem dla ludzi niesprawiedliwych. W obliczu śmierci syna sędziego Othona, Paneloux wygłosił drugie kazanie, w którym zmienił swoje stanowisko wobec sensu cierpienia. Ksiądz przedstawił tym razem dżumę, mającą udział także w życiu ludzi niewinnych, szczególnie dzieci, jako wyzwanie mające na celu sprawdzenie siły człowieczeństwa. Wskazał na religijny sens śmierci, która została zesłana przez Boga i należy przyjąć ją z pokorą i starać się zwalczać jej przyczyny. Camus wykorzystuje motyw śmierci by snuć filozoficzne refleksje dotyczące znaczenia ludzkiego życia. Dzięki kreacji różnorodnych bohaterów pokazuje odmienne rozumienie śmierci zależne od wyznawanego światopoglądu.

Pierwsza i druga wojna światowa przyniosły miliony ofiar. „Medaliony” Zofii Nałkowskiej to cykl opowiadań opisujących zbrodnie hitlerowskie, a także życie i zachowanie ludzi więzionych. Na przykład opowiadanie „Profesor Spanner” autorka ukazuje proces wyrobu mydła z ludzkiego tłuszczu. Opowiadanie „Dno” opisuje historię więzionych kobiet, które z głodu zjadają zwłoki swoich koleżanek. Z kolei opowiadanie „Dorośli i dzieci w Oświęcimiu” pokazuje chęć przeżycia za wszelką cenę. Małe dzieci wspinają się na palcach by dotknąć belki, usłyszeć, że są wystarczająco wysokie i przeżyć. Cały cykl został napisany na podstawie zeznań i przeprowadzonego śledztwa przez Główną Komisję Badania Zbrodni Hitlerowskich, której członkiem była Nałkowska. Rozmawiała z ofiarami i świadkami, których wypowiedzi są bardzo często cytowane, co tworzy jeszcze bardziej dramatyczny obraz. „Medaliony” ukazują śmierć jako nieodzowny aspekt życia, kategorię, która istnieje równolegle. W czasie wojny obydwie te wartości splatały się ze sobą. Człowiek żył w pobliżu śmierci i z poczuciem jej cichego i anonimowego partnerstwa. Śmierć, co prawda czasem go zaskakiwała, ale miał świadomość jej stałej obecności. Śmierć miała częstokroć charakter masowy. Ludzi zbiorowo zagazowywano, palono, dokonywano publicznych łapanek i egzekucji. Ciała składano w głębokich rowach – namiastce grobu, układając je według opracowanego schematu, by mogły pomieścić jak największą ilość zabitych: „Po obszukaniu trupów kładliśmy je do rowu (...) bardzo ciasno, żeby się dużo zmieściło. Wszystkie obrócone twarzą do dołu (...) pod wierzch mieściło się tak około siebie ze trzydzieści trupów. W trzech, czterech metrach rowu mieściło się tysiąc.” W ten sposób eliminowano „wrogów” rasy aryjskiej, przyczyniając się do zagłady Żydów i zbrodni ludobójstwa. II wojna światowa przyniosła śmierć milionom osób, śmierć poprzedzoną wielkim cierpieniem, a niekiedy obłędem czy zatraceniem wartości moralnych i godności. W wypadku „Medalionów” motywy śmierci są dokumentem okrutnych czasów, a zarazem ostrzeżeniem, by taka tragedia nie rozegrała się już nigdy więcej.

Ostatni przykład wykorzystania motywu śmierci pochodzi z powieści współczesnego brazylijskiego pisarza Paulo Coelho pt. „Weronika postanawia umrzeć”. Weronika, główna bohaterka była młodą, piękną kobietą, cieszyła się powodzeniem u mężczyzn, miała dobrą pracę, rodzinę, przyjaciół, wszystko czego potrzeba do życia. Mimo to nie była szczęśliwa. Uważała swoje życie za monotonne i pozbawione perspektyw, czuła się bezużyteczna i sądziła, że życie przyniesie tylko cierpienie. Dążyła do zakończenia swojej „marnej egzystencji” i rozpoczęcia nowego, lepszego bytu. Dlatego pewnego dnia postanowiła połknąć tabletki nasenne: „Gdy osiągnęła już niemal wszystko, czego oczekiwała od życia, doszła do wniosku, że nie ma ono sensu. I postanowiła umrzeć”. Weronika została odratowana ale jej serce było niezdolne do pracy, więc pozostało jej kilka dni życia w zakładzie psychiatrycznych do którego trafiła. Początkowo dziewczyna jest zła na lekarzy, bo według niej każdy sam powinien decydować, czy jego życie ma sens, jej życiu tego sensu brak. Przekonana że nie miała nic do stracenia wyzwoliła w sobie zachowania i emocje, których wcześniej nie znała, zrozumiała, że jej życie było monotonne ponieważ sama tego chciała. Pośród umysłowo chorych odkryła co to gniew, miłość, przyjaźń, pociąg seksualny i tym samym nabrała chęci do życia w momencie, gdy zostało jej niewiele czasu. Na przykładzie Weroniki widzimy, że śmierć może odmienić ludzkie życie na lepsze i jest to bardzo cenne, nawet jeśli miałoby ono potrwać tylko krótką chwilę. Powieść ta pokazuje nam również, jak wartościowy jest nasz byt i jak bardzo powinniśmy walczyć, by trwał on jak najdłużej, bo samobójstwo nie jest dobrym rozwiązaniem. Świadomość bliskiej śmierci w utworze Coelho wyzwala w bohaterce chęć Zycie. Autor przestrzega czytelnika przed pochopną decyzją o odebraniu sobie życia, karze pamiętać o kruchości naszej egzystencji, która powinna wzmagać szacunek do życia we wszelkich jego przejawach.

Jak widać na przykładzie przedstawionych utworów motyw śmierci jest często eksponowany przez pisarzy i poetów. Służy również różnym celom. Przede wszystkim oddaje stan świadomości i wiedzy o śmierci w różnych epokach – inaczej podczas bitwy umiera Roland, a inaczej współczesna bohaterka, która zażywa nasenne tabletki. Literatura ma w głównej mierze oswoić nas ze śmiercią, przekonać o jej nieuchronności, a jednocześnie zmusić do refleksji na temat doczesnego życia. Niektórzy autorzy podkreślają, że mając na co dzień świadomość jak krótkie jest nasze życie, będziemy potrafili lepiej żyć, nie tracąc ani chwili na rzeczy niepotrzebne. Myślę, że to najistotniejsza nauka dla żyjących, bo tajemnica śmierci wciąż pozostaje nieodgadniona.

strona:    1    2    3    4    5  





Bo życie kruche jest... Motyw cierpienia i śmierci na podstawie wybranych utworów literackich i dzieł sztuki

Ocena:
20/20
Teza: Bohaterowie literaccy często staja w obliczu śmierci i cierpienia. Zjawiska te są wielowymiarowe i często nieuniknione.

Ocena opisowa nauczyciela: Temat trudny. Bardzo dobrze przeprowadzona argumentacja broni tezę prezentacji. Ciekawe wnioski uzupełniają całość. Brawo!

Symbol jako sposób nazywania niewyrażalnego. Interpretując wybrane utwory literackie i dzieła malarskie, określ rolę symbolu w komunikacji artystycznej

Ocena:
20/20
Teza: Śmierć, szczególnie u twórców modernistycznych ma często znaczenie symboliczne, jest nośnikiem pewnych głębszych przemyśleń i przeżyć autora

Ocena opisowa nauczyciela: Autor w umiejętny sposób porusza się po świecie literatury i sztuki. Na uwagę zasługuje bogata bibliografia.

Różne sposoby ukazywania śmierci i umierania w literaturze i malarstwie renesansu oraz przełomu XIX i XX wieku

Ocena:
20/20
Teza: Motyw życia i śmierci towarzyszy ludzkości od początku jej istnienia poprzez wszystkie epoki literackie i artystyczne.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca dojrzała, bardzo przejrzysta. Kolejne argumenty przedstawione są logicznie. Dobre wprowadzenie do tematu i wnioski.

Motyw śmierci w literaturze i sztukach plastycznych. Omów zagadnienie, odwołując się do wybranych dzieł

Ocena:
20/20
Teza: W zależności od epoki historycznej, kultury, światopoglądu i głoszonych idei człowiek próbował oswajać śmierć, pojąć jej zagadkę.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca bardzo obszerna i szczegółowa. Temat wnikliwie zanalizowany.

Śmierć jako motyw w literaturze i sztuce. Przeanalizuj zagadnienie na wybranych przykładach

Ocena:
20/20
Teza: Artyści, próbując przybliżyć innym tajemnicę śmierci, przedstawiali w swoich dziełach własne wyobrażenia umierania i życia pośmiertnego.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca bogata w różne wizje śmierci. Rozbudowana bibliografia, płynna i poprawna wypowiedź. Ciekawe ilustracje.

Analizując wybrane utwory literackie, omów funkcje śmierci i zła w baśniach, bajkach i mitach

Ocena:
20/20
Teza: Zło i śmierć podstawowymi elementami baśniowego, bajkowego i mitycznego świata.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w pełni realizuje temat. Ciekawe przykłady literatury podmiotowej, przemyślana kompozycja.

Danse macabre - motyw śmierci w literaturze i sztuce

Ocena:
20/20
Teza: Taniec śmierci odzwierciedla wszechobecność śmierci, która wszystkich ludzi traktuje tak samo.

Ocena opisowa nauczyciela: Motyw bardzo poprawnie opracowany. Zawiera zarówno literackie, jak i plastyczne przykłady. Dobra bibliografia i plan prezentacji.

Czekając na śmierć, czyli jak i w czym odnaleźć sens życia kiedy brak już nadziei. Rozwiń temat w oparciu o wybrane utwory z różnych epok

Ocena:
20/20
Teza: Autorzy każdej epoki przedstawiali ludzi oczekujących na śmierć, świadomych jej nieuchronnego nadejścia.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca zawiera wszelkie niezbędne argumenty. Poprawna konstrukcja, ciekawy tok myślenia.

Ars moriendi - wielcy bohaterowie literaccy wobec śmierci. Zaprezentuj ich postawy i autorskie sposoby kreacji analizując wybrane dzieła

Ocena:
20/20
Teza: Główne utwory związane z ars moriendi powstały w średniowieczu, jednak i w późniejszej literaturze możemy odnaleźć przykłady godnej śmierci.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca wykorzystuje dostępne argumenty. Poprawna stylistyka, logiczna spójność.

Przedstaw funkcjonowanie motywu śmierci w literaturze i sztuce średniowiecza i baroku

Ocena:
20/20
Teza: Charakterystyka obrazów śmierci w średniowieczu i barok

Ocena opisowa nauczyciela: Praca szczegółowa, zawiera wiele ciekawych przykładów z literatury i sztuki. Poprawna kompozycja, teza i wnioski.

Człowiek wobec śmierci w literaturze i sztuce. Przedstaw zagadnienia na wybranych przykładach

Ocena:
20/20
Teza: Artyści często wykorzystywali motyw śmierci, by ukazać swój stosunek do niej lub stosunek swego pokolenia.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca zawiera wiele interesujących przykładów. Poprawna bibliografia i plan.

Miłość i śmierć w wybranych utworach literackich i w sztuce

Ocena:
20/20
Teza: Miłość i śmierć w literaturze i kulturze – popularność omawianych motywów.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja w pełni realizuje temat. Ciekawe przykłady oraz wnioski.

Literackie i malarskie sposoby heroizacji śmierci bohatera. Omów problem na wybranych przykładach

Ocena:
20/20
Teza: Heroizacja śmierci bohaterów najczęściej służyła zachowaniu pamięci i oddaniu hołdu nieprzeciętnym jednostkom.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca ciekawa, oparta na przykładach z różnych epok literackich.

Przedstaw motyw poświęcenia życia w literaturze. Scharakteryzuj problem, analizując przykłady literackie z różnych epok

Ocena:
20/20
Teza: Ukazanie wyjątkowych postaci, które w imię szczytnej idei poświęciły własne życie.

Ocena opisowa nauczyciela: Temat ciekawie przedstawiony. Oparty na lekturach z różnych epok.

Wesela i pogrzeby w literaturze polskiej. Omów różnorodne ujęcia motywów, odwołując się do wybranych przykładów

Ocena:
20/20
Teza: Motyw wesela i pogrzebu w twórczości pisarzy polskich różnych epok.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja w pełni wyczerpuje temat - opisuje dwa wesela i dwie ceremonie pogrzebowe.

Przedstaw różne wyobrażenia ludzi dotyczące śmierci w oparciu o wybrane dzieła literackie

Ocena:
20/20
Teza: a) Uniwersalność i tajemniczość tematu śmierci widziana oczami twórców literatury.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja wnikliwie przedstawia wybrane utwory. Poprawny styl i kompozycja.

Motyw śmierci w literaturze i sztuce romantyzmu i Młodej Polski. Omów na wybranych przykładach.

Ocena:
20/20
Teza: Zaprezentowanie funkcjonowania motywu śmierci w literaturze i sztuce romantyzmu i Młodej Polski.

Ocena opisowa nauczyciela: Bogata bibliografia i szczegółowy plan prezentacji.

Przedstaw rolę motywu śmierci w wybranych utworach literackich

Ocena:
20/20
Teza: Pisarze i poeci w zależności od roli, jaką przypisywali motywowi śmierci opisywali różnorodne jej oblicza.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja przemyślana, pokazuje różnorodne wizje śmierci służące różnym celom autorskim.

In hora mortis. W jaki sposób poeci opisywali swoje przeżycia związane ze śmiercią ważnych dla nich osób?

Ocena:
20/20
Teza: Artyści przeżywając śmierć ważnych dla nich osób swoje refleksje przekazywali za pomocą języka poezji.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja w pełni realizuje temat. Mówi o poetyckich obrazach "godziny śmierci" w różnych epokach.

Wykorzystanie motywu śmierci w utworach literackich i malarskich XIX i XX wieku Omów, analizując wybrane dzieła

Ocena:
19/20
Teza: Literatura odbiega od przedstawiania śmierci wyłącznie w biologicznym wymiarze, nadając jej określony sens.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca logiczna, zawierająca bogatą literaturę podmiotową i przedmiotową. Wiele argumentów na udowodnienie tezy.

Motyw śmierci w literaturze i malarstwie. Omów na wybranych przykładach

Ocena:
19/20
Teza: Temat śmierci jest ciągle aktualny i fascynuje wielu artystów, dlatego też powstało mnóstwo dzieł poruszających tę kwestię.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca napisana dobrym stylem. W pełni realizuje temat.

Obraz śmierci w malarstwie i literaturze. Omów na wybranych przykładach

Ocena:
19/20
Teza: Myśl o śmierci towarzyszyła człowiekowi praktycznie od zawsze. Istnieją na to dowody w poezji, prozie, dramacie czy sztukach pięknych.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca napisana płynnym językiem. Ciekawe przykłady z malarstwa. Logiczna i przejrzysta kompozycja.

Motyw samobójstwa w literaturze. Przedstaw na wybranych przykładach pochodzących z różnych epok

Ocena:
19/20
Teza: W literaturze akt samobójstwa jest najczęściej potępiany i nie prowadzi do niczego pozytywnego.

Ocena opisowa nauczyciela: Temat zwięźle ukazany. Poszczególne argumenty sformułowane poprawnie. Jasne wnioski. Właściwy plan i bibliografia.

Śmierć i umieranie w literaturze dawnej oraz współczesnej. Omów na podstawie dwóch epok

Ocena:
19/20
Teza: Różnorodność sposobów ujęcia motywu śmierci i umierania jest ściśle uzależniona od okoliczności historycznych, światopoglądowych i epokowych.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca dojrzała, wnikliwie analizuje temat. Poprawnie dobrana literatura.

Motyw śmierci w literaturze. Dokonaj analizy wybranych utworów z różnych epok

Ocena:
19/20
Teza: Artyści, próbując przybliżyć innym tajemnicę śmierci przedstawiali w swoich dziełach własne wyobrażenia umierania i życia pośmiertnego.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca szeroko ukazuje motyw śmierci w literaturze. Szczegółowa bibliografia i plan pracy.

Przedstaw różne wyobrażenia ludzi dotyczące śmierci w oparciu o wybrane dzieła literackie

Ocena:
19/20
Teza: Przez wieki w literaturze śmierć przybierała różnorodne obrazy.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca na kilku przykładach pokazuje jak artyści przedstawiali śmierć. Poprawna bibliografia i język wypowiedzi.

Scharakteryzuj różne ujęcia motywu śmierci w literaturze i określ ich funkcje

Ocena:
19/20
Teza: Artyści odmiennie przedstawiali motyw śmierci w literaturze w zależności od funkcji jaką miał pełnić.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca pokazując różne ujęcia śmierci uwzględnia ich funkcję. Poprawny język, rozbudowana bibliografia i plan pracy.

Sposoby ukazywania bohaterskiej śmierci w literaturze. Scharakteryzuj je na podstawie wybranych utworów różnych epok literackich.

Ocena:
19/20
Teza: Mimo iż istota śmierci jest niezmienna, odmienne są sposoby prezentacji bohaterskiej śmierci w literaturze rożnych epok.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca poprawna, bogata bibliografia.

Sceny śmierci w literaturze. Porównaj i omów ich funkcje w wybranych dziełach

Ocena:
19/20
Teza: Aby „oswoić” śmierć poszczególni twórcy próbowali przedstawić różnorodne sceny śmierci.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca zawiera wszystkie niezbędne elementy. Poprawny plan pracy oraz bibliografia.

Obraz śmierci w sztuce średniowiecza. Omów na wybranych przykładach

Ocena:
19/20
Teza: Wyobrażenia śmierci w średniowieczu miały przede wszystkim charakter dydaktyczny – przypominały o kruchości ludzkiego żywota i zachowaniu pokory wobec Stwórcy.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca ciekawa, ukazuje różnorodność wizerunków śmierci. Poprawna bibliografia.

Motyw śmierci i czasów ostatecznych w literaturze, sztuce i muzyce. Omów, analizując wybrane przykłady

Ocena:
19/20
Teza: Motyw śmierć i czasów ostatecznych ukazywany jest na obraz i podobieństwo wyobrażeń ludzi żyjących w danej epoce.

Ocena opisowa nauczyciela: Zwięzła praca w pełni realizująca temat.

Topos śmierci heroicznej w literaturze. Przedstaw jego źródła i udowodnij jego popularność w epoce romantyzmu i literaturze współczesnej

Ocena:
19/20
Teza: Popularność motywu śmierci heroicznej w romantyzmie i czasach współczesnych.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja w pełni poprawna, właściwy dobór lektur i ciekawe wnioski.

Motyw miłości i śmierci. Przedstaw na wybranych przykładach literackich

Ocena:
18/20
Teza: Miłość i śmierć w literaturze to nierozerwalne uczucia.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca na odpowiednio dobranych przykładach literackich ilustruje postawioną tezę. Poprawna bibliografia.

Bohaterska śmierć w literaturze. Przedstaw na wybranych przykładach literackich

Ocena:
18/20
Teza: W romantyzmie twórcy ukazywali śmierć bohaterów w celu ukazania właściwej postawy patriotycznej, jednak sposoby przedstawiania zgonu bohatera były różne.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca poprawna, napisana dobrym językiem. Teza poprawnie uargumentowana.

Różne ujęcia śmierci w literaturze i sztuce. Omów na wybranych przykładach

Ocena:
18/20
Teza: Pomimo licznych prób ukazania śmierci w literaturze i sztuce wciąż pozostaje ona tajemnicą.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca poprawnie realizuje temat. Dobry język i styl wypowiedzi.

Samobójstwo jako temat utworów literackich różnych epok

Ocena:
18/20
Teza: Ucieczka przed realnym życiem, zagubienie w świecie wartości oraz niedojrzałość i nieodpowiedzialność jako źródła decyzji samobójczej wybranych bohaterów literackich.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca świetnie realizuje temat. Ciekawa kompozycja pracy.

Motyw umierania ukazany w literaturze. Omów na wybranych przykładach

Ocena:
18/20
Teza: W literaturze problem śmierci jest podejmowany niezwykle często.

Ocena opisowa nauczyciela: Poprawna i przejrzysta praca. Ciekawa prezentacja pps.

Śmierć w literaturze różnych epok

Ocena:
18/20
Teza: Śmierć to jeden z najczęściej pojawiających się motywów w literaturze.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca bardzo zwięzła. Poprawna forma wypowiedzi i przytoczone argumenty.

Człowiek wobec śmierci w poznanych utworach literackich różnych epok. Przedstaw na wybranych przykładach

Ocena:
18/20
Teza: Wizerunek śmierci zmieniał się w zależności od czasu, w którym poruszano ten temat.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przeciętna. Dobra argumentacja. Poprawny język i styl wypowiedzi.

Motyw śmierci heroicznej w wybranych utworach

Ocena:
18/20
Teza: Literatura wskazuje bohaterów, którzy poświęcając swoje życie w dobrej sprawie, ukazali swe męstwo i odwagę.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja poprawna, analizuje podstawowe utwory dotyczące heroicznej śmierci.

Stosunek człowieka do śmierci. Przedstaw problem, opierając się na wybranych lekturach

Ocena:
17/20
Teza: Obraz śmierci w literaturze ukształtowany jest na obraz i podobieństwo ludzkich wyobrażeń danej epoki.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca poprawna i przejrzysta. Śmierć została przedstawiona wieloaspektowo, na przykładzie lektur z różnych epok.

Funkcje motywu śmierci w literaturze i sztuce. Przedstaw na podstawie wybranych utworów

Ocena:
17/20
Teza: Śmierć jest zjawiskiem ponadczasowym, które na przestrzeni epok literackich zmienia swój wizerunek.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przeciętna. Poprawna bibliografia i plan wypowiedzi.

Wizerunek śmierci w utworach literackich i malarstwie. Zaprezentuj odwołując się do wybranych przykładów

Ocena:
17/20
Teza: We wszystkich epokach niemal każdy twórca podejmował temat śmierci.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca poprawna, a temat przedstawiony na wielu przykładach.

Miłość, samotność i śmierć w literaturze. Przedstaw temat, odwołując się do wybranych przykładów

Ocena:
17/20
Teza: Zróżnicowanie kreacji miłości, śmierci i samotności na przestrzeni wieków.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przeciętna i tendencyjna. Poprawna bibliografia.