Pogotowie maturalne: Motywy literackie - Motyw patriotyzmu


Analizując wybrane pieśni narodowe przedstaw ich symboliczny wymiar

W każdym narodzie funkcjonują pieśni patriotyczne, czyli pieśni o ojczyźnie, które są poetyckimi modlitwami w intencji kraju ojczystego , ziemi rodzinnej. Odwołują się do narodowej kultury, języka, religii, tradycji. Często powstają w jakimś ważnym momencie dziejowym, są odpowiedzią na konkretne wydarzenie z życia narodu, np. wybuch wojny, odzyskanie niepodległości.
Pieśni patriotyczne występują w różnych obiegach: oficjalno-uroczystym , śpiewa się je na wielkich uroczystościach państwowych, ale też w szkołach, przed meczami piłkarskimi, na olimpiadach. Są to pieśni hymniczne. Obok nich istnieją jednak także pieśni narodowe, które rodziły się w społeczeństwie spontanicznie- w szeregach powstańczych, żołnierskich, w legionach, na polach bitew, na barykadach, w więzieniach, łagrach, obozach dla internowanych, także w domach rodzinnych (podczas zaborów) i na emigracji.
Polska kultura obfituje w tego rodzaju pieśni, ponieważ w historii naszego narodu było wiele tragicznych momentów. Patriotyczne pieśni miały za zadanie budzić ducha narodu, uczyć patriotyzmu, zagrzewać do walki o wolność. Tezę tę udowodnię prezentując kilka polskich narodowych pieśni z różnych epok, będą to: anonimowa Bogurodzica, Mazurek Dąbrowskiego Józefa Wybickiego, Rota Marii Konopnickiej oraz Mury Jacka Kaczmarskiego.
Do skarbnicy najpiękniejszych narodowych pieśni należy Bogurodzica,która jest zabytkiem języka polskiego. Utwór powstał w średniowieczu, najprawdopodobniej na przełomie XIII i XIV wieku. W najstarszej postaci obejmuje dwie zwrotki- pierwsza zwracająca się do Najświętszej Marii Panny , a druga z prośbą do Jezusa. Ma charakter meliczny, jest utworem do śpiewania. Ułożono ją do istniejącej już, znanej na Zachodzie, melodii z kręgu miłosnych pieśni rycerskich. Autor słów Bogurodzicy jest nieznany. Legenda o autorstwie św. Wojciecha nie ma podstaw źródłowych, ponieważ nie znał on języka polskiego. Nie umiemy także wskazać miejsca, w którym wykonano po raz pierwszy Bogurodzicę, choć możemy przypuszczać,że była pieśnią żyjącą w jakimś zamkniętym, elitarnym kręgu, zapewne klasztornym benedyktyńskim bądź franciszkańskim, śpiewaną w okresie Adwentu i Bożego Narodzenia. Nie miała wówczas jeszcze charakteru "pieśni rycerskiej", jaką stała się później .
Bogurodzica jest jednak z pewnością polską narodową pieśnią, która przez wiele lat pełniła rolę hasła do walki za ojczyznę. Jej śpiew przed bitwami poświadczony jest przez Jana Długosza, który nazwał Bogurodzicę "pieśnią ojczystą" (carmen patrium), odnotował jej odśpiewanie pod Grunwaldem, pod Nakłem i pod Wiłkomierzem. W XV w. Bogurodzica pełniła również rolę pieśni koronacyjnej, a w 1506 została wydrukowana we wstępie do Statutów (zbioru przywilejów) Jana Łaskiego .
Rodzi się pytanie, dlaczego właśnie Bogurodzica stała się polska pieśnią narodową i po dziś dzień pełni tę funkcję. Sądzę, że zadecydował o tym fakt, że adresatką modlitwy jest Matka Boża, czyli postać od zawsze otaczana przez Polaków szczególnym kultem. Podmiot liryczny zwraca się do Niej w formie apostrof w wołaczu: Bogurodzica dziewica Bogiem sławiena Maryja, aby ze względu na swojego Syna spełniła prośby, jakie są do niej kierowane. Maryja jest więc orędowniczką, tą, za której pośrednictwem ludzie zwracają się do Boga. Są to najpierw prośby ogólne – o wysłuchanie oraz napełnienie myśli, potem zaś bardziej szczegółowe – o dobre, pobożne życie („zbożny pobyt”) i zbawienie („rajski przebyt”).
Maryja jest tą, za sprawą której Chrystus przyszedł na świat, jest jednocześnie osobą, która w doskonały sposób wypełniła wolę Boga, żyjąc zgodnie z Jego przykazaniami, nie popełniając żadnego grzechu. Przynosi Boga ludziom, dlatego w zwrotce pierwszej podmiot liryczny- w tym wypadku ludzka zbiorowość-prosi o pozyskanie przez Nią Chrystusa. Dzieje Bogurodzicy jako pierwszej polskiej pieśni religijnej i pierwszego państwowego hymnu potwierdzają fakt, że Maryja zajmowała szczególne miejsce w sercach Polaków, jej osoba łączyła się z takimi pojęciami jak patriotyzm, umiłowanie ojczyzny.
Na czele polskich pieśni patriotycznych stoi z pewnością Mazurek Dąbrowskiego , który od 26 lutego 1927r. jest oficjalnym hymnem państwowym Rzeczypospolitej Polskiej. Warto przypomnieć historię powstania i dzieje tego utworu.
Pierwotnie nosiła tytuł Pieśń Legionów Polskich we Włoszech. Słowa napisał Józef Wybicki, natomiast autor melodii opartej na motywach ludowego mazura jest nieznany. Pieśń powstała w dniach 16-19 lipca 1797 we włoskim miasteczku Reggio Emilia w Republice Cisalpińskiej (we Włoszech). Po raz pierwszy została publicznie wykonano ją 20 lipca 1797 roku.
Od początku z aplauzem została przyjęta przez Legiony Dąbrowskiego. Szybko rozpowszechniła się wśród Polaków w całej Europie. Z początkiem 1798 roku znana była również we wszystkich zaborach w kraju. Śpiewano ją podczas powstania listopadowego w 1830 roku, styczniowego w 1863roku, przez Polaków na Wielkiej Emigracji, w czasie rewolucji 1905, oraz I i II wojny światowej.
Pierwsza zwrotka hymnu nawiązuje do ostatniego rozbioru Polski. Po klęsce insurekcji kościuszkowskiej, w 1795 roku terytorium Rzeczypospolitej zostało całkowicie rozdzielone pomiędzy trzech zaborców: Rosję, Prusy i Austrię. Zwrotka wyraża wiarę w odzyskanie niepodległości oraz moc tkwiącą w narodzie.
W refrenie hymnu wskazana jest nadzieja na powrót do Polski pod dowództwem gen. Dąbrowskiego wszystkich polskich żołnierzy, którzy po III rozbiorze wyemigrowali do Francji i Włoch. W styczniu 1797 roku generał Jan Henryk Dąbrowski na mocy umowy z rządem lombardzkim, w porozumieniu z Francuzami, utworzył Legiony Polskie.
Nadzieje legionistów na powrót do ojczyzny były związane z walkami prowadzonymi pod zwierzchnictwem generała Napoleona Bonaparte, który już wówczas odnosił sukcesy wojskowe we Włoszech, a kilka lat później rządził Francją. W drugiej zwrotce (a trzeciej w rękopisie Wybickiego) hymnu podmiot liryczny wyraził przekonanie, że właśnie z pomocą Bonapartego żołnierze podążając z zachodu poprzez rzekę Wartę i południa poprzez Wisłę byliby w stanie przywrócić niepodległą Polskę.
Trzecia zwrotka (druga wg oryginalnego rękopisu) przywołuje postać kolejnego bohatera narodowego Stefana Czarnieckiego, dowódcy polskiego w czasie potopu szwedzkiego w XVII wieku.
W oryginalnym rękopisie Wybickiego występuje czwarta zwrotka, której brak we współczesnym hymnie. W zwrotce tej podmiot liryczny uważa, że najważniejszym warunkiem obronienia się przed dwoma największymi zaborcami, Prusami (Niemiec) i Rosją (Moskal), będzie ogólnonarodowa zgoda.
Czwarta zwrotka (piąta wg rękopisu) stanowiła dla pozostających na emigracji legionistów obraz Polaków pozostających w Ojczyźnie i wysłuchujących tarabanu (duży, podłużny bęben używany w bitwach do wydawania rozkazów) na znak zbliżających się polskich wojsk.
W szóstej zwrotce (w rękopisie) podmiot liryczny przywołuje kolejną zasłużoną w historii walk o wolność postać Tadeusza Kościuszki, zwycięskiego dowódcy z bitwy pod Racławicami w czasie powstania w 1794 roku. Wyraża także ufność w Opatrzność Bożą.
Warto zaznaczyć, słowa Pieśni Legionów Polskich we Włoszech przywołują wzniosłe wydarzenia i postacie z dziejów polskiego oręża oraz współczesnych autorowi dowódców wojskowych, w których pokładano nadzieję na powrót do Ojczyzny i odzyskanie niepodległości.
Podobne myśli wyraża słynna Rota Marii Konopnickiej. Pieśń ta była wynikiem inspiracji wydarzeniami we Wrześni, gdzie młodzież szkolna z rodzicami sprzeciwiła się polityce germanizacyjnej kanclerza Rzeszy Otto von Bismarcka, który zapowiadał wyzywająco i bezczelnie, że polskie kobiety będą po niemiecku śpiewać kołysanki swoim dzieciom.
Rozpoczyna się słowami znanymi chyba każdemu Polakowi, słowami – przysięgą wierności ojczyźnie: Nie rzucim ziemi skąd nasz ród.... Jego wymowa jest jednoznaczna: zniewolony lud musi bronić Ducha polskości do chwili, gdy się rozpadnie w proch i pył „Krzyżacka zawierucha”, gdy zwycięstwo będzie niepodważalne i ostateczne.
Istotne jest zastosowanie przez poetkę pierwszej osoby liczby mnogiej podmiotu lirycznego. Wszelkie obietnice są wypowiadane w imieniu wielu osób: Nie rzucim ziemi…, Nie damy…, Bronić będziemy…, Duch będzie nam hetmanił, Pójdziem…, Podnosim czoła dumne…. Aby podkreślić historyczną potęgę Polski, podmiot wypowiada słowa: Polski my naród, polski lud, / Królewski szczep Piastowy, by potem wyliczać okrucieństwa zaborców:
Nie będzie Niemiec pluł nam w twarz
Ni dzieci nam germanił…,
Nie damy miana Polski zgnieść
Nie pójdziem żywo w trumnę.
Utwór ten, będący apelem i deklaracją wiary w Boga (każda strofa kończy się słowami Tak nam dopomóż Bóg!), odezwą i przysięgą budził nadzieję, że odzyska ziemię dziadów wnuk. Taką obietnicę, podobnie jak tysiące ciemiężonych przez zaborców Polaków, złożyła Konopnicka.
Na koniec mojego wystąpienia pragnę przypomnieć pieśń z najnowszej historii Polski.
Mury to piosenka napisana w 1978 roku przez Jacka Kaczmarskiego do melodii utworu muzycznego katalońskiego pieśniarza Llusa Llacha. W latach 80. XX wieku zdobyła wielką popularność w polskim podziemiu antykomunistycznym. Kiedy latem 1980 roku narodziła się Solidarność, Mury stały się hymnem związkowców.
Śpiewano ją w okresie stanu wojennego. Nielegalna radiostacja Radio Solidarność rozpoczynała swe audycje właśnie fragmentem Murów.
Piosenka stała się nie tylko hymnem Solidarności, ale i symbolem walki z reżimem. Utwór cechuje bardzo żywiołowa melodia oraz ważne przesłanie – podmiot liryczny (śpiewak-poeta) porywa ludzi zagrzewając ich do walki.
Refren:
"Wyrwij murom zęby krat
Zerwij kajdany, połam bat!
A mury runą, runą, runą, i pogrzebią stary świat"
był odbierany przez ówczesne społeczeństwo, jako wskazówka do działania na rzecz zniesienia komunistycznej władzy.Mury mogą i dziś nieść uniwersalne treści- wyrażają sprzeciw wobec wszelkiej tyranii, krępowania osobistej wolności człowieka, mówią więc o wartościach stale aktualnych.
Podsumowując moje rozważania mogę stwierdzić, że polski naród może poszczycić się wieloma pieśniami patriotycznymi, które są nie tylko piękne, ale wciąż żywe. Słychać je przy okazji ważnych wydarzeń państwowych, przypominają je media- telewizja, kino.Dla obecnego pokolenia mają one wartość historyczną, przywołują bohaterów narodowych i dzieje naszej ojczyzny.Nadal mogą uczyć patriotyzmu, ponieważ stanowią o narodowej tożsamości, są wyrazem dawnych tradycji i obyczajów

strona:    1    2    3    4    5  





Motyw patriotyzmu w literaturze polskiej. Przedstaw na podstawie wybranych utworów literackich

Ocena:
20/20
Teza: Powinnością pisarzy powinno być reagowanie na błędy społeczeństwa oraz propozycje naprawy tych błędów.

Ocena opisowa nauczyciela: Szacunek dla Autora za dojrzałość i trafność sądów, dogłębne zrozumienie tematu, wywód argumentacyjny, piękny język.

Pisarze polscy o własnym narodzie. Przedstaw zagadnienie na przykładzie wybranych utworów literackich

Ocena:
20/20
Teza: Na wydarzenia polityczne i sytuację panującą w społeczeństwie polskim natychmiast reagowali pisarze.

Ocena opisowa nauczyciela: Świadomy wybór i rzetelne omówienia trudnych i ważnych dla Polaków tekstów polskiego romantyzmu (z wykorzystaniem cytatów). Dobra znajomość tła historycznego, logika wywodów, bogaty, poprawny język sprawiają, że pracę czyta się z zainteres

Bohater narodowy. Omów funkcje kreacji heroicznych w literaturze polskiej

Ocena:
20/20
Teza: Wykreowani przez twórców literatury bohaterowie, z ich postawą patriotyczną i bezgranicznym oddaniem sprawom ojczyzny, stawali się wzorcami, które godne były naśladowania.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w pełni poprawna, odwołuje się do różnych epok.

Romantyczna i pozytywistyczna koncepcja patriotyzmu. Omów i porównaj na wybranych przykładach

Ocena:
20/20
Teza: W epoce romantyzmu i pozytywizmu silny był pierwiastek patriotyczny i głęboko odcisnął się w literaturze epoki.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca napisana płynnym językiem, w pełni poprawna.

Ojczyzna ponad wszystko. Analizując wybrane teksty, uzasadnij, że niektóre utwory literatury polskiej mogą być lekcją patriotyzmu dla młodego czytelnika

Ocena:
20/20
Teza: Z utworów przepełnionych miłością do ojczystego kraju do dziś możemy uczyć się patriotyzmu.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w pełni realizuje temat.

Motywy patriotyczne w piosenkach hip-hopowych. Omów patriotyczne oblicze polskiego hip-hopu na wybranych przykładach piosenek

Ocena:
20/20
Teza: Piosenki hip-hopowe poruszają tak ważne tematy, jak miłość do kraju. Odnajdujemy w nich liczne motywy patriotyczne.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przemyślana i ciekawa. Świadczy o dobrej znajomości poruszanej problematyki.

Literatura narodu pozbawionego państwa. Omów jej funkcje na wybranych przykładach.

Ocena:
20/20
Teza: Zaprezentowanie i omówienie funkcji literatury narodu pozbawionego państwa.

Ocena opisowa nauczyciela: Przejrzysta i ciekawa praca.

Przedstaw motyw poświęcenia życia w literaturze. Scharakteryzuj problem, analizując przykłady literackie z różnych epok

Ocena:
20/20
Teza: Ukazanie wyjątkowych postaci, które w imię szczytnej idei poświęciły własne życie.

Ocena opisowa nauczyciela: Temat ciekawie przedstawiony. Oparty na lekturach z różnych epok.

Scharakteryzuj różne koncepcje patriotyzmu w literaturze polskiej

Ocena:
20/20
Teza: Patriotyzm to pojecie szerokie, a jego idea była utrwalana w różny sposób przez polskich twórców.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca oparta na utworach z różnych epok. Przedstawia różne rozumienie patriotyzmu przez polskich twórców.

Etos pracy i etos walki jako dwie wartości literaturze polskiej XIX wieku. Omów na wybranych przykładach

Ocena:
20/20
Teza: Praca i walka to wartości, które były bardzo istotne dla literatury polskiej XIX wieku.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja dojrzała. W pełni realizuje konsekwentnie tezę i odzwierciedla temat pracy.

Różne koncepcje wyzwolenia ojczyzny w literaturze romantycznej. Przedstaw zagadnienie, ilustrując je przykładami

Ocena:
20/20
Teza: W literaturze romantycznej odnajdziemy różnorodne koncepcje polskich dziejów, a także propozycje dróg, jakie należy wybrać by odzyskać wolność.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja bogata w lektury proponujące różne drogi odzyskania niepodległości.

Różne modele patriotyzmu. Omów na przykładzie wybranych utworów

Ocena:
20/20
Teza: Pisarze różnorodnie traktowali miłość do ojczyzny i w odmienny sposób dawali temu wyraz w swej twórczości.

Ocena opisowa nauczyciela: Dojrzała praca ukazująca różnorodność w rozumieniu idei patriotyzmu.

Różne sposoby ukazywania miłości do ojczyzny w literaturze. Przedstaw na wybranych przykładach

Ocena:
20/20
Teza: Twórcy odgrywali istotną rolę w utrwalaniu wizerunku wzorowego poddanego i obywatela, gotowego dla dobra ojczyzny oddać swoje życie.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja ukazuje motyw patriotyzmu na przestrzeni kilku epok. Trafnie diagnozuje rozwój tego motywu, stawia ciekawe pytania.

Analizując wybrane pieśni narodowe przedstaw ich symboliczny wymiar

Ocena:
20/20
Teza: Polskie pieśni narodowe są symbolem patriotyzmu, mają zagrzewać do walki za ojczyznę.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja ciekawa, ukazuje kilka polskich pieśni narodowych.

Walka narodowowyzwoleńcza w literaturze XIX wieku. Omów i porównaj różne jej formy, analizując wybrane utwory

Ocena:
20/20
Teza: Niezależnie od wybranego sposobu walki o przywrócenie Polsce niepodległości, walczący wykazali się wielkim patriotyzmem.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja konkretnie ukazuje wybrany temat. Poprawna bibliografia i ramowy plan.

Przedstaw motyw miłości do ojczyzny i określ jego rolę w literaturze i sztuce romantycznej

Ocena:
20/20
Teza: Poeci, jak i malarze pragnęli w swych dziełach pokazać polską historię i tradycje, pokrzepić zniewolony naród lub ukazać swą miłość do ojczystego kraju.

Ocena opisowa nauczyciela: Bardzo spójna prezentacja, zawiera wnikliwe analizy i przemyślenia.

Sposoby kształtowania postawy patriotycznej Polaków poprzez literaturę. Omów, analizując stosowne przykłady literackie

Ocena:
20/20
Teza: Ze względu na tragiczną historię krzewienie patriotycznej postawy Polaków stało się jednym z głównych zadań literatury.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja szeroko kreśli wizje krzewienia patriotyzmu autorów tworzących w różnych epokach literackich.

Różne oblicza patriotyzmu. Przedstaw na przykładzie wybranych tekstów literackich

Ocena:
20/20
Teza: Motyw patriotyzmu odegrał szczególną rolę w polskiej literaturze ze względu na tragiczną historię naszej ojczyzny.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja ukazuje szeroką panoramę polskich postaw patriotycznych.

Postawy Polaków w najważniejszych momentach dziejowych. Przedstaw i porównaj typy postaw na wybranych przykładach literackich z różnych epok

Ocena:
19/20
Teza: W literaturze odnaleźć możemy wyraźne ślady kształtowania się świadomości narodowej.

Ocena opisowa nauczyciela: Dobrze osadzone w historii, ciekawe, samodzielne rozważania na temat Polaków, którym czasami nie sposób zaprzeczyć.

Sposoby ukazywania bohaterskiej śmierci w literaturze. Scharakteryzuj je na podstawie wybranych utworów różnych epok literackich.

Ocena:
19/20
Teza: Mimo iż istota śmierci jest niezmienna, odmienne są sposoby prezentacji bohaterskiej śmierci w literaturze rożnych epok.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca poprawna, bogata bibliografia.

Ukaż motyw walki o niepodległość w wybranych utworach literackich

Ocena:
19/20
Teza: Autorzy w różny sposób oceniali niepodległościowe aspiracje wojowników o wolność.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca ciekawa, poprawna pod względem merytorycznym.

Różne drogi odzyskania niepodległości w czasach zaborów. Przedstaw na przykładzie utworów z epok: romantyzmu i pozytywizmu

Ocena:
17/20
Teza: W okresie niewoli narodowej Polacy podążali przyjmowali różne postawy - jedni preferowali walkę i bunt, inni pracę organiczną i pracę u podstaw.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca poprawna, schematyczna. Teza została w pełni udowodniona.

Ojczyzna jako temat poruszany w twórczości romantyków polskich. Przedstaw zagadnienie na podstawie wybranych przykładów

Ocena:
16/20
Teza: Zainteresowanie romantyków ojczyzną i sprawą narodową było powiązane z ówczesną sytuacją polityczną Polski.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca zwięzła. Dobry dobór lektur. Teza uargumentowana zbyt powierzchownie.