Pogotowie maturalne: Motywy literackie - Motyw śmierci


In hora mortis. W jaki sposób poeci opisywali swoje przeżycia związane ze śmiercią ważnych dla nich osób?

Śmierć to moment, który czeka wszystkich ludzi, nikt jednak nie może się do końca na niego przygotować. We współczesnej kulturze mówienie i pisanie o śmierci nie jest modne. Nikt nie oswaja nas z myślą o umieraniu. Świadomość przemijalności pojawia się, gdy odchodzi ktoś z naszych bliskich lub człowiek powszechnie znany, szanowany, wyjątkowy. Artyści także przeżywali śmierć ważnych dla nich osób i swoje przemyślenia przekazywali za pomocą najbliższego im języka – języka poezji. Jedni wyrażali swój ból i cierpienie, niezgodę na los, który zabiera bliskich. Inni opiewali wyjątkowe postaci, które ginęły często bohatersko, oddając życie za wyznawane idee. Dla wielu śmierć bliskiej osoby stała się powodem snucia głębszych refleksji o ludzkiej egzystencji i przemijaniu. W swej prezentacji ukażę, jak „godzinę śmierci” opisywali wybitni polscy poeci.


Jednym z arcydzieł polskiej literatury związanym z oddaniem przeżyć związanych ze śmiercią są „Treny” Jana Kochanowskiego. Cykl 19 utworów zainspirowany został zgonem ukochanej córki poety, Urszulki. Utwór nie jest jedynie wyrazem ojcowskich uczuć i ojcowskiego bólu, ale stanowi filozoficzny poemat, poruszający problematykę moralną, religijną, światopoglądową. Śmierć dziecka staje się dla Kochanowskiego momentem rozrachunku z poglądami uczonego humanisty z dystansem spoglądającego na świat. Tren (inaczej płacz, lament) to gatunek wyrażający uczucia i emocje, głównie żal po śmierci, stracie wybitnej osoby. Kochanowski jako pierwszy przełamał tę tradycję i opisał swoje uczucia po śmierci „osoby zwykłej” – małej córeczki. Decyzja o poświęceniu utworu dziecku była jak na owe czasy czymś niezwykłym.
Treny to najbardziej autobiograficzne dzieło poety, bowiem on sam jest ich podmiotem lirycznym - ojcem przeżywającym dramat po utracie ukochanej osoby. Poeta wyraża w „Trenach” swój ból, żal, rozpacz. W Trenie I autor przywołuje obraz filozofów i poetów greckich, wyraża on prośbę o pomoc „Wszystki płacze, wszystki łzy Heraklitowe” Prosi, aby przybyły do jego domu i pozwoliły opłakiwać śmierć dziecka. Poeta jakby usprawiedliwia się przed czytelnikami, że opłakuje śmierć córki, bo może niejeden z nich powie: po co i na co płakać? i czy to nie wstyd ? Na to Kochanowski odpowiada, że nie dba, o to co sobie o nim ludzie pomyślą, płacze, bo musi płakać. Stąd uwagi autora, świadomego, iż wyłamując się z ram konwencji twórczości renesansowej, może narazić swą pozycję uznanego poety. Silniejsza była jednak potrzeba oddania hołdu ukochanej córce i wyrażeń rozpaczy i bólu, nawet jeśliby to miało być opłacone utratą sławy. W stanie szczęścia i radości sława wydawała się poecie pożądaną i nieprzemijającą wartością, w czasie smutku staje się nieważna. Treny od III do VIII włącznie są wyrazem rozdzielającego smutku rodzicielskiego oraz głuchego żalu do „niepobożnej śmierci”. Smutek potęguje myśl, że Urszulka umarła tak młodo. Nieszczęśliwy ojciec wspomina „słowa, zabawy i wdzięczne ukłony” dziewczynki, jej „ucieszny śmiech”, jej serdeczność dla matki i ojca. Szczytem jednak tych „rozpamiętywań” jest jednak wspomnienie, jak Urszulka w obliczu śmierci żegna się z matką – słowami, jakimi w pieśniach ludowych żegna z matką córka wychodząc za mąż. Widok pozostałego po dziecku ubrania i pustki w domu, po którym tak niedawno rozlegał śmiech dziecięcy, to jeszcze jeden powód do smutku. Jedyna pociechą ojca jest myśl, że pójdzie kiedyś tam, dokąd poszła Urszula: „Tam Cię ujźrzę, da Pan Bóg”. Myśl beznadziejności i niemożności odnalezienia pociechy w twórczości prowadzi podmiot liryczny do dramatycznego stwierdzenia zawartego w Trenie XVI - „Lutnią i wdzięczny rym porzucić muszę” Poezja nie daje pocieszenia, ale staje się dla Kochanowskiego jedynym, pełnym środkiem wyrazu jego uczuć po stracie córki, możliwością przekładu swego bólu i smutku na język poetycki. Autor znajduje się nieustannie na pograniczu życia i śmierci, jawy i snu, zdrowia i choroby. Smutek i żal wpływają na jego stan psychiczny, jak i fizyczny. Tragedia, jakby dotknęła Kochanowskiego, stanie się także przyczyną załamania wyznawanych przez niego dotąd zasad i wartości moralnych.


Śmierć postaci historycznej, ważnej w dziejach polskich powstań narodowych, opisał Adam Mickiewicz. Wiersz „Reduta Ordona” powstał po upadku powstania listopadowego, aby podnieść na duchu Polaków i pokazać postać przykładnego bohatera – powstańca. Poeta rozmawiał ze Stefanem Garczyńskim, który w czasie powstania był adiutantem i widział obronę frontu na Woli, którą kierował Julian Konstanty Ordon. Mickiewicz w swoim utworze pokazał jego bohaterską śmierć, która jednak była jedynie wymysłem artysty, gdyż w rzeczywistości Ordon przeżył wybuch.
Początek wiersza to obraz stających naprzeciw siebie wojsk – olbrzymiej armii moskali i zaledwie garstki powstańców. Wojska wysłane przez cara są dobrze przygotowane i uzbrojone, ale żołnierze nie mają woli walki. Zaś powstańcy – choć jest ich niewielu, brakuje im broni i amunicji – bronią się zaciekle i niezwykle odważnie. Walkę opisuje adiutant obserwujący ją z daleka. Jego krótkie, urywane zdania podkreślają dynamizm utworu i sprawiają wrażenie, że osoba mówiąca jest przejęta i zdenerwowana. Nierówna walka powoli się kończy, Polakom zaczyna brakować amunicji, a moskale zaczynają zdobywać redutę. W ostatniej chwili Ordon – przywódca powstańców – wysadza skład prochu, zabija siebie i wszystkich w okolicy, a reduta staje się zbiorową mogiłą walczących:
„Widzę go znowu — widzę rękę — błyskawicę,
Wywija, grozi wrogom, trzyma palną świecę,
Biorą go —zginął —o nie,—skoczył w dół, — do lochów”.
„Dobrze —rzecze jenerał — nie odda im prochów”.
Tu blask, — dym, — chwila cicho — i huk jak stu gromów!”
Ordon w utworze Mickiewicza zginął szybko, ale wykazał się bohaterstwem i odwagą. W jego osobie poeta ukazał postać prawdziwego patrioty, który dla ojczyzny i niepodległości poświęcił nawet życie. Obraz dzielnych powstańców i samego Ordona miał pokrzepić Polaków po upadku powstania i zmotywować do dalsze walki o wolności i autonomiczność Polski.

Wiersz Juliusza Słowackiego „Sowiński na okopach Woli” jest, tak jak „Reduta Ordona” Mickiewicza, obrazem bohaterskiej śmierci walczącego w czasie powstania listopadowego powstańca. Sowiński, stary generał z drewnianą nogą, walczył nie tylko w powstaniu listopadowym, ale też wcześniej w kościuszkowskim oraz kampanii napoleońskiej na Moskwę. Ostatnią bitwę w swoim życiu stoczył w starym kościółku na Woli, gdzie dzielnie bronił się szpadą oparty o ołtarz. Słowacki, podobnie jak Mickiewicz, w swoim utworze ukazał stereotyp patrioty.
Scena ukazana w kościele to przede wszystkim obraz wielkiej odwagi, jaką wykazał się stary generał. Żołnierz wsławił się w czasie wielu walk i nawet atakujący go żołnierze darzyli go wielkim szacunkiem. Podczas ostatniej walki staruszka klękają przed nim i proszą, aby się poddał. Nie chcą z nim walczyć, nie chcą go zabić. Jednak generał o drewnianej nodze nie poddał się; mimo zmęczenia i osłabienia oraz ze świadomością, że bierze udział w bitwie z góry skazanej na klęskę stawił czoła wrogom. Dla żołnierza, który wziął udział w wielu bitwach o wolność najważniejszy był honor, ważniejszy nawet od życia. Postanowił bronić ojczyzny do końca i nikt nie był w stanie przekonać go, aby się poddał. Mówił nawet do przeciwników, że gdyby był ostatnim Polakiem to i tak by walczył z równie wielką odwagą i zacięciem.
Staruszek wspomina jak drewniana noga utrudniała mu poruszanie, a dzieci się z niej śmiały, ale w tej chwili, kiedy wielu uciekło, zmusiła go do stawienia czoła moskiewskim żołnierzom. Tym samy wyraża pogardę dla tchórzostwa i ucieczki. Po długiej przemowie starego wojownika rozpoczyna się walka. Sam jeden, wsparty na drewnianej nodze i podpierając się o ołtarz, walczył z wieloma żołnierzami. Jeden z nich w końcu przebił jego pierś i zakończył bohaterski żywot generała Sowińskiego:
„I szpadą się jako fechmistrz
Opędzał przed bagnetami;
Aż go jeden żołnierz stary
Uderzył w piersi i przebił...
Opartego na ołtarzu
I na tej nodze drewnianej.”
Poprzez postać Sowińskiego Słowacki ukazał cechy prawdziwego patrioty oraz najchwalebniejsze zakończenie życia Polaka.

Poza Ordonem i Sowińskim podobny obraz bohaterskiego życia i śmierci godnego do naśladowanie wojownika jest przedstawiony w wierszu Mickiewicza o Emilii Plater pt. „Śmierć pułkownika”. Kiedy Emilia Plater usłyszała o rozprzestrzeniającym się powstaniu bez wahania ścięła włosy, ubrała się w męski strój i wyruszyła walczyć. Odniosła wiele zwycięstw w różnych potyczkach, ale na skutek choroby zmarła. Mickiewicza w swoim wierszu opisuje jej śmierć.
Bohaterka umiera jak zwykły człowiek, leży w chłopskiej chatce. Nie poniosła śmierci w walce, tak jak Ordon i Sowiński. Mimo to, jej bohaterskie czyny czynią z niej narodową bohaterkę i przykładną patriotkę. Umierającą żegnają wszyscy z okolicy – jej żołnierze oraz prosty lud. Przed śmiercią żegna się ze swoim koniem – towarzyszem wielu bitew – oraz ze swoją bronią. Emilia chce umrzeć jak bohater, autor porównuje ją nawet do Czarneckiego. Autor wspomina, że ksiądz zdążył odprawić ostatnią posługę i odmówić modlitwy. Żołnierze, którzy przyszli pożegnać wodza, ustawili straże przed wejściem do chatki, a kiedy pułkownik umarł, płakali. Rano, gdy tylko dzwony ogłosiły śmierć walecznego przywódcy, lud przybył czuwać przy zwłokach.
Dopiero, kiedy powstaniec umiera narrator zauważa, że ma delikatną twarz, a pod żołnierskim ubraniem zarysy piersi. Dochodzi do wniosku, że to kobieta:
„To Litwinka, dziewica-bohater,
Wódz Powstańców - Emilija Plater!”
Określa ją mianem dziewicy, czym podkreśla, że była ona osobą czystą i wolną od grzechu, szlachetną i dzielną. Fakt, że na posłaniu w chatce leżą zwłoki kobiety – powstańca nie umniejsza jej zasług, a ludzie, którzy tam przebywają żegnają ją z należytym szacunkiem i chwałą. Przedstawione „godziny śmierci” wybitnych bohaterów narodowych odzwierciedlają poglądy romantycznych poetów dotyczące nieodległej historii. Są także wyrazem hołdu złożonego ważnym i przykładnym Polakom.

Nieco inny ton przybiera w swej twórczości Cyprian Kamil Norwid. Wiersz „Bema pamięci żałobny rapsod” z 1851 roku wspomina bohatera walk o niepodległość – generała Józefa Bema. Dowódca był nie tylko uczestnikiem powstania listopadowego. Walczył także we Francji i Portugalii, a czasie Wiosny Ludów bił się w obronie Wiednia i na Węgrzech. Dla Norwida Bem był symbolem wartości moralnych oraz cnót obywatelskich i wojskowych. Norwid w swym liryku opisuje czynności pogrzebowe po śmierci generała. Pierwsza część rapsodu to właśnie opis pogrzebu, zaś w drugiej zawarł poeta uniwersalne i ponadczasowe przesłanie. Zaprezentowany pochówek Bema przypomina uroczystości pośmiertne nawiązujące do pochówków dawnych wodzów słowiańskich. Występują rycerskie rekwizyty – miecz, pancerz, koń, sokół, które nie pasują do wieku dziewiętnastego. Stylizacja na pogrzeb rycerski cofa wizję pogrzebu Bema ku wcześniejszym wiekom. Zaprezentowany przez autora opis jest bardzo bogaty i dokładny. Czytelnik może stać się uczestnikami opisywanych zdarzeń. Widzimy panny żałobne, które zawodzą i idą z rękoma podniesionymi w górę, chłopców uderzających w tarcze, powiewającą chorągiew, płonące pochodnie. Pogrzebowy kondukt, w drodze na miejsce przeznaczenia, wchodzi w wąwóz. Jednak grób nie zatrzymał pochodu, stał się natomiast punktem zwrotnym, gdyż otworzył bramy przyszłości. Zanim jednak grób został przekroczony i pochód podążył dalej, w obrazie orszaku dokonała się zmiana.
Druga część utworu dotyczy przyszłości kształtowanej przez przeszłość: rumak zostaje przymuszony do skoku „starą ostrogą”, miasta zostają zbudzone ze snu stukotem „urn” grobowych. Można powiedzieć, że przyszłość wyrasta z dziedzictwa po Bemie. Zatem nie sam Bem jest bohaterem wiersza, tylko pamięć o nim tkwiąca w narodzie i pobudzająca go do czynu. Wymowa utworu jest następująca: pochód przestaje być jedynie pogrzebem, a staje się marszem bojowników o wolność „zarażonych” wielkością generała. Prawdziwa idea nie umiera, tylko pobudza narody, których celem nie jest grób, tylko przyszłość – oto przesłanie płynące z wiersza Norwida. Zestawienie z bliską tradycją pozwala docenić konsekwencję, z jaką Norwid wystylizował żałobną uroczystość ku czci generała Bema, pokazując ją jako niekończący się pochód w przyszłość, unaoczniający nieśmiertelność sławy generała i przyszłe zwycięstwo idei wolności, o którą walczył.

Na koniec odwołam się do współczesnej poezji. „Kot w pustym mieszkaniu” Wisławy Szymborskiej to utwór, który dzięki temu, że nie przywołuje konkretnej zmarłej osoby, bliskiej podmiotowi lirycznemu, stał się uniwersalny i odnosi się do śmierci każdej bliskiej osoby. Liryk ten opowiada o żałobie, cierpieniu, pustce, w sposób prosty, bez patosu, nawet z poczuciem humoru. Można powiedzieć, że to nowoczesny, dwudziestowieczny tren w dość oryginalnej formie, bo podmiot liryczny mówi z perspektywy kota. Już pierwsze zdanie tego wiersza jest komentarzem śmierci: „Umrzeć - tego nie robi się kotu”. A więc śmierć to naruszenie jakiejś normy kulturowej, wybryk, eksces, coś co nie powinno się zdarzyć. Tego się nie robi, bo nie powinno się skazywać istoty bliskiej na oczekiwanie kogoś, kto nigdy nie przyjdzie. Dla kota śmierć to naruszenie jakiegoś porządku i ładu, pozornie wszystko jest takie same, ale nie do końca. Słychać kroki, ale nie te znane. Ręka kładąca rybę, także nie jest ta. Można dostrzec unikatowy koncept autorki, która opisała śmierć za pomocą jednego, najprostszego słowa, partykuły „NIE”. W całym utworze nie znajdziemy słowa „śmierć”. Dla Szymborskiej bowiem odejście kogoś bliskiego to „uporczywa nieobecność”, która trwa i trwa. I choć to wiersz o kocie i pisany z kociej perspektywy to jednak obnaża emocje ludzkie. Człowiek także nie chce przyjąć do wiadomości śmierci bliskiej osoby, też szuka, czeka, buntuje się i powtarza w myślach absurdalne słowa: „jak mogłeś mi to zrobić”. Bo człowiek i kot są w tej sytuacji jednakowo samotni. Różnica jest tylko taka, że kot cały czas ma nadzieję, iż bliska mu osoba wróci, my już takich złudzeń nie mamy.

„Godzina śmierci” to motyw uniwersalny w literaturze. Poeci, tak jak inni, stawali w obliczu tajemnicy i potęgi śmierci, opisując ją w różnorodny sposób. Jedni, tak jak Kochanowski wyrażali uczucia bólu i rozpaczy po śmierci najbliższej osoby, inni ukazując śmierć bohaterów narodowych starali się ocalić o nich pamięć. Wspomnienie ważnych dla Polski postaci i ich postawy wobec umierania miało dawać przykład kolejnym pokoleniom czym jest honor i godność. Najbliższym jednak współczesnym czytelnikom jest obraz śmierci zaprezentowany w liryku Szymborskiej. Poetka uniwersalizuje odczucia każdego z nas w obliczu utraty ukochanej osoby. Niezależnie od epoki, śmierć pozostaje czymś niezgodnym z ludzkim rozsądkiem. Pokazuje jednak, że niezależnie kto odchodzi, czy to bohater czy mała dziewczynka, moment ten jest bolesny dla żyjących.

strona:    1    2    3    4    5    6  





Bo życie kruche jest... Motyw cierpienia i śmierci na podstawie wybranych utworów literackich i dzieł sztuki

Ocena:
20/20
Teza: Bohaterowie literaccy często staja w obliczu śmierci i cierpienia. Zjawiska te są wielowymiarowe i często nieuniknione.

Ocena opisowa nauczyciela: Temat trudny. Bardzo dobrze przeprowadzona argumentacja broni tezę prezentacji. Ciekawe wnioski uzupełniają całość. Brawo!

Symbol jako sposób nazywania niewyrażalnego. Interpretując wybrane utwory literackie i dzieła malarskie, określ rolę symbolu w komunikacji artystycznej

Ocena:
20/20
Teza: Śmierć, szczególnie u twórców modernistycznych ma często znaczenie symboliczne, jest nośnikiem pewnych głębszych przemyśleń i przeżyć autora

Ocena opisowa nauczyciela: Autor w umiejętny sposób porusza się po świecie literatury i sztuki. Na uwagę zasługuje bogata bibliografia.

Różne sposoby ukazywania śmierci i umierania w literaturze i malarstwie renesansu oraz przełomu XIX i XX wieku

Ocena:
20/20
Teza: Motyw życia i śmierci towarzyszy ludzkości od początku jej istnienia poprzez wszystkie epoki literackie i artystyczne.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca dojrzała, bardzo przejrzysta. Kolejne argumenty przedstawione są logicznie. Dobre wprowadzenie do tematu i wnioski.

Motyw śmierci w literaturze i sztukach plastycznych. Omów zagadnienie, odwołując się do wybranych dzieł

Ocena:
20/20
Teza: W zależności od epoki historycznej, kultury, światopoglądu i głoszonych idei człowiek próbował oswajać śmierć, pojąć jej zagadkę.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca bardzo obszerna i szczegółowa. Temat wnikliwie zanalizowany.

Śmierć jako motyw w literaturze i sztuce. Przeanalizuj zagadnienie na wybranych przykładach

Ocena:
20/20
Teza: Artyści, próbując przybliżyć innym tajemnicę śmierci, przedstawiali w swoich dziełach własne wyobrażenia umierania i życia pośmiertnego.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca bogata w różne wizje śmierci. Rozbudowana bibliografia, płynna i poprawna wypowiedź. Ciekawe ilustracje.

Analizując wybrane utwory literackie, omów funkcje śmierci i zła w baśniach, bajkach i mitach

Ocena:
20/20
Teza: Zło i śmierć podstawowymi elementami baśniowego, bajkowego i mitycznego świata.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w pełni realizuje temat. Ciekawe przykłady literatury podmiotowej, przemyślana kompozycja.

Danse macabre - motyw śmierci w literaturze i sztuce

Ocena:
20/20
Teza: Taniec śmierci odzwierciedla wszechobecność śmierci, która wszystkich ludzi traktuje tak samo.

Ocena opisowa nauczyciela: Motyw bardzo poprawnie opracowany. Zawiera zarówno literackie, jak i plastyczne przykłady. Dobra bibliografia i plan prezentacji.

Czekając na śmierć, czyli jak i w czym odnaleźć sens życia kiedy brak już nadziei. Rozwiń temat w oparciu o wybrane utwory z różnych epok

Ocena:
20/20
Teza: Autorzy każdej epoki przedstawiali ludzi oczekujących na śmierć, świadomych jej nieuchronnego nadejścia.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca zawiera wszelkie niezbędne argumenty. Poprawna konstrukcja, ciekawy tok myślenia.

Ars moriendi - wielcy bohaterowie literaccy wobec śmierci. Zaprezentuj ich postawy i autorskie sposoby kreacji analizując wybrane dzieła

Ocena:
20/20
Teza: Główne utwory związane z ars moriendi powstały w średniowieczu, jednak i w późniejszej literaturze możemy odnaleźć przykłady godnej śmierci.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca wykorzystuje dostępne argumenty. Poprawna stylistyka, logiczna spójność.

Przedstaw funkcjonowanie motywu śmierci w literaturze i sztuce średniowiecza i baroku

Ocena:
20/20
Teza: Charakterystyka obrazów śmierci w średniowieczu i barok

Ocena opisowa nauczyciela: Praca szczegółowa, zawiera wiele ciekawych przykładów z literatury i sztuki. Poprawna kompozycja, teza i wnioski.

Człowiek wobec śmierci w literaturze i sztuce. Przedstaw zagadnienia na wybranych przykładach

Ocena:
20/20
Teza: Artyści często wykorzystywali motyw śmierci, by ukazać swój stosunek do niej lub stosunek swego pokolenia.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca zawiera wiele interesujących przykładów. Poprawna bibliografia i plan.

Miłość i śmierć w wybranych utworach literackich i w sztuce

Ocena:
20/20
Teza: Miłość i śmierć w literaturze i kulturze – popularność omawianych motywów.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja w pełni realizuje temat. Ciekawe przykłady oraz wnioski.

Literackie i malarskie sposoby heroizacji śmierci bohatera. Omów problem na wybranych przykładach

Ocena:
20/20
Teza: Heroizacja śmierci bohaterów najczęściej służyła zachowaniu pamięci i oddaniu hołdu nieprzeciętnym jednostkom.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca ciekawa, oparta na przykładach z różnych epok literackich.

Przedstaw motyw poświęcenia życia w literaturze. Scharakteryzuj problem, analizując przykłady literackie z różnych epok

Ocena:
20/20
Teza: Ukazanie wyjątkowych postaci, które w imię szczytnej idei poświęciły własne życie.

Ocena opisowa nauczyciela: Temat ciekawie przedstawiony. Oparty na lekturach z różnych epok.

Wesela i pogrzeby w literaturze polskiej. Omów różnorodne ujęcia motywów, odwołując się do wybranych przykładów

Ocena:
20/20
Teza: Motyw wesela i pogrzebu w twórczości pisarzy polskich różnych epok.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja w pełni wyczerpuje temat - opisuje dwa wesela i dwie ceremonie pogrzebowe.

Przedstaw różne wyobrażenia ludzi dotyczące śmierci w oparciu o wybrane dzieła literackie

Ocena:
20/20
Teza: a) Uniwersalność i tajemniczość tematu śmierci widziana oczami twórców literatury.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja wnikliwie przedstawia wybrane utwory. Poprawny styl i kompozycja.

Motyw śmierci w literaturze i sztuce romantyzmu i Młodej Polski. Omów na wybranych przykładach.

Ocena:
20/20
Teza: Zaprezentowanie funkcjonowania motywu śmierci w literaturze i sztuce romantyzmu i Młodej Polski.

Ocena opisowa nauczyciela: Bogata bibliografia i szczegółowy plan prezentacji.

Przedstaw rolę motywu śmierci w wybranych utworach literackich

Ocena:
20/20
Teza: Pisarze i poeci w zależności od roli, jaką przypisywali motywowi śmierci opisywali różnorodne jej oblicza.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja przemyślana, pokazuje różnorodne wizje śmierci służące różnym celom autorskim.

In hora mortis. W jaki sposób poeci opisywali swoje przeżycia związane ze śmiercią ważnych dla nich osób?

Ocena:
20/20
Teza: Artyści przeżywając śmierć ważnych dla nich osób swoje refleksje przekazywali za pomocą języka poezji.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja w pełni realizuje temat. Mówi o poetyckich obrazach "godziny śmierci" w różnych epokach.

Wykorzystanie motywu śmierci w utworach literackich i malarskich XIX i XX wieku Omów, analizując wybrane dzieła

Ocena:
19/20
Teza: Literatura odbiega od przedstawiania śmierci wyłącznie w biologicznym wymiarze, nadając jej określony sens.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca logiczna, zawierająca bogatą literaturę podmiotową i przedmiotową. Wiele argumentów na udowodnienie tezy.

Motyw śmierci w literaturze i malarstwie. Omów na wybranych przykładach

Ocena:
19/20
Teza: Temat śmierci jest ciągle aktualny i fascynuje wielu artystów, dlatego też powstało mnóstwo dzieł poruszających tę kwestię.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca napisana dobrym stylem. W pełni realizuje temat.

Obraz śmierci w malarstwie i literaturze. Omów na wybranych przykładach

Ocena:
19/20
Teza: Myśl o śmierci towarzyszyła człowiekowi praktycznie od zawsze. Istnieją na to dowody w poezji, prozie, dramacie czy sztukach pięknych.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca napisana płynnym językiem. Ciekawe przykłady z malarstwa. Logiczna i przejrzysta kompozycja.

Motyw samobójstwa w literaturze. Przedstaw na wybranych przykładach pochodzących z różnych epok

Ocena:
19/20
Teza: W literaturze akt samobójstwa jest najczęściej potępiany i nie prowadzi do niczego pozytywnego.

Ocena opisowa nauczyciela: Temat zwięźle ukazany. Poszczególne argumenty sformułowane poprawnie. Jasne wnioski. Właściwy plan i bibliografia.

Śmierć i umieranie w literaturze dawnej oraz współczesnej. Omów na podstawie dwóch epok

Ocena:
19/20
Teza: Różnorodność sposobów ujęcia motywu śmierci i umierania jest ściśle uzależniona od okoliczności historycznych, światopoglądowych i epokowych.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca dojrzała, wnikliwie analizuje temat. Poprawnie dobrana literatura.

Motyw śmierci w literaturze. Dokonaj analizy wybranych utworów z różnych epok

Ocena:
19/20
Teza: Artyści, próbując przybliżyć innym tajemnicę śmierci przedstawiali w swoich dziełach własne wyobrażenia umierania i życia pośmiertnego.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca szeroko ukazuje motyw śmierci w literaturze. Szczegółowa bibliografia i plan pracy.

Przedstaw różne wyobrażenia ludzi dotyczące śmierci w oparciu o wybrane dzieła literackie

Ocena:
19/20
Teza: Przez wieki w literaturze śmierć przybierała różnorodne obrazy.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca na kilku przykładach pokazuje jak artyści przedstawiali śmierć. Poprawna bibliografia i język wypowiedzi.

Scharakteryzuj różne ujęcia motywu śmierci w literaturze i określ ich funkcje

Ocena:
19/20
Teza: Artyści odmiennie przedstawiali motyw śmierci w literaturze w zależności od funkcji jaką miał pełnić.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca pokazując różne ujęcia śmierci uwzględnia ich funkcję. Poprawny język, rozbudowana bibliografia i plan pracy.

Sposoby ukazywania bohaterskiej śmierci w literaturze. Scharakteryzuj je na podstawie wybranych utworów różnych epok literackich.

Ocena:
19/20
Teza: Mimo iż istota śmierci jest niezmienna, odmienne są sposoby prezentacji bohaterskiej śmierci w literaturze rożnych epok.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca poprawna, bogata bibliografia.

Sceny śmierci w literaturze. Porównaj i omów ich funkcje w wybranych dziełach

Ocena:
19/20
Teza: Aby „oswoić” śmierć poszczególni twórcy próbowali przedstawić różnorodne sceny śmierci.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca zawiera wszystkie niezbędne elementy. Poprawny plan pracy oraz bibliografia.

Obraz śmierci w sztuce średniowiecza. Omów na wybranych przykładach

Ocena:
19/20
Teza: Wyobrażenia śmierci w średniowieczu miały przede wszystkim charakter dydaktyczny – przypominały o kruchości ludzkiego żywota i zachowaniu pokory wobec Stwórcy.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca ciekawa, ukazuje różnorodność wizerunków śmierci. Poprawna bibliografia.

Motyw śmierci i czasów ostatecznych w literaturze, sztuce i muzyce. Omów, analizując wybrane przykłady

Ocena:
19/20
Teza: Motyw śmierć i czasów ostatecznych ukazywany jest na obraz i podobieństwo wyobrażeń ludzi żyjących w danej epoce.

Ocena opisowa nauczyciela: Zwięzła praca w pełni realizująca temat.

Topos śmierci heroicznej w literaturze. Przedstaw jego źródła i udowodnij jego popularność w epoce romantyzmu i literaturze współczesnej

Ocena:
19/20
Teza: Popularność motywu śmierci heroicznej w romantyzmie i czasach współczesnych.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja w pełni poprawna, właściwy dobór lektur i ciekawe wnioski.

Motyw miłości i śmierci. Przedstaw na wybranych przykładach literackich

Ocena:
18/20
Teza: Miłość i śmierć w literaturze to nierozerwalne uczucia.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca na odpowiednio dobranych przykładach literackich ilustruje postawioną tezę. Poprawna bibliografia.

Bohaterska śmierć w literaturze. Przedstaw na wybranych przykładach literackich

Ocena:
18/20
Teza: W romantyzmie twórcy ukazywali śmierć bohaterów w celu ukazania właściwej postawy patriotycznej, jednak sposoby przedstawiania zgonu bohatera były różne.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca poprawna, napisana dobrym językiem. Teza poprawnie uargumentowana.

Różne ujęcia śmierci w literaturze i sztuce. Omów na wybranych przykładach

Ocena:
18/20
Teza: Pomimo licznych prób ukazania śmierci w literaturze i sztuce wciąż pozostaje ona tajemnicą.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca poprawnie realizuje temat. Dobry język i styl wypowiedzi.

Samobójstwo jako temat utworów literackich różnych epok

Ocena:
18/20
Teza: Ucieczka przed realnym życiem, zagubienie w świecie wartości oraz niedojrzałość i nieodpowiedzialność jako źródła decyzji samobójczej wybranych bohaterów literackich.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca świetnie realizuje temat. Ciekawa kompozycja pracy.

Motyw umierania ukazany w literaturze. Omów na wybranych przykładach

Ocena:
18/20
Teza: W literaturze problem śmierci jest podejmowany niezwykle często.

Ocena opisowa nauczyciela: Poprawna i przejrzysta praca. Ciekawa prezentacja pps.

Śmierć w literaturze różnych epok

Ocena:
18/20
Teza: Śmierć to jeden z najczęściej pojawiających się motywów w literaturze.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca bardzo zwięzła. Poprawna forma wypowiedzi i przytoczone argumenty.

Człowiek wobec śmierci w poznanych utworach literackich różnych epok. Przedstaw na wybranych przykładach

Ocena:
18/20
Teza: Wizerunek śmierci zmieniał się w zależności od czasu, w którym poruszano ten temat.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przeciętna. Dobra argumentacja. Poprawny język i styl wypowiedzi.

Motyw śmierci heroicznej w wybranych utworach

Ocena:
18/20
Teza: Literatura wskazuje bohaterów, którzy poświęcając swoje życie w dobrej sprawie, ukazali swe męstwo i odwagę.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja poprawna, analizuje podstawowe utwory dotyczące heroicznej śmierci.

Stosunek człowieka do śmierci. Przedstaw problem, opierając się na wybranych lekturach

Ocena:
17/20
Teza: Obraz śmierci w literaturze ukształtowany jest na obraz i podobieństwo ludzkich wyobrażeń danej epoki.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca poprawna i przejrzysta. Śmierć została przedstawiona wieloaspektowo, na przykładzie lektur z różnych epok.

Funkcje motywu śmierci w literaturze i sztuce. Przedstaw na podstawie wybranych utworów

Ocena:
17/20
Teza: Śmierć jest zjawiskiem ponadczasowym, które na przestrzeni epok literackich zmienia swój wizerunek.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przeciętna. Poprawna bibliografia i plan wypowiedzi.

Wizerunek śmierci w utworach literackich i malarstwie. Zaprezentuj odwołując się do wybranych przykładów

Ocena:
17/20
Teza: We wszystkich epokach niemal każdy twórca podejmował temat śmierci.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca poprawna, a temat przedstawiony na wielu przykładach.

Miłość, samotność i śmierć w literaturze. Przedstaw temat, odwołując się do wybranych przykładów

Ocena:
17/20
Teza: Zróżnicowanie kreacji miłości, śmierci i samotności na przestrzeni wieków.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przeciętna i tendencyjna. Poprawna bibliografia.