Pogotowie maturalne: Motywy literackie - Motyw władcy/władzy


Motyw władzy i jej wpływu na postępowanie i osobowość człowieka. Rozważ temat na podstawie wybranych utworów literackich różnych epok.

MOTYW WŁADZY I JEJ WPŁYWU NA POSTĘPOWANIE I OSOBOWOŚĆ CZŁOWIEKA. ROZWAŻ TEMAT NA PODSTAWIE WYBRANYCH UTWORÓW LITERACKICH ROŻNYCH EPOK.

Władza najczęściej kojarzona jest z potęgą, bogactwem, możliwością decydowania
i zarządzania innymi ludźmi. Władcą nazywamy osobę wpływową i potężną. Jednak taka osoba może za pomocą swojej siły uczynić wiele dobrego, jak i złego. Bardzo często
w rękach osób władczych są losy narodu i kraju, czasami nawet losy świata. Bohaterowie literaccy bardzo często wcielali się w rolę władcy. Czy zawsze jednak pozostawali ludźmi czystego sumienia? Czy częściej pragnienie władzy napędzało mechanizm zbrodni, który był bodźcem do działania? Na przestrzeni wieków w utworach literackich można znaleźć wiele odwołań do motywu władzy. Jednak ja swoją uwagę skoncentruję na następujących utworach: antycznej tragedii -Antygonie Sofoklesa, romansie rycerskim- Dziejach Tristana i Izoldy Bediera, Makbecie – dramacie Wiliama Szekspira i Balladynie Juliusza Słowackiego.


Grecy nie znosili tyranii, wolność była dla nich jedną z najważniejszych wartości.
O wolność gotowi byli walczyć z przeważającymi siłami wroga, a o tym, na jakie bohaterstwo było ich stać w obronie wolności, świadczą czyny Leonidasa i jego żołnierzy
w wąwozie Termopile podczas wojny z Persami i wydarzenia pod Salaminą. Władca tyran ponosi klęskę w tragedii Sofoklesa. Kreon- szwagier Edypa, stryj Antygony – po śmierci Eteoklesa i Polinejkesa objął władzę w Tebach. Był dojrzałym mężczyzną i doświadczonym władcą. Sprawował władzę zanim do Teb przybył Edyp. Bardzo starał się być dobrym
i sprawiedliwym królem. Najważniejszymi wartościami dla niego były państwo i naród. Dla Kreona jednak ideałem był typ władzy absolutnej, autorytarnej. Uważał, że porządek
w państwie może utrzymać tylko konsekwentny, doskonale sprawiedliwy i rozumny król, który w oczach Kreona jest właścicielem państwa. Kreon rozkazał uczcić bohatera- Eteoklesa i ukarać zdrajcę – Polinejkesa. Postąpił sprawiedliwie. Sytuację skomplikował fakt, że przeciwko ustanowionemu przez Kreona występuje jego krewna- Antygona. Gdyby był to ktoś obcy, może król złagodziłby karę, ale w wypadku Antygony nie mógł zmienić prawa, aby nie mówiono, że jest niekonsekwentny a swoje decyzje i rozkazy uzależnia od interesów własnej rodziny. W dodatku Kreon nie darzył sympatią swojej podopiecznej. Jej duma
i krnąbrność podsycały dodatkowo w nim gniew. Był tak pewny swoich racji, że nie wzruszały go nawet prośby syna zakochanego w dziewczynie. Ponad wszystko stawiał prawo ludzie, które sam ustalał. Kreon był bohaterem tragicznym dramatu. Przekonany o swojej słuszności doprowadził do śmierci wszystkich , których kochał. Pozostał sam pośród trupów swoich najbliższych. Antygona bała się śmierci. Kreon bardzo jej pragnął, jednak miał świadomość, że może spotkać się z karą i potępieniem od władcy królestwa zmarłych – Hadesa. Fatum, które zaciążyło nad jego życiem było wyjątkowo okrutne.


Dzieje Tristana i Izolody to średniowieczny romans rycerski opowiadający historię nieszczęśliwej i tragicznej miłości bohaterów tytułowych. Tristan i Izolda byli sobie przeznaczeni, a jednak nie dane im było wspólne życie. Napój miłosny, który połączył ich serca, sprawił że ich uczucie było zniewalające, ale także fatalne i tragiczne w skutkach.
W utworze władca został ukazany zupełnie z innej perspektywy. Król Marek – mąż Izoldy uwikłany został w uczucie miłości, przyjaźni i nienawiści. Tristana pokochał jak przyjaciela
i syna, natomiast Izoldę widział jako idealną żonę. Kochał uczuciem czysto ludzkim bez magii i czarów. Mimo cierpień zdradzonego męża i opuszczonego przyjaciela nie wyrzucił ich ze swego serca. Był człowiekiem niekochanym i odtrąconym. Król Marek kochał Izoldę miłością głęboką, umiał przebaczać, był cierpliwy i wyrozumiały. Próbował ukarać ukochaną, jednak to wzmocniło tylko jego ból. Tristan mścił się na nim, jednak to nie spowodowało zemsty. Przyjął na siebie rolę niekochanego męża i zdradzonego przyjaciela, akceptując uczucie Izoldy i Tristana. Po śmierci kochanków zadbał o uroczysty pogrzeb i nie usunął głogu łączącego ich mogiły. Król Marek był postacią szlachetną. Był wzorem dobrego, szczodrego i wielkodusznego władcy. Właściwie sprawował rządy i chętnie słuchał mądrych rad, zawsze umiał wybaczyć winy. W obliczy najtrudniejszych chwil wyróżniał go spokój.


Przedostatnim bohaterem literackim, którego chcę przedstawić jest Makbet, bohater utworu renesansowego dramaturga i angielskiego poety Williama Szekspira. Sztuki autora często były oskarżane o prostactwo, ponieważ Szekspir zerwał z zasadami tragedii antycznej, w szczególności z zasadą trzech jedności. W swojej twórczości często wykorzystywał wątki fantastyczne, elementy komiczne i sceny zbiorowe. Głównym celem pisarza było ukazanie skomplikowanej, złożonej i zmiennej psychiki ludzkiej i jego charakteru. Postać Makbeta została oparta na postaci historycznej. Był on królem szkockim, który władzę objął po zamordowaniu króla Duncana w 1040 roku. Natomiast w 1057 roku historyczny Makbet zginął z rąk Malkolma, który wstąpił na tron jako Malkolm III. Po krótkim wprowadzeniu należy opisać tytułowego bohatera. Był on człowiekiem dobrym, szlachetnym i odważnym. Był on ideałem rycerza, miał jednak ludzkie słabości: był ambitny i pragnął zostać królem. Pewnego razu wracając z placu boju usłyszał przepowiednię czarownic dotyczącą jego przyszłości. Miał zostać królem. W decydującym momencie postanowił, że pokieruje nim żądza władzy. Dla niej stracił zasady. Stał się zaprzeczeniem toposu rycerza: był zdradliwy, potrafił zabić tych, którzy mu ufali. Namówiony przez żonę postanowił zmierzać do realizacji przepowiedni najkrótszą drogą, czyli musiał popełnić szereg zbrodni i w końcu zasiadł na tronie. Jego żona obmyślała plan działania, a oskarżenia padały na synów Duncana. Ważne jest to, że Makbeta nikt nie zmuszał do niczego. Był dorosłym i odpowiedzialnym mężczyzną, ale on nie walczył z żądzą władzy. Przemiana we władcy jest dość widoczna. Zbrodniarz przestał się bać, czuł się bezkarny. Po zabiciu Duncana jego sumienie odzywało się, jednak kolejne zbrodnie przyzwyczaiły umysł do tego typu czynów. Pojawienie się ducha Banka podczas uczty spowodowało u bohatera strach z powodu jego istnienia, a nie wywołało żalu za kolejne morderstwo. Przestał się obawiać kary. Nawet śmierć żony i dzieci Makdufa nie wywołały w nim żadnych uczuć. Obojętność na zło pogłębiała się, zabiła w nim dobre uczucia i odruchy. Cała dotychczasowa szlachetność, lojalność i przyjaźń znikły. Wiedział, że aby utrzymać władzę musiał dalej mordować. Jego panowanie nie trwało jednak długo, został zrzucony z tronu przez prawnych, walczących z występkiem i zbrodnią rycerzy. Zabił go Makduf. Warto zastanowić się nad skutkami zbrodni dokonanych przez Makbeta. Uważam, że najstraszniejszym skutkiem była utrata życia osobistego oraz szczęścia i miłości
w małżeństwie Makbeta. Przyjaciele odwrócili się od niego, a co ciekawe, niektórych sam zmusił swoim zachowaniem do odejścia. Stał się znienawidzony przez innych, wiele osób pragnęło pozbyć się go. Żądza władzy zniszczyła także jego małżeństwo. Lady Makbet mimo swojego twardego charakteru popadła w obłęd, zaczęła chorować aż w końcu popełniła samobójstwo. Śmierć małżonki nie wywołała u Makbeta ani żalu, ale wybuch złości i furii. Makbet zapewne chciał być dobrym władcą, ale gdy objął władzę nie myślał już
o poddanych. Egoizm zwyciężył, nie dbał o interesy ludzi. Jego państwo podupadło, a lud znienawidził go. Makbet dlatego nie potrafił zbudować sprawiedliwego i uczciwego panowania, ponieważ władzy nie zdobył legalnie, a przy tym dodatkowo stracił honor. Wielu ludzi czegoś pragnie, Makbet pragnął władzy. Potrafił zdobyć ją wszelkimi dostępnymi środkami, nawet intrygami, morderstwami i łamaniem wszelkich zasad. Jednak, gdy został królem nie potrafił cieszyć się z tego, o czym marzył, bał się utracić panowanie. Ludzie często nie popełniają zbrodni ze strachu przed karą, a zbrodniarz w karę nie wierzy. Wszystkie zbrodnie doprowadził do tego, że Makbet przeistoczył się z dzielnego człowieka w tchórza, paranoika, który wszędzie widział niebezpieczeństwo. Miał na każde zagrożenie jedno rozwiązanie: zabić. Zatracił swoje człowieczeństwo, uważam, że takie zachowanie jest niedopuszczalne i musi zostać ukarane, bo nie można przecież decydować o czyimś życiu, tylko dlatego, aby zdobyć za wszelką cenę, to czego pragniemy i o czym marzymy.

Literatura romantyczna obfituje w postacie władcze, które by osiągnąć władzę są gotowe zrobić bardzo dużo. Doskonałym przykładem jest utwór Juliusza Słowackiego pt. Balladyna. W tym dramacie Słowackiego ukazany jest obraz Balladyny jako kobiety –demona, kobieta o złym sercu. W utworze została ukazana jako lekkomyślna, leniwa, nielojalna. Kierowała nią namiętność. Jej wyobraźnia była wyobraźnią potencjalnej burzycielki moralnego ładu. Miarą jej miłości do Kirkora było przyjęcie na siebie grzechu śmiertelnego. Manifestowała swoją miłość wzywając ogień gromu, aby zatrzymał konia Kirkora. Obraz piekielnego ognia wpisany w jej charakterystykę, zapowiada sprawiedliwe rządy stwierdzeniem: „Niech się ogniem spalę”. Balladyna pragnąc wyłącznej władzy dla siebie używa wszystkich dostępnych środków, zabiła nawet własną siostrę – Alinę. Dopiero po dokonaniu zbrodni delikatnie się zmienia, wyzwala się w niej refleksja i sumienie. Trzeba pamiętać, że do zbrodni dochodzi nie przez wolny wybór, ale bohaterka wspomagana jest przez złowrogi przypadek. Chciałaby żyć tak, jakby nie było Boga, jej umysł przywykł do tego, że jej siostra już nie żyje. Piętno na czole było oznaką wewnętrznego niepokoju. Wydawało jej się, że zabójstwo Pustelnika uspokoi jej sumienie, bo sumienie wyznaczało jej strach przed karą. Zbrodniarka usiłowała zachowywać pozory spokoju, uczyła się jak należy się uśmiechać, jak grać panią. Matka dla niej była niewygodna, bo pochodziła z prostego ludu. Odgrywała różne role w zależności od relacji, w których się znalazła. Zginęła od pioruna, kiedy to sama na siebie wydała wyrok skazujący. Żądza władzy pochłonęła bez reszty bohaterkę utworu Juliusza Słowackiego.

Władza jest bardzo ekscytująca, ale i czymś co dzieli ludzi od dawna. Jaka siła powoduje, że człowiek stara się być wyżej od innych i chce nimi rządzić? Władza wiąże się ze zmianą charakteru. Bohaterowie literaccy zmieniali swoją osobowość pod wpływem naturalnego instynktu, jakim była potrzeba dominacji nad innymi. Kreon ogarnięty potrzebą władzy doprowadził do śmierci swoich najbliższych. Król Marek – maż Izoldy nie zmienił swojego zachowania, nadal pozostał człowiekiem dobrodusznym i kochającym niewierną żonę. Władza nie przyćmiła jego człowieczeństwa i dobrego serca. W „Makbecie” władza była motorem kolejnych zbrodni. Główny bohater popełniając szereg morderstw dążył do utrzymania władzy. Balladyna, która zabiła swoją siostrę wyrzekła się człowieczeństwa
i zatraciła się w dążeniu do władzy. Wyparła się matki, a to również potwierdza utratę ludzkiej duszy. Uważam, że władza zmienia człowieka, jednak silne charaktery są w stanie odeprzeć żądzę i chęć dominacji.

strona:    1    2    3    4  





Scharakteryzuj postać tyrana, despoty, władcy absolutnego na przykładzie wybranych tekstów literackich i dzieł malarskich

Ocena:
20/20
Teza: Jak pokazuje historia, literatura i malarstwo poszczególni władcy w swoich rządach często odwoływali się do argumentu siły, stając się despotami.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w sposób wyczerpujący realizuje temat. Poprawna bibliografia i plan ramowy.

Zbrodnia jako sposób dojścia do władzy. Omów temat, analizując wybrane teksty kultury

Ocena:
20/20
Teza: Literatura pokazuje wielu bohaterów, którzy, aby zdobyć władzę, nie cofnęli się nawet przed najgorszymi zbrodniami.

Ocena opisowa nauczyciela: Realizacja tematu sprawna, dobrze dobrane lektury i argumenty.

Przedstaw i wyjaśnij relacje między jednostką a władzą na podstawie wybranych utworów literackich

Ocena:
20/20
Teza: Problem relacji między władzą a jednostką jest niezwykle złożony, dlatego tak bogate odzwierciedlenie uzyskał w literaturze.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca świetnie opisuje mechanizmy władzy. Poprawna bibliografia.

Wizerunek władcy w literaturze polskiej. Omów zagadnienie, analizując wybrane przykłady literackie

Ocena:
20/20
Teza: W polskiej literaturze możemy odnaleźć zarówno pozytywne, jak i negatywne kreacje władców.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja w pełni realizuje temat. Oparta jest na utworach z różnych epok.

Władza. Pokusa, zaszczyt czy odpowiedzialność. Przedstaw zagadnienie na podstawie wybranych utworów różnych epok literackich

Ocena:
20/20
Teza: Artyści wielu epok literackich przedstawiają różne mechanizmy władzy oraz interpretują władzę jako pozytywny lub negatywny przywilej.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja w pełni poprawna, skupia się na odpowiedzi na pytanie postawione w tytule.

Motyw zbrodni – służącej zdobywaniu i utrzymywaniu władzy w literaturze.

Ocena:
20/20
Teza: Twórcy nie tylko uwidaczniali problemy wynikające ze sprawowania władzy, ale i przestrzegali przed jej zgubnym wpływem na człowieka.

Ocena opisowa nauczyciela: Ciekawa prezentacja oparta na klasycznych dziełach poruszających problem zbrodni i władzy.

Kreacje władców w literaturze różnych epok

Ocena:
19/20
Teza: W literaturze możemy odnaleźć zarówno pozytywne, jak i negatywne portrety władców. Wykorzystanie tego motywu służyło pochwale panującego lub przestrodze przed zgubnymi skutkami żądzy władzy.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca poprawna, wyczerpuje temat. Gustowna prezentacja pps.

Od Makbeta do Jądra ciemności. Zinterpretuj wybrane teksty literackie, przedstaw problem destrukcyjnej żądzy władzy

Ocena:
19/20
Teza: Pomimo upływu stuleci uczucie żądzy władzy nie zmieniło się.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca dobrze poprowadzona. Kolejne argumenty przekonują. Zwarta kompozycja zasługuje na pochwałę.

Szaleńcy na tronie. Analizując celowo wybrane utwory literackie z różnych epok, przedstaw i porównaj wizerunki władców

Ocena:
19/20
Teza: Twórcy literatury często skupiali się na portretach władców i ich stopniowym popadaniu w obłęd.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przedstawia ciekawe kreacje władców pochodzących z różnych epok. Poprawna teza i wnioski.

Motyw władzy i jej wpływu na postępowanie i osobowość człowieka. Rozważ temat na podstawie wybranych utworów literackich różnych epok.

Ocena:
19/20
Teza: Jaka siła powoduje, że człowiek stara się być wyżej od innych i chce nimi rządzić?

Ocena opisowa nauczyciela: Dobrze napisana prezentacja, poprawna bibliografia i ramowy plan.

Pozytywne wizerunki władców w literaturze. Omów zagadnienie na podstawie wybranych lektur

Ocena:
18/20
Teza: Trudno być władcą idealnym. Zawsze znajdą się błędy, które można wytknąć i dokonania, które można chwalić.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przeciętna, zawiera wszystkie niezbędne elementy. Poprawnie dobrana literatura.

Motyw władcy w literaturze różnych epok

Ocena:
18/20
Teza: Każda władza wymaga odpowiedzialności, surowych zasad moralnych, dużej wiedzy i predyspozycji, zaś władza sprawowana przez jednostkę wymaga wręcz spartańskiej samodyscypliny i wielkiej roztropności.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca standardowa. Ukazuje na przykładzie prawidłowo dobranych lektur różne kreacje władców.