Pogotowie maturalne: Motywy literackie - Motyw domu


Czy dom i rodzina mogą stać się przewodnią ideą w życiu człowieka? Rozważ zagadnienie, odwołując się do wybranych lektur

Czy dom i rodzina mogą stać się przewodnią ideą w życiu człowieka? Rozważ zagadnienie, odwołując się do wybranych lektur.
Dom budzi jednoznaczne skojarzenia z własnym miejscem na ziemi, ciepłem, bezpieczeństwem, rodziną i miłością. Każdy z nas wie, co to jest dom, każdy z nas ma jakiś dom - a w nim rodzinę. Ludzie bezdomni to jak okaleczeni, którzy są pozbawieni jednej
z najważniejszych wartości w życiu. Budujemy domy nie tylko w sensie materialnym, ale przede wszystkim w sensie emocjonalnym. Dom szczęśliwy to taki, w którym panuje miłość, zrozumienie, tolerancja. Dobry dom gwarantuje oparcie w bliskich, jest ostoją, miejscem, skąd nas nikt nie wyprosi. Dom to wreszcie miejsce, którego nikt nie ma prawa odbierać drugiemu człowiekowi. Tak samo ważną rolę jak dom, odgrywa rodzina, która
w nim mieszka. To w rodzinie człowiek żyje, wychowuje się, zdobywa doświadczenia, kształtuje charakter, osobowość i tworzy własny system wartości. Z rodziną człowiek jest związany całe życie. Twórcy od najdawniejszych czasów podejmowali temat domu i rodziny. Otaczają nas rodziny szczęśliwe, pełne, ale są też nieszczęśliwe i rozbite. Skąd zatem biorą się te dysproporcje? Czy rzeczywiście dla każdego dom i rodzina to najważniejsze elementy w życiu? Czy są przewodnimi ideami czy tylko dodatkowymi?
Motyw domu i rodziny pojawia się w Biblii. Pierwszym domem pierwszych ludzi był Raj - kraina szczęśliwości, miejsce wyjątkowe i niepowtarzalne. Był ostoją, pierwszym schronieniem, miejscem wiecznego szczęścia. Ludzie stworzeni przez Boga mieszkali
w pięknym ogrodzie, jakim był Eden. Dobrze im się tam żyło, niczego nie brakowało, byli zawsze radośni, nie znali smutku, wszystkie zwierzęta zachowywały się wobec nich przyjaźnie, nie znali i nie obawiali się śmierci. Podziwiali przyrodę stworzoną przez Boga, mogli czerpać z niej korzyści. Bóg sprawował nad nimi pieczę, dzięki temu wiedzieli, że są bezpieczni. Nie znali cierpienia, bólu, chorób, nie mieli żadnych kłopotów, trosk i nie odczuwali upływu czasu. Pierwszymi rodzicami, zgodnie z Księgą Rodzaju, byli Adam i Ewa, którzy stworzyli pierwszą rodzinę, mieli dwóch synów Kaina i Abla. Jednak życie w raju skończyło się w chwili, kiedy pierwsi ludzie zjedli zakazany owoc. Zostali wypędzeni z Edenu i musieli zacząć żyć bez boskiego wsparcia. Dzieje tej rodziny na początku szczęśliwe, okazały się dramatyczne. Kain zabił brata i musiał udać się na wygnanie. Jak widać dom
i rodzina były bardzo ważne dla pierwszej rodziny, jednak grzech i pokusa zwyciężyły. Ludzie pogubili się i zeszli z właściwej drogi. Tak więc, wydawać by się mogło, że jak najbardziej, dom i rodzina są na pierwszym miejscu, jednak tak nie było.
Przykładem literackim, w którym także dostrzec można motyw domu i rodzin to Legenda o świętym Aleksym. Aleksy urodził się w Rzymie, jako syn bogatego patrycjusza. Kiedy miał 24 lata pojął za żonę królewnę. Noc poślubna była przełomowa w tym związku, otóż Aleksy opuścił swoją młodą żonę pozostawiając ją w dziewictwie. Oddał jej złoty pierścień i zapinkę od pasa, który nosił, wziął natomiast trochę swojego majątku, który później i tak rozdał biednym i potrzebującym. Sam wyruszył w świat, aby służyć Bogu i żyć jako asceta. Porzucił dom i rodzinę dla osiągnięcia zbawienia po śmierci. Po wielu latach żebraczego życia wrócił do Rzymu i jego mieszkaniem stał się skrawek ziemi pod schodami kościoła. Najbliżsi nie poznawali go, żył samotnie przez kolejnych kilkanaście lat, nikt nie zdawał sobie sprawy, kim jest ów żebrak. Dopiero po śmierci wyjęto z zaciśniętej ręki zmarłego kartkę z jego imieniem i nazwiskiem. Ciało Aleksego zostało złożone na wspaniałych noszach i przeniesione przez środek miasta, a ludowi oznajmiono, że znalazł się mąż Boży, którego całe miasto szukało. W kościele, w którym ciało Aleksego spoczywało przez siedem dni trwały modlitwy, chorzy, którzy dotykali zwłok zdrowieli. Zbudowano grobowiec ze złota i w nim złożono ciało Aleksego, wtedy zaczął wydobywać się słodki zapach, uznano to za cud. Charakter świętego Aleksego, jego siła woli i samozaparcie są godne podziwu. Jednak odejście od żony i rodziny może budzić negatywne odczucia wobec świętego. Należy jednak pamiętać, że Aleksy był przykładem ascety, dla którego poświęcenie własnego szczęścia, dóbr materialnych, a nawet małżeństwa, było najważniejsze. Pragnął oddać się całkowicie Bogu, nie patrząc na emocje najbliższych. Zdecydował się na dobrowolne odrzucenie własnej rodziny, postanowił żyć w ubóstwie z dala od swoich najbliższych. Odrzucenie rodziny to dla niego kolejne wyrzeczenie, kolejny powód cierpienia, ale jednocześnie bardzo ważny krok do Boga.
Motyw domu jako miejsca bezpiecznego, gościnnego został zawarty we fraszce renesansowego poety, Jana Kochanowskiego pod tytułem Na dom w Czarnolesie. Podmiotem lirycznym jest poeta, który mieszkał w domu w Czarnolesie. Dom ten nazywa skromnie „gniazdem ojczystym”, przeciwstawia go pięknym, bogatym, wyłożonym złotogłowiem
i drogocenną materią pałacom, wielkim posiadłościom ziemskim. Dom czarnoleski jest dla poety ostoją, ośrodkiem szczęścia, radości i ciepła rodzinnego. Zawsze panuje w nim atmosfera wzajemnej życzliwości, dostatek, dopisuje zdrowie, zachowuje się dobre obyczaje, gościnność i uczciwość. Poeta ceni sobie życie rodzinne w domu – w domu, nie jako budynek, tylko jako miejsce, w którym można czuć się dobrze, swobodnie i szczęśliwie. Dom jest ważną wartością duchową w jego życiu i na pewno nie oddałby go za żadne skarby czy pieniądze. Jest ideą samą w sobie nie do zastąpienia.
Skąpiec to jedna z najsłynniejszych sztuk Moliera, w której głównym bohaterem był Harpagon-ponad sześćdziesięcioletni wdowiec, ojciec Elizy i Kleanta. W utworze widoczny jest motyw rodziny zdegradowanej, pozbawionej miłości rodzicielskiej, sterroryzowanej ojcowskimi decyzjami. W komedii mamy obraz rodziny podporządkowanej ojcu, który został owładnięty namiętnością posiadania coraz większej ilości pieniędzy. Występował w utworze jako osoba zawsze wzburzona i podenerwowana. Wszystkie jego sprawy związane były
z pieniędzmi, które były również głównym argumentem przy podejmowaniu różnych decyzji. Skąpstwo Harpagona widoczne było na tle całej komedii, ujawniało się nawet
w najdrobniejszych szczegółach. Dla niego pieniądze okazały się sensem życia, wartością samą w sobie, dla której należało poświęcić wszystko. Pieniądze stały się również argumentem przy dobieraniu partnerów życiowych dla potomstwa. Losy dzieci, ich przyszłość zależała od majątku ojca. Harpagon mógł zapewnić synowi urząd, stopień wojskowy, a także oprawę materialną właściwą dla jego statusu społecznego. Mógł też wyłożyć odpowiedni posag, by córkę dobrze wydać za mąż. Mógł, ale tego nie zrobił. Trzeba zauważyć, że skąpstwo Harpagona stało się źródłem nieszczęść innych ludzi: Marianny, Kleanta, Elizy, Walerego. Nie chodzi już tylko o miłosne rozterki, ale o to, że całe otoczenie Harpagona zmuszone było albo przyjąć posłusznie jego zasady, albo rozpocząć trudną grę opartą na kłamstwach i podstępach. Większość bohaterów, by móc żyć szczęśliwie dopuszczała się dwuznacznego moralnie czynu. Dla Harpagona pokaźny majątek był źródłem szczęścia, wręcz miłosnej rozkoszy, należy zauważyć, że skąpiec mówił o swojej szkatule wypełnionej pieniędzmi jak o kochance. Swatka Frozyna celnie podsumowuje uczucia Harpagona: co prawda kocha on bardzo pannę Mariannę, ale pieniądze kocha bardziej. Pieniądze – szczególnie po tym jak zginęły – stały się przyczyną obsesji głównego bohatera. Zaślepiony rozpaczą po utracie dziesięciu tysięcy franków przestał racjonalnie myśleć, każdy był dla niego potencjalnym złodziejem- w pewnym momencie oskarżył sam siebie. Zbytek oraz przywiązanie do pieniędzy uczyniło z Harpagona człowieka zniewolonego, zaślepionego i żałosnego. Atmosfera w rodzinnym domu została zatruta przez miłość do pieniędzy
i skąpstwo. Przedstawioną przeze mnie tezę doskonale charakteryzują słowa, które wypowiada sam bohater: A ja pójdę uściskać kochaną szkatułkę.
Ostatnim przykładem modelu rodziny i dość nietypowego domu są państwo Dulscy- bohaterowie utworu Gabrieli Zapolskiej pod tytułem Moralność pani Dulskiej. Bezwzględna, pewna siebie, a jednocześnie ograniczona do spraw przyziemnych Aniela dominowała nad całą rodziną. Jej charakter i metody podporządkowania sobie całego otoczenia były główną przyczyną domowych problemów i awantur. Kobieta uważała się za dobrą matkę, a nie była
w stanie zagwarantować dzieciom żadnego oparcia. Nie tworzyła z nimi żadnej więzi, krzyczała i nie starała się ich zrozumieć, była zdolna jedynie do zaspokajania jedynie materialnych potrzeb. To doskonały przykład kobiety- kołtunki- uzbrojonej w dziesiątki banalnych formułek i zasad, która zatraciła zdolność samodzielnego myślenia. Przyznała sama: Na to mamy cztery ściany i sufit, aby brudy swoje prać w domu. Prawdziwa natura Dulskiej charakteryzują: chciwość, egoizm i okrucieństwo wobec innych. Małżeństwo dla Anieli to głównie transakcja. Mąż był potrzebny, ponieważ przynosił do domu pensję, a poza tym każda porządna kobieta jest zamężna. Tak jak w przypadku wychowywania dzieci, tak
i na płaszczyźnie małżeństwa czuje, że spełnia swoje zadanie. W jej przekonaniu dba o męża- zezwala mu na zdrowotne spacery wokół stołu, codziennie daje mu pieniądze na kawę
i gazetę, wydziela mu także cygara. Felicjan w zasadzie nic nie musi robić- wystarczy, że jest i nie wtrąca się w sprawy, o których jego małżonka myśli, że ma większe pojęcie. Tego typu traktowanie męża ma swoje negatywne skutki, otóż kiedy w trudnej chwili Dulska zostaje sama, Felicjan umywa ręce, absolutnie nie czuje się odpowiedzialny za bieg wydarzeń. Pozwolił żonie grać pierwsze skrzypce, a sam znalazł schronienie w cieniu. Nie wiadomo kiedy i dlaczego zamilkł, być może ze zmęczenia, ze strachu, buntu czy zwykłej wygody. Jest traktowany przez Dulską jak kolejne dziecko. Nawet nie rozmawia z własnymi dziećmi.
W małżeństwie Dulskich nie ma intymności, zrozumienia, miłości ani komunikacji. Możliwe, że gdyby wcześniej Felicjan nie dał się stłamsić, to ten pełen fałszu i nerwów dom zmieniłby się w przyjazne środowisko. Jednak tak się nie stało i ostatecznie zwyciężają reguły ustalone przez Dulską. Zgodnie z ideą naturalizmu, przetrwają jednostki silne, bezczelnie torujące sobie drogę. Losów dzieci nie da się zmienić, gdyż Dulska jest zbyt zadufana w sobie by zmienić swoje postępowanie. Widać więc, że błędy starszych mają katastrofalne skutki wobec młodszych oraz sprawiają, że wzorce wyniesione z toksycznego domu będą utrzymywały się przez długie lata.
Na podstawie przytoczonych przykładów literackich można wywnioskować, że nie dla każdego dom i rodzina są najważniejszymi wartościami w życiu, a już na pewno nie są przewodnimi ideami w życiu. Oczywiście są przykłady literackie, dla których życie rodzinne jest na pierwszym miejscu- tak jak dla poety renesansowego mieszkającego w Czarnolesie. Jednak często porządek rodzinny zostaje zburzony przez pokusy i żądzę pieniądza. Adam
i Ewa musieli opuścić raj z powodu popełnionego grzechu i nieposłuszeństwa wobec Boga, natomiast ich syn - Kain zabił brata z zazdrości. Święty Aleksy poświęcił życie rodzinne dla Boga, a dla Harpagona najważniejsze były pieniądze. Natomiast Dulska z natury była chciwa i ograniczona, nie potrafiła stworzyć szczęśliwego domu i dać rodzinie miłości. Każdy więc inaczej pojmuje motyw domu i rodziny, to od nas zależy jak będziemy go realizować.

strona:    1    2    3    4    5  





Ojczyzna jako dom. Przedstaw na wybranych przykładach literackich

Ocena:
20/20
Teza: Motyw domu jako ojczyzny możemy obserwować na przykładzie wielu epok, a jego realizacja zależy od intencji autora.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca poprawna, temat zrealizowany przejrzyście. Dobra bibliografia i plan pracy.

Arkadyjskie ujęcia domu w literaturze polskiej. Przedstaw na wybranych przykładach

Ocena:
20/20
Teza: W literaturze do motywu arkadii odwołują się pisarze i poeci, którzy z dystansu patrzą na swój młodzieńczy dom, na „kraj lat dziecinnych”.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca wyczerpująco opisuje wizje idyllicznych domów. Poprawny język, przejrzysta treść.

Różne obrazy domu w literaturze polskiej. Zanalizuj wybrane przez siebie przykłady

Ocena:
20/20
Teza: W literaturze polskiej dom to zazwyczaj ostoja tradycji, nieraz motyw domu bywa wykorzystany by ukazać wady domowników - reprezentantów określonej grupy społecznej.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przejrzysta. Bogata bibliografia, poprawny plan wypowiedzi.

Różne ujęcia motywu domu w literaturze i sztuce różnych epok. Omów na wybranych przykładach

Ocena:
20/20
Teza: Motyw domu w różnorodny sposób bywa wykorzystywany przez artystów rożnych epok.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca bogata, wykorzystuje przykłady z literatury i sztuki. Obszerna bibliografia. Poprawny język.

Dom i rodzina jako motyw literacki. Omów różne sposoby jego ujęcia na wybranych przykładach

Ocena:
20/20
Teza: Twórcy literatury, świadomi, jak wielką rolę w egzystencji każdego odgrywa dom i rodzina, często sięgali po związane z nimi motywy.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w pełni wyczerpuje temat. Poprawna bibliografia i ramowy plan pracy.

Jakie znaczenie ma dom i rodzina w życiu człowieka? Zaprezentuj funkcjonowanie tego motywu, odnosząc się do utworów różnych epok literackich

Ocena:
20/20
Teza: Autorzy, analizując mechanizmy tworzące rodzinny dom, szeroko opisywali jego znaczenie.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca konkretna, na temat, zawiera właściwą analizę poprawnie dobranych dzieł.

Literatura XX wieku o domu i rodzinie - serio i prześmiesznie. Omów na wybranych przykładach

Ocena:
20/20
Teza: Zarówno śmieszne, jak i poważne obrazy rodzinnego domu wiele mówią o świadomości i wartościach wyznawanych przez ich mieszkańców.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca napisana płynnym językiem. Ciekawe przykłady, w pełni zrealizowany temat.

Dom i bezdomność w literaturze. Omów wpływ tych kategorii na losy bohaterów w wybranych utworach z różnych epok

Ocena:
20/20
Teza: Wpływ motywu domu lub jego braku na życie i wybory literackich bohaterów.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w różnorodny sposób mówi o domu i jego braku. Ciekawe przykłady literackie.

Porównanie ujęcia motywu domu rodzinnego w serialu telewizyjnym, filmie i literaturze

Ocena:
20/20
Teza: Dzieła literackie i filmowe dokumentują najważniejsze procesy i zmieniające się relacje jakie zachodzą w przestrzeni rodzinnego domu.

Ocena opisowa nauczyciela: Świetna praca oparta na bogatym materiale. Przemyślana i konsekwentna kompozycja.

Dom. Omów realizację tego motywu literackiego, odwołując się do utworów ukazujących różne jego ujęcie

Ocena:
20/20
Teza: Pojęcie domu w literaturze ma bardzo szerokie zastosowanie i występuje w postaci dosłownej, jak i symbolicznej.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja poprawna, ukazuje w jak różny sposób można postrzegać dom.

Motyw domu, z którego się odchodzi, do którego się powraca. Przedstaw różne obrazy domu i oceń jego wartości w życiu wybranych bohaterów

Ocena:
20/20
Teza: Literatura od wieków wykorzystuje motyw domu by ukazać jego wagę w życiu człowieka, a także ludzką wędrówkę przez życie.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przemyślana, oparta na ciekawej teorii, ukazująca wszechstronność wykorzystania motywu domu, przede wszystkim w sposób symboliczny.

Polski dom i polskie tradycje. Analizując przykłady z literatury, przedstaw sposób wykorzystania i funkcje tego motywu

Ocena:
20/20
Teza: W literaturze polskiej odnajdziemy wiele wizerunków domów, w których jednym z najważniejszych zadań było przekazywanie narodowych tradycji

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja dowodzi, że polskie tradycje przyczyniały się do zachowania tożsamości narodowej. Dobrze wybrane przykłady, wnikliwe podsumowanie.

Wpływ domu rodzinnego na kształtowanie osobowości człowieka. Omów na wybranych przykładach literackich i własnych doświadczeniach

Ocena:
19/20
Teza: Występująca w domu rodzinnym miłość jest warunkiem przekazania młodym ludziom określonego systemu wartości oraz tradycji kształtujących osobowość.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca poprawna, w pełni zrealizowany temat i uargumentowana teza.

Symbolika domu w literaturze polskiej różnych epok. Przedstaw na wybranych przykładach

Ocena:
19/20
Teza: Oprócz dosłownego znaczenia pojęcia dom często niesie ono ze sobą bogatsze, symboliczne treści.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca realizuje temat na dobrze dobranych przykładach. Dobry język wypowiedzi, czytelna konstrukcja.

Obraz domu rodzinnego w literaturze. Przedstaw, opierając się na wybranych przykładach z rożnych epok

Ocena:
19/20
Teza: Relacje pomiędzy członkami domostw są często wykorzystywane do przedstawienia mentalności przedstawicieli danej epoki, a także ich sposobu postrzegania świata.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca ukazuje na właściwie dobranych przykładach jak różnie może zostać wykorzystany motyw rodzinnego domu. Poprawny język, dobrze uargumentowana teza.

Motyw domu w literaturze i sztuce. Omów na wybranych przykładach

Ocena:
19/20
Teza: Artyści przedstawiali zarówno tradycyjne wyobrażenia domostw, jak też takie, które odbiegały od idealistycznych wyobrażeń.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca poprawna pokazuje jak zmieniał się dom na przestrzeni lat. Praca odwołuje się głównie do tradycji szlacheckiej. Poprawny język wypowiedzi. Bogata bibliografia.

Omów rolę domu rodzinnego w życiu bohaterów wybranych dzieł literackich

Ocena:
19/20
Teza: We wszystkich odwołujących się do motywu rodzinnego domu utworach podkreślana jest waga stosunków panujących w rodzinie i mich wpływu na samopoczucie jej członków.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja w pełni realizuje temat.

Czy dom i rodzina mogą stać się przewodnią ideą w życiu człowieka? Rozważ zagadnienie, odwołując się do wybranych lektur

Ocena:
19/20
Teza: Czy rzeczywiście dla każdego dom i rodzina to najważniejsze elementy w życiu?

Ocena opisowa nauczyciela: Poprawna, przemyślana prezentacja.

Samotność i bezdomność w literaturze polskiej. Omów problem, odwołując się do wybranych utworów

Ocena:
17/20
Teza: Często terminy samotności i bezdomności łączą się ze sobą, są tożsame. Ludzie, którzy nie mają swojego miejsca zamieszkania lub nie mogą się odnaleźć w swoim świecie, czują się samotni.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca poprawna. Teza została w pełni uargumentowana.