Pogotowie maturalne: Motywy literackie - Motyw pieniądza


Rola pieniądza w życiu bohaterów literackich. Przedstaw temat odwołując się do przykładów z różnych epok

Lew Tołstoj powiedział: „Dziwne, jak wszyscy ukrywamy, że jednym z głównych motorów naszego życia są pieniądze”.

Każdy z nas, już we wczesnym dzieciństwie styka się z monetami, banknotami. Z upływem czasu dowiadujemy się o wartości tych przedmiotów. W miarę jak dorastamy zaczynamy rozumieć, dlaczego zajmują one taką szczególna rolę w życiu człowieka i zastanawiamy się - skąd się wzięły pieniądze? Dlaczego ludzie wymyślili coś, co teraz niejednokrotnie jest powodem ich problemów, kłótni i cierpienia?

Według najprostszej definicji - pieniądz, to materialny lub niematerialny środek, który można wymienić na towar lub usługę. Początki pieniądza mają swoje źródło już w starożytnych dziejach świata. Prototypem pieniędzy były wartościowe kruszce - srebro, złoto. Dopiero Fenicjanie wymyślili przerabianie kruszców na monety o różnej wadze, rozmiarze, symbolach, aby łatwiej było określić ich wartość. Po srebrnym i złotym bilonie przyszedł czas na banknoty, a w dzisiejszych czasach już nawet te powoli tracą popularność na rzecz tzw. kart kredytowych.

Nieważne z jakim rodzajem pieniędzy mamy do czynienia, w jakich czasach. Jedno jest pewne - odgrywają one znaczącą rolę w życiu każdego człowieka. Żyjemy w czasach, kiedy bez pieniędzy nie możemy funkcjonować. Wszystko, co posiadamy, co chcielibyśmy osiągnąć ma swoją wartość. Przedmioty użytkowe, pożywienie, a nawet wykształcenie możemy zdobyć jedynie przy pomocy pieniędzy.
Na szczęście od wieków jedno się nie zmieniło - za pieniądze nie możemy sobie kupić szczęścia, uczuć czy rodziny.

Przykładem na to, od jak dawna ludzie uzależnieni są od pieniędzy jest starożytne wierzenie, że zmarły w czasie swojej drogi do Hadesu, aby przepłynąć rzekę Styks, musiał zapłacić przewoźnikowi - Charonowi. Z tego powodu, Grecy każdemu zmarłemu wkładali do ust jednego obola.

Pisarze w swoich utworach starają się pokazać, jak różny wpływ może mieć na bohaterów bogactwo, bieda czy pogoń za pieniędzmi. Uczulają również na to, że pieniądze mogą być w równym stopniu narzędziem zła jak i dobra.

Jednym z najbardziej znanych przykładów na to, jak pieniądze mogą zaszkodzić człowiekowi i jego relacjom z otoczeniem jest dramat Moliera „Skąpiec”. Tytułowy bohater to bogaty mieszczanin paryski, wdowiec, o którego pozycji społecznej, zajęciach, pochodzeniu wiemy niewiele. Na pewno zajmował się lichwą, czyli pożyczaniem pieniędzy na procent. Jedynym celem jego życia były pieniądze. Już samo jego imię- Harpagon może nam wiele powiedzieć o tym człowieku, gdyż pochodzi ono od łacińskiego słowa „harpago”, które znaczy dosłownie rabuś, łupieżca. Dla pieniędzy Harpagon był gotów popełnić każdą niegodziwość. To człowiek niebywale pazerny, chciwy a przy tym nieprawdopodobny krętacz, awanturnik, człowiek pozbawiony serca i w dodatku dwulicowy. Skąpiec starał się oszczędzać na wszystkim - podkradał nawet owies własnym koniom. Jednak najbardziej co razi w postawie tego mężczyzny, to jego stosunki z rodziną i służbą. Swoją zachowaniem pokazuje, że pieniądze liczą się dla niego bardziej, niż szczęście jego bliskich. Ten dusigrosz nie wahałby się nawet doprowadzić do nieszczęścia własnej córki, byleby oszczędzić. W tym celu jest gotów wydać ją za mąż za bogacza, którego ona nie kocha, tylko dlatego, że w ten sposób mógłby zaoszczędzić na jej posagu. Nawet od syna ojciec próbuje wyłudzić lichwę. Czytając „Skąpca” jesteśmy w stanie łatwo stwierdzić, że główny bohater nie widzi świata poza swoją szkatułką i nawet swojej żony nie darzy takim uczuciem jak pudełeczka z kosztownościami. Harpagon milej zwraca się do przedmiotu niż do własnej żony:

„A ja pójdę uściskać moją kochaną szkatułkę.”

„Och moje kochane złoto! Moje biedne złoto! Mój drogi przyjacielu!”

Drugi cytat wyjaśnia nam trochę, dlaczego bohater nie potrzebował miłości rodziny, szacunku przyjaciół. Wszystkie uczucia przelewał na pieniądze. To one były jego miłością. Nie zdawał sobie sprawy z tego, że w ten sposób rani swoich bliskich, a podejrzewając wszystkich dookoła o chęć okradzenia go, wprowadza w domu atmosferę pełną podejrzliwości i wzajemnej niechęci.


Kleant do tego stopnia jest zdesperowany postawą ojca, który każe mu ożenić się z bogatą wdową, że aby walczyć o swoją miłość do Marianny postanawia schować szkatułkę ojca. Dopiero w ten sposób udaje mu się wymusić zgodę na ślub. Sytuacja ta potwierdza tylko wcześniej przeprowadzone obserwacje - dla Harpagona nie ma nic cenniejszego niż jego pieniądze. Jego fobia na ich punkcie dorównuje chorobie psychicznej. Mężczyzna jest w stanie zapomnieć o więzach rodzinnych, o szczęściu swoich dzieci, byleby zarobić na ich ożenkach.

Molier doskonale przedstawił w dramacie zachowania typowe dla natury ludzkiej. W dzisiejszych czasach również nie brak osób podobnych do Harpagona - uosobień skąpstwa. Niejednokrotnie jest to śmieszne, ale również groźne, a nawet tragiczne.

Powieść Bolesława Prusa „Lalka” oferuje nam szereg powiązanych ze sobą wątków. Jednak bez wątpienia na plan pierwszy wysuwa się sprawa pieniędzy, które w tym utworze odgrywają znaczącą rolę.
W miarę wgłębiania się w treść lektury dostrzegamy dualizm natury pieniądza. Z jednej strony pracowitość i skromność Minclów i stanowcze dążenie do pomnażania majątku przez Wokulskiego, to pozytywny aspekt. Jednak jest i ten negatywny - na szczycie hierarchii wartości wśród arystokracji stoi tylko pieniądz. Nieważne są więzi rodzinne, charakter człowieka, a nawet takie uczucia jak miłość czy przyjaźń. Liczy się tylko bogactwo. Na przykład Wokulski próbuje wykorzystać swoje pieniądze, aby zdobyć serce Łęckiej. W tym celu wykupuje długi jej rodziny, pozwala jej ojcu wygrywać ze sobą w karty. Jest to jednak nieczysta gra Wokulskiego, gdyż myśli, że za sprawą pieniędzy uda mu się zdobyć serce kobiety. Niestety wśród takich, jak rodzina Łęckich, nawet małżeństwo było okazją do zrobienia dobrego interesu. Żadne uczucia, pragnienia nie były ważniejsze od możliwości wzbogacenia się, więc zaistniała sytuacja nie była dla nich niczym wyjątkowym. Zależało im tylko na utrzymaniu swojej pozycji.

Prus doskonale pokazuje w „Lalce” jak wielką moc mogą mieć pieniądze. Jest pełen podziwu dla sposobu, w jaki Wokulski dorobił się swojego majątku. Rozumie także, jak ważne są pieniądze w życiu jego bohaterów. Całą sytuację pokazaną w powieści i określenie roli pieniądza w kilku słowach zawarł w słowach doktora Szumana:

„Pieniądz jest spiżarnią najszlachetniejszej siły w naturze, bo ludzkiej pracy. On jest sezamem, przed którym otwierają się wszystkie drzwi, jest obrusem, na którym zawsze można znaleźć obiad, jest lampą Alladyna, za której potarciem ma się wszystko, czego się pragnie. Czarodziejskie ogrody, bogate pałace, piękne królewny, wierna służba i gotowi do ofiar przyjaciele, wszystko to ma się za pieniądze”.

Kolejną bardzo ciekawą lekturą jest słynne, wielokrotnie ekranizowane opowiadanie Karola Dickensa „Opowieść Wigilijna”. Tu, za pomocą wędrówki, z wykorzystaniem magii, ucieczki w świat fantazji, autor chce przekazać pewne przesłanie. Ukazuje on bowiem głęboką przemianę głównego bohatera, skąpca Ebenezera Scrooga, samotnika, człowieka egoistycznego, który nie lubił nikogo i dbał tylko o pomnażanie swojego majątku. Ebenezer to kolejny Harpagon w galerii postaci literackich. Jest to bogaty mężczyzna, odgrodzony niewidzialną ścianą od londyńskiego życia, skoncentrowany jedynie na zarabianiu pieniędzy. Pomimo nadmiernej chęci ciągłego wzbogacania się cechuje go skrajne skąpstwo. Stara się oszczędzać na wszystkim: mało je, mało pije, nie posiada służby.
„Twardy był i ostry jak krzemień, z którego żadna stal nie zdołałaby wykrzesać ani jednej iskierki szlachetnego ognia, skryty, zamknięty w sobie i samotny jak kołek” - pisał o nim Dickens.

Scrooge był człowiekiem zgryźliwym i nieprzystępnym. Nie lubił przebywać w towarzystwie innych a szczególnie młodych i zadowolonych z życia ludzi. Bogactwo do tego stopnia go oślepiło, że mężczyzna nie miał żadnych przyjaciół a z rodziną łączyły go chłodne relacje. Nawet śmierć długoletniego wspólnika była dla niego jedynie dobrym interesem. I to właśnie duch Jakuba Marleya - jego zmarłego partnera w interesach, cierpiący pod ciężarem łańcucha win który wykuł sobie za życia, odwiedza dusigrosza w noc wigilijną. Jego wizyta ma uchronić Scrooge"a przed podobnym losem. Zmarły przyjaciel informuje go o wizycie trzech duchów. Po odejściu ducha kolegi kładzie się spać, jednak nawiedzają go kolejne duchy, które zabierają go w magiczną podróż. Ukazują mu sceny z jego przeszłości, teraźniejszości, aż wreszcie obrazy tego, co czeka go w przyszłości, jeżeli nie zmieni swojego postępowania. Ta nietypowa – czarodziejska podróż przywołuje różne wspomnienia, powoduje, że w bohaterze zaczyna coś pękać. Zaczyna odczuwać strach przed wizją samotnej śmierci. Pojmuje beznadziejność swojego dotychczasowego życia, okrucieństwo wobec innych. Zaczyna budzić się w nim dobro, pragnie się zmienić, a nawet naprawić swoje błędy.
Przemieniony Scrooge stał się szczerym przyjacielem, chlebodawcą i dobrym człowiekiem. Staje się szczodrym, serdecznym człowiekiem, takim, jakim był za młodu, przed śmiercią siostry, jedynej jak się zdawało osoby, która kiedykolwiek się o niego troszczyła.
Szczęśliwy staruszek nawet rodzinie swego kancelisty posłał z okazji świąt ogromnego indyka a dla małego Tima stał się drugim ojcem. Od tej chwili był najlepszym przyjacielem tej rodziny i wspaniałym pracodawcą. Ofiarował olbrzymią część swojego majątku na potrzeby ubogich. Nawiązał serdeczne stosunki z rodziną swego siostrzeńca, Freda. Z człowieka oschłego i opryskliwego zamienił się w serdecznego, hojnego i dobrodusznego oraz współczującego staruszka. Był towarzyski, rozważny i szczęśliwy z tego, co posiada.

Historia Scrooge’a pokazuje nam jak bardzo mogą zepsuć człowieka pieniądze. Na szczęście Ebenezer, w odróżnieniu od Harpagona w porę się opamiętał i po metamorfozie swój majątek zaczął przekazywać na lepsze cele niż dotychczas. Jednak doświadczenia sknery były mu potrzebne do dostrzeżenia, jak bardzo złym człowiekiem był i jak mało wartościowe było jego życie bez rodziny i przyjaciół oraz jak niewiele on sam dla wszystkich znaczył.

Fiodor Dostojewski, autor „Zbrodni i kary” ciągle borykał się z kłopotami finansowymi. Miał na utrzymaniu pasierba i wspierał finansowo rodzinę zmarłego brata Michała. Żeby zwrócić długi, zaciągał nowe. Jego życie wypełniało myślenie o wekslach, pożyczkach, lichwiarzach i pieniądzach, których nie mógł nastarczyć, by zaspokoić potrzeby własne i bliskich mu osób. Opanowany przez pieniądze Petersburg stał się tłem wydarzeń i ich motorem.
Rodion Raskolnikow wykreowany przez Fiodora Dostojewskiego to bohater rozczarowany światem, w którym brak pieniędzy nie pozwala mu się realizować. Znajduje się on w wyjątkowo trudnej sytuacji materialnej: nie stać go na kontynuowanie nauki, opłacenie skromnego, lichego pokoju, nawet na codzienne regularne posiłki. Pomocą finansową służy mu matka, która zresztą przeżywa podobne kłopoty. Z tego powodu siostra Rodiona – Dunia zamierza poślubić odpychającego, starego kawalera – liczy na to, że pomoże on ukończyć bratu studia.
Raskolnikow obserwuje wokół siebie ludzi wynędzniałych, mieszkających w złych warunkach, borykających się z ciągłym brakiem środków do życia. Dostrzega ich upadek moralny wywołany trudnościami przerastającymi odporność psychiczną oraz konieczność zarabiania sposobami powszechnie uważanymi na hańbiące. Krótko mówiąc, Rodion na każdym kroku zauważa nierówność społeczną i wielkie obszary nędzy.

Mężczyzna chciałby zmienić świat, który wydaje mu się źle urządzony. W swoim artykule napisanym do petersburskiej gazety podzielił społeczeństwo na ludzi zwyczajnych i genialnych. Genialni decydują o losach świata i przyczyniają się do jego rozwoju, a zwyczajni stoją tylko na przeszkodzie. I dlatego uważa, że zwyczajnych ludzi należy usuwać. Chce wykorzenić przyczynę ludzkiego cierpienia, wierzy przy tym, że wybitne jednostki mają do tego celu swobodę wyboru środków. Zgodnie z tą myślą zabija znienawidzoną społeczną wesz, która pasożytuje na biednych - starą lichwiarkę Aldonę. Zabił, aby zagrabić jej mienie. Raskolnikow nie zamierza jednak zagarnąć dla siebie zgromadzonych kosztowności. Pieniądze lichwiarki, wyciśnięte z ubogich ludzi, pragnie przekazać na potrzeby biedaków. Teoria Rodiona usprawiedliwia zbrodnię dokonaną przez wybitną jednostkę na rzecz ogółu. Uważa, że warto poświęcić odrażającą staruchę, wykorzystującą trudną sytuację innych ludzi do pomnażania własnego majątku:

„Zabij ją i weź jej pieniądze z tym, że następnie z ich pomocą poświęcisz się służbie dla całej ludzkości, dla dobra powszechnego(...)”.

Jej pieniądze, teraz bezużyteczne, mogą wiele zmienić w życiu tych, na których pasożytowała.
Jednak Rodion nie potrafi wykorzystać ukradzionych kosztowności zgodnie z powziętym uprzednio racjonalnym planem. Ukrywa je byle jak, w przypadkowym miejscu – na jakimś podwórzu pod kamieniem. Ten gest dowodzi, że boi się ujawnienia zbrodni, sądu i kary. Nie myśli już o zbawiennej misji na rzecz ludzkości, traci poczucie własnej wybitnej indywidualności. Czuje się źle fizycznie i psychicznie. Maltretują go wspomnienia i ciągłe rozmowy o sensacyjnym zabójstwie atakujące go prawie wszędzie, gdzie się pojawi.
Swoim czynem Raskolnikow wystąpił przeciwko chrześcijańskiemu nakazowi ochrony życia i złamał prawo naturalne. Zrozumiał, że żadna teoria nie może usprawiedliwić zabójstwa, choćby było wymierzone w człowieka otaczanego powszechną pogardą
i nienawiścią. Rodion szybko staje się ofiarą własnej zbrodni dokonanej na lichwiarce i jej siostrze. Świadomość tego czynu odbiera mu spokój, burzy porządek życia. Bohater nie jest w stanie normalnie funkcjonować w kręgu przyjaciół i w rodzinie. Gardzi sobą, rozważa samobójstwo, czuje się podle.
Sonia, którą do prostytucji zmusiła bieda w domu, bierze na siebie cierpienie Rodiona. Kobieta wierzy w jego dobroć siłą rodzącego się uczucia i dzięki temu pomaga mu wydobyć się z dna niewiary.
Dostojewski w swoim utworze pokazał związek między ekonomiczną a moralną sytuacją człowieka.

Przedstawione przeze mnie przykłady wydają się być idealnymi dowodami na to, że posiadanie ogromnej fortuny może mieć swoje dobre i złe strony. Co prawda pieniądze gwarantują ludziom godne życie, jednak ich nadmiar może doprowadzić do takiej sytuacji, w jakiej znalazł się Scrooge czy Wokulski, kiedy majątek decydował o ich życiowych decyzjach.

Dobrą stroną posiadania wystarczającej ilości pieniędzy jest możliwość spełniania wszelkich marzeń materialnych, pomagania potrzebującym. Ale jak wiadomo nadmiar pieniędzy może zepsuć człowieka, doprowadzić go do egoizmu. Wydaje się, że najlepiej byłoby znaleźć w tym wszystkim złoty środek.

Mimo, że od powstania wspomnianych przeze mnie utworów minęło wiele czasu, to morały z nich płynące idealnie odnoszą się także do dzisiejszej rzeczywistości. Niestety coraz częściej zdarza się, że rodzina i prawdziwi przyjaciele odchodzą na drugi plan, a liczy się tylko sława i pomnażanie pieniędzy.

Dlatego starajmy się o to, aby żyć właściwie- spełniając się zawodowo,
ale jednocześnie mając czyste sumienie. Nie gromadźmy pieniędzy oszczędzając na wszystkim - bawmy się, podróżujmy i pamiętajmy, że uczucia, wiedza i wspomnienia są bezcenne. Żadne pieniądze nie wynagrodzą nam straconych lat, czy znajomości.

strona:    1    2    3    4    5    6  





Wpływ pieniędzy na życie bohaterów literackich, filmowych i malarskich. Zaprezentuj problem na wybranych przykładach

Ocena:
20/20
Teza: Motyw pieniądza pojawiał się w literaturze już od zarania dziejów. Opanował również malarstwo i film. Jest symbolem zapłaty, pokusy, siły napędowej, źródłem przekleństwa lub błogosławieństwa. Jego wpływ na ludzkie życie był i jest ogr

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w pełny sposób opisuje funkcjonowanie motywu pieniądza w wybranych tekstach kultury.

Motyw biedy i bogactwa w literaturze. Omów na wybranych przykładach

Ocena:
20/20
Teza: Świat życia bogatych elit jest bardzo różny od świata ubogich nizin.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w pełni wyczerpuje temat. Dobrze dobrane lektury, ciekawie ujety temat.

Moralne koszty zdobycia sławy lub pieniędzy. Omów problem na wybranych przykładach literackich i filmowych.

Ocena:
20/20
Teza: Straty finansowe i moralne jako efekt pogoni za majątkiem i sławą.

Ocena opisowa nauczyciela: Kompozycja i treść bez zarzutu.

Rola pieniądza w życiu bohaterów literackich. Przedstaw temat odwołując się do przykładów z różnych epok

Ocena:
20/20
Teza: Przedstawienie roli pieniądza w życiu bohaterów literackich różnych epok.

Ocena opisowa nauczyciela: Bardzo dobra prezentacja, zawiera przejrzystą kompozycję i konspekt.

Przedstaw motyw pieniądza w literaturze i jego wpływ na życie literackich bohaterów

Ocena:
19/20
Teza: Zarówno w życiu, jak i literaturze pieniądz spełnia dwoistą rolę.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca wzorcowa, przemyślana. Argumenty logiczne i konsekwentnie przedstawione. Bogaty, płynny język.

Pieniądz - źródło klęski czy szczęścia. Omów na wybranych utworach literackich

Ocena:
19/20
Teza: Dominującym w literaturze jest negatywny obraz ludzi posiadających pieniądze.

Ocena opisowa nauczyciela: Wyczerpująca treść pracy. Poprawny konspekt wypowiedzi.

Rola pieniądza w życiu bohaterów literackich. Zanalizuj problem na wybranych przykładach.

Ocena:
18/20
Teza: Niepozorne monety mogą bardzo dużo zdziałać i zmienić w życiu.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca porusza najważniejsze kwestie. Dokładnie analizuje rolę pieniądza w wybranych utworach.

Wpływ pieniądza na postępowanie bohaterów literackich. Omów zagadnienie, odwołując się do wybranych tekstów literatury polskiej i obcej

Ocena:
18/20
Teza: Pieniądze i bogactwo mogą mieć zarówno negatywny, jak i pozytywny wpływ na życie człowieka. Jako motyw literacki i kulturowy pojawiał się od najdawniejszych czasów w różnorodnych kontekstach.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca poprawna, zwięzła i odpowiadająca tematowi.