Pogotowie maturalne: Motywy literackie - Motyw młodości


Młodzi ludzie i patriotyzm w czasach II wojny światowej. Omów na wybranych przykładach

Temat. Młodzi ludzie i patriotyzm w czasach II wojny światowej. Omów na wybranych przykładach.

Wojna jest przerażającym przeżyciem dla wszystkich jej uczestników. Zarówno tych walczących zbrojnie, jak i cywilów, którzy, choć nie uczestniczą w walkach bezpośrednio, często równie boleśnie przeżywają jej skutki. Młodość to okres, w którym kształtują się postawy człowieka; jego wartości, określony kręgosłup moralny, rodzi się światopogląd, wytwarza wrażliwość. Na pokolenia, których okres dorastania przypadła na czas konfliktu zbrojnego, wojna miała niebagatelny wpływ, który jest widoczny przez całe ich życie. W XX wieku szczególnym okresem była II wojna światowa. Jej skutki, mimo upływu wielu dziesięcioleci możemy odczuć także i dziś. Choć wielu z pokolenia „apokalipsy spełnionej”, jak nazywano najtragiczniejszy okres w dziejach historii świata, nie doczekało końca gehenny, a ostatni jej przedstawiciele powoli odchodzą, przekazali w swych wspomnieniach, a także literackich formach opisy traumatycznej rzeczywistości wojennej, utrwalili swoje przeżycia i refleksje. Przede wszystkim zaświadczyli o wielkiej dojrzałości i miłości do ojczyzny, co stało się wyjątkowym doświadczeniem XX wieku.

W czasie wojny dojrzało nowe pokolenie Polaków, dla którego okupacja i hitlerowski terror stały się tragedią nie do udźwignięcia. Często pokolenie to określa się mianem Kolumbów – nazwy pochodzącej od tytułu książki Romana Bratnego pt. „Kolumbowie rocznik 20”. Bratny poświęcił ją pokoleniu, które przyszło na świat około 1920 roku, a wkraczało w dorosłość w czasie II wojny światowej. Bohaterami uczynił głównie inteligencką młodzież warszawską, a cała powieść ukazuje obraz ówczesnych polskich nastolatków biorących udział w zbrojnej konspiracji antyhitlerowskiej w szeregach AK. Autor oparł swoją przypominającą zbeletryzowany zapis kronikarsko-reportażowy powieść na bogatym materiale autobiograficznym, ponieważ sam brał udział w opisanych wydarzeniach. Podczas okupacji niemieckiej był oficerem Armii Krajowej i walczył w powstaniu warszawskim oraz jako jeniec przebywał w obozie. II część powieści zatytułowana „Śmierć po raz drugi” dotyczy głównie powstania warszawskiego. Głównymi bohaterami są dwudziestoletni chłopcy, wplątani nagle w dramatyczną historię narodu i zmuszeni do podejmowania trudnych, nierzadko tragicznych decyzji. Z właściwą ich wiekowi fantazją, poświęceniem, ale i ze świadomością ogromu ryzyka i odpowiedzialności podejmują nierówną walkę z wrogiem. Początkowo jest ona spontaniczna. Z czasem przeradza się jednak w zorganizowaną i dokładnie planowaną działalność dywersyjną. Wybuch powstania sprawia, że podejmują jawną walkę na barykadach. Uczestniczą w obronie Starego Miasta, a kiedy heroiczna obrona dobiega końca i ocalałe oddziały powstańcze szykują się do przejścia do Śródmieścia.
Wśród głównych bohaterów – młodych patriotów poznajemy Kolumba, czyli Stanisława Skiernika. Jej cechy autor zaczerpnął z rzeczywistych postaci. Kolumb w 1939 roku miał szesnaście lat. Bohater musi mierzyć się ze swym żydowskim pochodzeniem. Stara się być odważny ponieważ uważa, że „tchórza łatwiej posądzić o bycie Żydem”. Jest członkiem Szarych Szeregów, bierze udział w akcjach „małego sabotażu”, a następnie zdobywa stopień podchorążego. Po wybuchu powstania warszawskiego dowodzi drugą drużyną plutonu Zygmunta , zostaje kilkakrotnie ranny. Ze Starówki do Śródmieścia przenosi go kanałami sanitariuszka Niteczka, jego powstańcza miłość. Kiedy na Czerniakowie znów odnosi poważną ranę, dostaje się do niewoli po upadku dzielnicy. SS likwiduje rannych powstańców, jednak przed śmiercią ratuje Kolumba Niteczka. Swą postawą świadczy o wielkiej odwadze i patriotyzmie. Innym bohaterem-żołnierzem, o którym warto wspomnieć jest Zygmunt – „wysoki, opalony brunet”, który dzięki znajomością i zmysłowi organizacyjnemu świetnie nadaje się do walki w konspiracji. Podczas powstania dowodzi plutonem, następnie zostaje oficerem łącznikowym na Czerniakowie; ewakuuje się wraz z jednymi z ostatnich żołnierzy Ludowego Wojska Polskiego. Po zakończeniu wojny angażuje się w walkę z narzuconym w Polsce ustrojem, jednak w nowej roli nie potrafi się odnaleźć. Ukazane przykłady powstańców świadczą o niezwykłej dojrzałości i miłości do ojczyzny młodych żołnierzy. Ich hart ducha i postawą są częścią romantycznej legendy i na stałe wpisały się w kanon polskiej literatury.

Do pokolenia Kolumbów należał również najwybitniejszy poeta tamtego okresu – Krzysztof Kamil Baczyński. Wychowany w inteligenckiej rodzinie, od dziecka uczony patriotyzmu. Dzięki temu wyrósł na wrażliwego i bardzo zdolnego młodzieńca. Nazywano go Słowackim XX wieku. Pomimo młodego wieku zostawił bogatą spuściznę liryczną, w której oddaje wyraz tragizmu swoich czasów oraz świadectwo miłości do ojczyzny młodych walczących. Ma świadomość, że on i jego rówieśnicy podzielili losy poprzednich pokoleń. Wojnę pojmował jako powtarzalność historii: oto kolejne pokolenia „na śmierć idą po kolei”. Wiersz „Miserere” rozpoczyna katastroficznym obrazem rzeczywistości:
„Oto stoimy nad ziemią tragiczną.
Pobojowisko dymi odwarem strzaskanych wspomnień i snów.
Lepkimi krwią pytaniami.”
Przerażające obrazy okupowanej Warszawy pojawiają się w strofach wielu innych wierszy wojennych. W tym piekle rozkwitała miłość Kamila i Barbary uwieńczona małżeństwem. Ogromne uczucie znalazło wyraz w liryce miłosnej, stanowiącej większość twórczości Baczyńskiego. Kamil i jego żona zginęli tragicznie w pierwszych dniach powstania oddając swe młode życie za ojczyznę.
Poeta w swoich wierszach dał wyraz osobistych przeżyć, wystąpił też jako głos straconego pokolenia, które zamiast do życia i radosci, dorosło do śmierci. Dla poety wojna była tak traumatycznym przeżyciem, że nie widział żadnej perspektywy przyszłości, czemu dał wyraz na przykład w wierszu „Pokolenie”. „Wiatr drzewa spienia. Ziemia dojrzała. Kłosy brzuch ciężki w górę unoszą i tylko chmury – palcom czy włosom podobne – suną drapieżne w mrok” - to pierwsze wersy tego utworu. Ci, których młodość przypadła na czas wojny, nie przeżyli najpiękniejszego okresu w życiu. Nie poznali smaku młodości. Szybko stali się dorośli i zdolni do poświęcenia. W czasie wojny nie ma miejsca na młodzieńcze poszukiwania, na prawo do pomyłek, buntu, marzeń. Baczyński w wierszu przedstawia swoje pokolenie, rówieśników, kolegów, znajomych, nieznajomych - tych wszystkich, którzy żyli podczas wojny. Wartości, w które wierzyli, zostały na siłę przewartościowane. Nie miały wtedy znaczenia ludzkie odczucia. Narzucone zostały cele, z którymi tak naprawdę do końca nigdy się nie zgadzali. Ale liczyło się przeżycie. To oni, młodzi, muszą żyć z piętnem wojny, zabijania bliźniego, który jest wrogiem. Strach, ból i cierpienie nie opuszczają ich nawet na chwilę, towarzyszą im w każdej minucie życia. W myśleniu młodych pojawia się katastrofizm. Jest tylko pustka, brak nadziei na lepsze jutro. Baczyński obawia się, że przyszłe pokolenia nie zrozumieją ogromu cierpienia i rangi patriotyzmu oraz poświęcenia.
Po tamtym pokoleniu pozostała tylko pustka, kilka stron w książce do historii, kilka pomników upamiętniających młodych, kilka fotografii, ale również niespełnione marzenia, które stanowią dziś tylko zapis czarnym atramentem w cudem uratowanych pamiętnikach. Poezja czasów wojny i okupacji to wiersze przepełnione rozpaczą, pomniki, przekazujące pamięć o ofiarach wojny, ale także o wielkim uczuciu do Polski.
W wierszu „Spojrzenie” Baczyński przedstawia tragedię człowieka rozdartego wewnętrznie. Podmiot liryczny mówi o sobie jako o czterech różnych osobach. Jedno „ja” jest proste i uczciwe. Drugie czuje nienawiść, może zabijać. Trzecie przepełnione jest bólem i cierpieniem. Czwarte zaś jest przekonane, że zginie i jego śmierć pozostanie daremna, bezwartościowa. Rozpaczliwie próbuje odnaleźć własną tożsamość, bezskutecznie jednak, ponieważ jest młody, wrażliwy, potrafi kochać i chce kochać, ale trwa wojna, która nauczyła go nienawiści, zaraziła śmiercią. Podmiot liryczny zmaga się nie tylko z otaczającym go okrutnym światem, ale i z samym sobą. Nie potrafi pogodzić się z faktem, że wojna zmieniła go aż tak bardzo, że nie ma powrotu do dawnej niewinności.

Bezpośrednim adresatem wiersza Czesława Miłosza „Przedmowa”, pochodzącego z tomu „Ocalenie”, jest poeta z pokolenia Kolumbów. Być może jest nim Krzysztof Kamil Baczyński. Podmiot liryczny w tym wierszu przemawia z pozycji człowieka, który przeżył wojnę, a jej tragizm złożył się na przeżycie, które nie osłabiło go, lecz wzmocniło. Miłosz zrozumiał bowiem, że po czasie apokalipsy dokonanej należy pisać nie w imię świata, jaki jest, ale jaki być powinien. Autor tego wiersza uznał, że odnalazł właściwą istotę i sens poezji. W „Przedmowie” podmiot liryczny deklaruje, że nie ma już w nim czarodziejstwa słów, zastąpiła je prostota mowy. Podkreśla również, że w rozmowie z umarłym najlepszym językiem jest milczenie. Poeta z pokolenia Kolumbów przedstawiony jest jako ten, który natchnienie czerpał z nienawiści i w ten sposób ustanawiał własne piękno liryczne. Ślepą siłę pojmował jako doskonały kształt. W ten sposób powstawała poezja napiętnowana śmiercią, jednak świadcząca także o patriotyzmie młodych ludzi. W „Przedmowie” pada również pytanie: „Czym jest poezja, która nie ocala narodów ani ludzi?”. Jest to pytanie o tyle ważne, że określa nowy stosunek Miłosza do etyki i estetyki. Według autora „Przedmowy” najważniejsza jest etyka, a estetyka jest jej pochodną. Jeśli poezja nie ma mocy ocalającej, to zatraca swój podstawowy sens, ponieważ, w opinii Miłosza, nie służy dobru świata i ludzi. Miłosz, który przeżył wojnę, w swej późniejszej twórczości nie zapomniała o młodych bohaterach. Przeżyte doświadczenia stały się fundamentem jego twórczości. Nigdy nie zapomniał o koszmarze tamtych lat, a swoje spostrzeżenia starał się przekazywać w sposób uniwersalny.

Pierwsza połowa wieku XX stworzyła cywilizację zagłady. Nie znajdą się chyba słowa, które mogą wyrazić pełnię jej tragizmu i okrucieństwa. Zło, przemoc, strach i tchórzostwo trzęsą światem i wywracają go do góry nogami. Człowiek zamyka się w sobie i tam się właśnie gubi, kluczy w labiryncie wartości. Ta alienacja powoduje zatracenie człowieczeństwa. W takiej rzeczywistości przyszło dojrzewać młodemu pokoleniu. Musiało ono błyskawicznie wydorośleć ,by sprostać wojennej rzeczywistości, by podjąć walkę, by przygotować się na śmierć. Wielu z ludzi urodzonych około 1920 roku straciło życie w chwili największego jego rozkwitu, inni traumatyczne doświadczenia musieli nosić do końca swoich dni. Ich twórczość z jednej strony ma wartość dokumentalną – oddaje przemyślenia i doświadczenia młodych patriotów w obliczu katastrofy wojennej. Z drugiej strony to świadectwo wielkiego poświęcenia i dojrzałości walczących, którzy mimo młodego wieku, nie zatracili podstawowych wartości, takich jak dobro i miłość do ojczyzny.

strona:    1    2    3    4    5  





Młodzi gniewni. Czy są światu potrzebni? Rozważania oprzyj na tekstach literackich i zjawiskach kulturowych

Ocena:
20/20
Teza: Buntownicy zmieniając przestrzeń wokół siebie, zmieniają świat. Są światu bardzo potrzebni.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja bardzo dojrzała. Argumentacja przeprowadzona wzorowo. Zapadające w pamięć wnioski. Brawo. 20 punktów.

Literackie portrety młodych. Scharakteryzuj je, odwołując się do analizy wybranych utworów literackich

Ocena:
20/20
Teza: Młodość to okres buntu, popełniania błędów i rozterek emocjonalnych.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w ciekawy sposób przedstawia różnorodność młodych bohaterów. Poprawnie skonstruowana bibliografia i plan.

Tragizm młodości w obliczu zagrożenia wojennego. Przedstaw młodych bohaterów zmagających się z wojenną rzeczywistością, odwołując się do wybranych utworów

Ocena:
20/20
Teza: Na pokolenia, których okres dorastania przypadła na czas konfliktu zbrojnego, wojna ma niebagatelny wpływ, który jest widoczny przez całe ich życie.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca świetnie realizuje temat, odwołując się do wielu przykładów. Przedstawia pełny obraz tragizmu młodych w związku z przeżyciami II wojny światowej.

Obraz młodego pokolenia w literaturze romantyzmu i pozytywizmu. Omów problem na wybranych przykładach

Ocena:
20/20
Teza: Jak bardzo różni się dawna młodzież od współczesnej?

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w pełni realizuje temat. Samodzielne wnioski.

Problemy okresu dorastania człowieka. Przedstaw je, odwołując się do wybranych utworów literackich

Ocena:
20/20
Teza: Czasem bolesne doświadczenia okresu dorastania są pozytywne, częściej jednak zdarza się, że czynią człowieka wyobcowanym i zagubionym.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca zwięzła, konkretna ukazująca wieloaspektowość problemów dorastania. Ciekawy dobór lektur.

Nastolatki i ich świat w utworach literackich różnych epok. Na wybranych przykładach przedstaw funkcjonowanie tego motywu

Ocena:
20/20
Teza: Nastolatki jako bardzo specyficzna grupa młodych osób, która niejednokrotnie ma inne spojrzenie na świat niż dorośli.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca ciekawa, ukazująca podobieństwo między młodymi bohaterami, mimo różnych epok, z których pochodzili. Właściwa bibliografia i plan.

Trudne dorastanie. Zanalizuj problem na wybranych przykładach literackich różnych epok

Ocena:
20/20
Teza: Okres dorastania to jeden z najważniejszych, ale i najtrudniejszych momentów w życiu człowieka.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w pełni wyczerpuje temat.

Młodzi wobec wyzwań swoich czasów. Przedstaw i oceń postawy pokolenia młodych, odwołując się do literatury wybranych epok

Ocena:
20/20
Teza: Wybory młodych ludzi stających wobec wyzwań swoich czasów.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca bardzo dobra. Ciekawe przykłady z różnych epok. Ciekawe spostrzeżenia, przejrzysta kompozycja.

Dojrzewanie bohatera literackiego. Omów sposób ukazywania tego procesu na przykładzie analizy wybranych dzieł XIX i XX wieku

Ocena:
20/20
Teza: Doświadczenia młodych bohaterów literackich w okresie dojrzewania.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja poprawnie skonstruowana. Opiera się na utworach z XIX i XX wieku.

Bunt młodych w różnych epokach literackich. Omów jego przyczyny i konsekwencje na wybranych przykładach literackich

Ocena:
20/20
Teza: Przykłady literackie pokazują, że chociaż bunt wynika często ze szlachetnych pobudek, zazwyczaj kończy się klęską bohatera.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja napisana w przystępny sposób, oparta na lekturach z rożnych epok. Konsekwentna argumentacja i wnioski.

Literackie portrety młodych. Scharakteryzuj je, odwołując się do wybranych utworów z różnych epok

Ocena:
20/20
Teza: Młody bohater odzwierciedla osobowością i postawą życiową ideały swoich czasów.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja charakteryzuje młodych bohaterów i jako główną ich cechę wymienia bunt przeciw otaczającej rzeczywistości.

Młodość jako motyw i temat w literaturze XIX i XX wieku. Dokonaj analizy i interpretacji wybranych utworów

Ocena:
19/20
Teza: Temat młodości jest uniwersalny, o czym świadczą utwory poetów i pisarzy XIX i XX wieku.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca poprawna, przemyślana i spójna. Dobrze dobrana bibliografia.

Sposoby ukazywania kraju lat dziecinnych w polskiej literaturze XX wieku. Przedstaw na wybranych przykładach

Ocena:
19/20
Teza: Kraj lat dziecinnych to mityczny zakątek świata, pełen spokoju i bezpieczeństwa, miejsce, do którego wraca się nie tylko wspomnieniami.

Ocena opisowa nauczyciela: Logiczna, dobrze zaplanowana prac, sprawny, literacki język, ciekawe, samodzielne sądy.

Różne ujęcia motywu młodości w literaturze polskiej. Omów na wybranych przykładach

Ocena:
19/20
Teza: Pisarze i poeci pragnęli odpowiedzieć na pytanie czy młodość ma przewagę nad starością?

Ocena opisowa nauczyciela: Problemowo ujęty plan. Rozwiniecie realizuje temat, a wnioski są zgodne z planem. Cytaty wzbogacają pracę.

Doświadczenia młodości. Omów zagadnienie na przykładach literackich

Ocena:
19/20
Teza: Marzenia młodych - żywym i prawdziwym sensem ich życia.

Ocena opisowa nauczyciela: Interesujący zestaw lektur, dobrze skonstruowany plan według problemów, nie tytułów utworu. W pracy za mało uogólnień, spójności myślowej w ujęciu tematu.

Młodzi ludzie i patriotyzm w czasach II wojny światowej. Omów na wybranych przykładach

Ocena:
19/20
Teza: Dojrzałość i miłość do ojczyzny młodych bohaterów II wojny światowej na kartach utworów literackich.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja poprawna, w pełni ukazuje postawy młodych patriotów podczas II wojny światowej.

Poszukiwanie autorytetów przez młode pokolenia. Przedstaw odnosząc się do wybranych lektur

Ocena:
18/20
Teza: Kształtowanie siebie i nauka się życia, przebiega poprzez bunt, pokorę, a przynosi znalezienie celu, odszukanie własnej drogi i autorytetu.

Ocena opisowa nauczyciela: Autorytet pojawia się jedynie we wnioskach, chociaż praca jest interesująca, a bohaterowie, nieźle zanalizowani pod katem psychologii, to buntownicy, neurastenicy, idealiści. Praca świadczy o zaangażowaniu autora, jednak trochę przegadana.

Kraj lat dzieciństwa i młodości w literaturze. Omów na wybranych przykładach.

Ocena:
18/20
Teza: W literaturze, nawet gdy mamy do czynienia z bohaterami już dojrzałymi, spora część opowieści o ich losach poświęcona jest młodości, która na ogół miała olbrzymi wpływ ich dorosłe życie.

Ocena opisowa nauczyciela: Bogate przykłady, dobrze omówione, chociaż pewne myśli powtarzają się. Praca świadczy o wrażliwości i pewnej liryczności autora.

Motyw młodości w literaturze. Omów zagadnienie na podstawie wybranych przykładów

Ocena:
17/20
Teza: Młodzi bohaterowi epoki romantyzmu to często ludzie zagubieni, poszukujący swojego celu w życiu.

Ocena opisowa nauczyciela: Pobieżna analiza tematu. Poprawna bibliografia.