Pogotowie maturalne: Motywy literackie - Inne


Przedstaw sposoby ujęcia i funkcje motywu powrotu, odwołując się do wybranych utworów literackich

Dla wielu twórców poszczególne motywy, które wytworzyła kultura stały się źródłem inspiracji do własnych refleksji. Jednym z takich motywów jest motyw powrotu. Ma on bardzo wiele znaczeń i można go rozpatrywać na wielu płaszczyznach. Jedni autorzy traktują go dosłownie, jako rzeczywisty powrót bohatera do miejsca, z którego kiedyś wyruszył. Inni przypisują mu znaczenie symboliczne – czasem powrót oznacza całe życie człowieka, który, zdobywając doświadczenie, zmierza od narodzin do śmierci, innym razem jest związany z pracą pamięci – przeniesieniem się w zapamiętane, jednak opuszczone światy. Już to wstępne rozróżnienie ujęć powrotów w literaturze karze sformułować tezę, że inspirowani motywem powrotu artyści przypisują mu wielorakie funkcje. O wybranych tekstach mówiących o powrocie wspomnę w swoim wystąpieniu.

Jednym z pierwszych utworów opartych na motywie powrotu jest datowane na VIII wiek przed naszą erą dzieło Homera pod tytułem „Odyseja”. Główny bohater, Odyseusz, to typowy podróżnik i człowiek wędrujący. Bohater mieszka spokojnie w Itace, gdy zostaje wezwany przez Agamemnona na pomoc w walce przeciwko Troi. Podczas wojny trojańskiej wsławia się swoją mądrością i sprytem. Po zakończeniu działań zbrojnych wyrusza w zasadniczą podróż, podróż powrotną do domu. Droga do rodzinnej Itaki trwała dziesięć lat i przebiegała przez wiele miejsc, które autor szczegółowo opisuje. Pierwszym sprawdzianem Odyseusza jest spotkanie z Kikonami, które uczy go, że nie można być zachłannym w walce. Następnie musi wydostać się z jaskini Polifema. Aby to uczynić powinien przede wszystkim polegać na rozumie, a nie na sile fizycznej. Wydostając się z wyspy Cyklopów uczy się humanitaryzmu. Najbardziej znane jest jego spotkanie z Syrenami. Tylko dzięki pomocy towarzyszy nie ulega wdziękowi ich pieśni. To uświadamia mu, że zawsze musi pamiętać o celu swojej podróży i nie może schodzić z obranej drogi. Następna próba wymaga od współtowarzyszy Odyseusza powstrzymania się od zjedzenia bydła Heliosa. Niestety głód wygrywa, a nieposłuszeństwo względem boga prowadzi do ich śmierci. Odyseuszowi z trudem udaje się uciec. Śmierć towarzyszy to dla niego bardzo ważna lekcja, by nie poddawać się pokusom. Nadchodzi kres wędrówki i Odyseusz zbliża się do domu. Nie jest to jednak łatwe, gdyż nimfa Kalipso przetrzymuje go na swojej wyspie aż siedem lat. Atena pomaga bohaterowi wydostać się z wyspy i przypomina, do czego powraca. Dzięki dziełu Homera, poznajemy zestaw cech bohatera, które pomagają wielu literackim wędrowcom szczęśliwie powrócić do domowego ogniska.
Odys powraca na Itakę po dziesięciu latach tułaczki. Mimo wielu przeszkód i przygód, nie rezygnuje nigdy z dotarcia do celu. Może to właśnie wyobrażenie miejsca końca wędrówki, rodzinnego pałacu, pozwalają mu przetrwać nieraz groźne sytuacje. Odys do swego pałacu królewskiego przybywa w przebraniu żebraka, aby przyjrzeć się sytuacji. Penelopa, postać stanowiąca archetyp wiernej żony, nigdy nie straciła wiary w powrót małżonka. Traktuje obcego, odzianego w łachmany człowieka z łaskawością i uprzejmością. Pierwszy poznaje wędrowca syn – Telemach, pies Argos i niewolnica – Eurykleja. Dopiero, gdy staje do zawodów o rękę żony i okazuje się niepokonanym łucznikiem ukochana rozpoznaje w nim oczekiwanego króla. Ponownie zostaje przyjęty przez społeczeństwo jako lepszy i dojrzalszy mąż, ojciec, ale i król dla swoich poddanych. Przez doświadczenie powrotu Odys nie tylko pokazał swoją siłę fizyczną, lecz także przeszedł psychologiczną lekcję przetrwania. W przypadku epopei Homera obraz powrotu pełni między innymi funkcję poznawczą, zgodnie z wytycznymi gatunku epopei, której cechą jest szczegółowe opisywanie przedstawianych miejsc, w celu zapoznania czytelnika z panującymi w danej krainie obyczajami.

Obok mitologii największą skarbnicą archetypów i toposów jest Biblia. Jednym z gatunków literackich, które swój początek wywodzą z Pisma Świętego jest przypowieść. Przypowieści są to formy narracyjne mające znaczenie przenośne, a nie dosłowne. Zawierają tzw. drugie dno, prawdę moralną, filozoficzną, religijną. Jednym z motywów zaczerpniętych z biblijnych przypowieści jest powrót syna marnotrawnego. Możemy go interpretować zarówno dosłownie, jako historię o synu marnującym dobra, źle nimi gospodarującym, tracącym rodzinny majątek, jednak pod koniec z pokorą powracającym do rodzinnego domu oraz przenośnie, jak opowieść o człowieku, który zawinił i zszedł ze złej drogi, jednak z czasem uświadomił sobie swoje błędy i powrócił do prawego życia.
Przypowieść opowiada o jednym z synów, który poprosił ojca, by ten podzielił majątek i dał tą część, która mu się należy. Młodzieniec wyruszył przed siebie i zaczął żyć kosztem wciąż uszczuplanego majątku. W niedługim czasie wydał wszystko. Musiał z czegoś żyć, więc najął się do wypasu świń. Upadł tak nisko, że podjadał świniom jedzenie. Postanowił powrócić do domu, ale swoją decyzję często odkładał w czasie, gdyż obawiał się gniewu ojca i czuł ogromny wstyd. Bieda, ciężka praca oraz głód to bezpośrednie przyczyny decyzji o powrocie do rodzinnego domu. Gdy ojciec zobaczył swego syna zorganizował na jego cześć wielkie przyjęcie. Ojciec odpowiedział wiernym domownikom, że „trzeba się weselić i cieszyć z tego, że […] brat twój był umarły, a znów ożył; zginął, a odnalazł się”. Bohater po metamorfozie, jaką sprawił powrót do domu jest pokorny, gotów do poświęceń, pełen miłości dla swoich bliskich. Jego powrót wprowadza szczęście do domu rodzinnego.

Cały tekst „Pana Tadeusza” Adama Mickiewicza jest swoistym powrotem. W „Inwokacji” ujmuje go jako powrót duszy „na ojczyzny łono”, jednocześnie wyrażając przekonanie, że kiedyś rzeczywiście wróci na Litwę. W „Epilogu” tekst „Pana Tadeusza” autor traktuje jako powrót do „kraju lat dziecinnych”, pięknej i beztroskiej przeszłości. Adam Mickiewicz napisał „Pana Tadeusza” przebywając na emigracji w Paryżu w latach 1832-1834. Poeta przyglądał się wtedy z niepokojem sporom, jakie dzieliły polską emigrację po powstaniu listopadowym. Utwór miał się stać dla Mickiewicza sposobem na zapomnienie o kłótniach i bezustannych oskarżeniach, jakimi obrzucali się emigranci. Pisanie „Pana Tadeusza” było także swego rodzaju powrotem Mickiewicza do kraju lat dziecięcych, do ojczyzny – Litwy, która była utraconym Edenem dla wieszcza narodowego. Potwierdzają to już pierwsze słowa inwokacji: „Dziś piękność twą w całej ozdobie widzę i opisuje, bo tęsknie po tobie”. W dalszych słowach Mickiewicz prosi Matkę Boską Ostrobramską o powrót do sfery marzeń i wspomnień o utraconych polach malowanych zbożem, pagórkach i lasach. Takim miejscem jest leżące na Litwie Soplicowo
Miejsce akcji Pana Tadeusza, jest bajeczną krainą, żyjącą własnym rytmem, z dala od chaosu wielkiego świata. Panuje tu harmonia, spokój, każdy zna swoje miejsce. Dworek Soplicowa jest esencją polskości. Jeden z bohaterów powiedział, że:
„Wpadam do Soplicowa jak w centrum polszczyzny:
Tam się człowiek napije, nadysze Ojczyzny”.
Soplicowo jako utracona kraina dzieciństwa to miejsce, z którym wiąże się tradycja, kojarzy się z porządkiem, gościnnością, życiem zgodnym z rytmem natury, pięknymi pejzażami. Poeta wyjaśnia, że kraj lat dziecinnych to w sytuacji jego pokolenia jedyna kraina, w której Polak znajdzie szczęście, do której zawsze chce się powrócić. Dlatego w wyobraźni przywołuje czasy młodości i idealizuje je. Rajski obraz Soplicowa wzbogacają metaforyczne opisy przyrody: las, stawy, słońce, chmury, burza. W opisach widzimy przyrodę jak z baśni. Pełne barw i dźwięków krajobrazy, przedstawione obrazy zachodu i wschodu słońca, stawu, grzybobrania podkreślają niezwykłość tego świata. Adam Mickiewicz, tęskniąc za ojczystym krajem, wykreował jego obraz w swej epopei, stworzył idealną przestrzeń, w której chce się żyć. W marzeniach powrócił do Edenu. Powrót ma także funkcję katharsis, która pozwala poecie uciec od emigracyjnych sporów w sferę wyobraźni i wspomnień.

W powieści Stefana Żeromskiego „Przedwiośnie” mamy do czynienia z drogą w znaczeniu dosłownym, a także duchową wędrówką głównego bohatera – Cezarego Baryki i jego próbą odnalezienia się w powojennej rzeczywistości. Jednym z elementów jego wędrówki jest powrót do ojczyzny – wymarzonej przez ojca Polski. Cezarego poznajemy w wieku czternastu lat, w chwili wybuchu I wojny światowej, kiedy jego ojciec zostaje powołany do wojska. Wychowany na rosyjskiej ziemi, zgodnie z polskimi tradycjami bohater to człowiek z zachwianym poczuciem tożsamości, ani Polak, ani Rosjanin. Możliwe, że właśnie dlatego, kiedy w Baku wybucha rewolucja bohater staje się jej gorącym zwolennikiem i działaczem. Zmianę w jego myśleniu powoduje dopiero śmierć matki oraz refleksja nad ciałem młodej Ormianki zamordowanej bestialsko w czasie rewolucji. Niespodziewanie powraca ojciec chłopca, który przekonuje syna do podróży do Polski. Powrót ten można podzielić na etapy. Pierwszy z nich to droga przez bezkresną Rosję: z Baku do Moskwy, następnie z Moskwy do Charkowa, a stamtąd w końcu do Polski. Podczas jazdy pociągiem do Moskwy Seweryn Baryka, by napełnić serce swojego syna rządzą powrotu do Polski, karmił Cezarego wizjami wspaniałej i sprawiedliwej polski ze „szklanymi domami”. Młody Baryka opowieść tą przyjął z niedowierzaniem, ale myśl o niezwykłej cywilizacji pokrzepiła w nim chęć powrotu do ojczyzny. Gdy jechali z Charkowa do granicy polskiej, w pociągu umarł Seweryn Baryka. Przed śmiercią prosił syna: „Ty tu nie zostawiaj! Jedź tam!”. Cezary samotnie, w porę przedwiośnia przekroczył granicę Polski – realizując marzenie ojca. Rodzinna wyprawa ma w sobie coś z pielgrzymki do Ziemi Obiecanej. Cała była naznaczona cierpieniem, wyrzeczeniami, a na jej końcu miała czekać wspaniała cywilizacja „szklanych domów”. Tu jednak nastąpiło rozczarowanie – wizja ojca zupełnie nie przystawała do rzeczywistości, mimo to młody Baryka postanowił pozostać w kraju przodków, a wkrótce wziął udział w wojnie z bolszewikami. W tej powieści powrót można rozumieć dosłownie jako podróż do ojczyzny, a także jako dorastanie i dojrzewanie głównego bohatera. Żeromski opisuje dokładnie przebieg tego procesu oraz wydarzenia i osoby wpływające na osobowość Baryki. Widzimy jak kształtował się charakter Cezarego: od niedojrzałego, naiwnego, pełnego zapału chłopca, przez gwałtownego i spragnionego uczuć młodzieńca do indywidualisty.

Jak ukazują przytoczone utwory w literaturze możemy spotkać wiele różnorodnych ujęć motywu powrotu. Niektórzy artyści pokazują rzeczywisty powrót bohaterów do ojczyzny, w rodzinne strony lub do bliskich osób. Niektórzy dzięki wyobraźni przenoszą się do zapamiętanych krain. W zależności od ujęcia motyw powrotu pełni odmienne funkcje. Powrót może mieć funkcję poznawczą, gdy podczas drogi bohater odwiedza wiele krain i miejsc, o których kulturze dowiadujemy się z treści utworu. Może być także pretekstem do przekazania ponadczasowej prawdy, z czym mamy miedzy innymi do czynienia w przypowieściach. Funkcję przenośną powrót spełnia w twórczości Mickiewicza, który z dala od ojczyzny, kierowany tęsknotą wracał w wyobraźni do rodzinnych stron. Opisywany motyw może także być częścią wędrówki bohatera, podczas której zdobywa doświadczenie i świadomość. W związku z tym, że powrót związany jest z poruszaniem się i jest przeżyciem nieobcym każdemu z nas – znalazł tak szeroką reprezentację w literaturze.

strona:    1    2    3    4    5  





Postać inkwizytora w literaturze. Przedstaw na przykładzie wybranych utworów

Ocena:
20/20
Teza: W przeciągu wieków powstało wiele dzieł mówiących wprost lub dotykających w jakiejś części inkwizycji.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca wnikliwie przygotowana. Ciekawe przykłady, oryginalne wnioski.

Przedstaw zjawisko homogenizacji (ujednolicenia) kultury, odwołując się do współczesnej kultury masowej

Ocena:
20/20
Teza: Kultura masowa pozbawiona jest jedności stylu oraz hierarchii wartości. W jej ramach produkcja jest organizowana na zasadzie różnorodności i obfitości.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w pełni wyczerpuje temat. Zawiera wiele przykładów z różnych dziedzin kultury. Przemyślana.

Ewolucja form kabaretowych w Polsce. Przeanalizuj temat, odnosząc się do konkretnych grup i ich twórczości.

Ocena:
20/20
Teza: Kabaret na przestrzeni stu lat bardzo się zmieniał w zależności od sytuacji politycznej, społecznej i gospodarczej kraju.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca wnikliwa i przemyślana. Teza zrealizowana w 100%.

Wartości kreowane przez poezję śpiewaną. Przedstaw zagadnienie na wybranych przykładach

Ocena:
20/20
Teza: Poezja śpiewana dzięki emocjom płynącym z tekstu i muzyki, daje możliwość własnej interpretacji utworów.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przejrzysta i rozbudowana. Ciekawa prezentacja pps.

Motyw Fausta w literaturze różnych epok. Przedstaw na wybranych utworach

Ocena:
20/20
Teza: Faust jako ponadczasowy symbol niespełnionego naukowca, człowieka przełomu epok oraz osoby zmagającej się z ograniczeniami natury ludzkiej.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca oryginalna. Przemyślana i dobrze skonstruowana. Poprawny język wypowiedzi.

Motyw syna marnotrawnego w literaturze i sztuce. Omów funkcjonowanie tego motywu na wybranych przykładach

Ocena:
20/20
Teza: Literatura i malarstwo często odwołują się do motywu syna marnotrawnego, rozumiejąc go dosłownie bądź przenośnie.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przemyślana i poprawnie skonstruowana. Opiera się na przykładach literackich i malarskich. Poprawny język wypowiedzi.

Różne sposoby funkcjonowania w literaturze obrazu wschodu i zachodu słońca. Przeanalizuj na wybranych przykładach.

Ocena:
20/20
Teza: Wschód i zachód słońca jako najważniejsze momenty związane z motywem słońca.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca wyczerpuje temat. Autor w sposób szczegółowy zanalizował poszczególne utwory. Przejrzysta kompozycja.

Idea poświęcenia jednostki. Przedstaw, odwołując się do wybranych utworów literackich i filmowych

Ocena:
20/20
Teza: Obecność w literaturze i filmie postaci, które były w stanie zrezygnować z własnego szczęścia, spokoju, bezpieczeństwa dla dobra innych.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca kompletna. Ciekawy dobór literatury podmiotu. Poprawna argumentacja i wnioski.

Codzienność PRL-u w polskiej literaturze współczesnej. Omów temat na podstawie wybranych utworów

Ocena:
20/20
Teza: Peerelowska codzienność opisana w literaturze pozwala choć trochę przybliżyć się do tamtych czasów i poznać sposób myślenia ówczesnych mieszkańców Polski.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w szerokiej perspektywie ujmuje tematykę peerelowskiej rzeczywistości. Poprawna bibliografia i ramowy plan.

Obraz biedy i nędzy w literaturze. Przedstaw odwołując się do wybranych utworów

Ocena:
20/20
Teza: Dzięki realistycznym pełnym opisom wiejskich i miejskich społeczności otrzymujemy bardzo wyraźny obraz biedoty.

Ocena opisowa nauczyciela: Obrazy nędzy przedstawione poprawnie. Praca bez zarzutu.

Średniowieczny asceta, renesansowy humanista i barokowy Sarmata. Omów na wybranych przykładach wzorce osobowe kreowane przez twórców epoki staropolskiej

Ocena:
20/20
Teza: Kolejne staropolskie okresy literackie przynosiły często odmienne spojrzenie na człowieka i różnorodne wzorce osobowe.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca zawiera bogata bibliografię. Kreśli dokładnie obraz wskazanych w temacie wzorców osobowych.

Honor i godność. Wartości wyznawane lub odrzucone przez bohaterów literackich

Ocena:
20/20
Teza: Literatura od zamierzchłych czasów opisywała dylematy moralne bohaterów - podejmowane przez nich wybory między tym co honorowe i godne, a tym co niehonorowe i niegodne.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca konkretna, przemyślana i zwarta konstrukcja.

Od Zielonego Balonika do Kabaretu Moralnego Niepokoju - stare i nowe oblicze polskiego kabaretu. Prześledź przemiany w nim zachodzące, odwołując się do wybranych przykładów

Ocena:
20/20
Teza: W Polsce kabaret ma niezwykle bogatą tradycję.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca szczegółowo opisuje historię polskiego kabaretu, charakteryzuje poszczególne grupy.

Drzewo w literaturze różnych epok. Przedstaw na wybranych przykładach funkcje motywu

Ocena:
20/20
Teza: Nośność motywu drzewa w literaturze.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przemyślana i przejrzysta. Motyw doskonale ukazany.

Człowiek wobec tajemnicy losu, fatum, przeznaczenia. Przedstaw i porównaj postawy bohaterów na różnych epokach

Ocena:
20/20
Teza: Literatura od wieków zajmuje się tajemnicą losu.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przemyślana, ciekawe własne spostrzeżenie, bogata analiza.

Kreacja mafii włoskiej w literaturze i filmie XX wieku

Ocena:
20/20
Teza: Przedstawienie literackich oraz filmowych kreacji mafii.

Ocena opisowa nauczyciela: Świetna praca o mafii włoskiej! Ciekawy temat dla amatorów gangów i porachunków mafijnych, a także filmu "Ojciec chrzestny".

Współczesna piosenka jako źródło wiedzy o życiu człowieka i jego losie. Zinterpretuj na podstawie wybranych utworów

Ocena:
20/20
Teza: Współczesna piosenka, jako skarbnica prawd życiowych.

Ocena opisowa nauczyciela: Bogata w różnorodne przykłady muzyczne prezentacja.

Odwaga jest potrzebna nie tylko w bitwie, ale i w codziennym życiu. Analizując wybrane utwory literackie, uzasadnij słuszność stwierdzenia.

Ocena:
20/20
Teza: Motyw odwagi bez wątpienia jest potrzebny nie tylko w bitwie, ale i w codziennym życiu.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja przemyślana, zgodna z tematem.

Ofiary własnych ambicji na przykładzie bohaterów różnych epok literackich. Omów, analizując wybrane utwory

Ocena:
20/20
Teza: Przedstawienie kreacji bohaterów literackich, którzy stali się ofiarami własnych ambicji.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca świadczy o samodzielnym myśleniu autora. Poprawna literatura i plan prezentacji.

Ekspresjonizm w literaturze i sztuce. Omów jego funkcje na wybranych przykładach dzieł

Ocena:
20/20
Teza: Omówienie funkcji nurtu ekspresjonistycznego w literaturze i sztuce na podstawie wybranych dzieł.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przemyślana, zawiera bogatą literaturę przedmiotową, staranna prezentacja multimedialna.

Motyw zemsty. Zaprezentuj na wybranych dziełach literackich

Ocena:
20/20
Teza: Literackie przykłady udowadniają, że problem zemsty jest złożony.

Ocena opisowa nauczyciela: Temat dogłębnie przemyślany i napisany. Ciekawe i dojrzałe wnioski.

Pożądanie siła niszcząca czy budująca? Omów na przykładach z różnych epok

Ocena:
20/20
Teza: Negatywny wpływ pragnienia posiadania na jednostki.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca na konkretnych przykładach opisuje uczucie pożądania. Mówi o pożądaniu miłości, pieniędzy oraz władzy.

Motyw lotu w literaturze i sztuce. Omów jego funkcje, odwołując się do wybranych tekstów kultury

Ocena:
20/20
Teza: Motyw lotu jest tak bogaty w treści, iż pełni on wiele różnych funkcji w tekstach kultury.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca zawiera opis motywu lotu w wielu różnorodnych tekstach kultury i rozumianemu na wielu płaszczyznach.

Strój jako element znaczący w różnych tekstach kultury. Omów zagadnienie, odwołując się do wybranych przykładów

Ocena:
20/20
Teza: Motyw stroju może pełnić liczne funkcje w tekstach kultury, zaś dyskusja o tym czy „szata czyni człowieka” jest jedną z najbardziej pasjonujących debat w historii kultury.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca ciekawa, wykorzystująca wszechstronne teksty kultury.

Kamienica jako przestrzeń życiowa człowieka. Rozważ zagadnienie

Ocena:
20/20
Teza: Kamienica ukazywana jako przestrzeń życiowa człowieka spełnia w utworze wiele funkcji, co wpływa na sposób tworzenia jej obrazu.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca ciekawa, w pełni wyczerpuje temat, ukazując jak różne funkcje pełni kamienica w utworach literackich.

Filmy Andrzeja Wajdy jako interpretacja dzieł literatury polskiej

Ocena:
20/20
Teza: Adaptacja filmowa stanowi interpretację utworu literackiego ponieważ ukazuje nowe znaczenia dzieła pisanego oraz wydobywa jego symbolikę.

Ocena opisowa nauczyciela: Wnikliwa analiza dzieł literackich i ich filmowych adaptacji.

Dokonaj analizy i interpretacji tekstów wybranego artysty współczesnej sceny muzycznej.

Ocena:
20/20
Teza: Analiza i interpretacja tekstów Katarzyny Nosowskiej, jako przedstawicielki współczesnej sceny muzycznej.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja bardzo szczegółowo i dojrzale analizuje wybrane utwory wokalistki i autorki.

Słynni detektywi i ich metody działania. Omów temat na wybranych przykładach.

Ocena:
20/20
Teza: Wzór detektywa stworzony na przełomie XIX i XX wieku obecny jest w literaturze do dziś.

Ocena opisowa nauczyciela: Interesująca prezentacja przywołująca klasyczne utwory detektywistyczne.

Motyw pociągu w literaturze i filmie. Dokonaj jego omówienia w oparciu o wybrane dzieła

Ocena:
20/20
Teza: Omówienie motywu pociągu w literaturze i filmie.

Ocena opisowa nauczyciela: Ciekawy, choć niezbyt częsty motyw, poprawnie ukazany w literaturze XIX i XX wieku.

Przedstaw różne ujęcia motywu światła i ciemności. Odwołaj się do wybranych przykładów

Ocena:
20/20
Teza: Symbolika światła i ciemności opiera się na dychotomii dobro – zło.

Ocena opisowa nauczyciela: Wnikliwa analiza występowania w literaturze motywu ciemności i światłości.

Postęp techniczny kontra tradycja. Przedstaw ten problem na przykładzie wybranych utworów literackich

Ocena:
20/20
Teza: Literatura stoi na straży tradycji, przeciwstawiając ją postępowi technicznemu.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca wnikliwie analizuje temat. Dojrzale formułuje argumenty.

Przedstaw sposoby ujęcia i funkcje motywu powrotu, odwołując się do wybranych utworów literackich

Ocena:
20/20
Teza: Inspirowani motywem powrotu artyści przypisują mu wielorakie funkcje.

Ocena opisowa nauczyciela: Bardzo sprawnie napisana prezentacja. Poprawna kompozycja i wnioski.

Kreacje negatywnych bohaterów w literaturze i sztuce. Ukaż sposób i cel kreowania takich postaci w wybranych dziełach

Ocena:
19/20
Teza: Postaci zbrodniarzy, szaleńców czy zdrajców zawsze intrygowały twórców, dlatego niemal w każdym dziele literackim i filmowym znajdziemy czarny charakter.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca poprawna, zawiera różnorodne opisy czarnych charakterów. Poprawny język i styl wypowiedzi.

Kreacja współczesnego świata przez media i ich wpływ na kształtowanie postaw młodego człowieka. Przedstaw na podstawie wybranych tekstów kultury i własnych przemyśleń

Ocena:
19/20
Teza: Media, czerpiąc z dorobku kulturowego poprzednich pokoleń, wpływają na kształtowanie postawy życiowej młodego pokolenia.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w pełni realizuje tezę. Poprawny język i styl wypowiedzi.

Związek kiczu i kultury masowej. Przedstaw, analizując wybrane teksty kultury i opierając się na własnych obserwacjach

Ocena:
19/20
Teza: Kicz jako jeden z warunków istnienia kultury masowej.

Ocena opisowa nauczyciela: Poprawna praca opisująca ciekawe zjawisko. Dobra treść i ilustracje.

Wpływ namiętności na psychikę ludzką. Przedstaw na wybranych przykładach z literatury i sztuki.

Ocena:
19/20
Teza: Namiętności często niszczą psychikę człowieka, jednak brak pasji i żądz czyni życie pustym i nudnym.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca wnikliwie przestawia temat, wnikliwie analizując wybrane utwory.

Motyw bohaterstwa w literaturze i sztuce. Omów na wybranych przykładach

Ocena:
19/20
Teza: Na przestrzeni wieków bohaterstwo prezentowano w różnorodny sposób.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca wnikliwie na różnorodnych przykładach ilustruje tezę. Poprawny styl wypowiedzi. Szczegółowy plan prezentacji.

Motyw narkomanii i narkomanów w literaturze i sztuce. Przedstaw na wybranych przykładach

Ocena:
19/20
Teza: Narkomania jest tematem, który bardzo często poruszany jest we współczesnej literaturze, a także sztuce filmowej.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca oryginalna i przemyślana. Porusza problem narkomanii pokazując szerokie spectrum występowania motywu narkomanów w literaturze i innych dziedzinach sztuki.

Socrealistyczna rzeczywistość w literaturze i sztuce. Omów na wybranych przykładach

Ocena:
19/20
Teza: W epoce socrealizmu władza stosowała różnorodne środki w celu manipulacji społeczeństwem.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca ciekawa, porusza wiele aspektów z epoki socrealizmu. Poprawny język, barwne cytaty.

Bohaterowie Szekspira. Omów złożoność ich psychiki i motywacje poszczególnych działań

Ocena:
19/20
Teza: Bohaterowie Szekspira nie są postaciami o jednolitych rysach, lecz prawdziwymi ludźmi, którymi targają wielkie namiętności.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca poprawnie opisuje psychikę trzech szekspirowskich bohaterów. Dobra kompozycja i bibliografia.

Kalejdoskop bohaterów Stefana Żeromskiego. Przedstaw i oceń, odwołując się do wybranych utworów

Ocena:
19/20
Teza: Wartości i ideały wpisane w twórczość Żeromskiego, pozwalają jego bohaterom odnaleźć sens życia i są miarą ich człowieczeństwa.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja poprawna. Kolejni bohaterowie przedstawieni kompleksowo. Dobra bibliografia i plan.

Motyw przebaczenia w literaturze różnych epok. Przedstaw, odwołując się do wybranych utworów

Ocena:
19/20
Teza: Literaturze nieobce są akty przebaczenia.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca poprawna. Zawiera przykłady z różnych epok i różnorodnych utworów. Poprawny język wypowiedzi, przejrzysta kompozycja.

Kontrowersyjni bohaterowie w literaturze. Przedstaw zagadnienie na wybranych przykładach

Ocena:
18/20
Teza: Literatura przedstawia niezwykle szeroką gamę postaci kontrowersyjnych, których nie można ocenić w sposób jednoznaczny.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przeciętna. Prawidłowo realizuje temat. Dobry styl wypowiedzi.

Kicz w literaturze i sztuce. Przedstaw zagadnienie na wybranych przykładach z literatury i sztuki

Ocena:
18/20
Teza: Wbrew powszechnej opinii kicz nie jest zjawiskiem nowym, choć w ciągu ostatniego wieku zyskał szczególny rozgłos, a nawet dostąpił nobilitacji w epoce pop-artu.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca wieloaspektowo realizuje temat. Ciekawe przykłady i wnioski.

Sposób przedstawiania emocji w literaturze i sztuce. Przedstaw, odwołując się do wybranych treści

Ocena:
18/20
Teza: Kontrast i deformacja świata rzeczywistego oraz poetyka krzyku, wstrząsają odbiorców negatywnym ładunkiem emocjonalnym.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca zwięzła, napisana dobrym stylem.

Motywy filozoficzne w wybranych utworach literackich

Ocena:
18/20
Teza: Twórcy niejednokrotnie inspirowali się filozofią charakterystyczną dla danej epoki, opisującą stany duchowe bliskie ludziom ich czasów.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w przekrojowy sposób traktuje temat. Czytelny plan i poprawna bibliografia.

Portrety muzyków w literaturze polskiej. Przedstaw, porównując wybranych bohaterów z poszczególnych dzieł

Ocena:
18/20
Teza: Muzyków łączy miłość do muzyki i artystyczna dusza, jednak każdy z bohaterów jest inny, tak samo, jak różne są utwory, w których się pojawiają.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca ciekawa, oparta na interesujących przykładach literackich. Poprawny styl wypowiedzi.

Prowokacja artystyczna w literaturze różnych epok. Omów sposoby, jakimi twórcy starają się zaszokować odbiorcę

Ocena:
18/20
Teza: W artystach od zawsze drzemała chęć prowokacji, która na przestrzeni poszczególnych epok przejawiała się na różne sposoby.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca opisuje ciekawie zagadnienie. Poprawny język i styl wypowiedzi.

Sylwetki żeglarzy, marynarzy, ludzi morza i ich zmagania z morskim żywiołem. Przedstaw na wybranych przykładach

Ocena:
18/20
Teza: Motyw marynarza był różnorodnie wykorzystywany, przede wszystkim w zależności od doświadczeń autorów.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przeciętna, oparta na dobrze dodanej literaturze. Brak spójności wypowiedzi.

Bohaterowie - społecznicy w prozie Stefana Żeromskiego. Przedstaw kilka przykładów, scharakteryzuj sposoby ich kreowania i funkcje jakie pełnią w utworze

Ocena:
18/20
Teza: Stefan Żeromski w swej twórczości stworzył oryginalny rys bohatera – społecznika.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca wnikliwie analizuje sylwetki bohaterów Żeromskiego. Przejrzysta kompozycja, poprawna bibliografia i plan prezentacji.

Wielkie monologi w literaturze polskiej. Przedstaw ich funkcje na wybranych przykładach

Ocena:
17/20
Teza: Monologi pełnią istotną funkcję w dziełach literackich, stanowiąc wykładnię poglądów epoki lub danego autora dzieła.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca zwięzła i treściwa. Dobrze dobrane przykłady, proste podsumowanie.

Wielkie dialogi w literaturze różnych epok. Omów na wybranych przykładach

Ocena:
17/20
Teza: Wielkie dialogi pełnią istotną funkcję w dziełach literackich, przedstawiając ideologię epoki lub będąc wykładnią poglądów autora.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca zwięzła i poprawna. Dobrze dobrane przykłady.

Współczesna ocena wybranych bohaterów z literatury pięknej. Przytocz dzieła i uzasadnij swój sąd

Ocena:
16/20
Teza: Kordian, Wokulski, Judym jako nieprzeciętni bohaterowie literaccy.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca zbyt szczegółowa, choć wnikliwie przedstawia problem. Poprawny język i styl wypowiedzi.