Pogotowie maturalne: Motywy literackie - Motyw cierpienia


Bo życie kruche jest... Motyw cierpienia i śmierci na podstawie wybranych utworów literackich i dzieł sztuki

Czym jest cierpienie, śmierć? Czy można te pojęcia zrozumieć, zdefiniować? Zamknąć w określone ramy? Zapewne nie. Cierpienia doświadczamy na co dzień, cierpimy z miłości, z bólu, rozgoryczenia, żalu. Ze śmiercią jesteśmy oswojeni. Wiemy, że kiedyś nasz ziemski żywot się skończy. Kiedy mówimy o śmierci pytamy: co potem? Kiedy mówimy o cierpieniu pytamy: dlaczego to spotyka właśnie mnie? Na te piętrzące się pytania odpowiedzi szukali filozofowie, naukowcy. Próbowali wytłumaczyć uczucia, wyjaśnić zejście z tego świata. Jednak to niewykonalne. Każdy bowiem inaczej czuje, myśli i sądzi. Jedni znoszą ciosy od życia bardzo dzielnie, inni się przez nie upadają. Cierpienie i śmierć mają dwojaką moc, potrafią zmobilizować do walki: o przetrwanie, o siebie, ale potrafią też przytłoczyć, pognębić człowieka.

Wobec takiej dwoistości motywu śmierci i cierpienia nie mogli pozostać obojętni pisarze. Już od starożytności w swoich dziełach szkicowali portrety bohaterów cierpiących, umierających w mękach w imię idei czy wartości. Wystarczy wspomnieć Hioba – dziś ta biblijna postać uważna jest za wzorzec cierpiętnika, człowieka doświadczonego przez życie, przeżywającego katusze. Karanego przez tego, którego umiłował najbardziej – przez Boga. To cierpienie w najczystszej postaci. A mitologiczny bohater Prometeusz? Cierpi dla człowieka. W średniowieczu sięgano chętnie po motyw śmierci. Dowodzą temu dzieła: Rozmowa Mistrza Polikarpa ze śmiercią, Dusza z ciała wyleciała, sam motyw tańca śmierci. Postrzeganie śmierci i cierpienia prze wieki zmieniało się. Były to nieodłączne elementy ludzkiej egzystencji, kary, były to doświadczenia dla wybranych, przejście z określonego stanu w inny. To temat obecny chyba w każdej epoce.. Z motywami tymi związane jest pojęcie martyrologii, czyli cierpienia i męczeńskiej śmierci całych grup, narodów. Taki obraz dostrzegamy właśnie w literaturze XX wieku.

Motywy te były chętnie poruszane przez artystów. Wydawać by się mogło, że temat ten nie jest zbyt atrakcyjny, że ludzie nie chcą patrzeć na dzieła, przedstawiające cierpienie i śmierć. Te dwa zjawiska jednak, niosą ze sobą ogromne pokłady rozmaitych emocji, którym żaden artysta nie mógłby się oprzeć. Już od najdawniejszych czasów wykorzystywano je jako tematy dzieł sztuki. Rzeźbiarze i malarze często ukazywali cierpienie i śmierć za pomocą scen biblijnych. Powstały niezliczone ilości prac poświęconych męce Chrystusa czy Sądowi Ostatecznemu. Przedstawiano sceny z życia świętych męczenników, motywy z mitologii. Znane jest nam także wiele przedstawień Piety, czyli Matki Boskiej opłakującej trzymane na kolanach martwe ciało Jezusa. Ze starożytności pamiętamy wspaniałą rzeźbę „Grupa Laokona”, w której splątane postaci walczą z zabójczym uściskiem węża. Średniowiecze stworzyło motyw ars moriendi, czyli sztuki umierania, który stał się częstym tematem przedstawień ikonograficznych. Swój własny sposób przedstawiania omawianych treści wypracowała także sztuka romantyzmu, co miało związek z walkami narodowowyzwoleńczymi w Europie.

Życie postaci świętych bez cierpienia i męczeńskiej śmierci w imię boskiej miłości byłoby niepełne. Więcej – takie życie nie mogło mieć miejsca. Bowiem egzystencja bohatera hagiografii sensu nabiera dopiero wtedy gdy jest trudna, pełna przeszkód, przykrych doświadczeń i bólu. Aby to zrozumieć wystarczy poznać historię świętego Aleksego.. Tytułowy bohater skazał siebie na cierpienie, na śmierć w samotności.. Dziś jego postawa może budzić kontrowersje. . Aleksy był młodzieńcem pochodzącym z szanowanego, rzymskiego rodu. Miał wszystko – dom, pieniądze, młodą kochającą narzeczoną Jednak ten dobrze urodzony, młody człowiek, w dniu własnego ślubu, wyrusza w daleką podróż z zamiarem całkowitego poświęcenie się służbie Bogu. Po latach wraca w rodzinne strony i nierozpoznany przez najbliższych, żyje pod schodami własnego domu jako żebrak...Taka droga do Boga, całkowite, ale świadome wyalienowanie się, postawa cierpiącego nędzarza staje się sensem życia dla Aleksego. Możemy to potępić albo poprzeć. Bez wątpienia jednak odnajdujemy w Aleksym cierpiętnika, odludka. Ale niepodobnego do Prometeusza – Aleksy nie żyje dla człowieka, nie żyje nawet dla siebie – żyje przede wszystkim dla Boga. Obok swoich najbliższych, obok rodziny, a jednak sam. Jedynie z Bogiem. Wreszcie po latach dosięga Aleksego śmierć. Kiedy odchodzi ze świata żywych dzieją się rzeczy niezwykłe, a żona rodzice i służba rozpoznają w nim męża, syna i pana:
„A leżał tu sześćnaćcie lat,
Wszystko cirzpiał prze Bog rad,
Siodmegonaście lata za morzem był,
Co sobie nic nie czynił.
A więc gdy już umrzeć miał,
Sam sobie list napisał
I ścisnął ji twardo w ręce,
Popisawszy swoje wszystki męki
I wszystki skutki co je płodził,
Jako się na świat narodził”
Czy Aleksy był nieszczęśliwy? Nie. On z własnego cierpienia czerpał siłę, motywację. Wiedział, że czeka go śmierć, był w pełni przygotowany na to co nieuniknione. Cierpienia Aleksego, w strasznych warunkach, w samotności było jego własnym wyborem. Był nędznikiem, wzgardzonym, obolałym, wylewano na niego pomyję, kopano go i poniżano. Jednak tak głęboko uduchowieni pustelnicy, jak Aleksy, poszukują cierpienia, bo wtedy czują, że żyją naprawdę. Bogactwo ich duchowego wnętrza, kontakt z Bogiem - powodują, że to cierpienie nabiera jakiegoś metafizycznego sensu. Aleksemu wydaje się, że ta droga, która obrał jest słuszna i właściwa. Chociaż pełna przeszkód i prowadząca do samotnej, bolesnej śmierci. Stwierdzić musimy, że taki ascetyzm zaprowadził go do Boga. Być może bohater legendy musiał być cierpiący, przecież według średniowiecznej filozofii dzięki cierpieniu i modlitwie możemy w pełni poznać Boga.

Ilustracją do legendy o świętym Aleksym jest średniowieczna grafika nieznanego autorstwa. Pochodzi ona przypuszczalnie z księgi, którą zdobiła. Św. Aleksy pod schodami to prawdopodobnie jedna z cyklu grafik poświęconych temu świętemu. Omawiane dzieło przedstawia świętego, kiedy ten, po wielu latach spędzonych na tułaczce, powrócił w rodzinne strony. Aleksy leży pod schodami domu, w którym się wychował. Wyraz jego twarzy świadczy o obojętności na to, co dzieje się wokół niego. Jest przygotowany na cierpienie i upokorzenia, których doznaje. Nie wywołuje to w nim żadnych reakcji. Całe swe życie poświęcił przecież Bogu, to dla niego znosił męki, to dla niego porzucił rodzinę, żonę, pozbył się majątku. Stał się człowiekiem pokornym. Nie zwraca uwagi na pomyje, które służący wylewa prosto na jego głowę. Dokoła niej da się zauważyć krąg światła. To aureola będąca znakiem świętości. Autor ryciny sugeruje odbiorcy, że sytuacja w jakiej znalazł się Aleksy nie jest dla niego upokarzająca, nie ujmuje mu godności i dumy. Wręcz przeciwnie. Cierpienie doczesne, którego doznaje, jest niczym w porównaniu z łaską, jaka spłynie na niego po śmierci. Męczeństwo uszlachetnia go i prowadzi prosto do Boga.

W literaturze romantycznej cierpienie często miało wymiar metafizyczny, było źródłem poznania, pozwalało doświadczyć życia. Cierpienie w imię rzeczy wyższych: wolności, narodu, miłości zawsze miało sens. Śmierć natomiast nigdy nie była bezcelowa. Każdy ból ludzki, wylana łza, czy przelana krew miała zostać nagrodzona.

Tak przedstawia to m.in. nasz wieszcz Adam Mickiewicz w III części Dziadów. Cierpienie, jakie wyłania się z kart dramatu jest cierpieniem grupy osób, w tym wypadku młodzieży, powstańców, „męczenników narodowej sprawy”. Wszystkich tych, którzy mieli odwagę przeciwstawić się reżimowy cara. W tekście odnajdujemy opisy cierpienia zesłańców na Sybir, torturowanych, gnębionych, więzionych bezprawnie, katowanych. Wszystkich, którzy umierają w imię ojczyzny, którzy dla niej poświęcili życie. Nie zawsze tych walczących z bronią, ale konspiratorów, poetów, inteligentów. Symbolem nieuniknionego bólu i śmierci jest tu kibitka z dzwonkiem, wóz, którym wywożono ofiary cara. Nie możemy wskazać tu konkretnej, jednej cierpiącej postaci. Ta gorycz przelana była w całym polskim narodzie. Płakały matki, żony, dzieci, które utraciły synów, mężów i ojców. Takie i inne obrazy opisuje niezwykle wstrząsające opowiadanie Sobolewskiego. To historia dzieci wywożonych na Sybir. Dziesięcioletniego, niewinnego chłopca, który nie jest w stanie udźwignąć pętającego jego ciało łańcucha. Historia Janczewskiego, który z kibitki, podczas swojej ostatniej drogi krzyczał: Jeszcze Polska nie zginęła! Ubolewamy nad losem Wasilewskiego, którego katowano i torturowano:
„Dano tyle kijów onegdaj na śledztwie,
Że mu odtąd krwi kropli w twarzy nie zostało”
Losy tych bohaterów nie są opisane, wiemy jednak, domyślamy się, że spotkała ich śmierć w okrutnych męczarniach. Mickiewicz zaprezentował nam, w sposób niezwykle wyrazisty i przejmujący życie patriotów, ich ofiarę, cierpienie. Wydawałby się, że w słusznej sprawie. Przecież ukazane przez niego postaci w jakiś sposób stworzyły historię. Albo ofiarami historii się stały, wciągnięci w wir czasu nie znali wolności, szczęścia. Rodzili się z piętnem cierpienia, niewoli. Czy kiedyś miało to być wynagrodzone? Uważa się, że to nadludzkie cierpienie jest częścią misji. Już z tekstu wypływa nadzieja na przybycie mistrza o imieniu czterdzieści i cztery. Polska, miejsce łzami i krwią płynące ma zbawić Europę, ofiary carskiego bata są niczym Chrystus. Takie cierpienie, choć trudne i często niesprawiedliwe ma sens najwyższy.

Obrazem, który doskonale koresponduje z utworem Mickiewicza jest dzieło hiszpańskiego malarza Francisco Goi zatytułowany Rozstrzelanie powstańców madryckich 3 maja 1808 roku. Został namalowany w roku 1814 po zakończeniu okupacji francuskiej w Hiszpanii i dojściu do władzy Ferdynanda VII.

Dzieło to jest jednym z lepiej znanych płócien tego artysty. Obraz przedstawia egzekucję powstańców, którzy dostali się w niewolę francuską. Kompozycja obrazu jest bardzo dynamiczna. Z prawej strony płótna ukazani są żołnierze – anonimowi oprawcy z bronią wycelowaną prosto w jeńców. Po lewej widzimy powstańców. Są załamani, błagają o litość. Wśród nich widzimy zakonnika, prawdopodobnie franciszkanina, ale także zwykłych ludzi – ojców, mężów, synów. Wszystkim im pisana jest śmierć. Jednak nasza uwaga od początku skupia się na jednej postaci. To mężczyzna w białej koszuli, który stał się pewnego rodzaju symbolem przegranej walki o wolność cierpiącej ojczyzny. Walki przegranej, ale godnie i honorowo. Jego rozłożone ręce „mówią”: strzelajcie, nie boję się was, jestem jednym z wielu, którzy poniosą śmierć. Z bielą koszuli powstańca, która symbolizuje niewinność, kontrastuje plama krwi rozlana u jego stóp. Obraz ten pozbawiony jest heroizacji. Nie ma tu miejsca na wymuskane, pełne siły i powagi posągowe postaci. Są za to zwykli ludzie, gotowi oddać swe życie za sprawę, w którą wierzą, która jest dla nich cenniejsza niż życie. Gest, w którym powstaniec unosi ręce jest także kojarzony z męką ukrzyżowanego Chrystusa. Powstaniec, podobnie jak Jezus, oddaje bowiem życie za tysiące ludzi, którzy żyją w niewoli.

Epoką, która na próbę wystawiła miliony ludzi, która przyniosła ze sobą wydarzenia pełne bólu i cierpienia, był wiek XX – wiek największych w historii wojen i okrucieństw. Życie ludzkie było ciągle zagrożone, z każdej strony narażone na śmierć lub wyniszczenie. Jak zapisał się ten okres w historii? Obozy koncentracyjne, planowe eksterminacje ludności na wielką skalę, miliony ofiar zbrodni komunizmu i faszyzmu. Wszechobecna śmierć i cierpienie.

Utworem, według mnie istotnym przy omówieniu tematu, jest cykl opowiadań autorstwa Zofii Nałkowskiej pt. Medaliony. Materiał do swej książki autorka zebrała w czasie prac w Głównej Komisji Badań Zbrodni Hitlerowskich w 1945 roku. Cykl ten składa się z ośmiu opowiadań. Każde z nich to graniczące z reportażem sprawozdanie z wydarzeń wojennych. Kolejne stronice lektury odkrywają przed nami wstrząsające wydarzenia, które miały miejsce w przeszłości. Poznajemy losy dzieci skazanych na śmierć, zwiedzamy fabrykę, w której z ludzkich szczątków produkowane jest mydło, odkrywamy cierpienie więźniarek w transporcie. Trudno jest dokonać selekcji, wybrać to opowiadanie, w którym cierpienie i śmierć przeważa. Cała literatura łagrowa czy lagrowa pokazuje nam obraz okrutnych wydarzeń, które z niewyobrażalnym bólem i mękami były związane. To obraz cierpienia żołnierzy, więźniów wojennych, prześladowanych Żydów, osieroconych dzieci. I to na co zwraca uwagę Nałkowska – ludzie ludziom zgotowali ten los. Okazuje się, że ogromne cierpienie zadają sobie wzajemnie ludzie właśnie. Na pytanie „Dlaczego?” nikt chyba nie potrafi odpowiedzieć.

Przerażający obraz zatytułowany Oblicze wojny namalował mistrz surrealizmu Salvador Dali. Obraz powstał w roku 1940 i jest to swego rodzaju alegoria wojny. Niemal całą powierzchnię omawianego obrazu zajmuje ludzka głowa, wyglądająca jakby znajdowała się w stanie rozkładu. W tle widoczne jest poszarzałe niebo i pustynia – symbol świata w czasie wojny. Zniszczonego i opustoszałego – świata, w którym nie da się żyć. Twarz ma nienaturalny, szaro-brązowy kolor. Wykrzywiona jest w grymasie przerażenia. Mówi się, że w ludzkich oczach odbija się świat. U Dalego również. Jest to jednak wizja wynaturzona i straszna. W pustych oczodołach, a także, w niemal bezzębnych ustach umieszczone zostały symbole śmierci – trupie czaszki, a w nich następne i następne... Pokazują widok, na jaki skazany jest człowiek wśród wojennej zawieruchy. Z każdej strony otoczeni przez śmierć i cierpienie, każdy o nich mówi, nie da się przed nimi uciec. Dokoła głowy wiją się węże – od najdawniejszych czasów symbole zła, nienawiści i okrucieństwa, których wojna ludziom nie oszczędza. W prawym górnym rogu widać kawałek skały, która rzuca cień na piasek. Właśnie w tym miejscu widoczna jest odciśnięta ludzka dłoń. W tym miejscu autor pozostawia zwykle podpis pod swoim dziełem. Pod Obliczem wojny podpisał się człowiek.

Literatura i dzieła sztuki udowadniają nam, że cierpienie i śmierć, tak jak miłość, mogą mieć wiele twarzy. Bohaterowie literatury i dzieł sztuki umierali i cierpieli w imię własnych przekonań – jak św. Aleksy. Oddawali życie w obronie wartości, w które wierzyli, za ojczyznę – jak powstańcy. Nie zawsze był to jednak ich wybór. Często na mękę skazywały ich decyzje innych ludzi. Tych, którzy doprowadzali do wojen, tych, którzy budowali obozy zagłady. Artyści i literaci zobowiązani byli do komentowania tych zdarzeń. Pod wpływem walk narodowowyzwoleńczych, pod wpływem wojen powstawały wspaniałe dzieła świadczące o cierpieniu niewinnych ludzi. Dzieła ostrzegające nas, do czego zdolny jest człowiek. Ludzie muszą znosić cierpienie. Cios od losu może nas wiele nauczyć, o nas samych, o naszej egzystencji, o śmierci wreszcie. Bez cierpienia nie docinali byśmy szczęścia, bez śmierci – życia.

strona:    1    2    3    4    5    6  





Bo życie kruche jest... Motyw cierpienia i śmierci na podstawie wybranych utworów literackich i dzieł sztuki

Ocena:
20/20
Teza: Bohaterowie literaccy często staja w obliczu śmierci i cierpienia. Zjawiska te są wielowymiarowe i często nieuniknione.

Ocena opisowa nauczyciela: Temat trudny. Bardzo dobrze przeprowadzona argumentacja broni tezę prezentacji. Ciekawe wnioski uzupełniają całość. Brawo!

Doświadczenie cierpienia. Omów problem w ujęciu literackim i filozoficznym

Ocena:
20/20
Teza: Próby odnalezienia sensu w cierpieniu.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja poprawna. Autor swobodnie porusza się w świecie literatury i filozofii. Wnioski interesujące i odważne.

Motyw matki cierpiącej w literaturze i sztuce

Ocena:
20/20
Teza: Matka cierpiąca po stracie dziecka, to jeden z bardziej przejmujących motywów w światowej literaturze

Ocena opisowa nauczyciela: Praca wyróżniająca się. Poprawny język i styl wypowiedzi. Dobra analiza postawionego problemu, ciekawe cytaty. Brawo!

Hiob naszych czasów. Omów problem cierpienia ukazanego w wybranych przez siebie tekstach literackich XX wieku.

Ocena:
20/20
Teza: XX wiek potwierdził jak bardzo aktualne jest biblijne przesłanie.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca świadczy o głębokim przemyśleniu tematu. Logiczna kompozycja, poprawna bibliografia.

Jak cierpienie wpływa na człowieka? Przedstaw obrazy cierpienia ukazane w literaturze XX i XXI wieku.

Ocena:
20/20
Teza: Literatura pokazuje jak odmienne mogą być powody odczuwania nieszczęścia i jak głęboko wpływa ono na postawy, wybory, a czasem całe późniejsze życie bohaterów.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przemyślana, szeroko ujmuje problem cierpienia. Poprawna bibliografia oraz plan pracy.

Motyw niezawinionego cierpienia w literaturze. Omów funkcjonowanie tego motywu w wybranych utworach literackich

Ocena:
20/20
Teza: Autorzy próbowali dociec jaki jest ukryty sens w przeżywaniu męki.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w pełni realizuje temat. Poprawna bibliografia i plan pracy.

Motyw cierpienia rodzicielskiego. Omów wybrane teksty literackie i przykłady z innych dziedzin sztuki

Ocena:
20/20
Teza: Literatura od najdawniejszych czasów obsadzała wśród swoich bohaterek postaci rodziców.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca obszerna. Szczegółowo ukazuje temat, koncentrując się na portretach rodziców w obliczu śmierci ich dziecka.

Martyrologia Polaków w czasie II wojny światowej w literaturze i filmie. Omów zagadnienie na wybranych przykładach

Ocena:
20/20
Teza: Artyści wszystkich dziedzin włączyli się w dzieło upamiętniania grozy II wojny światowej.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca ciekawa i barwna. Napisana płynnym językiem.

Związek miłości i cierpienia w literaturze. Porównaj realizacje obydwu motywów w wybranych utworach literackich

Ocena:
20/20
Teza: Świat pełen jest sprzeczności i może właśnie dlatego najwznioślejsze uczucie musi zawsze wiązać się z bólem, stratą czy rozpaczą.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca pokazuje jak często miłość splata się z cierpieniem. Wyraźne przykłady i logiczna kompozycja zasługują na uznanie.

Literacki motyw cierpienia. Przedstaw jego funkcjonowanie w wybranych utworach XIX wieku

Ocena:
20/20
Teza: Różne sposoby funkcjonowania motywu cierpienia w XIX wieku.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca ambitna i spójna. Przemyślane przykłady, poprawna argumentacja.

Cierpienie siłą kształtującą, czy niszczącą człowieka. Omów zagadnienie na podstawie wybranych utworów z różnych epok

Ocena:
20/20
Teza: Czy literatura częściej ukazuje cierpienie jako wartość pozytywną, czy też zło, którego należy unikać?

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przemyślana, zawierająca głęboka analizę cierpienia. Literatura trafnie wykorzystana.

Zaprezentuj sposoby ujęcia niezawinionego cierpienia i buntu wobec Boga na podstawie wybranych utworów literackich

Ocena:
20/20
Teza: Nierozerwalny związek tematyki niezawinionego cierpienia i buntu wobec Boga.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przemyślana i spójna. Dobór lektur z różnych epok literackich. Poprawna konstrukcja

Analizując wybrane przykłady, przedstaw różne ujęcia motywu cierpienia w literaturze

Ocena:
20/20
Teza: Cierpienie w literaturze przyjmuje różny wymiar.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca szeroko opisuje różnorodność motywu cierpienia i wielość jego ujęć w literaturze.

Przedstaw dramat rodziców po utracie dziecka na podstawie wybranych utworów literackich

Ocena:
20/20
Teza: Różne literackie ujęcia rozpaczy po stracie dziecka.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca poprawnie skonstruowana, poszczególne wątki konsekwentnie zrealizowane.

Dziecko w literaturze romantycznej i pozytywistycznej. Dokonaj porównania, odwołując się do wybranych utworów literatury polskiej.

Ocena:
20/20
Teza: Dziecko jest bohaterem niezwykle popularnym w literaturze romantyzmu i pozytywizmu.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przejrzyście realizuje temat. Poszczególne wizerunki w pełni realizuję tezę zawartą we wstępie.

Biblia jako inspiracja dla współczesnej literatury i sztuki. Dokonaj analizy wybranych dzieł, w których odnajdujesz inspiracje biblijne.

Ocena:
20/20
Teza: Artyści często sięgają do „Pisma Św.” i mają wolność wyboru środków wyrazu, by przedstawić inspiracje biblijne w swych dziełach.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca oparta na ciekawych przykładach. W sposób przejrzysty realizuje temat.

Motyw skrzywdzonego dziecka i jego funkcje w dziele literackim. Omów problem, analizując wybrane przykłady

Ocena:
20/20
Teza: Literatura, kreśląc portrety skrzywdzonych i nieszczęśliwych najmłodszych, pragnęła zwrócić uwagę na istotne problemy dziecka i próbować przestrzec przed ich powstawaniem w przyszłości.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca bogata w treści, spójna. W pełni odzwierciedla temat i tezę.

Motyw cierpienia rodziców po stracie dziecka. Omów na wybranych przykładach.

Ocena:
20/20
Teza: Przedstawienie literackich portretów rodziców cierpiących po utracie dziecka.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca obszernie i przekrojowo ukazuje literackie zapisy rozpaczy rodziców w obliczu utraty swych potomków.

Funkcjonowanie motywu cierpienia w literaturze romantycznej. Omów na wybranych przykładach

Ocena:
20/20
Teza: Zaprezentowanie funkcjonowania motywu cierpienia w literaturze romantycznej.

Ocena opisowa nauczyciela: Bogata w przykłady i cytaty z literatury podmiotowej praca.

Literackie wizje cierpienia w utworach różnych epok. Omów problem na przykładach wybranych dzieł literackich

Ocena:
20/20
Teza: Zaprezentowanie literackich wizji cierpienia w utworach różnych epok.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca bogata w przykłady, napisana poprawnym językiem, dobrze skonstruowana. Ciekawa prezentacja pps.

Wizerunek rodzica cierpiącego po stracie dziecka

Ocena:
20/20
Teza: Przedstawienie literackich przykładów rodziców cierpiących po stracie dziecka.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca bardzo obszerna i szczegółowa, oparta na bogatej i ciekawej literaturze. Poprawna prezentacja pps.

Obraz matki cierpiącej od średniowiecza do współczesności. Zaprezentuj motyw odwołując się do wybranych przykładów

Ocena:
20/20
Teza: Najważniejszym powodem cierpienia matki jest tragedia bądź śmierć jej dziecka.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja przekrojowa. Pokazuje motyw na tle kilku epok. Poprawna teza i wnioski.

Cierpienie i jego sens. Przedstaw problem na wybranych przykładach literackich z XIX i XX wieku

Ocena:
20/20
Teza: Żaden z literatów XIX i XX wieku nie wskazał jednoznacznie sensu cierpienia.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca ukazuje różnorodność wizerunków cierpienia. Pokazuje, że jest to temat ponadczasowy, a ostatecznej odpowiedzi o sens cierpienia nie uda się odnaleźć w literaturze.

Motyw miłości tragicznej w wybranych utworach literackich

Ocena:
19/20
Teza: Motyw miłości jest tak popularny, że trudno wyobrazić sobie istnienie wielkiej literatury bez wątków tragicznego uczucia, zmieniającego losy głównych bohaterów.

Ocena opisowa nauczyciela: Zwięźle i ciekawie połączony motyw cierpienia z miłością na wybranych przykładach. Poprawny język i stylistyka wypowiedzi.

Czy cierpienie ma sens? Omów zagadnienie odwołując się do wybranych przykładów

Ocena:
19/20
Teza: Nie sposób uciec od cierpienia. Doświadcza ono wielu ludzi zmieniając ich życie.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja dobra. Wnikliwa analiza, skuteczna obrona postawionej tezy. Język i styl wypowiedzi poprawny.

Cierpienie jako nieodłączny atrybut ludzkiej egzystencji. Omów funkcjonowanie cierpienia w literaturze na wybranych przykładach

Ocena:
19/20
Teza: Cierpienie pojawiło się wraz z grzechem pierworodnym i zostaje wpisane w ludzką egzystencję.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca poprawna. Szczegółowa analiza problemu, dobre wnioski.

Motyw człowieka upokorzonego. Omów zagadnienie, odwołując się do literatury różnych epok

Ocena:
19/20
Teza: W literaturze możemy odnaleźć różne oblicza upokorzenia człowieka.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca dobrze skonstruowana, odwołuje się do wielu przykładów.

Motyw cierpienia w romantyzmie. Przedstaw, odwołując się do wybranych przykładów literackich

Ocena:
19/20
Teza: Cierpienie jest dosyć częstym tematem utworów literackich epoki romantyzmu.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca ukazuje różnorodne wizje cierpienia. Przejrzysta kompozycja, poprawny konspekt pracy.

Różne sposoby pisania o cierpieniu. Porównaj trzy wybrane utwory z różnych epok, konfrontując ich kształt literacki i wizerunek ludzi dotkniętych przez los

Ocena:
19/20
Teza: Literatura ukazuje zarówno tych, którzy ulegli wobec cierpienia oraz tych, którzy potrafili stawić mu dumnie czoło.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca skupia się na trzech postaciach. Poprawna bibliografia.

Wpływ cierpienia na kształtowanie osobowości człowieka? Wskaż różne postawy bohaterów. Dokonaj ich charakterystyki

Ocena:
19/20
Teza: Cierpienie może ukształtować osobowość człowieka, może też być bodźcem do zmiany osobowości lub wierności swoim ideałom.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca zwięzła, schematyczna, przedstawia charakterystykę właściwie dobranych utworów.

Jaki wpływ mają negatywne przeżycia na losy człowieka? Odpowiedz na pytanie na podstawie wybranych utworów literackich

Ocena:
18/20
Teza: Cierpienie jest nieodłącznym towarzyszem człowieka. Bohaterowie literaccy starają odnaleźć sens w jego przeżywaniu.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja poprawna, oryginalne lektury. Na uwagę zasługuje rozbudowana bibliografia i dobry styl wypowiedzi. Można pogłębić argumentację, aby zdobyć maksymalną liczbę punktów.

Człowiek wobec cierpienia. Omów zagadnienie, analizując losy bohaterów w wybranych dziełach literackich

Ocena:
18/20
Teza: Negatywne przeżycia są dosyć częstym tematem utworów literackich. Ich wpływ na dalsze losy bohatera jest różnorodny.

Ocena opisowa nauczyciela: Konstrukcja prezentacji wskazuje raczej na wielowymiarowość cierpienia. Styl wypowiedzi poprawny. Dopracowania wymaga argumentacja.

Od Hioba do bohaterów literatury współczesnej. Poszukiwanie sensu życia w cierpieniu przez bohaterów literackich różnych epok

Ocena:
18/20
Teza: Cierpienie jako nauka dla człowieka.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja bardzo dobra. Ciekawy dobór literatury, bogate słownictwo. Na uwagę zasługuje dobór trafnych cytatów. Drobne usterki w językowe.

Topos Mater Dolorosa w literaturze i sztuce. Omów zagadnienie na wybranych przykładach z różnych epok

Ocena:
18/20
Teza: Macierzyństwo wiąże się czasem z cierpieniem. Motyw Mater Dolorosa jest jednym z ważniejszych motywów w literaturze i sztuce.

Ocena opisowa nauczyciela: Realizacja tematu prawidłowa, dobór dzieł kultury zróżnicowany, ciekawe cytaty. Dopracowania wymaga zakończenie prezentacji.

Bohater cierpiący, zbuntowany, niezgadzający się na otaczający go świat. Przedstaw temat na wybranych przykładach literackich.

Ocena:
18/20
Teza: Bohater cierpiący, zbuntowany i niezgadzający się na otaczający świat jest zdeterminowany, a pomimo tego, nie zawsze wygrywa.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca poprawna, dobrze skonstruowana. Momentami można popracować nad stylem, pogłębić zawarte argumenty.

Motyw cierpienia w literaturze różnych epok

Ocena:
17/20
Teza: Literatura każdej epoki kreuje różnorakie portrety osób cierpiących.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja przeciętna. Ciekawa argumentacja, jednak brak jednoznacznego pomysłu na pracę psuje efekt.

Różne sposoby ujęcia motywu tęsknoty. Zaprezentuj problem, odnosząc się do interpretacji kilku wybranych utworów literackich

Ocena:
17/20
Teza: Tęsknota jest odczuciem indywidualnym dla każdego człowieka.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja nierówna. Kilka rozwiązań mile zaskakuje, inne rozczarowują. Można poprawić język wypowiedzi.

Motyw cierpienia w literaturze. Omów zagadnienie na dowolnie wybranych przykładach

Ocena:
17/20
Teza: Motyw cierpienia realizowany jest w literaturze w sposób różnorodny.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja przeciętna. Przemyślana konstrukcja pracy, jednak realizacja kolejnych argumentów wymaga dopracowania.

Hiob naszych czasów. Przedstaw motyw cierpienia w literaturze powojennej

Ocena:
17/20
Teza: Cierpienie jako nieodłączny element życia każdego człowieka.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja poprawna. Skrótowy plan. Dobór literatury i argumentów przemyślany, jednak wniosek końcowy nie koresponduje z tezą i treścią prezentacji.