Pogotowie maturalne: Motywy literackie - Motyw cierpienia


Motyw cierpienia w literaturze. Omów zagadnienie na dowolnie wybranych przykładach

Od początku istnienia świata, a dokładniej od grzechu Adama i Ewy w Raju, mamy do czynienia z cierpieniem. Jest to nieodzowna część ludzkiej egzystencji, która potrafi wyzwolić w człowieku wiele refleksji, także nad sensem własnego życia. Jan Paweł II napisał: Całe to cierpienie jest na świecie po to, by wyzwolić w nas miłość, ów hojny i bezinteresowny dar z własnego „ja” na rzecz tych, których dotyka cierpienie. Wobec ciągłej obecności cierpienia w ludzkim życiu literatura nie mogła pozostać obojętna. Prawie cała literatura, prawie cała poezja, prawie cała sztuka wyrosły z ludzkiego bólu pisał Leszek Kołakowski. Rzeczywiście twórczość literacka jest wyjątkowo uwrażliwiona na cierpienie, które – pomimo, że jest powszechnie obecne na świecie – jest jednocześnie indywidualnym doświadczeniem każdego człowieka. Dlatego każde dzieło literackie inaczej ujmuje motyw cierpienia, ponieważ każdy twórca rozumie je na swój sposób. W tych różnorodnych ujęciach literackich można wyróżnić kilka grup ze względu na przyczyny cierpienia.

W tym miejscu chciałam zaznaczyć, że jest to mój własny podział, który stworzyłam na potrzeby tejże pracy. Wyróżniłam pięć grup utworów, przy czym aż w trzech grupach znajdują się teksty mówiące o cierpieniu z miłości, ale w różnych jej odmianach: jedne poruszają problem miłości niespełnionej, nieszczęśliwej, inne mówią o miłości rodzicielskiej lub braterskiej, kolejne o bezinteresownym uczuciu na rzecz drugiego człowieka, całej ludzkości lub też ojczyzny. W pozostałych dwóch grupach znajdują się utwory poruszające motyw cierpienia związanego z wiarą, a także bólem egzystencjalnym. Mój podział nie jest ścisły, grupy mogą mieć elementy wspólne, ma on tylko pomóc w opisaniu tak rozległego tematu i w przedstawieniu jak największej ilości różnorodnych ujęć motywu cierpienia.

Pierwszą grupę stanowią utwory mówiące o cierpieniu związanym z wyznawaną wiarą. Mogą znaleźć się tu utwory traktujące o męczeństwie – o bólu znoszonym w imieniu wiary – także takie, które pokazują człowieka cierpiącego przez to, że został wystawiony na próbę wiary. Niech przykładem utworu tej kategorii będzie biblijna Księga Hioba, ukazująca nam cierpienie zesłane przez Boga, które jest właśnie próbą wiary. Historię Hioba zna niemal każdy, nie będę więc przedstawiała znanej nam treści, tak też będę postępować w przy omawianiu innych utworów. Skupię się na problematyce, ponieważ nie każdy dostrzega złożoność sytuacji, w jakiej Hiob się znalazł. Jego cierpienie, oczywiście oprócz doznania bolesnej straty wszystkiego co kochał, polega przede wszystkim na napięciu, którego nie sposób pokonać: z jednej strony Hiob jest przekonany o własnej niewinności, a z drugiej o sprawiedliwości Bożej, która według ówczesnych ludzi polegała na zsyłaniu cierpienia jako kary za złe uczynki (w szczególności chodziło o trąd, którym biblijny bohater także był dotknięty). Hiob jest postrzegany przez innych – nawet przez swoich przyjaciół – jako człowiek grzeszny. Nawet jego imię wskazuje na odrzucenie – może być tłumaczone jako: znienawidzony, prześladowany. Pozbawienie dobrego imienia i odrzucenie przez społeczeństwo dodatkowo potęgują jego cierpienie związane z utratą rodziny, dobytku, zdrowia. Księga Hioba jako pierwsza z ksiąg biblijnych pokazuje, że cierpienie nie musi być karą za wyrządzone zło, wskazuje możliwość cierpienia niezawinionego.

Ta księga mądrościowa – będąca arcydziełem literackim, w którym przenikają się poezja
i proza – jest także pewnego rodzaju debatą na temat cierpienia, gdzie są wysuwane przeciwstawne poglądy, lecz nie ma zaproponowanego ostatecznego rozwiązania. W utworze nie ma jednoznacznych odpowiedzi na pytania skąd się bierze cierpienie. Pomaga on jednak w jednym z najważniejszych problemów – można tu znaleźć odpowiedź na pytanie: w jaki sposób znosić cierpienie? ukazującą dwie uzupełniające się postawy. Pierwszą z nich możemy dostrzec w dwóch początkowych rozdziałach. Jest to spokojna akceptacja woli Bożej, gotowość błogosławieństwa Boga za to, co dał i co zabrał. Postawa kontrastowa, ale uzupełniająca pierwszą jest obecna w dalszej części księgi. Wówczas akceptacja Hioba zmienia się we wzburzenie, gniew z powodu tego, co mu się przytrafiło. Obie postawy mogą być wzorcowe dla osób cierpiących, ponieważ nawet jeśli nie jest się w stanie zaakceptować woli Bożej nie trzeba się od Niego odwracać. Hiob w swoim gniewie bezustannie zwraca się do Boga, szukając odpowiedzi na nurtujące go pytania.

Księga Hioba pyta o sens cierpienia, a odpowiedź jaką tam można odnaleźć to ujęcie cierpienia jako próby, której Bóg poddaje człowieka. Ta historia uczy, że nie sposób uniknąć takiego bólu w życiu, nawet, jeśli żyje się cnotliwie.

Strata, o której jest mowa w Księdze Hioba pojawia się także, chociaż w zupełnie innym ujęciu, w Trenach Jana Kochanowskiego. Zostało tu ukazane cierpienie zrozpaczonego ojca po stracie córki. Jest to innego rodzaju ból niż ten przeżywany przez Hioba, ponieważ ma przyczynę w miłości rodzicielskiej. Podmiot liryczny cierpi przez swą tak naturalną ojcowską miłość. Odczuwa pustkę, żal po utracie Orszulki, co szczególnie widać w Trenie VIII. Buntuje się, sprzeciwia „prawu krzywdy pełnemu”, podkreśla niezwykłą siłę uczuć ojcowskich tłumacząc swoje odejście od dotychczas wyznawanych prawd i dogmatów.

Bohaterką Trenów wydaje się przede wszystkim Orszulka, należy jednak zwrócić uwagę na cierpiącego poetę, którego osoba także jest wysunięta na pierwszy plan. Portretowi córki towarzyszy nieustannie relacja o przeżyciach ojca. Jej wspomnienie jest pretekstem do analizy przemyśleń bohatera literackiego. Cierpienie bowiem rodzi w nim pytania, które doprowadzają do kryzysu światopoglądowego i utraty wiary w ludzką mądrość. W Trenie IX zostaje podważone podstawowe pojęcie wyznawanej przez Kochanowskiego etyki, a mianowicie stoickie pojęcie cnoty („Fraszka cnota!”). W apogeum cierpień poeta wątpi we wszystkie wartości: cnotę, nawet wiarę w Boga. Jest całkowicie zdesperowany i nie widzi dla siebie ukojenia, spokoju duchowego. Następuje kryzys humanistycznej filozofii życiowej. Poeta nie zatraca jednak swojego człowieczeństwa, powoli godzi się ze stratą, chociaż wie, że jego życie już nigdy nie będzie takie samo, nie tylko przez utratę córeczki, ale także przez odrzucenie filozofii życiowej, wyparcie się mądrości całego życia, które mozolnie zdobywał, a które jeszcze trudniej będzie mu odzyskać.

Treny są lirycznym pamiętnikiem cierpienia, w którym bohater występuje w trzech rolach; ojca, poety i myśliciela. Jest to monolog filozoficzny, prowadzący od opisu boleści po utracie dziecka, przez bunt i zwątpienie, do ukojenia bólu i ponownego oparcia się w Bogu. Cierpienie zapisane w Trenach jest oczyszczeniem poety, który zyskuje przez to siłę do pokonania kryzysu światopoglądowego.

Kolejną grupę utworów, w których pojawia się motyw cierpienia stanowią teksty mówiące o nieszczęśliwej, niespełnionej miłości, o tęsknocie, samotności. Każdy człowiek przeżywa w młodym wieku rozterki miłosne, więc każdy z nas potrafi sobie wyobrazić tego typu przykrości. Jednak nie każdy przeżywa je tak mocno jak tytułowy bohater Cierpień młodego Wertera Jana Wolfganga Goethego. Autor tak napisał o swoim utworze: Przedstawiam pewnego młodego człowieka, obdarzonego głębokim, czystym uczuciem i prawdziwą zdolnością do refleksji; gubi się on w nierealnych marzeniach, podkopuje dociekaniami, aż ostatecznie, zrujnowany wewnętrznie nieszczęśliwymi namiętnościami, szczególnie pewną miłością bez końca, pakuje sobie kulę w łeb. To zdanie pokazuje jak uczuciowego, a nawet nadwrażliwego bohatera stworzył Goethe. Jego historia jest tragiczna, ponieważ ukochana Wertera jest narzeczoną innego mężczyzny, miłość nie może więc być spełniona. Mimo prób ucieczki, bohater nie jest w stanie znieść cierpień serca i popełnia samobójstwo. Ale miłość Wertera do Lotty jest złożona i trudna nie tylko dlatego, że nie może się spełnić, ale także przez osobowość bohatera, obdarzonego romantyczną uczuciowością, skomplikowanego wewnętrznie. Te cechy doprowadzą do zamiany zwykłej miłości na uczucie pełne pasji, prowadzące w końcu do śmierci, w której widzi jedyne wyjście.

Cierpienie w utworze wyraża się nie tylko słowami Wertera, jest też obrazowane przez pory roku; przeważający nastrój posępnej jesieni w części drugiej nie jest przypadkowy – jest to element tzw. sztafażu romantycznego. Cierpienie romantyczne jest to właściwe manifest, znak czasów, cecha postawy "okresu burzy i naporu”. Nieszczęśliwie zakochany Werter jest typowym bohaterem początku XIX w., kocha bez pamięci, szaleńczo, po grób. Od jego imienia powstało pojęcie bohatera werterycznego i werteryzmu; tak charakterystyczny stał się dla tejże epoki. Jego cierpienie przejmuje siłą i gwałtownością przeżywania, namiętność obezwładniająca serce i myśli, uzależniająca, musiała skończyć się tragicznie.

Romantyczna postawa bohatera cierpiącego jest także obecna w Nie-Boskiej komedii Zygmunta Krasińskiego. Zostało tu ukazane, obok innych, egzystencjalne ujęcie cierpienia. Główny bohater – hrabia Henryk jest romantycznym poetą żyjącym w świecie marzeń i wyobraźni, w nierealnym świecie poezji i dramatu, który sam układa. Prowadzi go to do konfliktów z rzeczywistością; podążając za szatańskimi iluzjami, będącymi ideałem jego poezji (romantyczna kochanka, sława, natura) staje się igrzyskiem piekieł. Boże, czy Ty mnie za to potępisz, żem uwierzył, iż Twoja piękność przenosi o całe niebo piękność tej ziemi – za to żem ścigał za nią i męczył się dla niej, ażem stał się igrzyskiem szatanów? Bohater nie potrafi odnaleźć się w rzeczywistości, próbuje odszukać dla siebie jakieś miejsce, ale nie może znaleźć wspólnego języka ani ze „starym” ani z „nowym” światem. Cierpi, ponieważ nie potrafi wyplątać się z konfliktu między romantycznym modelem poety, a codziennymi ludzkimi obowiązkami. Jest to podstawowa cecha bohatera romantycznego – konflikt ze światem, niemożność przystosowania się do jego praw, ideałów, hierarchii wartości. Ta problematyka wiąże w całość wszystkie części dramatu, ukazuje bohatera ogarniętego egzystencjalnym cierpieniem. Jest to ból istnienia, tragiczne rozdarcie i nieumiejętność poradzenia sobie z problemami. Hrabia Henryk jest rozdwojony wewnętrznie: mimo świadomości swojego położenia idzie za romantycznymi marzeniami o sławie i władzy. W końcu tragicznie umiera, samotny, przeklinając poezję, która go uwiodła i doprowadziła do katastrofy. Hrabia, zwany także Mężem, jest człowiekiem o niezwykłej umysłowości, wrażliwym, niepewnym, przeżywającym rozterki. Ciągle musi się upewniać o słuszności swoich racji. Mężczyzna o takiej konstrukcji psychicznej nie mógł wytrzymać nieustannego napięcia, ciągłych wyborów między ułudami a rzeczywistością, presji ciasno otaczającego go świata. Musiał zginąć także ze względu na to, że jego racje były cząstkowe, niepełne. W dramacie triumfuje prawda uniwersalna, występująca przeciwko racjom cząstkowym przeciwstawnych, zwalczających się bohaterów: hrabiego Henryka i Pankracego. Cierpienie w Nie - boskiej komedii polega przede wszystkim na samotności głównego bohatera, który – odizolowany od rzeczywistości przez stworzenie własnego świata poezji – nie potrafi się porozumieć z innymi.

Kolejną kategorię utworów stanowią te teksty, które mówią o bezinteresownym cierpieniu dla drugiego człowieka, dla ludzkości, ojczyzny. Chodzi tu przede wszystkim o altruistyczne poświęcanie siebie, nawet swojego życia z miłości., dla jakiegoś wyższego dobra. Utworem, który wpisuje się swoim tematem w tak ujmowane cierpienie jest na pewno opowiadanie Elizy Orzeszkowej Gloria victis, z łaciny: chwała zwyciężonym. Stanowi ono hołd dla pokonanych w ciężkich walkach powstańców, hołd dla zwyciężonych, nie dla zwycięzców, który utrwala piękno i ofiarność klęski. Cierpienie uwznioślonych w utworze powstańców jest oczywiste; najpierw cierpieli z powodu niewoli – nie potrafili się z nią pogodzić, następnie cierpieli w czasie walk, nie tylko fizycznie, widząc klęskę powstania podupadali także na duchu. Utwór mówi o wyższości siły moralnej nad fizyczną, jest to usensownienie klęski, która stanowi kanwę mitu powstańczego. Występowanie w obronie ojczyzny zostało porównane do obrony godności kobiety – kobietą jest Polska, a obrona jej jest aktem honoru, nie liczą się, więc względy praktyczne. Zasadą kompozycyjną Glorii victis jest zderzenie losów indywidualnych z prawami wielkiej historii. Orzeszkowa ukazując odważnych powstańców chce oddać im sprawiedliwość, dzięki kilkudziesięcioletniej perspektywie podkreśla wielki wpływ ich czynu na współczesność. Patriotyzm, bohaterstwo, zdolność do poświęceń, które cechują walczących sprawiają, że ich heroiczna ofiara stała się jeszcze bardziej tragiczna. Bezinteresowne cierpienie powstańców, którzy oddawali życie na polu walki jest darem złożonym dla ojczyzny, jedynym, jaki mogli jej ofiarować.

Myślę, że omówione przeze mnie utwory dobrze obrazują szerokie pole obecności motywu cierpienia w literaturze można by jednak stworzyć inny podział utworów, opierający się na definicyjnym – według Słownika Języka Polskiego PWN – rozróżnieniu cierpienia na fizyczne lub emocjonalne. Uznałam jednak, że nie ma on większej racji, ponieważ ból fizyczny z reguły odbija się na psychice, na emocjach, często jest spowodowany wcześniejszymi rozterkami, czy pragnieniem zakończenia bólu wewnętrznego (przykładem nich będzie tekst Gloria victis, gdzie powstańcy pragnąc wyzwolić naród z trudnej, upokarzającej sytuacji decydują się poświęcić życie dla jego dobra), natomiast cierpienie duchowe może objawiać się również bólem fizycznym, a nawet może się zakończyć boleścią cielesną (tu można podać za przykład chociażby Cierpienia młodego Wertera, gdzie główny bohater zabija się z rozpaczy). Te różne rodzaje cierpienia są więc ściśle ze sobą powiązane, nie sposób podzielić według tego kryterium tekstów literackich.

Są utwory, mówiące o cierpieniu tłumacząc jego istotę, są takie, które przede wszystkim opisują przeżycia bohatera, są jeszcze inne, gdzie cierpienie jest pobocznym motywem, który nie został wyczerpująco potraktowany, jednak wszystkie z tych utworów mogą pomóc czytelnikowi zrozumieć, że w cierpieniu nie jest się osamotnionym. Każdy, kto kiedyś cierpiał wie, że nie sposób uwolnić się od bólu w inny sposób, jak tylko przez zrozumienie jego sensu. I chyba taka powinna płynąć dla nas nauka z analizy tych utworów – abyśmy potrafili zrozumieć sens własnego cierpienia, nawet kwalifikując je do pewnej kategorii, i po prostu przeżyć.

strona:    1    2    3    4    5    6  





Bo życie kruche jest... Motyw cierpienia i śmierci na podstawie wybranych utworów literackich i dzieł sztuki

Ocena:
20/20
Teza: Bohaterowie literaccy często staja w obliczu śmierci i cierpienia. Zjawiska te są wielowymiarowe i często nieuniknione.

Ocena opisowa nauczyciela: Temat trudny. Bardzo dobrze przeprowadzona argumentacja broni tezę prezentacji. Ciekawe wnioski uzupełniają całość. Brawo!

Doświadczenie cierpienia. Omów problem w ujęciu literackim i filozoficznym

Ocena:
20/20
Teza: Próby odnalezienia sensu w cierpieniu.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja poprawna. Autor swobodnie porusza się w świecie literatury i filozofii. Wnioski interesujące i odważne.

Motyw matki cierpiącej w literaturze i sztuce

Ocena:
20/20
Teza: Matka cierpiąca po stracie dziecka, to jeden z bardziej przejmujących motywów w światowej literaturze

Ocena opisowa nauczyciela: Praca wyróżniająca się. Poprawny język i styl wypowiedzi. Dobra analiza postawionego problemu, ciekawe cytaty. Brawo!

Hiob naszych czasów. Omów problem cierpienia ukazanego w wybranych przez siebie tekstach literackich XX wieku.

Ocena:
20/20
Teza: XX wiek potwierdził jak bardzo aktualne jest biblijne przesłanie.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca świadczy o głębokim przemyśleniu tematu. Logiczna kompozycja, poprawna bibliografia.

Jak cierpienie wpływa na człowieka? Przedstaw obrazy cierpienia ukazane w literaturze XX i XXI wieku.

Ocena:
20/20
Teza: Literatura pokazuje jak odmienne mogą być powody odczuwania nieszczęścia i jak głęboko wpływa ono na postawy, wybory, a czasem całe późniejsze życie bohaterów.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przemyślana, szeroko ujmuje problem cierpienia. Poprawna bibliografia oraz plan pracy.

Motyw niezawinionego cierpienia w literaturze. Omów funkcjonowanie tego motywu w wybranych utworach literackich

Ocena:
20/20
Teza: Autorzy próbowali dociec jaki jest ukryty sens w przeżywaniu męki.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w pełni realizuje temat. Poprawna bibliografia i plan pracy.

Motyw cierpienia rodzicielskiego. Omów wybrane teksty literackie i przykłady z innych dziedzin sztuki

Ocena:
20/20
Teza: Literatura od najdawniejszych czasów obsadzała wśród swoich bohaterek postaci rodziców.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca obszerna. Szczegółowo ukazuje temat, koncentrując się na portretach rodziców w obliczu śmierci ich dziecka.

Martyrologia Polaków w czasie II wojny światowej w literaturze i filmie. Omów zagadnienie na wybranych przykładach

Ocena:
20/20
Teza: Artyści wszystkich dziedzin włączyli się w dzieło upamiętniania grozy II wojny światowej.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca ciekawa i barwna. Napisana płynnym językiem.

Związek miłości i cierpienia w literaturze. Porównaj realizacje obydwu motywów w wybranych utworach literackich

Ocena:
20/20
Teza: Świat pełen jest sprzeczności i może właśnie dlatego najwznioślejsze uczucie musi zawsze wiązać się z bólem, stratą czy rozpaczą.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca pokazuje jak często miłość splata się z cierpieniem. Wyraźne przykłady i logiczna kompozycja zasługują na uznanie.

Literacki motyw cierpienia. Przedstaw jego funkcjonowanie w wybranych utworach XIX wieku

Ocena:
20/20
Teza: Różne sposoby funkcjonowania motywu cierpienia w XIX wieku.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca ambitna i spójna. Przemyślane przykłady, poprawna argumentacja.

Cierpienie siłą kształtującą, czy niszczącą człowieka. Omów zagadnienie na podstawie wybranych utworów z różnych epok

Ocena:
20/20
Teza: Czy literatura częściej ukazuje cierpienie jako wartość pozytywną, czy też zło, którego należy unikać?

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przemyślana, zawierająca głęboka analizę cierpienia. Literatura trafnie wykorzystana.

Zaprezentuj sposoby ujęcia niezawinionego cierpienia i buntu wobec Boga na podstawie wybranych utworów literackich

Ocena:
20/20
Teza: Nierozerwalny związek tematyki niezawinionego cierpienia i buntu wobec Boga.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przemyślana i spójna. Dobór lektur z różnych epok literackich. Poprawna konstrukcja

Analizując wybrane przykłady, przedstaw różne ujęcia motywu cierpienia w literaturze

Ocena:
20/20
Teza: Cierpienie w literaturze przyjmuje różny wymiar.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca szeroko opisuje różnorodność motywu cierpienia i wielość jego ujęć w literaturze.

Przedstaw dramat rodziców po utracie dziecka na podstawie wybranych utworów literackich

Ocena:
20/20
Teza: Różne literackie ujęcia rozpaczy po stracie dziecka.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca poprawnie skonstruowana, poszczególne wątki konsekwentnie zrealizowane.

Dziecko w literaturze romantycznej i pozytywistycznej. Dokonaj porównania, odwołując się do wybranych utworów literatury polskiej.

Ocena:
20/20
Teza: Dziecko jest bohaterem niezwykle popularnym w literaturze romantyzmu i pozytywizmu.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przejrzyście realizuje temat. Poszczególne wizerunki w pełni realizuję tezę zawartą we wstępie.

Biblia jako inspiracja dla współczesnej literatury i sztuki. Dokonaj analizy wybranych dzieł, w których odnajdujesz inspiracje biblijne.

Ocena:
20/20
Teza: Artyści często sięgają do „Pisma Św.” i mają wolność wyboru środków wyrazu, by przedstawić inspiracje biblijne w swych dziełach.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca oparta na ciekawych przykładach. W sposób przejrzysty realizuje temat.

Motyw skrzywdzonego dziecka i jego funkcje w dziele literackim. Omów problem, analizując wybrane przykłady

Ocena:
20/20
Teza: Literatura, kreśląc portrety skrzywdzonych i nieszczęśliwych najmłodszych, pragnęła zwrócić uwagę na istotne problemy dziecka i próbować przestrzec przed ich powstawaniem w przyszłości.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca bogata w treści, spójna. W pełni odzwierciedla temat i tezę.

Motyw cierpienia rodziców po stracie dziecka. Omów na wybranych przykładach.

Ocena:
20/20
Teza: Przedstawienie literackich portretów rodziców cierpiących po utracie dziecka.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca obszernie i przekrojowo ukazuje literackie zapisy rozpaczy rodziców w obliczu utraty swych potomków.

Funkcjonowanie motywu cierpienia w literaturze romantycznej. Omów na wybranych przykładach

Ocena:
20/20
Teza: Zaprezentowanie funkcjonowania motywu cierpienia w literaturze romantycznej.

Ocena opisowa nauczyciela: Bogata w przykłady i cytaty z literatury podmiotowej praca.

Literackie wizje cierpienia w utworach różnych epok. Omów problem na przykładach wybranych dzieł literackich

Ocena:
20/20
Teza: Zaprezentowanie literackich wizji cierpienia w utworach różnych epok.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca bogata w przykłady, napisana poprawnym językiem, dobrze skonstruowana. Ciekawa prezentacja pps.

Wizerunek rodzica cierpiącego po stracie dziecka

Ocena:
20/20
Teza: Przedstawienie literackich przykładów rodziców cierpiących po stracie dziecka.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca bardzo obszerna i szczegółowa, oparta na bogatej i ciekawej literaturze. Poprawna prezentacja pps.

Obraz matki cierpiącej od średniowiecza do współczesności. Zaprezentuj motyw odwołując się do wybranych przykładów

Ocena:
20/20
Teza: Najważniejszym powodem cierpienia matki jest tragedia bądź śmierć jej dziecka.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja przekrojowa. Pokazuje motyw na tle kilku epok. Poprawna teza i wnioski.

Cierpienie i jego sens. Przedstaw problem na wybranych przykładach literackich z XIX i XX wieku

Ocena:
20/20
Teza: Żaden z literatów XIX i XX wieku nie wskazał jednoznacznie sensu cierpienia.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca ukazuje różnorodność wizerunków cierpienia. Pokazuje, że jest to temat ponadczasowy, a ostatecznej odpowiedzi o sens cierpienia nie uda się odnaleźć w literaturze.

Motyw miłości tragicznej w wybranych utworach literackich

Ocena:
19/20
Teza: Motyw miłości jest tak popularny, że trudno wyobrazić sobie istnienie wielkiej literatury bez wątków tragicznego uczucia, zmieniającego losy głównych bohaterów.

Ocena opisowa nauczyciela: Zwięźle i ciekawie połączony motyw cierpienia z miłością na wybranych przykładach. Poprawny język i stylistyka wypowiedzi.

Czy cierpienie ma sens? Omów zagadnienie odwołując się do wybranych przykładów

Ocena:
19/20
Teza: Nie sposób uciec od cierpienia. Doświadcza ono wielu ludzi zmieniając ich życie.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja dobra. Wnikliwa analiza, skuteczna obrona postawionej tezy. Język i styl wypowiedzi poprawny.

Cierpienie jako nieodłączny atrybut ludzkiej egzystencji. Omów funkcjonowanie cierpienia w literaturze na wybranych przykładach

Ocena:
19/20
Teza: Cierpienie pojawiło się wraz z grzechem pierworodnym i zostaje wpisane w ludzką egzystencję.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca poprawna. Szczegółowa analiza problemu, dobre wnioski.

Motyw człowieka upokorzonego. Omów zagadnienie, odwołując się do literatury różnych epok

Ocena:
19/20
Teza: W literaturze możemy odnaleźć różne oblicza upokorzenia człowieka.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca dobrze skonstruowana, odwołuje się do wielu przykładów.

Motyw cierpienia w romantyzmie. Przedstaw, odwołując się do wybranych przykładów literackich

Ocena:
19/20
Teza: Cierpienie jest dosyć częstym tematem utworów literackich epoki romantyzmu.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca ukazuje różnorodne wizje cierpienia. Przejrzysta kompozycja, poprawny konspekt pracy.

Różne sposoby pisania o cierpieniu. Porównaj trzy wybrane utwory z różnych epok, konfrontując ich kształt literacki i wizerunek ludzi dotkniętych przez los

Ocena:
19/20
Teza: Literatura ukazuje zarówno tych, którzy ulegli wobec cierpienia oraz tych, którzy potrafili stawić mu dumnie czoło.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca skupia się na trzech postaciach. Poprawna bibliografia.

Wpływ cierpienia na kształtowanie osobowości człowieka? Wskaż różne postawy bohaterów. Dokonaj ich charakterystyki

Ocena:
19/20
Teza: Cierpienie może ukształtować osobowość człowieka, może też być bodźcem do zmiany osobowości lub wierności swoim ideałom.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca zwięzła, schematyczna, przedstawia charakterystykę właściwie dobranych utworów.

Jaki wpływ mają negatywne przeżycia na losy człowieka? Odpowiedz na pytanie na podstawie wybranych utworów literackich

Ocena:
18/20
Teza: Cierpienie jest nieodłącznym towarzyszem człowieka. Bohaterowie literaccy starają odnaleźć sens w jego przeżywaniu.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja poprawna, oryginalne lektury. Na uwagę zasługuje rozbudowana bibliografia i dobry styl wypowiedzi. Można pogłębić argumentację, aby zdobyć maksymalną liczbę punktów.

Człowiek wobec cierpienia. Omów zagadnienie, analizując losy bohaterów w wybranych dziełach literackich

Ocena:
18/20
Teza: Negatywne przeżycia są dosyć częstym tematem utworów literackich. Ich wpływ na dalsze losy bohatera jest różnorodny.

Ocena opisowa nauczyciela: Konstrukcja prezentacji wskazuje raczej na wielowymiarowość cierpienia. Styl wypowiedzi poprawny. Dopracowania wymaga argumentacja.

Od Hioba do bohaterów literatury współczesnej. Poszukiwanie sensu życia w cierpieniu przez bohaterów literackich różnych epok

Ocena:
18/20
Teza: Cierpienie jako nauka dla człowieka.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja bardzo dobra. Ciekawy dobór literatury, bogate słownictwo. Na uwagę zasługuje dobór trafnych cytatów. Drobne usterki w językowe.

Topos Mater Dolorosa w literaturze i sztuce. Omów zagadnienie na wybranych przykładach z różnych epok

Ocena:
18/20
Teza: Macierzyństwo wiąże się czasem z cierpieniem. Motyw Mater Dolorosa jest jednym z ważniejszych motywów w literaturze i sztuce.

Ocena opisowa nauczyciela: Realizacja tematu prawidłowa, dobór dzieł kultury zróżnicowany, ciekawe cytaty. Dopracowania wymaga zakończenie prezentacji.

Bohater cierpiący, zbuntowany, niezgadzający się na otaczający go świat. Przedstaw temat na wybranych przykładach literackich.

Ocena:
18/20
Teza: Bohater cierpiący, zbuntowany i niezgadzający się na otaczający świat jest zdeterminowany, a pomimo tego, nie zawsze wygrywa.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca poprawna, dobrze skonstruowana. Momentami można popracować nad stylem, pogłębić zawarte argumenty.

Motyw cierpienia w literaturze różnych epok

Ocena:
17/20
Teza: Literatura każdej epoki kreuje różnorakie portrety osób cierpiących.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja przeciętna. Ciekawa argumentacja, jednak brak jednoznacznego pomysłu na pracę psuje efekt.

Różne sposoby ujęcia motywu tęsknoty. Zaprezentuj problem, odnosząc się do interpretacji kilku wybranych utworów literackich

Ocena:
17/20
Teza: Tęsknota jest odczuciem indywidualnym dla każdego człowieka.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja nierówna. Kilka rozwiązań mile zaskakuje, inne rozczarowują. Można poprawić język wypowiedzi.

Motyw cierpienia w literaturze. Omów zagadnienie na dowolnie wybranych przykładach

Ocena:
17/20
Teza: Motyw cierpienia realizowany jest w literaturze w sposób różnorodny.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja przeciętna. Przemyślana konstrukcja pracy, jednak realizacja kolejnych argumentów wymaga dopracowania.

Hiob naszych czasów. Przedstaw motyw cierpienia w literaturze powojennej

Ocena:
17/20
Teza: Cierpienie jako nieodłączny element życia każdego człowieka.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja poprawna. Skrótowy plan. Dobór literatury i argumentów przemyślany, jednak wniosek końcowy nie koresponduje z tezą i treścią prezentacji.