Pogotowie maturalne: Motywy literackie - Motyw moralności


Moralność człowieka poddana próbie. Przedstaw problem na wybranych przykładach.

Moralność: czyli obyczajowość, dobro etyczne, system wartości i nakazów, regulujących postępowanie i postawy według tego co dobre i złe. Niekiedy moralność zastępuje słowo etyka (nieetyczny = niemoralny).
Moralność, według mnie, jest zbiorem zasad określających co jest dobre, a co złe. Każdy człowiek powinien mieć własną moralność. Opierać się na własnych indywidualnych zasadach, niekoniecznie kierować się tym, czym inni się kierują. Każda kultura i religia ma swoją moralność. Ja opieram swoje postępowanie na dekalogu - zbiorze dziesięciu przykazań. Nasuwa się pytanie: moralność jest płynna, ruchoma, czy stała? Według mnie, żyjąc zgodnie z zasadami, normami moralność jest stała. Każdy krok powinien być przemyślany i rozsądny. Życie z katalogiem dobrych zasad jest o wiele prostsze. Prawie we wszystkich utworach można znaleźć choć odrobinę moralności, jednak wybrane przeze mnie cztery utwory są przesiąknięte problemami, zagadnieniami, sytuacjami granicznymi. Czuję bliskość z bohaterami. Są bardzo ciekawi i zagadkowi. Wgłębianie się w osobowość, pozwala lepiej zrozumieć ich postępowanie i mogą ustrzec innych przed popełnieniem podobnych błędów.
Według mnie najbardziej reprezentatywnym bohaterem, który zostaje postawiony w sytuacji trudnego wyboru jest dr Judym z powieści S. Żeromskiego.
W „Ludziach bezdomnych” występuje ostry podział na burżujów i robotników. Główny bohater Judym wrażliwy na ludzką krzywdę, szuka swojej drogi życiowej. Poznając Joasię, dla której najważniejsze jest założenie rodziny, jest rozdarty między obowiązkiem społecznym, a życiem osobistym. Nie potrafią pójść na kompromis. Doktor Judym długo walczył o swój status społeczny. Nie chce żeby rodzina go ograniczała. Najważniejszym systemem wartości jest pomoc potrzebującym. Stara się przekonać innych lekarzy by też pomagali biednym i nie pobierali opłat. Powinien to być normalny obowiązek, jednak lekarze dbają tylko o własną wygodę i komfort ekonomiczny. Judym jest inny. Joasia straciła wszystko, jest nieszczęśliwa. Traci nawet Judyma. Nie chce tylko poświęcać się Tomaszowi i jego pracy, zawsze marzyła o czymś innym. Jej dobrem miało być pogodzenie pracy na rzecz ubogich z pełną szczęśliwą rodziną - nie udało się. Oboje nie mają poczucia stabilizacji. Będąc razem miało się to zmienić, natomiast okazało się, że każdy z nich ma inny system wartości. Odrzucenie szczęścia rodzinnego jest dla doktora wielkim dramatem moralnym, jednak powinien być zadowolony, ze swojego wyboru, ludzi i środowiska.
Inny bohater tegoż autora to Cezary Baryka z „Przedwiośnia”. Jego całe życie to ciąg wyborów przed którymi stawia go sytuacja. Cezary to młody, dobrze wychowany, ułożony 14-letni chłopak. Zachowanie Cezarego zmienia się dopiero wtedy, gdy ojciec zostaje powołany do armii. Chłopak jest w okresie buntu i dojrzewania, jego psychika kształtuje się. Matka Jadwiga zawsze źle czuła się w Rosji, a teraz jeszcze została sama z niesfornym synem przysparzającym problemy. Cezary podatny na wpływy stawał się bardziej Rosjaninem niż Polakiem, tylko matka dbała o to by nie zapomniał ojczystego języka. Pani Jadwiga całe życie nosiła w sercu innego mężczyznę, to nie pozwalało jej być szczęśliwą. Wbrew jej woli wydano ją za Seweryna Barykę. Dostosowała się do sytuacji, ale nigdy nie zapomniała o swej młodzieńczej miłości. Cezary coraz bardziej zmienia się, popiera przewrót i komunistów, nie słucha rad matki. Wybiera słuszną postawę według siebie. „Dla idei” rewolucjonistów wydaje kryjówkę matki, nie licząc się z konsekwencjami. Po jakimś czasie, gdy doskwiera mu brak wygód i urozmaiconego jedzenia zaczyna przypominać sobie słowa matki. Teraz już wie, że źle postąpił, ale jest za późno. Od tego momentu śledzono panią Jadwigę. Przyłapano ją na wyciąganiu złota, ze skrytki. Została ciężko pobita i skazana na roboty. Wkrótce zmarła. Kierowała się wartościami rodzinnymi, matczynymi. Poświęcała się dla syna.

Kiedy Cezary odnajduje ojca, wspólnie udają się do Polski. Stary Baryka w drodze umiera. Cezary zostaje całkiem sam, ale przed sobą miał lepszy świat. Opowieści o szklanych domach dodały mu sił. Po przyjeździe do Polski doznaje zawodu. Czar o idealnym narodzie prysnął. Dlaczego historia jest niedokończona? Jaki autor miał w tym cel? Czy miał być dalszy ciąg? Czytelnik sam ma sobie resztę dopowiedzieć.
Odmienny w typie jest bohater „Granicy” Z. Nałkowskiej. Życie Zenona Ziembiewicza miało się zupełnie inaczej ułożyć. Nie chciał popełniać błędów swojego ojca, jednak zabrakło mu silnej woli. Był zdolny, ambitny, nic nie zwiastowało klęski. Romans z Justyną, następnie z Elżbietą - nie umiał powiedzieć jednej o istnieniu drugiej. Zatracał się w tym coraz bardziej. Znajomość z Elżbietą zakończyła się małżeństwem, jednak związku z Justyną nie zakończył. Bogutówna oznajmiła, że jest w ciąży „granica odporności moralnej” Zenona odsuwała się. Ziembiewicz swoim problemem obarczył Biecką. Nie mógł skończyć z Justyna, było mu jej żal. Nie potrafił znaleźć dobrej, uczciwej drogi w życiu. Justyna próbuje popełnić samobójstwo przez Zenona. Mężczyznę dręczą wyrzuty sumienia. Obarcza winą Elżbietę. Przekroczenie granic etycznych powoduje tragiczny finał: Zenon oblany żrącym płynem przez Justynę, traci wzrok. Popełnia samobójstwo. Ziembiewicz bał się skandalu jaki mógł wyjść na jaw i przez to unieszczęśliwił siebie i dwie kobiety, jest to wielka tragedia całej trójki. Nie można żyć bez żadnych zasad i nie mieć własnego zdania. Powinno się wybierać dobrą drogę, według własnego uznania, ale nie zawsze jest to proste i oczywiste.
Z podjętym przeze mnie problemem muszą uporać się bohaterowie „Dżumy” A. Camusa. Zaraza, która opanowała Oran wystawiła na próbę ich człowieczeństwo. Pojęcie egzystencjalizmu, czyli wolności człowieka, odpowiedzialności za swoje czyny jest bardzo ważne w życiu mieszkańców Oranu. Tekst jest powieścią z elementami kroniki i reportażu. Choroba wkrada się do miasta. Ludzie są przerażeni, nie wiedzą co to jest, ale obawiają się śmierci. Posiedzenie lekarzy ogłasza stan wyjątkowy- DŻUMA. Skąd się wzięła? Dlaczego właśnie tam? Można przypuszczać iż może to być kara od Boga. Ludzie nie wierzą w niego, nie są skorzy do pomocy, żyją sami dla siebie. Lecz każdy z nich ma własny kodeks moralny. Ale czy do końca słuszny? Czy może istnieć moralność bez Boga? Wiele pytań, na które każdy powinien sobie indywidualnie odpowiedzieć.
Głównym bohaterem jest lekarz Bernard Rieux, czuje się odpowiedzialny za chorych i pomaga im w każdej sytuacji. Bramy miasta zostają zamknięte, ludzie wpadają w panikę, ale z biegiem czasu zmieniają się ich wzajemne stosunki. Liczba ofiar wzrasta z dnia na dzień, nikt nie jest bezpieczny. Rieux z wielkim poświęceniem opiekuje się zarażonymi. Codziennie styka się z cierpieniem, śmiercią, jest zmęczony, ale wie że to jego powołanie. Bernard oficjalnie mówi, że nie wierzy w Boga, bo jak by wierzył to zostawiłby potrzebujących opatrzności. Brakuje środków do zwalczania dżumy i ludzi do pracy, jednak mieszkańcy powoli zaczynają rozumieć, ze zaraza ich połączyła. Nawet Rambert nie będąc mieszkańcem po wielu rozterkach przyłącza się. Najpierw twierdził, że go to nie dotyczy bo nie jest z Oranu, chciał uciec, zapomnieć o wszystkim. Jednak z biegiem czasu wtapia się w społeczność i zmienia zdanie. Dokonuje się w nim niesamowita przemiana. Zostaje i pomaga, nie bacząc na zagrożenia. Znalazł się w sytuacji granicznej i chciał walczyć z zarazą. Dżuma staje się okazją do przemyśleń zachowań i postawach człowieka wobec zła. Dżuma ustępuje, historia kończy się szczęśliwie, ale trzeba pamiętać: „bakcyl dżumy nigdy nie umiera i nie znika”.
Człowiek zmienia się pod wieloma względami całe życie; nie jest to równoznaczne z rozwojem. Na rozwój moralny nie ma reguł, ale jest to związane z dorastaniem i środowiskiem w jakim jednostka dojrzewała. Niewątpliwie każdy ma wewnętrzny kodeks postępowania i musi być do niego przekonany. Ale czy dobro moralne idzie wraz z wolą Boską? Niekoniecznie, ponieważ dobre - etyczne postępowanie, może wynikać z innej wiary. Wielu ludzi wie czym jest dobro moralne, nie wiedząc jaka jest wola Boska. Wierząc w Boga trzeba uznać, że wszystko co stworzył Ojciec jest dobre i zgodne z moralnością. Uzupełnieniem mogłyby być poglądy Kohlberga na temat rozwoju moralnego. Teoria mówi, że nie każdy człowiek dojdzie do szóstego stadium rozwoju, a o to one:
1.Stadium kary i posłuszeństwa
2.Stadium indywidualnych celów instrumentalnych wymiany
3.Stadium międzyosobowych stosunków, oczekiwań i wzajemności
4.Stadium ładu społecznego i przestrzegania społecznych reguł
5.Stadium podstawowych praw i umów społecznych
6.Stadium uniwersalnych zasad etycznych

Stadium moralne poszczególnych ludzi można ocenić na podstawie ich relacji w społeczeństwie. Osoby dochodzące do stadium szóstego maja zdolność porozumiewania się, i w sytuacji konfliktu braniqa pod uwagę racji obu stron. Życie jest zawsze więcej warte od własności. Granica to wybór.

Każdy z omawianych przeze mnie bohaterów choć żyli w różnych latach, stawali przed wyborem. Jedni wybierali dobrą drogę, drudzy gorszą, ale każdy zgodnie ze swoim katalogiem moralnym. Nie każdy umie odnaleźć się w sytuacji granicznej, ponieważ wybranie właściwej drogi nie jest łatwe. Moim zdaniem, najlepiej poradził sobie doktor Bernard Rieux. Można powiedzieć, że miał łatwiej bo był lekarzem i wiedział ,że musi pomagać i służyć ludziom, ale wcale nie musiał tak zrobić. Mógł się przestraszyć (tak jak większość) odciąć się od problemu jaki dotknął Oran. Moralność jest wartością stałą, niezależna od czasu i miejsca. Dlatego jest taka różnorodność przyczyn i motywów w historiach wybranych przeze mnie bohaterów. Ich życiorysy różnią się pod wieloma względami, ale łączy ich bez wątpienia moralność i jej granica, którą każdy sam musi sobie ustalić. Bohaterowie mieli stworzone bardzo trudne kreacje przez autora, dzięki temu są tak zauważalni i każdy z nich miał inne zagmatwane życie, a w nim wiele dróg i tylko jedna ta właściwa, którą trzeba dostrzec.

Nikt nie ustrzeże się przed wyborami, to jest nieodłączny element naszego życia. Było tak w omawianych przeze mnie epokach, jak i teraz w XXI wieku. Ja jestem na progu drogi życiowej. Wiele decyzji za mną, a przede mną jeszcze więcej. Czy podołam? To się okaże, ale w ocenie samej siebie dobrze sobie na razie radzę. Na szczęście jeszcze nie muszę podejmować tak poważnych decyzji jak Cezary Baryka czy Tomasz Judym. Wiem teraz, że też byłoby mi się trudno zaaklimatyzować w obcym kraju tak jak bohaterowi „Przedwiośnia”. W drugim przypadku wybrałabym jednak miłość i szczęśliwą rodzinę, a nie pracę i poczucie obowiązku jak doktor Judym. Nie mnie oceniać trafność decyzji, bo łatwo się mówi, gdy się nie jest w takiej trudnej sytuacji. Natomiast mogę śmiało powiedzieć, że moje dotychczasowe wybory były słuszne. Moje pokolenie jest zagubione, nie może odnaleźć swojej drogi, jest dalekie od moralności i kierowania się własnym rozsądkiem. Wierzę, że moi rówieśnicy i oczywiście ja mamy jeszcze czas by nauczyć się życia, tylko ważne, jest by tego nie przegapić. Moją pracę zakończę dwoma cytatami z „Granicy”:
„Jest jakaś Granica, za którą nie wolno przejść, za którą przestaje się być sobą”.
„Jest się takim, jak myślą ludzie, nie jak myślimy o sobie my, jest się takim jak miejsce, w którym się jest”.

strona:    1    2    3    4    5  





Czyny ludzkie i ich moralne konsekwencje. Omów na przykładach wybranych utworów literackich

Ocena:
20/20
Teza: „Człowiek zbudowany jest z przeciwności, w tym całe jego dramatyczne bogactwo i urok” - Jalu Kurek

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w pełni odpowiada tematowi. Ciekawe przykłady literackie, dobry styl wypowiedzi.

Dylematy moralne bohaterów literackich. Omów na przykładzie wybranych utworów XIX wieku

Ocena:
20/20
Teza: Wgłębianie się w rozterki moralne bohaterów, pozwala lepiej zrozumieć ich postępowanie i może ustrzec przed konsekwencjami niewłaściwych decyzji.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca szeroko realizuje temat, opierając się na utworach z różnych epok dziewiętnastowiecznych. Bogata bibliografia.

Czy my jesteśmy ludzie dobrzy? Okres wojny to czasz zburzenia systemu wartości czy tylko zachwiania nimi? Rozważ problem odwołując się do wybranych utworów literackich.

Ocena:
20/20
Teza: Wojna jako przeżycie ekstremalne w życiu człowieka, które burzy świat wartości i chwieje emocjami człowieka.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca na szczegółowych przykładach realizuje temat. Barwna narracja, poprawny styl wypowiedzi.

Wpływ systemów totalitarnych na etykę. Omów zagadnienie, odwołując się do wybranych utworów literackich

Ocena:
20/20
Teza: Jak totalitarne reżimy wpłynęły na jednostki, na ich zachowania, decyzje i jakie wnioski dla zasad etyki możemy wyciągnąć z utworów poświęconych „czasom pogardy”.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przejrzysta, głęboka analiza tekstów i postaw bohaterów.

Zmagania człowieka z sumieniem. Omów problemy etyczne bohaterów wybranych utworów literackich

Ocena:
20/20
Teza: O tym, jak istotną rolę spełnia sumienie świadczy wiele przykładów literackich.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przejrzysta, napisana konsekwentnie. Poprawny styl.

Można stracić życie, ale ludzkiej godności stracić nie wolno. Ustosunkuj się do tego stwierdzenia, wykorzystując literaturę okresu wojny i okupacji

Ocena:
20/20
Teza: Literackie zapisy ludzkich wyborów podczas wojny i okupacji.

Ocena opisowa nauczyciela: Dojrzała i przemyślana prezentacja. Brawo za samodzielne myślenie.

Moralność obozowa a moralność ludzi wolnych. Rozważ problem w odniesieniu do wybranych utworów literackich

Ocena:
20/20
Teza: Ukazanie ceny jaką kosztowało zachowanie moralności w obozie, a także podejścia do kwestii moralnych twórców powojennych.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca wnikliwa. Opisuje kwestie związane z moralnością w literaturze obozowej i powojennej. Dojrzałe wnioski.

Prawda o człowieku w czasach pogardy. Jakich wyborów moralnych dokonywali bohaterowie literatury wojennej?

Ocena:
19/20
Teza: Wojna często degraduje psychikę człowieka, to czas dylematów moralnych i przewartościowania wartości. Literatura powojenna stara się udzielić odpowiedzi na pytania kim był człowiek w "czasach pogardy"

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja poprawna. Na uwagę zasługuje dojrzały język i bogata argumentacja.

Problemy moralne bohaterów Innego świata i opowiadań Gustawa Herlinga-Grudzińskiego

Ocena:
19/20
Teza: Bohaterowie Innego świata i opowiadań Gustawa Herlinga-Grudzińskiego pomimo nieludzkich warunków życia zachowują swój własny system wartości.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca bardzo dobra. Wywód logiczny i bogato uargumentowany. Poprawnie dobrana bibliografia.

Moralność i system wartości jako fundament własnej twórczości. Przedstaw na przykładzie wybranego autora

Ocena:
19/20
Teza: Twórczość Zbigniewa Herberta jest świadectwem dojrzałego systemu wartości artysty.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przemyślana i dojrzała. Wnikliwa analiza tekstów autora. Poprawne wnioski.

Motyw władzy i jej wpływu na postępowanie i osobowość człowieka. Rozważ temat na podstawie wybranych utworów literackich różnych epok.

Ocena:
19/20
Teza: Jaka siła powoduje, że człowiek stara się być wyżej od innych i chce nimi rządzić?

Ocena opisowa nauczyciela: Dobrze napisana prezentacja, poprawna bibliografia i ramowy plan.

Moralność człowieka poddana próbie. Przedstaw problem na wybranych przykładach.

Ocena:
16/20
Teza: We wszystkich utworach można znaleźć motyw moralności. Niekiedy bohaterowie stają przed wyborem i tylko od ich etycznego kodeksu zależy, jaką drogą pójdą.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przeciętna. Zawiera kilka usterek językowych. Teza poprawnie uargumentowana.