Błędne decyzje, niewłaściwe wybory. Omów jak pod ich wpływem zmieniło się życie bohaterów literackich
Pogotowie maturalne: Motywy literackie - Motyw człowieka


Błędne decyzje, niewłaściwe wybory. Omów jak pod ich wpływem zmieniło się życie bohaterów literackich

Codziennie jesteśmy stawiani przed koniecznością dokonywania wyborów. Niektóre decyzje są bardzo błahe, a inne mogą przesądzać o dalszym życiu. Nigdy nie ma pewności, że nasz wybór będzie słuszny. A jak wiadomo, każde działanie niesie za sobą pewne skutki, które niestety nie zawsze są pozytywne. Także bohaterowie utworów literackich stają przed wieloma dylematami. Często zdarza się tak, że dokonują niewłaściwych wyborów i nie zawsze są na tyle dojrzali aby ponieść ich konsekwencje. W mojej prezentacji przedstawię syna marnotrawnego, Makbeta, Jacka Soplicę i Zenona Ziembiewicza. Każdy z nich w jakimś momencie swojego życia popełnił błąd, jednak ich losy potoczyły się w różny sposób.

Syn marnotrawny to bohater przypowieści biblijnej. Jego ojciec przez całe życie gromadził majątek, którym chciał obdarować swoje dzieci. Miał dwóch synów. Młodszy zapragnął wcześniej odebrać swoją cześć pieniędzy i wyruszyć w podróż. Można się zastanawiać co spowodowało tę decyzję. Być może młodzieniec chciał żyć samodzielnie, opuścić rodzinny dom, poznać nowe miejsca, szukać przygód lub spędzać czas na rozrywkach. Jednak pieniądze od ojca szybko się skończyły. Dopiero wtedy bohater zaczął odczuwać konsekwencje swojej decyzji. Nie miał pieniędzy więc nie mógł kupić jedzenia. Musiał iść do pracy, a jedyną jaką znalazł była posada służącego, który zajmuje się trzodą chlewną. Był bardzo głodny, ale nikt mu nie chciał dać do jedzenia nawet tego, co jadły zwierzęta. Cierpiał głód i niedostatek. Był synem z bogatego domu, dlatego praca, którą wykonywał była dla niego poniżająca. Czuł się upokorzony i zhańbiony. Utracił swoją godność i zawiódł ojca. Jednakże okazał się na tyle dojrzałym człowiekiem, aby przyznać się przed ojcem do popełnienia błędu. Był gotowy przyjąć pokutę. Wiedział, na co zasłużył, dlatego wrócił do domu ojca, nie prosząc o przyjęcie z powrotem, ale prosząc o pracę najemnika. Ojciec docenił skruchę syna i bardzo się uradował z jego przybycia. Nie miał mu za złe tego, co zrobił. Wyprawił nawet ucztę na jego cześć.

Myślę, że poprzez swój błąd syn marnotrawny zrozumiał, co utracił opuszczając rodzinny dom. Najważniejsza okazała się rodzina. Docenił jej wartość i dlatego powrócił. Można powiedzieć, że odnalazł się na nowo. Przypowieść o synu marnotrawnym jest dobrym przykładem tego, że na naprawę niewłaściwych uczynków nigdy nie jest za późno. Człowiek ma prawo do popełnienia błędów, ale nie powinien w nich trwać.

Makbet to kolejna postać, która popełnia błędy. Tytułowy bohater tragedii Szekspira jest wodzem armii szkockiej i kuzynem króla Dunkana. Na początku utworu poznajemy go jako idealnego rycerza, odnoszącego sukcesy na polu bitwy. Natomiast po spotkaniu z trzema Czarownicami ujawnia się jego druga natura. Wiedźmy przepowiadają mu, że zostanie tanem Kawdoru i królem Szkocji. Pierwsza wróżba spełnia się od razu (dwaj posłańcy oznajmiają mu, że Dunkan mianował go panem Kawdoru). Dlatego też bohater nie może zapomnieć o drugiej przepowiedni, pragnie zostać królem. Wróżby stawiają bohatera przed koniecznością wyboru. Zaślepienie żądzą władzy i wielka ambicja doprowadzają do tego, że Makbet własnoręcznie zabija króla. Swój wkład w morderstwo ma również jego żona, Lady Makbet. To ona obmyśla cały plan i podsyca pragnienia męża, który nie mając już wątpliwości decyduje się na ten krok.

Cel zostaje osiągnięty – synowie Dunkana uciekają ze Szkocji i królem zostaje Makbet, lecz jedna zbrodnia pociąga za sobą kolejne. Najpierw tan Kawdoru zabija strażników umazanych wcześniej przez Lady Makbet krwią po to, aby wszyscy myśleli, że to oni zgładzili króla. Tłumaczy swoje zachowanie gniewem i żalem po śmierci Dunkana. W tym momencie Makbet ubiera maskę obłudy, udaje oburzenie aby zabić jedynych świadków jego zbrodni. Do kolejnych zabójstw nie jest już przez nikogo namawiany. Przypomina sobie, że jego przyjaciel, Banko, był obecny podczas spotkania z Czarownicami i mógłby się domyślić, kto jest mordercą Dunkana. Poza tym Banko również otrzymał przepowiednię – zostanie ojcem królów. Dlatego też Makbet w obawie przed utratą władzy wynajmuje Zbójców, którzy zabijają jego przyjaciela. Kolejną osobą, zagrażającą królowi jest Makduf, który zaczyna coś podejrzewać. Niestety wyjechał on do Anglii, więc Makbet zleca morderstwo jego żony i dzieci. Postępowanie Makbeta jest zaprzeczeniem kodeksu rycerskiego, złamał zasady, m.in. lojalność, uczciwość, które do tej pory wyznawał. Utracił tym samym honor i godność. Konsekwencją tego jest jego upadek moralny.

Zbrodnie popełnione prze Makbeta nie pozostają bez wpływu na jego psychikę. Po zabiciu Dunkana bohater zmienia się w pozornie silnego i okrutnego tyrana, który nie ma już żadnych skrupułów i nie cofa się przed niczym. Jednocześnie traci poczucie bezpieczeństwa. Jego życie wypełnia strach przed wykryciem zabójstw oraz lęk przed utratą władzy i karą za popełnione czyny. Powoli popada w obłęd. Jeszcze przed zabiciem Dunkana widzi zakrwawiony sztylet a po morderstwie słyszy jakieś głosy. Pojawiają się wyrzuty sumienia. Podczas uczty na zamku Makbet widzi ducha Banka. Zdaje sobie sprawę z tego, że zmarnował sobie życie. W rozmowie z żoną Makbet mówi, że słyszał głos, który mówił : „Nie zaśniesz już więcej”. Sen jest symbolem odpoczynku i spokoju, dlatego też w nocy Makbet nie może spać, dręczą go koszmary. Jest niespokojny, wyrzuty sumienia nie pozwalają mu zasnąć. Nie może unieść ciężaru popełnionych zbrodni. Jego udrękę ostatecznie kończy Makduf, który w czasie oblężenia zamku Makbeta proponuje mu poddanie się. Jednak król jako rycerz nie chce wybrać hańby, nie pozwalają mu na to resztki jego dumy. Podejmuje walkę, w której umiera. Śmierć ponosi także jego żona, która wcześniej popełnia samobójstwo.

Makbet zabił Dunkana nie dlatego, że musiał zostać królem. Chciał nim zostać. Nie jest ofiarą fatum, gdyż miał wolną wolę i dokonał pewnego wyboru. Po zabiciu Dunkana mógł przyznać się do popełnionego czynu, podjąć pokutę i zawrócić ze zbrodniczej drogi, jednak tego nie zrobił, co doprowadziło go do śmierci. Być może zrozumiał swój błąd, ale nie potrafił go już naprawić. Popełniając kolejne zbrodnie wiedział, że nie ma już odwrotu.

Inaczej natomiast postępuje Jacek Soplica, który odpokutował popełnione winy. Jest to główna postać polskiej epopei narodowej, „Pana Tadeusza”. Podobnie jak Makbet, jest bohaterem dynamicznym. Początkowo ten odważny i pewny siebie mężczyzna cieszy się dużym poważaniem wśród szlachty. Jego wady to pycha, duma, zuchwałość. Popularność Soplicy wykorzystuje Stolnik Horeszko, magnat, który pragnie pozyskać jak najwięcej głosów podczas sejmików. W tym celu często zaprasza Jacka do swego zamku, gdzie gościnne go przyjmuje. Młody szlachcic poznaje córkę Stolnika, Ewę, w której zakochuje się ze wzajemnością. Niestety ojciec ma już dla niej męża. Lepszą partią okazuje się Wojewoda. Upokorzony Jacek poślubia inna kobietę, której nie kocha. Pewnego dnia przejeżdżając koło zamku Stolnika widzi Rosjan, którzy go zaatakowali. Właściciel dzielnie broni swojej posiadłości, co wzbudza w Soplicy wściekłość. Z chęci zemsty, gniewu, poniżenia i urażonej dumy Jacek chwyta strzelbę i bez namysłu strzela, zabijając Stolnika. Nie mogąc znieść tego, że ludzie uznali go za zdrajcę oddaje syna na wychowanie swemu bratu, Sędziemu, a sam wyjeżdża z kraju.

Jacek Soplica bardzo szybko zrozumiał, że postąpił źle. Wiedziony poczuciem winy postanowił odpokutować swój grzech. Wstąpił do zakonu bernardynów przyjmując imię Robak. Niestety tym samym musiał się rozstać z synem. Tadeusz wychowywał się bez ojca i bez matki, która zmarła z żalu po tym, jak jej mąż zaczął pić. Soplica skrzywdził swoją rodzinę, mimo iż zapewnił synowi godne życie. Zaopiekował się także córką Ewy Horeszkównej, łożąc na jej utrzymanie po śmierci rodziców.

Jako ksiądz Robak Soplica stał się pokornym, rozważnym patriotą walczącym o niepodległość swojego kraju. Przelał wiele krwi podczas różnych bitew. Walczył razem z Napoleonem pod Hohenlinden, Jeną, Samosierrą. Po powrocie do kraju nie ujawnił swego prawdziwego nazwiska. Został emisariuszem na Litwie. Pragnął zorganizować zbrojne powstanie przeciwko zaborcy. Podczas walk w Soplicowie uratował życie Hrabiemu i Gerwazemu. Chciał pogodzić ród Sopliców i Horeszków poprzez ślub Tadeusza i Zosi, co ostatecznie mu się udało. Ratując Hrabiego został ranny, dlatego tuż przed śmiercią wyjawił swoją tożsamość. Umarł spokojnie, dowiedziawszy się, że Napoleon wyrusza na Rosję.

Jacek Soplica jest przykładem bohatera, który dobrowolnie wyznacza sobie karę za grzechy. Walcząc o wyzwolenie Polski chce także oczyścić swoje imię z ciążącego na nim zarzutu zdrady. Urzędowej rehabilitacji Soplicy dokonuje Podkomorzy ogłaszając oficjalnie przyznanie Jackowi przez Napoleona Krzyża Legii Honorowej.

Kolejną postacią, która dokonuje niewłaściwych wyborów, jest Zenon Ziembiewicz. Główny bohater „Granicy” Zofii Nałkowskiej to syn rządcy Boleborzy, który nie chcąc żyć tak jak ojciec postanawia wyjechać na studia do Paryża a po powrocie zamieszkać w mieście. Podczas wakacji w Boleborzy nawiązuje romans z córką służącej, Justyną Bogutówną. Po ukończeniu studiów w Paryżu wraca do kraju i oświadcza się Elżbiecie Bieckiej , której kiedyś udzielał korepetycji. Pewnego dnia spotyka na ulicy Justynę i zaprasza ją do swego pokoju w hotelu. Dziewczyna jest w mieście ponieważ przyjechała tu z matką, która niestety zmarła w szpitalu. Zenon pociesza Bogutównę i tak odnawia się ich romans. Justyna nie wie o jego zaręczynach z Elżbietą. Ma nadzieję na związek z nim. Kiedy okazuje się, że Bogutówna jest w ciąży, Zenon nie wie co robić. Dowiaduje się o tym jego narzeczona i wyjeżdża do Warszawy. Zenon nie chce skandalu i daje Justynie pieniądze. Nie mówi wprost na co są one przeznaczone, ale dziewczyna domyśla się i usuwa ciążę. Ziembiewicz jedzie do Warszawy i spotyka Elżbietę, która nadal go kocha. Narzeczeni biorą ślub. Z pozoru są szczęśliwą rodziną, wkrótce rodzi im się syn, Walerian. Jednak Justyna z powodu aborcji popada w depresje i obwiniając o to Zenona oblewa go kwasem. Ziembiewicz nie może znieść takiego skandalu oraz utraty reputacji i popełnia samobójstwo.

Romans z Justyną doprowadził bohatera do śmierci. Ziembiewicz skrzywdził i Justynę, i swoją żonę. Skutki tej znajomości odczuwał przez cały czas. Kiedy myślał, że wszystko się ułoży, kłopoty zaczynały się na nowo. Jego błąd polegał także na tym, że był uległy i nie umiał definitywnie zakończyć romansu z Bogutówną. Justyna za każdym razem gdy czegoś chciała przychodziła do niego, a on spełniał jej życzenia. Zenon nie umiał sobie sam poradzić z tą sytuacją więc to Elżbieta pomagała mu w rozwiązywaniu problemów z Justyną. Kiedy zapragnęła pracować w sklepie, Elżbieta dołożyła starań, aby tą posadę otrzymała. Tak samo było w przypadku, kiedy Justynie zamarzyła się praca w cukierni. Później Zenon czuł się częściowo odpowiedzialny za pogarszający się stan psychiczny Justyny, dlatego wezwał do niej doktora. Odczuwał niepokój, dręczyły go wyrzuty sumienia. Skrzywdził swoją rodzinę i zniszczył sobie życie. To wszystko doprowadziło go do samobójstwa.

Omówieni przeze mnie bohaterowie literaccy dokonując nietrafnych wyborów nie zawsze umieli powrócić na właściwa drogę. Syn marnotrawny i Jacek Soplica to osoby, które popełniły błąd, ale w porę to zrozumiały i natychmiast postanowiły wszystko naprawić. Byli gotowi ponieść karę. Z ich postępowania wynika, że warto przyznać się do błędu i przyjąć pokutę. Natomiast Makbet i Zenon Ziembiewicz, dokonując jednego złego wyboru dalej brnęli w labirynt złych decyzji i już nie umieli znaleźć wyjścia z sytuacji, nawet jeżeli w pewnym momencie zdali sobie sprawę z tego, że jeden błąd pociąga za sobą kolejne. Każdy z bohaterów przeszedł także pewną przemianę wewnętrzną. Makbet z prawego rycerza zmienił się w okrutnego zbrodniarza, podczas gdy Jacek Soplica z zuchwałego szlachcica stał się pokornym patriotą. Nasuwa się także inny wniosek – wszyscy bohaterowie popełnili błędy w młodości, dlatego też można stwierdzić, że dokonywanie niewłaściwych wyborów jest domeną młodości.

strona:    1    2    3    4    5  





Wizerunek Boga, świata i człowieka w literaturze. Przedstaw zagadnienie na podstawie dwóch wybranych epok literackich

Ocena:
20/20
Teza: Literackie wizerunki,Boga, świata oraz człowieka zmieniają się w renesansie i romantyzmie.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przejrzysta, napisana płynnym językiem. Zawiera analizę omawianych utworów poetyckich.

Motyw heroicznego sukcesu człowieka w literaturze różnych epok. Przedstaw na wybranych przykładach

Ocena:
20/20
Teza: Nietypowy sukces człowieka – heroizm w walce ze złem, cierpieniem, własnymi słabościami.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca dojrzała, oparta na dobrze dobranych lekturach.

Człowiek i jego zmaganie z losem. Przedstaw problem, odwołując się do wybranych utworów literackich

Ocena:
20/20
Teza: Zmagania z losem jako główny motor kształtowania światopoglądu i charakteru człowieka.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca wyczerpująco przedstawia zmagania człowieka z losem. Przejrzysta kompozycja, ciekawe wnioski.

Czyny ludzkie i ich moralne konsekwencje. Omów na przykładach wybranych utworów literackich

Ocena:
20/20
Teza: „Człowiek zbudowany jest z przeciwności, w tym całe jego dramatyczne bogactwo i urok” - Jalu Kurek

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w pełni odpowiada tematowi. Ciekawe przykłady literackie, dobry styl wypowiedzi.

Relacja między człowiekiem a Bogiem. Różne rozstrzygnięcia tego dylematu

Ocena:
20/20
Teza: W literaturze wszystkich epok bardzo wiele miejsca poświęcano zagadnieniu relacji między człowiekiem a Bogiem, które było analizowane z wielu stron zarówno w liryce, dramacie, jak i epice.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca oparta o czytelny plan. Przywołuje najważniejsze utwory, ukazując różnorodność postaw człowieka wobec boga.

Walka człowieka z przeciwnościami losu. Omów temat, odwołując się do wybranych dzieł literackich i filmowych

Ocena:
20/20
Teza: Różnorodność bohaterów literackich i filmowych, którym los nie oszczędził przykrych doświadczeń.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca świetnie napisana, oparta na niebanalnych przykładach filmowych. Pozostałe lektury przedstawione zostały poprawnie.

Jakiej wiedzy o człowieku dostarczyły ci poznane utwory literackie? Odpowiedz na podstawie wybranych przykładów z literatury XX wieku

Ocena:
20/20
Teza: Poszczególni pisarze odkrywają przed czytelnikiem ponadczasowe prawdy o człowieku i jego człowieczeństwie.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w interesujący sposób odkrywa literackie prawdy o człowieku. Bogata bibliografia.

Ludzie godni i nikczemni w literaturze. Scharakteryzuj postawy, odwołując się do wybranych przykładów z literatury

Ocena:
20/20
Teza: Mimo iż większość czytelników pragnie w życiu postępować tak jak godni bohaterowie, często intrygują i przyciągają ich złe postacie.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca zawiera ciekawe wnioski. Poprawny styl i sposób prowadzenia argumentacji.

Indywidualizm - wyraz dumy i wielkości człowieka, przejaw jego pychy, manifestacja inności... Oceń postawę wybranych bohaterów literackich różnych epok

Ocena:
20/20
Teza: Różne przyczyny indywidualizmu na podstawie losów wybranych bohaterów.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca wzorcowa, w pełni realizuje temat, odnosząc się do wszelkich rodzajów indywidualizmu.

Tragizm człowieka uwikłanego w swój czas historyczny. Omów temat na podstawie utworów wybranej epoki literackiej

Ocena:
20/20
Teza: W literaturze współczesnej ważnym tematem są przeżycia jednostki uwarunkowane określonym momentem dziejowym.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca dojrzała, zawierająca ważne wnioski. Przemyślana kompozycja i adekwatność w stosunku do tematu.

Jednostka wobec historii. Przedstaw zmagania się poszczególnych bohaterów z ich historycznym czasem

Ocena:
20/20
Teza: Jednostka wobec biegu dziejów może czuć się bezradna lub może próbować przeciwstawić się mu.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca ambitna, oparta na poprawnie dobranych lekturach.

Przedstaw i omów portret człowieka współczesnego, odwołując się do wybranych przykładów literackich

Ocena:
20/20
Teza: Współczesna literatura ukazuje zdecydowanie negatywny obraz jednostki ludzkiej.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca bardzo dojrzała i wielowątkowa.

Zanalizuj postawy człowieka w sytuacji ekstremalnej na przykładzie literatury obozowej

Ocena:
20/20
Teza: Na zmiany w zachowaniu i postawy w sytuacji ekstremalnej ma wpływ trwanie sytuacji stresogennej.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca wnikliwie i szczegółowo opisuje postawy człowieka w ekstremalnych sytuacjach. Poprawnie dobrana literatura obozowa, czytelny wstęp i zakończenie.

Pan i sługa w literaturze. Przedstaw różne realizacje tego motywu, odwołując się do wybranych utworów.

Ocena:
20/20
Teza: Pan i sługa mogą mieć różne oblicza, ale najważniejszą ich cechą jest wzajemna więź i wierność sługi.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przemyślana i dopracowana. Umiejętnie wyciągnięte wnioski.

Odkrywanie tajemnic ludzkiej psychiki w literaturze i sztuce okresu schyłku XIX i początku XX w. Przybliż temat, analizując wybrane dzieła.

Ocena:
20/20
Teza: Literatura i sztuka są zwierciadłem epoki, mogą odkrywać przed odbiorcą tajemnice ludzkiej psychiki. Bez wątpienia literatura i sztuka przełomu wieków XIX i XX skupiają w sobie dwa powyższe twierdzenia.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca dojrzała, oparta na nietuzinkowych lekturach. Przemyślana kompozycja i wnioski.

Człowiek w poszukiwaniu innych światów. Na podstawie wybranych tekstów literackich, malarskich i filmowych scharakteryzuj wykreowaną rzeczywistość i ukaż jej funkcje.

Ocena:
20/20
Teza: Ludzie od zarania dziejów wierzyli, że ich pobyt na ziemi nie jest jedyną i ostateczną formą egzystencji. Wierzyli, że jest gdzieś furtka prowadząca w nikomu nieznane, tajemnicze miejsca – inne światy.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w wyczerpujący sposób realizuje temat. Różnorodne przykłady. Ciekawa prezentacja multimedialna.

Człowiek kowalem swego losu. Na przykładzie wybranych bohaterów literackich rozważ słuszność tej tezy

Ocena:
20/20
Teza: Bohaterowie literaccy świadomie podejmują wybory życiowe lub są zdeterminowani czynnikami zewnętrznymi.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w pełni przemyślana. Ciekawy dobór przykładów, poprawna argumentacja.

Literatura wyrazem pesymistycznego, czy optymistycznego widzenia natury człowieka. Omów w oparciu o przykłady z różnych epok

Ocena:
20/20
Teza: W każdym człowieku znajdują się pokłady dobra, ale silne są także zasoby zła.

Ocena opisowa nauczyciela: Przemyślana prezentacja oparta na ciekawych przykładach. Trafne wnioski.

Ofiary własnych ambicji na przykładzie bohaterów różnych epok literackich. Omów, analizując wybrane utwory

Ocena:
20/20
Teza: Przedstawienie kreacji bohaterów literackich, którzy stali się ofiarami własnych ambicji.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca świadczy o samodzielnym myśleniu autora. Poprawna literatura i plan prezentacji.

Portret psychologiczny bohaterów. Omów na podstawie wybranych utworów

Ocena:
20/20
Teza: Psychologiczne portrety trojga bohaterów prozy XIX i XX wieku.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca świetnie charakteryzuje troje bohaterów literackich. Dojrzały wstęp oraz wnioski.

Jednostka wobec zbiorowości w ujęciu twórców dwóch wybranych epok. Rozważ problem na wybranych przykładach

Ocena:
20/20
Teza: Jednostki wyróżniające się na tle społeczeństwa w twórczości romantycznej i młodopolskiej.

Ocena opisowa nauczyciela: Obszerna praca ukazująca szczególne jednostki w społeczeństwie. poprawna bibliografia i plan prezentacji.

Społecznik a indywidualista. Wykaż różnice na podstawie wybranych lektur

Ocena:
20/20
Teza: Podstawowe różnice, które dzielą postawy społecznikowskie i indywidualistyczne.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w pełni realizuje temat pokazując złożoność problemu.

Wizja Boga, świata i losu człowieka w literaturze średniowiecznej. Omów na wybranych przykładach literackich

Ocena:
20/20
Teza: Przedstawienie wizji Boga, świata i losu człowieka w literaturze średniowiecznej.

Ocena opisowa nauczyciela: Szczegółowa i przemyślana prezentacja ukazująca bogactwo średniowiecznej świadomości.

Zachowanie człowieka w sytuacjach ekstremalnych. Przedstaw na wybranych przykładach literackich.

Ocena:
19/20
Teza: Nie jest możliwa obiektywna ocena zachowań człowieka w sytuacji zagrożenia życia. Gdy nasze podstawowe potrzeby fizjologiczne i psychiczne nie są zaspokojone nie potrafimy normalnie funkcjonować i odzywają się w nas instynkty zwierzęce.

Ocena opisowa nauczyciela: Temat potraktowany poważnie. Przytoczone argumenty udowadniają w pełni tezę.

Poszukiwanie przez bohaterów literackich prawdy o życiu i sobie samym. Przedstaw na podstawie wybranych lektur

Ocena:
19/20
Teza: Doświadczenia życiowe są siłą sprawczą wielkich zmian w życiu nie tylko w odniesieniu do postaci wykreowanych na kartach powieści, ale także do autorów poszczególnych dzieł.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przemyślana, dokładnie realizuje założenia tematu. Poprawny styl i język wypowiedzi.

W poszukiwaniu odpowiedzi na pytanie - jak żyć? Odwołaj się do wybranych utworów literackich

Ocena:
19/20
Teza: Literatura XIX i XX wieku dostarcza nam coraz więcej postaci walczących z przeciwnościami losu, zmagających się z samym sobą, rozdartych, „szukających własnego ja”.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przemyślana, doskonale łączy z sobą poszczególne lektury. Poprawny język.

Bohaterowie wierni swoim ideałom. Przedstaw na wybranych przykładach literackich

Ocena:
19/20
Teza: Patrząc na dorobek literacki twórców na przestrzeni epok, nie pozwala on na nadmierny optymizm, bowiem autorzy wskazują na szereg czynników, które raczej ograniczają jednostkę, nie pozwalając na indywidualizm i swobodny rozwój.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca świadczy o dojrzałości autora. Lekkość poruszania się po obszarze kultury. Ciekawe lektury.

Walka człowieka z samym sobą. Przedstaw na literackich przykładach

Ocena:
19/20
Teza: Twórcy literaccy w swych dziełach prócz fabuły poruszali wątki psychologiczne bohaterów. Poprzez zachowania postaci możemy dokonać oceny motywacji ich często kontrowersyjnych czynów.

Ocena opisowa nauczyciela: Mądra i przemyślana praca. Standardowe odwołania do literatury. Poprawna kompozycja.

Motyw człowieka upokorzonego. Omów zagadnienie, odwołując się do literatury różnych epok

Ocena:
19/20
Teza: W literaturze możemy odnaleźć różne oblicza upokorzenia człowieka.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca dobrze skonstruowana, odwołuje się do wielu przykładów.

Jednostka wobec zbiorowości. Rozważ problem, odwołując się do przykładów z dwóch różnych epok

Ocena:
19/20
Teza: Różne postrzeganie misji społecznych i narodowych przez bohaterów dwóch kontrastujących ze sobą epok – magicznego romantyzmu i racjonalnego pozytywizmu.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca odzwierciedla temat. Zawiera pełną bibliografię i plan pracy.

Koncepcja człowieka w literaturze średniowiecza i renesansie. Przeanalizuj na przykładzie wybranych tekstów wyżej wspomnianych epok

Ocena:
19/20
Teza: Odmienność pojmowania koncepcji człowieczeństwa w średniowieczu i renesansie.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w pełni odzwierciedla temat. Poprawna bibliografia i ramowy plan pracy.

Scharakteryzuj różne postawy człowieka w obliczu nieszczęścia. Odwołaj się do wybranych utworów

Ocena:
19/20
Teza: W literaturze często możemy odnaleźć jednostkowe reakcje człowieka na nieszczęście.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja w pełni poprawna - ciekawe i niejednorodne przykłady odbierania przez człowieka nieszczęścia.

Uprzedmiotowienie człowieka jako problem w literaturze. Omów i zinterpretuj zjawisko na wybranych utworach współczesnych

Ocena:
19/20
Teza: Sprowadzenia człowieka do przedmiotu na przykładzie literatury wojennej oraz „Kartoteki” Tadeusza Różewicza.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca porusza trudny i niejednoznaczny problem. Poprawna bibliografia i ramowy plan.

Synteza losu polskiego XIX wieku. Omów zagadnienie, odwołując się do wybranych utworów literackich

Ocena:
19/20
Teza: Cechy wspólne poszczególnych postaci, a typowy polski los bohatera XIX wieku.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca ukazuje bogactwo losów Polaków istniejących w XIX wieku na kartach literatury oraz udowadnia niemożliwość przedstawienia syntezy polskiego losu.

Jaki wpływ mają negatywne przeżycia na losy człowieka? Odpowiedz na pytanie na podstawie wybranych utworów literackich

Ocena:
18/20
Teza: Cierpienie jest nieodłącznym towarzyszem człowieka. Bohaterowie literaccy starają odnaleźć sens w jego przeżywaniu.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja poprawna, oryginalne lektury. Na uwagę zasługuje rozbudowana bibliografia i dobry styl wypowiedzi. Można pogłębić argumentację, aby zdobyć maksymalną liczbę punktów.

Rola doświadczeń życiowych w kształtowaniu człowieka. Przestaw na przykładzie wybranych utworów literackich i filmów

Ocena:
18/20
Teza: Drzewo nie smagane wiatrem, rzadko kiedy wyrasta na silne i zdrowe.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca poprawna. Ciekawa teza uargumentowana na przykładach literackich i filmowym.

Zawiłości psychiki ludzkiej ukazane w literaturze polskiej i obcej

Ocena:
18/20
Teza: Zarówno psychologia, jak i literatura próbują zgłębić psychikę człowieka. Jednak nigdy nie będzie poznana w pełni.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca szeroko opisuje temat. Kolejne argumenty dobrana poprawnie. Ciekawa literatura.

Błędne decyzje, niewłaściwe wybory. Omów jak pod ich wpływem zmieniło się życie bohaterów literackich

Ocena:
18/20
Teza: Bohaterowie utworów literackich stają przed wieloma dylematami. Często zdarza się tak, że dokonują niewłaściwych wyborów i nie zawsze są na tyle dojrzali aby ponieść ich konsekwencje.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w ciekawy sposób opisuje drogi różnych bohaterów literackich. Poprawna bibliografia i rozbudowany ramowy plan wypowiedzi.

Najciemniejsze oblicza człowieczeństwa. Przedstaw na wybranych utworach literackich.

Ocena:
17/20
Teza: Ciemne strony natury człowieka: podłość, chciwość, egoizm, okrucieństwo. Czasem te mroczne strony natury człowieka, zaczynają przewyższać dobre cechy.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca ciekawa, opisująca kilka z wielu negatywnych cech człowieka. Poprawna bibliografia.

Trudne decyzje bohaterów literackich. Pokaż na wybranych przykładach z różnych epok literackich

Ocena:
17/20
Teza: Bohaterowie literaccy stają przed traumatycznymi wyborami, czasem dużo cięższymi niż rzeczywiste życiowe problemy.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w pełni realizuje temat. Poprawny język i styl wypowiedzi.

Moralność człowieka poddana próbie. Przedstaw problem na wybranych przykładach.

Ocena:
16/20
Teza: We wszystkich utworach można znaleźć motyw moralności. Niekiedy bohaterowie stają przed wyborem i tylko od ich etycznego kodeksu zależy, jaką drogą pójdą.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przeciętna. Zawiera kilka usterek językowych. Teza poprawnie uargumentowana.

Kondycja ludzka ukazana w literaturze rożnych epok.

Ocena:
16/20
Teza: Literatura różnych epok ukazuje w sposób indywidualny postawy swych bohaterów, a poprzez to kondycję sobie współczesnych.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca zwięzła. Zawiera niezbędne argumenty do udowodnienia tezy. Poprawna bibliografia.