W poszukiwaniu odpowiedzi na pytanie - jak żyć? Odwołaj się do wybranych utworów literackich
Pogotowie maturalne: Motywy literackie - Motyw człowieka


W poszukiwaniu odpowiedzi na pytanie - jak żyć? Odwołaj się do wybranych utworów literackich

„Bóg wyznaczył dla każdego z nas szlak, którym musimy podążać. Wystarczy tylko odczytać co zapisał dla Ciebie” – pisze Paulo Coelho. Jednakże jak odczytać plany Boga? Czy zawsze trzeba się z nimi pogodzić? Literatura XIX i XX wieku dostarcza nam coraz więcej postaci walczących z przeciwnościami losu, zmagających się z samym sobą, rozdartych, „szukających własnego ja”. Bohaterowie ci zmuszają czytelników do refleksji, do zastanowienia się nad sensem życia.

Bohaterem szukającym odpowiedzi na pytanie „jak żyć?” jest Rodion Romanowicz Raskolnikow, 23-letni, były student wydziału prawa Uniwersytetu Petersburskiego, bohater „Zbrodni i kary” Fiodora Dostojewskiego. Rodion nie wierzy w sprawiedliwość, uczciwość i zasady moralne. Uważa, iż normy są relatywne i zależą od pozycji społecznej zajmowanej przez jednostkę. Jego zdaniem jednostki wybitne mają prawo same sobie wyznaczać granice moralne i według nich postępować. Sam uważa się za jednostkę wybitną, więc przyznaje sobie prawo do zabicia starej lichwiarki Alony Iwanownej. Swój czyn traktuje jako wymierzenie sprawiedliwości. Jednak po zrealizowaniu planu przekonuje się, iż, niestety nie sprawdził się jako jednostka wybitna. Chciał zabić „wesz”, odrażającą i nie wzbudzającą niczyjego współczucia staruchę. Miał to być eksperyment, którego celem było sprawdzenie słuszności filozoficznych idei, tymczasem śmierć poniosła również siostra Alony, Lizawieta. A liczba ofiar wzrosła – wśród nich znalazła się także matka zabójcy, która zmarła zadręczona niepokojem o swojego ukochanego syna.

Bohater nie potrafi żyć ze świadomością popełnionej zbrodni. Wątpliwości i wyrzuty sumienia przybierają na sile podczas przesłuchań prowadzonych przez przekonanego o winie Rodiona sędziego śledczego Porfirego Pietrowicza. Wkrótce w życiu bohatera pojawia się Sonia, zarabiająca prostytucją na utrzymanie matki i rodzeństwa. Raskolnikow odnajduje u niej zrozumienie i uczucie. To przed nią pierwszą przyznaje się do popełnionej zbrodni.

W powieści Dostojewskiego został ukazany wpływ wiary na postępowanie człowieka – Raskolnikow był ateistą, Sonia zaś wierzyła w Boga z całego serca. Gdy Rodion odchodził na zesłanie otrzymał od niej krzyżyk, a później sam poprosił o Ewangelię. Miłość Soni i wiara w Boga pozwoliły Rodionowi zmienić się, stać się lepszym.

W „Granicy” autorka – Zofia Nałkowska postawiła pytania dotyczące człowieka zarówno jako jednostki, jak też jako części składowej społeczeństwa. Podjęła refleksję nad funkcjonowaniem ocen i norm moralnych, nad wyborem postaw życiowych. Postawiła zasadnicze pytanie: Kim jest człowiek? Czy mieści się w sferze schematu czy wyjątku, w dziedzinie społecznej czy psychologicznej, czy jest zdeterminowany czy wolny? – powieść nie rozstrzyga tego jednostronnie. Człowiek jest jednym i drugim. Jednak jego funkcja społeczna, stosunek do innych ludzi posiada znacznie ważniejsze znaczenie niż indywidualne intencje, dążenia i pragnienia jednostki. Pisarka ukazała fakt, jak wiotkie są mniemania jednostki o sobie samym – żyją zaledwie tak długo, jak długo …żyje sama jednostka. Natomiast prawda społeczna jest trwalsza i istotniejsza. Wystarczy, iż zabraknie jednostki by pozostał po niej tylko nagi schemat...

Zenon Ziembiewicz – główny bohater został opisany przez Nałkowską w dwóch sferach życia – w życiu prywatnym oraz jako osoba publiczna. W pierwszym przypadku dominuje romans Zenona z Justyną, w drugim zaś tragedia trudnych decyzji podejmowanych przez bohatera jako prezydenta miasta. Zenon już od czasów młodzieńczych postanowił, iż nie będzie taki jak jego ojciec. Jednak jego tragedia polegała na tym, iż nieświadomie powielał beloborzański schemat, nie panując nad swoją sferą biologiczną – instynktami i popędami. Błyskotliwa kariera Zenona i rodzinna sielanka szybko się rozwiały – oślepiony przez byłą kochankę, załamany z powodu odpowiedzialności za strzały, które padły podczas demonstracji robotniczej – popełnia samobójstwo.

Nałkowska próbuje odpowiedzieć w powieści na pytanie: Dlaczego do tego doszło? Ukazuje w jaki sposób Zenon ulegał naciskom, pozwalał sobie na kompromisy. Życie Zenona jest uzasadnieniem tezy „Jest się takim, jak miejsce w którym się jest”. Losy Ziembiewicza zmierzają do postawienia pytania: Gdzie jest granica naszych zachowań, jak daleko możemy się posunąć by zrealizować nasze marzenia. Nałkowska pyta: Gdzie jest granica moralna? Czy w ogóle istnieje? Kto ją wyznacza? Klęska bohatera, którą obserwujemy ma wymiar totalny i wszechogarniający. Zenon nie sprawdził się w żadnej ze swoich życiowych ról: ani jako mąż , ani jako kochanek, ani jako polityk. Autorka daje czytelnikowi prawo sądzenia postaci i analizowania zachowań, co sprawia, że bohaterowie nie są jednoznaczni. W rezultacie dochodzimy do wniosku, że nie ma uniwersalnej prawdy o człowieku. Wszystko zależy od tego w jakim przebywamy środowisku i kto się o nas wypowiada. „W stosunku do każdego człowieka jest się kimś innym, stajemy się kimś innym”.


Czy samotność i cierpienie mogą być receptą na życie? Bohaterowie opowiadania Gustawa Herlinga -Grudzińskiego „Wieża” zdają się potwierdzać te przypuszczenia. Akcja utworu rozgrywa się w scenerii Włoch północnych – w dolinie Aosty. Autor – narrator wspomina o swojej wakacyjnej wyprawie do piemonckiej wsi. Pisarz nawiązuje tutaj do typowego dla niego motywu młodego, polskiego żołnierza podróżującego po Włoszech. W domku przyjaciela narrator - bohater odnajduje włoski przekład „Trędowatego z miasta Aosta”.

Pierwszym bohaterem opowiadania jest trędowaty Lebrosso, mieszkający w wieży w Aoście. Straszliwie dotknięty przez los, zdumiewa ogromną wiarą, ufnością i pokornym oddaniem. Kocha ludzi, tęskni za nimi, ogląda ich z daleka, by nie narazić nikogo na zarażenie. Hoduje kwiaty, lecz nie dotyka ich, ponieważ cieszy go, gdy dzieci przychodzą do ogrodu i je zrywają. Grudziński pokazuje ile wartości, uczuć, serca jest w tym nieszczęśliwym człowieku. Choroba oszpeciła go, skazała na samotność, ale wzbogaciła jego serce i duszę. Lebrosso odnalazł sens swojego życia w naśladowaniu Chrystusa i obcowaniu z przyrodą. Cierpień bohatera opowiadania dopełniła śmierć siostry, po której chciał on podpalić wieżę. Uratowała go jej miłość oraz Biblia, którą pozostawiła wraz z testamentem: „byś żył i umarł jak dobry chrześcijanin”. Resztę swoich dni spędził na lekturze Księgi Hioba i kontemplowaniu Krzyża, którego znakiem był wielki krucyfiks. „Krzyż ten dźwigał nieproporcjonalnie nawet do swoich rozmiarów okazała figurę Chrystusa kutą w żelazie. Na pierwszy rzut oka chropowatości materiału, nieforemne zgrubienia żeber oraz plamy rdzy i zaskorupiałego kurzu wyglądały na wrzody okrywające ciało Ukrzyżowanego.” Ten krzyż był niejako uświęceniem cierpień Lebrossa, zespalając jego życie z życiem Chrystusa.

Drugim bohaterem opowiadania jest były właściciel domu w którym autor spędza wakacje – nauczyciel z Turynu. Stracił on podczas trzęsienia ziemi całą rodzinę. Po tej tragedii postanowił żyć sam, nie szukał kontaktów z ludźmi. Twierdził, iż „żyje, bo nie może umrzeć”. Pragnął jedynie śmierci, gdyż tylko ona mogłaby uwolnić go od cierpienia i bólu istnienia. W chwili gdy mógł oddać swoje życie za życie proboszcza, przepełniony strachem błagał o litość. Ksiądz został rozstrzelany, a starego nauczyciela znaleziono nazajutrz martwego w swoim domu.

Gustaw Herling – Grudziński to pisarz, który wysoko wznosi etos człowieczeństwa i uporczywie szuka Boga, chociaż jego bohaterowie nie doświadczają Jego Obecności. Grudziński umiejscawia swoich bohaterów w sytuacjach granicznych, jak na przykład trąd, trzęsienie ziemi, obóz – a więc wobec cierpienia i śmierci. Te sytuacje fabularne motywują pytania ostateczne: o sens życia, o istnienie Boga. Bóg jednak milczy, a człowiek jest bezgranicznie samotny. Mimo to opowiadania Herlinga - Grudzińskiego mają wymiar religijny, wyzwalają człowieka z obojętności, prowokują do stawiania dramatycznych pytań, budzą głód wartości. Wszystko to jest głęboko zakorzenione w kulturze europejskiej, a dokładniej w Biblii.

Nad tym refleksyjnie zarysowanym opowiadaniem unosi się jak mgła łacińska maksyma: „vita dum super est, bene est” – życie jest dobre, kiedy przerasta siebie, gdyż zachowuje smak i sens, zapraszając do zmagania z Niepojętym. Opowiadanie to nie daje gotowych odpowiedzi, nie ocenia. Pokazuje jedynie pewne sytuacje, które jednych przerażą, innych wzruszą , dla jeszcze innych będą żywym obrazem własnych przeżyć.

Kobietą, szukającą właściwej drogi życia jest autorka, a jednocześnie bohaterka książki „Tylko ja sama”. Roma Ligocka a właściwie Roma Liebling urodziła się w 1938 roku w Krakowie w rodzinie żydowskiej, część wojny przeżyła w getcie krakowskim, potem wraz z matką ukrywała się u rodziny polskiej. Jej ojciec przebywał w obozie koncentracyjnym w Płaszowie. Aby mogła przeżyć Holocaust, rodzice zmienili jej nazwisko na Ligocka.

Książka Romy Ligockiej to - zamknięta czasowo w ramy jednego roku – opowieść łącząca historię dojrzałej kobiety ze wspomnieniami z dzieciństwa. Bezpośrednim impulsem do napisania tej książki stał się – opublikowany przez polski dziennik – artykuł i wysnuwane w nim oskarżenia wobec ojca Romy. Autorka dokonuje prywatnego śledztwa, dociera do prawdy o ojcu, jego obozowej przeszłości, rekonstruuje historię jego niesprawiedliwego oskarżenia i uwięzienia po wojnie. Drugi wątek powieści to przeżywany przez autorkę, współcześnie, w wieku dojrzałym, romans. Dawida, bohaterka poznaje w Krakowie, na Festiwalu Kultury Żydowskiej. Jest on – tak jak Roma – ocalonym dzieckiem Holocaustu. Podróżując wspólnie do miejsc z przeszłości, odnajdują w sobie towarzyszy dziecięcych zabaw, którzy zginęli podczas wojny.

Przywoływane przez Romę Ligocką wspomnienia z dzieciństwa dotyczą wydarzeń, dotąd przez nią nie ujawnianych, autorka dotyka w nich bardzo osobistych, niekiedy intymnych przeżyć i traumatycznych doświadczeń. Prowadzona współcześnie narracja Ligockiej – zestawiona z opowiadaniem Romy – małej dziewczynki – sprawia, że książka staje się rodzajem wewnętrznego dialogu dojrzałej kobiety z własną przeszłością. Roma Ligocka pomimo przeżytej tragedii, potrafi powiedzieć „Życie może być piękne, nawet dla kogoś kto przeżył piekło – a cuda się zdarzają. Mnie kiedyś moje życie podarowano, teraz sama je sobie podarowałam”.

Po prześledzeniu losów zaprezentowanych bohaterów dochodzę do wniosku, iż niewiele jest utworów opatrzonych szczęśliwym zakończeniem i postaci, które są zadowolone z wyboru swojej ścieżki życiowej. Doświadczenia życiowe bohaterów przynoszą im rozczarowania, klęski, poczucie zawodu. Jednak nie wszyscy się poddają. Rodion Raskolnikow podczas pobytu w łagrze zmienia się, pragnie rozpocząć nowe życie, nie wiemy jakie, lecz możemy się jedynie domyślić, iż będzie to życie wspólnie z Sonią, w zgodzie z Bogiem. Również Roma Ligocka odnajduje szczęście, po zmaganiach z trudna przeszłością, u boku wspaniałego mężczyzny, chce kolejny raz przekonać się o słuszności swoich wyborów.
Pierwszy bohater opowiadania „Wieża” wybiera życie w samotności, nie chce nikogo zarazić, nie chce stać się przyczyna zła. Realizuje się poprzez modlitwę.

Bohaterami tragicznymi są moim zdaniem: Zenon Ziembiewicz oraz nauczyciel z Turynu, drugi bohater „Wieży”. Zenon, bohater „Granicy” nie potrafił odpowiednio pokierować swoim życiem, myślał, że może prowadzić podwójne życie. Nie wytrzymał presji jaka na nim ciążyła, wskutek czego popełnił samobójstwo. Nauczyciel z Turynu zamieszkał w Aoście po stracie rodziny, pragnąc jak najwcześniej odejść do świata zmarłych. Jego prośba została spełniona, lecz wcześniej okupiona cierpieniem innych. Przytoczone przeze mnie argumenty udowodniły, iż nie można jednoznacznie odpowiedzieć na pytanie „jak żyć?”, ponieważ życie dla każdego człowieka posiada inny sens, każdy oczekuje od życia czegoś innego.

strona:    1    2    3    4    5  





Wizerunek Boga, świata i człowieka w literaturze. Przedstaw zagadnienie na podstawie dwóch wybranych epok literackich

Ocena:
20/20
Teza: Literackie wizerunki,Boga, świata oraz człowieka zmieniają się w renesansie i romantyzmie.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przejrzysta, napisana płynnym językiem. Zawiera analizę omawianych utworów poetyckich.

Motyw heroicznego sukcesu człowieka w literaturze różnych epok. Przedstaw na wybranych przykładach

Ocena:
20/20
Teza: Nietypowy sukces człowieka – heroizm w walce ze złem, cierpieniem, własnymi słabościami.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca dojrzała, oparta na dobrze dobranych lekturach.

Człowiek i jego zmaganie z losem. Przedstaw problem, odwołując się do wybranych utworów literackich

Ocena:
20/20
Teza: Zmagania z losem jako główny motor kształtowania światopoglądu i charakteru człowieka.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca wyczerpująco przedstawia zmagania człowieka z losem. Przejrzysta kompozycja, ciekawe wnioski.

Czyny ludzkie i ich moralne konsekwencje. Omów na przykładach wybranych utworów literackich

Ocena:
20/20
Teza: „Człowiek zbudowany jest z przeciwności, w tym całe jego dramatyczne bogactwo i urok” - Jalu Kurek

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w pełni odpowiada tematowi. Ciekawe przykłady literackie, dobry styl wypowiedzi.

Relacja między człowiekiem a Bogiem. Różne rozstrzygnięcia tego dylematu

Ocena:
20/20
Teza: W literaturze wszystkich epok bardzo wiele miejsca poświęcano zagadnieniu relacji między człowiekiem a Bogiem, które było analizowane z wielu stron zarówno w liryce, dramacie, jak i epice.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca oparta o czytelny plan. Przywołuje najważniejsze utwory, ukazując różnorodność postaw człowieka wobec boga.

Walka człowieka z przeciwnościami losu. Omów temat, odwołując się do wybranych dzieł literackich i filmowych

Ocena:
20/20
Teza: Różnorodność bohaterów literackich i filmowych, którym los nie oszczędził przykrych doświadczeń.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca świetnie napisana, oparta na niebanalnych przykładach filmowych. Pozostałe lektury przedstawione zostały poprawnie.

Jakiej wiedzy o człowieku dostarczyły ci poznane utwory literackie? Odpowiedz na podstawie wybranych przykładów z literatury XX wieku

Ocena:
20/20
Teza: Poszczególni pisarze odkrywają przed czytelnikiem ponadczasowe prawdy o człowieku i jego człowieczeństwie.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w interesujący sposób odkrywa literackie prawdy o człowieku. Bogata bibliografia.

Ludzie godni i nikczemni w literaturze. Scharakteryzuj postawy, odwołując się do wybranych przykładów z literatury

Ocena:
20/20
Teza: Mimo iż większość czytelników pragnie w życiu postępować tak jak godni bohaterowie, często intrygują i przyciągają ich złe postacie.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca zawiera ciekawe wnioski. Poprawny styl i sposób prowadzenia argumentacji.

Indywidualizm - wyraz dumy i wielkości człowieka, przejaw jego pychy, manifestacja inności... Oceń postawę wybranych bohaterów literackich różnych epok

Ocena:
20/20
Teza: Różne przyczyny indywidualizmu na podstawie losów wybranych bohaterów.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca wzorcowa, w pełni realizuje temat, odnosząc się do wszelkich rodzajów indywidualizmu.

Tragizm człowieka uwikłanego w swój czas historyczny. Omów temat na podstawie utworów wybranej epoki literackiej

Ocena:
20/20
Teza: W literaturze współczesnej ważnym tematem są przeżycia jednostki uwarunkowane określonym momentem dziejowym.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca dojrzała, zawierająca ważne wnioski. Przemyślana kompozycja i adekwatność w stosunku do tematu.

Jednostka wobec historii. Przedstaw zmagania się poszczególnych bohaterów z ich historycznym czasem

Ocena:
20/20
Teza: Jednostka wobec biegu dziejów może czuć się bezradna lub może próbować przeciwstawić się mu.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca ambitna, oparta na poprawnie dobranych lekturach.

Przedstaw i omów portret człowieka współczesnego, odwołując się do wybranych przykładów literackich

Ocena:
20/20
Teza: Współczesna literatura ukazuje zdecydowanie negatywny obraz jednostki ludzkiej.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca bardzo dojrzała i wielowątkowa.

Zanalizuj postawy człowieka w sytuacji ekstremalnej na przykładzie literatury obozowej

Ocena:
20/20
Teza: Na zmiany w zachowaniu i postawy w sytuacji ekstremalnej ma wpływ trwanie sytuacji stresogennej.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca wnikliwie i szczegółowo opisuje postawy człowieka w ekstremalnych sytuacjach. Poprawnie dobrana literatura obozowa, czytelny wstęp i zakończenie.

Pan i sługa w literaturze. Przedstaw różne realizacje tego motywu, odwołując się do wybranych utworów.

Ocena:
20/20
Teza: Pan i sługa mogą mieć różne oblicza, ale najważniejszą ich cechą jest wzajemna więź i wierność sługi.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przemyślana i dopracowana. Umiejętnie wyciągnięte wnioski.

Odkrywanie tajemnic ludzkiej psychiki w literaturze i sztuce okresu schyłku XIX i początku XX w. Przybliż temat, analizując wybrane dzieła.

Ocena:
20/20
Teza: Literatura i sztuka są zwierciadłem epoki, mogą odkrywać przed odbiorcą tajemnice ludzkiej psychiki. Bez wątpienia literatura i sztuka przełomu wieków XIX i XX skupiają w sobie dwa powyższe twierdzenia.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca dojrzała, oparta na nietuzinkowych lekturach. Przemyślana kompozycja i wnioski.

Człowiek w poszukiwaniu innych światów. Na podstawie wybranych tekstów literackich, malarskich i filmowych scharakteryzuj wykreowaną rzeczywistość i ukaż jej funkcje.

Ocena:
20/20
Teza: Ludzie od zarania dziejów wierzyli, że ich pobyt na ziemi nie jest jedyną i ostateczną formą egzystencji. Wierzyli, że jest gdzieś furtka prowadząca w nikomu nieznane, tajemnicze miejsca – inne światy.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w wyczerpujący sposób realizuje temat. Różnorodne przykłady. Ciekawa prezentacja multimedialna.

Człowiek kowalem swego losu. Na przykładzie wybranych bohaterów literackich rozważ słuszność tej tezy

Ocena:
20/20
Teza: Bohaterowie literaccy świadomie podejmują wybory życiowe lub są zdeterminowani czynnikami zewnętrznymi.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w pełni przemyślana. Ciekawy dobór przykładów, poprawna argumentacja.

Literatura wyrazem pesymistycznego, czy optymistycznego widzenia natury człowieka. Omów w oparciu o przykłady z różnych epok

Ocena:
20/20
Teza: W każdym człowieku znajdują się pokłady dobra, ale silne są także zasoby zła.

Ocena opisowa nauczyciela: Przemyślana prezentacja oparta na ciekawych przykładach. Trafne wnioski.

Ofiary własnych ambicji na przykładzie bohaterów różnych epok literackich. Omów, analizując wybrane utwory

Ocena:
20/20
Teza: Przedstawienie kreacji bohaterów literackich, którzy stali się ofiarami własnych ambicji.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca świadczy o samodzielnym myśleniu autora. Poprawna literatura i plan prezentacji.

Portret psychologiczny bohaterów. Omów na podstawie wybranych utworów

Ocena:
20/20
Teza: Psychologiczne portrety trojga bohaterów prozy XIX i XX wieku.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca świetnie charakteryzuje troje bohaterów literackich. Dojrzały wstęp oraz wnioski.

Jednostka wobec zbiorowości w ujęciu twórców dwóch wybranych epok. Rozważ problem na wybranych przykładach

Ocena:
20/20
Teza: Jednostki wyróżniające się na tle społeczeństwa w twórczości romantycznej i młodopolskiej.

Ocena opisowa nauczyciela: Obszerna praca ukazująca szczególne jednostki w społeczeństwie. poprawna bibliografia i plan prezentacji.

Społecznik a indywidualista. Wykaż różnice na podstawie wybranych lektur

Ocena:
20/20
Teza: Podstawowe różnice, które dzielą postawy społecznikowskie i indywidualistyczne.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w pełni realizuje temat pokazując złożoność problemu.

Wizja Boga, świata i losu człowieka w literaturze średniowiecznej. Omów na wybranych przykładach literackich

Ocena:
20/20
Teza: Przedstawienie wizji Boga, świata i losu człowieka w literaturze średniowiecznej.

Ocena opisowa nauczyciela: Szczegółowa i przemyślana prezentacja ukazująca bogactwo średniowiecznej świadomości.

Zachowanie człowieka w sytuacjach ekstremalnych. Przedstaw na wybranych przykładach literackich.

Ocena:
19/20
Teza: Nie jest możliwa obiektywna ocena zachowań człowieka w sytuacji zagrożenia życia. Gdy nasze podstawowe potrzeby fizjologiczne i psychiczne nie są zaspokojone nie potrafimy normalnie funkcjonować i odzywają się w nas instynkty zwierzęce.

Ocena opisowa nauczyciela: Temat potraktowany poważnie. Przytoczone argumenty udowadniają w pełni tezę.

Poszukiwanie przez bohaterów literackich prawdy o życiu i sobie samym. Przedstaw na podstawie wybranych lektur

Ocena:
19/20
Teza: Doświadczenia życiowe są siłą sprawczą wielkich zmian w życiu nie tylko w odniesieniu do postaci wykreowanych na kartach powieści, ale także do autorów poszczególnych dzieł.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przemyślana, dokładnie realizuje założenia tematu. Poprawny styl i język wypowiedzi.

W poszukiwaniu odpowiedzi na pytanie - jak żyć? Odwołaj się do wybranych utworów literackich

Ocena:
19/20
Teza: Literatura XIX i XX wieku dostarcza nam coraz więcej postaci walczących z przeciwnościami losu, zmagających się z samym sobą, rozdartych, „szukających własnego ja”.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przemyślana, doskonale łączy z sobą poszczególne lektury. Poprawny język.

Bohaterowie wierni swoim ideałom. Przedstaw na wybranych przykładach literackich

Ocena:
19/20
Teza: Patrząc na dorobek literacki twórców na przestrzeni epok, nie pozwala on na nadmierny optymizm, bowiem autorzy wskazują na szereg czynników, które raczej ograniczają jednostkę, nie pozwalając na indywidualizm i swobodny rozwój.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca świadczy o dojrzałości autora. Lekkość poruszania się po obszarze kultury. Ciekawe lektury.

Walka człowieka z samym sobą. Przedstaw na literackich przykładach

Ocena:
19/20
Teza: Twórcy literaccy w swych dziełach prócz fabuły poruszali wątki psychologiczne bohaterów. Poprzez zachowania postaci możemy dokonać oceny motywacji ich często kontrowersyjnych czynów.

Ocena opisowa nauczyciela: Mądra i przemyślana praca. Standardowe odwołania do literatury. Poprawna kompozycja.

Motyw człowieka upokorzonego. Omów zagadnienie, odwołując się do literatury różnych epok

Ocena:
19/20
Teza: W literaturze możemy odnaleźć różne oblicza upokorzenia człowieka.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca dobrze skonstruowana, odwołuje się do wielu przykładów.

Jednostka wobec zbiorowości. Rozważ problem, odwołując się do przykładów z dwóch różnych epok

Ocena:
19/20
Teza: Różne postrzeganie misji społecznych i narodowych przez bohaterów dwóch kontrastujących ze sobą epok – magicznego romantyzmu i racjonalnego pozytywizmu.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca odzwierciedla temat. Zawiera pełną bibliografię i plan pracy.

Koncepcja człowieka w literaturze średniowiecza i renesansie. Przeanalizuj na przykładzie wybranych tekstów wyżej wspomnianych epok

Ocena:
19/20
Teza: Odmienność pojmowania koncepcji człowieczeństwa w średniowieczu i renesansie.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w pełni odzwierciedla temat. Poprawna bibliografia i ramowy plan pracy.

Scharakteryzuj różne postawy człowieka w obliczu nieszczęścia. Odwołaj się do wybranych utworów

Ocena:
19/20
Teza: W literaturze często możemy odnaleźć jednostkowe reakcje człowieka na nieszczęście.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja w pełni poprawna - ciekawe i niejednorodne przykłady odbierania przez człowieka nieszczęścia.

Uprzedmiotowienie człowieka jako problem w literaturze. Omów i zinterpretuj zjawisko na wybranych utworach współczesnych

Ocena:
19/20
Teza: Sprowadzenia człowieka do przedmiotu na przykładzie literatury wojennej oraz „Kartoteki” Tadeusza Różewicza.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca porusza trudny i niejednoznaczny problem. Poprawna bibliografia i ramowy plan.

Synteza losu polskiego XIX wieku. Omów zagadnienie, odwołując się do wybranych utworów literackich

Ocena:
19/20
Teza: Cechy wspólne poszczególnych postaci, a typowy polski los bohatera XIX wieku.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca ukazuje bogactwo losów Polaków istniejących w XIX wieku na kartach literatury oraz udowadnia niemożliwość przedstawienia syntezy polskiego losu.

Jaki wpływ mają negatywne przeżycia na losy człowieka? Odpowiedz na pytanie na podstawie wybranych utworów literackich

Ocena:
18/20
Teza: Cierpienie jest nieodłącznym towarzyszem człowieka. Bohaterowie literaccy starają odnaleźć sens w jego przeżywaniu.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja poprawna, oryginalne lektury. Na uwagę zasługuje rozbudowana bibliografia i dobry styl wypowiedzi. Można pogłębić argumentację, aby zdobyć maksymalną liczbę punktów.

Rola doświadczeń życiowych w kształtowaniu człowieka. Przestaw na przykładzie wybranych utworów literackich i filmów

Ocena:
18/20
Teza: Drzewo nie smagane wiatrem, rzadko kiedy wyrasta na silne i zdrowe.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca poprawna. Ciekawa teza uargumentowana na przykładach literackich i filmowym.

Zawiłości psychiki ludzkiej ukazane w literaturze polskiej i obcej

Ocena:
18/20
Teza: Zarówno psychologia, jak i literatura próbują zgłębić psychikę człowieka. Jednak nigdy nie będzie poznana w pełni.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca szeroko opisuje temat. Kolejne argumenty dobrana poprawnie. Ciekawa literatura.

Błędne decyzje, niewłaściwe wybory. Omów jak pod ich wpływem zmieniło się życie bohaterów literackich

Ocena:
18/20
Teza: Bohaterowie utworów literackich stają przed wieloma dylematami. Często zdarza się tak, że dokonują niewłaściwych wyborów i nie zawsze są na tyle dojrzali aby ponieść ich konsekwencje.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w ciekawy sposób opisuje drogi różnych bohaterów literackich. Poprawna bibliografia i rozbudowany ramowy plan wypowiedzi.

Najciemniejsze oblicza człowieczeństwa. Przedstaw na wybranych utworach literackich.

Ocena:
17/20
Teza: Ciemne strony natury człowieka: podłość, chciwość, egoizm, okrucieństwo. Czasem te mroczne strony natury człowieka, zaczynają przewyższać dobre cechy.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca ciekawa, opisująca kilka z wielu negatywnych cech człowieka. Poprawna bibliografia.

Trudne decyzje bohaterów literackich. Pokaż na wybranych przykładach z różnych epok literackich

Ocena:
17/20
Teza: Bohaterowie literaccy stają przed traumatycznymi wyborami, czasem dużo cięższymi niż rzeczywiste życiowe problemy.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w pełni realizuje temat. Poprawny język i styl wypowiedzi.

Moralność człowieka poddana próbie. Przedstaw problem na wybranych przykładach.

Ocena:
16/20
Teza: We wszystkich utworach można znaleźć motyw moralności. Niekiedy bohaterowie stają przed wyborem i tylko od ich etycznego kodeksu zależy, jaką drogą pójdą.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przeciętna. Zawiera kilka usterek językowych. Teza poprawnie uargumentowana.

Kondycja ludzka ukazana w literaturze rożnych epok.

Ocena:
16/20
Teza: Literatura różnych epok ukazuje w sposób indywidualny postawy swych bohaterów, a poprzez to kondycję sobie współczesnych.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca zwięzła. Zawiera niezbędne argumenty do udowodnienia tezy. Poprawna bibliografia.