Pogotowie maturalne: Motywy literackie - Motyw rodziny


Motyw rodziny w literaturze. Omów różne modele relacji rodzinnych na wybranych przykładach z literatury krajowej i światowej

W literaturze spotykamy bardzo różnorodne relacje między rodzicami i dziećmi. Zależą one w dużym stopniu od modelu rodziny (matriarchalna, patriarchalna, pozbawiona ojca lub matki itp.), a przede wszystkim od odebranego wychowania. Relacje rodzinne powinny opierać się na wzajemnej miłości, trosce, szacunku i wyrozumiałości. Zdecydowałam się wybrać cztery utwory, które ukazują odmienne modele rodzin i stosunków w nich panujących. Mianowicie: „Ojca Goriot” Honoriusza Balzaka, „Moralność pani Dulskiej” Gabrieli Zapolskiej, „Przedwiośnie” Stefana Żeromskiego i „Tango” Sławomira Mrożka.

Zacznę od pierwszej wymienionej lektury, czyli „Ojca Goriot”. To powieść będąca studium źle zrozumianej miłości ojcowskiej. Tytułowy Jan Joachim Goriot, kiedy po siedmiu latach małżeństwa traci ukochaną żonę, wszystkie swoje uczucia skupia na dwóch córeczkach, Anastazji i Delfinie. Właśnie wtedy zaczyna się tragedia ojca, który nie zdaje sobie sprawy z błędów wychowawczych, jakie stale popełnia. Dorastające panienki nie wiedzą, że trzeba się dzielić z innymi, szanować uczucia drugiego człowieka. Traktują ojca jak automat do spełniania materialnych marzeń. Goriot ubóstwia je i wielbi, umacnia ich dumę i ambicje, rozpieszcza zbytkiem. Stara się o to, by odpowiednio wyszły za mąż. Córki zaczynają wstydzić się ojca, który jest żywym symbolem ich niskiego pochodzenia, a zięciowie nie chcą go u siebie przyjmować. Goriot wprowadza się do pensjonatu pani Vauquer , gdzie zajmuje pokoje o różnym standardzie, aż do najbardziej nędznego. Oszczędzone pieniądze oddaje córkom, których potrzeby stale rosną. Ciągle nie zauważa nikczemności i wyrachowania własnych dzieci. Winą za wszystko obarcza niegodziwych zięciów. Jedyną radością tego biedaka jest patrzenie na córki, choć te wielkie „damy” odwiedzają go tylko wtedy, gdy chcą od niego wydostać pieniądze. Do ich mieszkań ojciec Goriot wchodzi ukradkiem - kuchennymi schodami. Ale i te odwiedziny zdarzają się zbyt rzadko. Stęskniony ojciec czatuje więc na ulicy, by chociaż przez chwilę zobaczyć Anastazję lub Delfinę wyjeżdżającą na spacer w eleganckim powozie. Ukrywa przy tym prawdę o oschłości córek. Sam siebie oszukuje: „Jestem szczęśliwym ojcem”. Sposób pojmowania szczęścia przez Goriota zupełnie rozmija się z podstawowymi zasadami moralnymi. Jego sposób przeżywania miłości ojcowskiej, bezgraniczna ofiarność na rzecz córek , które nim gardzą , odpychają go i wykorzystują, to dowody jego dziwnego zaślepienia, uczuciowej patologii. Nie tylko znosi złe traktowanie własnych dzieci, którym oddał wszystko, co miał, ale wręcz cieszy się, gdy przybywają z kolejnymi żądaniami, gotów nawet ograbić bank, gdyby to było konieczne. Bez trudu można zauważyć, że Goriot traci poczucie godności, rezygnuje z zaspokajania podstawowych potrzeb, w ogóle nie myśli o sobie, nie planuje ponownego założenia rodziny, wyrzeka się pracy, oddaje wszelkie wartościowe przedmioty, niczego nie pragnie ani nie potrzebuje. Jego jedyną pasją jest uszczęśliwianie córek w stylu, który wydaje mu się właściwy. Żyje wyłącznie ich życiem, cieszy się ich radościami, martwi ich problemami, nie umie się uwolnić od tego niszczącego ojcowskiego uczucia, które go stale prowadzi do tragedii.

Córki niegodziwie wykorzystują miłość ojcowską Goriota i przed tym zrujnowanym, schorowanym człowiekiem grają komedię, by go ograbić do reszty. Anastazja i Delfina dbają wyłącznie o swoje interesy. Opuszczają ojca i moralnie zabijają. Przyczyniają się też bezpośrednio do jego apopleksji i zgonu. W końcowej partii powieści konający Goriot daremnie oczekuje przyjścia córek. Balzak wznosi się w tych scenach na wyżyny prawdziwego tragizmu, stwarzając w postaci Goriota jakby ucieleśniony wyrzut sumienia, jakby ostrzeżenie dla wszystkich niewdzięcznych dzieci, które zapominają o swoich obowiązkach wobec rodziców.

Balzak przedstawił zatem model rodziny nieszczęśliwej z powodu braku uczuć łączących ojca i córki. Rodzina Goriota jest niepełna – nie ma w niej matki. Ojciec nie potrafi nauczyć córek najważniejszego – miłości. Rodzina, w której nie pielęgnuje się uczuć, nie ma szans na przetrwanie.

Z kolei „Moralność pani Dulskiej” Gabrieli Zapolskiej to dramat ukazujący życie mieszczańskiej, galicyjskiej rodziny, w której dominuje i rządzi żona i matka – Aniela Dulska. Główna bohaterka rozpoczyna dzień od budzenia całego domu i zapędzania wszystkich do wykonywania ich codziennych zajęć. Wydziela mężowi cygara i codziennie po dwadzieścia centów na kawiarnię. Przeziębionej, chorowitej Meli matka poleca rozgrzewający okład z plastra używanego już wcześniej przez ojca i każe jej się myć w zimnej wodzie. Przy kupowaniu biletów tramwajowych dla córek próbuje oszukać konduktora na kilka groszy. Aniela Dulska pomimo swojego skąpstwa, obłudy , hipokryzji i wielu innych negatywnych cech ma o sobie jak najlepsze mniemanie. Wielokrotnie utwierdza bowiem samą siebie i swoich najbliższych o własnej wyjątkowej pozycji w rodzinie: „z torbami poszlibyśmy, żeby nie ja…”. Pieniądze są źródłem władzy Dulskiej nad mężem i dziećmi. Nawet bowiem w przypadku najbliższej rodziny nie ma mowy o jakichkolwiek więzach uczuciowych. Tytułowa bohaterka nie zna potrzeb dzieci i nie interesują jej one. Wszystko musi tylko dobrze wyglądać z zewnątrz: dziewczynki powinny umieć grać na pianinie, zachowywać się skromnie, „bo cnota to skarb dziewczęcia”. Natomiast syn – Zbyszko - powinien się „wyszumieć” i lepiej jeśli to robi „w czterech ścianach własnego domu”. Matka przymyka oczy na romans ze służącą, rzekomo w imię dobra syna.

Mąż Anieli – Felicjan – wydaje się być zaprzeczeniem wszystkich jej cech. Jest cichy, spokojny, zamknięty w sobie, nieśmiały. Biernie podporządkowuje się żonie, z otoczeniem porozumiewa się za pomocą gestów. Wbrew pozorom jest takim samym hipokrytą i oportunistą jak pozostali członkowie rodziny. Konformizm, wygodnictwo, a może i zwykłe tchórzostwo każą mu się pogodzić z podrzędną, nieco może ośmieszającą, pozycją w domu. Nie jest to jednak pozycja niewygodna – zapewnia Felicjanowi „święty spokój”, pewność co do zaspokojenia wszelkich potrzeb życiowych, bezpieczeństwo i …doskonałą izolację od wszelkich problemów. W kwestiach moralnych Dulski niczym nie różni się od swojej żony. Gdy dowiaduje się o wstrętnej intrydze uknutej przez „mamcię” dla zatrzymania Zbyszka w domu i o tragicznych skutkach synowskiego romansu – nie zdobywa się na żaden gest czy komentarz, nie mówiąc o jakiejkolwiek próbie ingerencji. Jest egoistą. Jego okrzyk: „A niech was wszyscy diabli!!!” ostatecznie dowodzi braku zainteresowania dla problemów rodzinnych. Dulski - zdominowany i psychicznie stłamszony przez swoją małżonkę – nie potrafi przyjąć na siebie odpowiedzialności za rodzinę. Jego bunt przybrał objawy chorobowe. Felicjan nie rozmawia także z dziećmi, nie interesuje się synem, córkami, a co gorsza dzieci wcale nie próbują nawiązać kontaktu z ojcem.

Dzieci Dulskich: Mela, Hesia i Zbyszko to ofiary wychowania w mieszczańskim, kołtuńskim otoczeniu. Obie córki Dulskiej, pomimo odmiennych charakterów, są całkowicie zdominowane przez matkę i podporządkowane jej. Zwłaszcza Mela – naiwna, ciepła, dobra, gotowa rozdawać miłość i łaknąca miłości – boi się matki i nie chce się jej narazić. Hesia natomiast, która jest ordynarna, prostacka i pewna siebie, ma do Dulskiej stosunek krytyczny, często ją przedrzeźnia. Ponieważ matka z nią nie rozmawia, dziewczyna wypytuje kucharkę o erotyczne przygody z czasów młodości. Próbuje też podpytać brata o jego nocne wypady. Hesia jest bardzo podobna do matki, najprawdopodobniej kiedy dorośnie, będzie taka sama.

Syn Dulskich odgrywa w dramacie ważną rolę jako sprawca komplikacji burzących spokojne i unormowane życie rodzinne. Jest inteligentny. Nie znosi rodzinnego domu z jego duszną atmosferą, ucieka z niego, woli własne, kawiarniane towarzystwo. Brzydzi się kołtunerią, zakłamaniem, wygłaszaniem tyrad moralnych i mówieniem stale o Bogu przez matkę. Ma pretensje do losu, że uczynił go Dulskim. Według Zbyszka jest to piętno, determinujące całe dalsze życie człowieka. Rozumie, że mówienie matki o moralności to tylko teoretyczny płaszczyk. Krytycznie ocenia też postępowanie Dulskiej z mężem i sposób wychowania córek. Jednakże odebrane wychowanie, jak i osobowość matki, są tak silne, że w momencie przełomowym – problem uznania dziecka Hanki – zdaje się na swoją ciotkę i Dulską, które pokierują jego postępowaniem.

Reasumując: Dulscy są przykładem rodziny matriarchalnej. Ich bytowanie jest pozbawione radości, a im samym brak wartości, którymi mogliby się kierować. W domu panuje nieprzyjemna atmosfera, ciągle wybuchają spory, konflikty, stale słychać wrzaski, brak przytulności i rodzinnego ciepła. Nie ma w tym domu serdecznych rozmów, cichych zwierzeń, przyjaznych gestów. Dulscy to rodzina zdegenerowana, nie łączą ich żadne uczucia. Żyją razem, ale właściwie wygląda na to, że każdy prowadzi oddzielne życie.

Przedstawię teraz relacje panujące w rodzinie Baryków z „Przedwiośnia” Stefana Żeromskiego. W przeciwieństwie do Anieli i Felicjana Dulskich z dramatu G. Zapolskiej - Jadwiga i Seweryn Barykowie otaczają swoje jedyne dziecko – Cezarego – bezgraniczną miłością. Matka całkowicie poświęca się wychowaniu chłopca. Uległa, cicha, posłuszna mężowi, wypełnia obowiązki żony i matki, tak jak jej to wpojono w rodzinnym domu. Ojciec dba o wykształcenie syna, zatrudnia najlepsze nauczycielki i korepetytorów. Często sam pomaga Czarusiowi w nauce, co czyni lekcje dodatkowo atrakcyjnymi.

Tę arkadię rodzinną burzy jednak wyjazd Seweryna Baryki na wojnę. Cezary, niegdyś posłuszne i grzeczne dziecko, teraz zaczyna sprawiać matce wiele kłopotów: włóczy się z kolegami, wszczyna kłótnie z nauczycielami, wraca do domu w środku nocy. Barykowa nie jest w stanie zapanować nad synem. Prosi, błaga, ale na niewiele się to zdaje. Cierpi z powodu nieposłuszeństwa Cezarego, jego lekceważącego stosunku do niej oraz niepokojących ją bolszewickich sympatii syna. Nie robi mu jednak wymówek, ale cierpliwie tłumaczy. Nie walczy z nim, tylko wytrwale, z uporem powtarza swe argumenty. Sama musi się o wszystko troszczyć, a nie jest do tego przyzwyczajona, ponieważ do tej pory o wszystkim decydował pan Seweryn. Nawet, kiedy Czarek śpi, ona czuwa. Patrzy na niego, wspominając z rozczuleniem, jak „Z roku na rok rósł jej rękach, w jej oczach, w jej objęciu. Każdy dzień jego zależał od niej, z niej się poczynał, na niej się kończył. Siły swe przelała, życie swe przesączyła po kropli w jego siły”. Cały wysiłek wkłada w walkę o przetrwanie. Zdobywa się na bohaterskie wyczyny, odwagę i przedsiębiorczość – wędruje nocami po wsiach w poszukiwaniu żywności, sama wypieka chleb, by nakarmić syna.

Od wyjazdu ojca Cezary oddala się od matki. Staje się impertynencki, drwiący, uszczypliwy, kłótliwy i napastliwy. Zdarza się, że wpada w gniew i strofuje ją, że nie potrafi zrozumieć najprostszych rzeczy. Po jakimś czasie, kiedy spostrzega jak matka bardzo się postarzała, zmienia swoje postępowanie i niepostrzeżenie zaczyna jej pomagać w codziennych zajęciach. „Począł w nocy czatować na jej bezsenność. Wstawał, okrywał ją, małą i chudą pod kołdrą (…) utulał, uspokajał, uciszał”. Niespodziewanie dla samych siebie „oboje jakoś przytulili się do siebie moralnie i wsparli ramionami ducha”. Po śmierci matki Cezary codziennie chodzi na jej grób i rozpamiętuje przeszłość. „Teraz dopiero wysunęły się na światło przewinienia względem niej, nieposłuszeństwa, grubiaństwa, chamskie opory, nędzne posługiwanie się tym bezcennym naczyniem ducha”. Choć za życia matki Cezary często się z nią nie zgadzał, jednak zachowuje ją w pamięci, czci, szanuje, kocha. Okazuje się, że mimo wszystko miała na niego wielki wpływ, myśli o niej w ważnych chwilach podejmowania życiowych decyzji.

Po stracie matki, Cezary nieoczekiwanie odnajduje ojca. Wcześniej jakby o nim zapomina. „Myśl o ojcu było to widmo przestarzałych zakazów, padół jakiś ciemny, z którego zionęło uczucie dziwnie bolesne, ściskające, a nade wszystko smutne, tęskne, lecz zarazem w niepojęty sposób własne i rodzone”. Podczas wspólnego powrotu do Polski Czarek zbliża się duchowo do ojca, jak swego czasu do matki. Ale Seweryn Baryka „to nie było jestestwo bierne i czujące jedynie jak matka. To był rycerz”. Syn żywi do ojca ogromny respekt i podziwia go, że potrafił tak wiele przejść i nie załamać się. Dzielą ich obu i jednocześnie łączą nie tylko odmienne poglądy polityczne, ale i więzy krwi. Cezary stara się wyzbyć jego władzy moralnej nad sobą, ale „ Musiał po tysiąc razy ulegać, ponieważ był synem, a stary ojciec może rozkazywać, zakazywać, wreszcie pospolicie kaprysić z tej prostej racji, iż jest ojcem i ma niepisaną władzę zakazywania spraw i uczuć najsłuszniejszych”. Cezary, chociaż nie chce jechać do kraju, którego nie zna, robi to dla ojca, który wymaga opieki. Pielęgnuje go z oddaniem. Niestety Seweryn Baryka umiera, a chłopiec zostaje na świecie sam. Ten przykład ukazuje jak ważny jest udział obojga rodziców w wychowaniu dzieci. W porównaniu z matriarchalną rodziną Dulskich omawianą wcześniej, Barykowie to rodzina patriarchalna. Panujące w niej relacje są bliskie wzorcowi relacji rodzinnych.

Ostatnim utworem, wybranym przeze mnie, jest „Tango” Sławomira Mrożka. Pisarz w swym utworze ukazuje karykaturalny model rodziny. Inteligencka, artystyczna, wielopokoleniowa rodzina zostaje ukazana w dramacie w krzywym zwierciadle satyry i groteski. Występuje tu parodia konfliktu pokoleń – to rodzice są awangardowi, a syn Artur preferuje tradycję i ład.

Relacje rodzinne w „Tangu” ocenia i komentuje przede wszystkim Artur, który samotnie - jak szalony bohater romantyczny – podejmuje próbę ocalenia wartości lekceważonych i miażdżonych przez nowoczesnych rodziców. W domu panują pewne, przez wszystkich (oprócz Artura) przestrzegane „zasady”: tolerancja, swoboda, odstępstwo od tradycyjnie pojmowanych norm współżycia w rodzinie, itp. W myśl tych ideałów Stomil – ojciec Artura – nie zwraca uwagi na wiarołomstwo swojej żony, Eleonora – jego matka – wyzbywa się jakichkolwiek hamulców natury moralnej, a Babcia zachowuje się i wyraża jak młoda, zbuntowana pannica. Nikt z wymienionych osób nie wypełnia zadań wynikających z układu relacji rodzinnych. Małżonkowie traktują się nawzajem jak znajomi, Babcia nie stoi na straży tradycyjnych wartości i nie stara się uzdrowić relacji między Stomilem i Eleonorą, zaś matka Artura wręcz jawnie protestuje przeciwko próbom odnowienia dawnych konwencji. Wydaje się, że tylko postawa Artura zakłóca wzajemną akceptację i poszanowanie wolności tak kultywowanej w tym domu.

Mimo sukcesu, jakim jest osiągnięcie owej wymarzonej wolności, nie ma tu osób szczęśliwych. Bezgraniczna swoboda odebrała im zdolność przeżywania – nie potrafią kochać ani cierpieć, nie stać ich na żadne emocje. Kontrrewolucyjne dążenia Artura do przywrócenia właściwych proporcji pomiędzy wolnością a ładem sytuują go na pozycji przeciwnika ideowego. Jest synem i wnukiem, który nie ma żadnego oparcia w rodzinie i – na dodatek – reprezentuje „groźne” poglądy.

Artura razi przede wszystkim niechlujność ojca, ciągle poszukującego artysty, nowoczesne podejście do małżeństwa jego matki, kobiety „wyzwolonej”, związanej z nieokrzesanym prostakiem Edkiem. Korzysta ona ze swobody, na którą pozwala jej Stomil. Eleonora nie liczy się z opinią dorosłego już syna, a nawet oburza się, że nie ucieleśnia on jej marzeń. Nie jest uosobieniem kobiety – żony czy matki – w tradycyjnym sensie. Nie jest też przykładem troskliwości wobec własnej matki. Nie jest zdolna do prawdziwej miłości, ani żalu po stracie dziecka. Nie potrafi, ani nie próbuje przeciwstawić się zabójcy Artura. Mrożek demaskuje współczesny, powojenny model rodziny. Krytykuje go głównie z powodu braku wartości, jakie powinna nieść rodzina.

Relacje między rodzicami i dziećmi to temat często poruszany przez twórców różnych epok. W literaturze rzadko odnajdujemy przykłady doskonałych rodzin, w których stosunki między ich członkami są takie, jakie być powinny. Wszystko dlatego, że w stosunkach rodzinnych nic nie jest proste i jasne, stałe i pewne. Relacje te są niezwykle skomplikowane i jeśli ktokolwiek chce coś w tej mierze upraszczać, staje się niewiarygodny i sztuczny.

„W moralności pani Dulskiej” matka traktuje swoje dzieci niczym marionetki bezwolnie poddające się jej rozkazom. Nie liczy się z ich potrzebami. Ojciec również nie szuka z nimi kontaktu. Z kolei w powieści Balzaka, tytułowego ojca Goriot miłość ojcowska zaślepia do tego stopnia, że pozwala mu na usprawiedliwianie wyrodnych córek. Bohater „Tanga” – Artur - za główny cel obiera sobie nadanie odpowiednich ról poszczególnym członkom swojej rodziny. Mrożek parodiuje w dramacie walkę pokoleń. Starsi przedstawieni są jako osoby dziwne, niepoważne, żyjące swawolnie, nie narzucające swoich zasad młodszym. Jedyną postacią która, nie zostaje ukazana w sposób karykaturalny jest Artur. Spośród omawianych przeze mnie utworów najbliższe wzorcowi relacji rodzinnych są relacje w rodzinie Baryków z „Przedwiośnia” S. Żeromskiego.

strona:    1    2    3    4    5    6    7    8  





Scharakteryzuj różne ujęcia motywu rodziny w wybranych utworach XIX wieku

Ocena:
20/20
Teza: W literaturze spotykamy bardzo różnorodne modele rodziny.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przejrzysta. Napisana poprawnym językiem. Właściwa kolejność argumentów i wnioski.

Przedstaw, scharakteryzuj i oceń różne portrety małżeństw ukazane w literaturze

Ocena:
20/20
Teza: Istnieje duża różnorodność konstruowania portretów małżeństw i ich roli w utworach literackich.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przejrzysta, zawiera bogatą bibliografię, dzięki czemu ukazana zostaje różnorodność związków małżeńskich. Autorka odwołuje się do kilku epok. Sprawny literacki język.

Obrazy małżeństw i rodzin w literaturze. Omów różnorodne ujęcia motywu na podstawie wybranych tekstów literackich trzech epok.

Ocena:
20/20
Teza: Podobieństwa i różnice w ujęciu motywu małżeństwa i rodziny w trzech epokach literackich.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca szczegółowo opisuje relacje rodzinne i wzory małżeństw w trzech epokach literackich. Poprawny styl wypowiedzi.

Rodzice i dzieci. Przedstaw relacje między rodzicami i dziećmi na wybranych przykładach literackich i filmowych.

Ocena:
20/20
Teza: Głównym tematem literackim i filmowym jest sztuka dobrego wychowania.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca wnikliwa, ciekawe przykłady literackie i filmowe. Bogata argumentacja i konsekwentna konstrukcja treści.

Rodzina i jej społeczne funkcje. Zaprezentuj temat, odwołując się do wybranych przykładów z literatury

Ocena:
20/20
Teza: Obok rodzin szczęśliwych, w których poszczególni członkowie szanują się i darzą miłością spotykamy rodziny pozbawione tych wartości, które nie spełniają swoich funkcji.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca bogata w przykłady, przemyślana i godna polecenia. Płynny język wypowiedzi, poprawna kompozycja.

Rodzina dawniej i dziś. Porównaj modele rodzin, odwołując się do dzieł literackich i filmowych.

Ocena:
20/20
Teza: Czy dawna i współczesna rodzina wygląda tak samo?

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w pełni realizuje temat. Poprawna bibliografia, bogaty plan pracy.

Rodzice i dzieci w utworach literackich różnych epok. Na wybranych przykładach przedstaw związki uczuciowe i konflikty postaw

Ocena:
20/20
Teza: Relacje rodzinne powinny opierać się na wzajemnej miłości, trosce, szacunku i wyrozumiałości, jednak, jak pokazują wybrane przeze mnie teksty, często braknie w domach tych wartości, rodzą się konflikty, a życie rodzinne staje się piekłem.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca kompletna, napisana płynnym stylem, oparta na bogatych przykładach.

Motyw cierpienia rodzicielskiego. Omów wybrane teksty literackie i przykłady z innych dziedzin sztuki

Ocena:
20/20
Teza: Literatura od najdawniejszych czasów obsadzała wśród swoich bohaterek postaci rodziców.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca obszerna. Szczegółowo ukazuje temat, koncentrując się na portretach rodziców w obliczu śmierci ich dziecka.

Motyw nieszczęśliwej rodziny w literaturze. Omów przyczyny i skutki nieszczęścia

Ocena:
20/20
Teza: Mimo iż podstawowy model rodziny przetrwał wieki, to jednak w różnych epokach występowały odmienne problemy, które dzieliły poszczególnych członków rodziny.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca konkretna, ukazująca różne wizerunki nieszczęśliwych rodzin. Poprawna bibliografia i styl wypowiedzi.

Ewolucja modelu życia rodzinnego w odwołaniu do wybranych dzieł literackich

Ocena:
20/20
Teza: Podstawowe funkcje rodziny nie uległy przez lata zmianom, które utrwalała na swoich kartach literatura.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w pełni realizuje temat, ukazując jak zmieniało się przez wieki postrzeganie rodziny. Poprawny plan i bibliografia.

Wizerunki ojców w literaturze. Omów na wybranych przykładach

Ocena:
20/20
Teza: Opiekuńcza oraz wychowawcza funkcja ojca, przedmiotem zainteresowania polskiej i światowej literatury.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca rzetelnie przygotowana, odwołująca się do wielu różnych wizerunków ojca. Przemyślane zakończenie.

Motyw rodziny w literaturze polskiej i światowej. Analizując wybrane teksty, porównaj różne ujęcia motywu rodziny

Ocena:
20/20
Teza: Jak pokazują przykłady literackie, więcej jest obrazów rodzin z problemami.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca konkretna, przedstawiona teza dogłębnie udowodniona.

Dom i rodzina jako motyw literacki. Omów różne sposoby jego ujęcia na wybranych przykładach

Ocena:
20/20
Teza: Twórcy literatury, świadomi, jak wielką rolę w egzystencji każdego odgrywa dom i rodzina, często sięgali po związane z nimi motywy.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w pełni wyczerpuje temat. Poprawna bibliografia i ramowy plan pracy.

Jakie znaczenie ma dom i rodzina w życiu człowieka? Zaprezentuj funkcjonowanie tego motywu, odnosząc się do utworów różnych epok literackich

Ocena:
20/20
Teza: Autorzy, analizując mechanizmy tworzące rodzinny dom, szeroko opisywali jego znaczenie.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca konkretna, na temat, zawiera właściwą analizę poprawnie dobranych dzieł.

Literatura XX wieku o domu i rodzinie - serio i prześmiesznie. Omów na wybranych przykładach

Ocena:
20/20
Teza: Zarówno śmieszne, jak i poważne obrazy rodzinnego domu wiele mówią o świadomości i wartościach wyznawanych przez ich mieszkańców.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca napisana płynnym językiem. Ciekawe przykłady, w pełni zrealizowany temat.

Przedstaw dramat rodziców po utracie dziecka na podstawie wybranych utworów literackich

Ocena:
20/20
Teza: Różne literackie ujęcia rozpaczy po stracie dziecka.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca poprawnie skonstruowana, poszczególne wątki konsekwentnie zrealizowane.

Różne ujęcia motywu rodziny w literaturze. Omów je, odwołując się do wybranych tekstów literackich

Ocena:
20/20
Teza: Literackie kreacje rodzin dostarczają czytelnikom bogatych wzorców.

Ocena opisowa nauczyciela: Bardzo przejrzysta i przekrojowa praca.

Motyw cierpienia rodziców po stracie dziecka. Omów na wybranych przykładach.

Ocena:
20/20
Teza: Przedstawienie literackich portretów rodziców cierpiących po utracie dziecka.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca obszernie i przekrojowo ukazuje literackie zapisy rozpaczy rodziców w obliczu utraty swych potomków.

Archetyp uczuć rodzicielskich w literaturze różnych epok

Ocena:
20/20
Teza: Archetyp uczuć rodzicielskich silnie zmieniał się od antyku po czasy współczesne.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w ciekawy sposób pokazuje jak zmieniał się archetyp uczuć rodzicielskich od przykładów wyidealizowanych po współczesne utwory skupiające się na zerwaniu więzów w rodzinie.

Wizerunek rodzica cierpiącego po stracie dziecka

Ocena:
20/20
Teza: Przedstawienie literackich przykładów rodziców cierpiących po stracie dziecka.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca bardzo obszerna i szczegółowa, oparta na bogatej i ciekawej literaturze. Poprawna prezentacja pps.

Życie rodzinne w Nocach i dniach Marii Dąbrowskiej i telenowelach współczesnych

Ocena:
20/20
Teza: Przedstawienie życia rodzinnego w „Nocach i dniach” Marii Dąbrowskiej i telenowelach współczesnych.

Ocena opisowa nauczyciela: Ciekawy temat, trafna analiza problemu. Oryginalna teza i wnioski.

Porównanie ujęcia motywu domu rodzinnego w serialu telewizyjnym, filmie i literaturze

Ocena:
20/20
Teza: Dzieła literackie i filmowe dokumentują najważniejsze procesy i zmieniające się relacje jakie zachodzą w przestrzeni rodzinnego domu.

Ocena opisowa nauczyciela: Świetna praca oparta na bogatym materiale. Przemyślana i konsekwentna kompozycja.

Różne sposoby kreowania obrazu rodziny i ich funkcje w utworach literackich

Ocena:
20/20
Teza: Literackie typowe, choć odmienne modele rodzin i ich rola w poszczególnych utworach.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja zgrabnie napisana, ukazuje różnorodność funkcji jakie pełni motyw rodziny.

Tęsknota za szczęściem rodzinnym – odwieczny motyw literacki. Omów motyw na przykładach wybranych utworów literackich

Ocena:
20/20
Teza: W literaturze ukazane zostały pozytywne rodziny, w których panowało szczęście, jak i takie, w których bohaterowie mogli jedynie za szczęściem rodzinnym tęsknić.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja bogata w literackie przykłady z różnych epok. Poprawna kompozycja i ramowy plan pracy.

Obraz rodziny w literaturze. Omów na wybranych przykładach

Ocena:
19/20
Teza: Literatura dostarcza nam różnorodne modele rodzin.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja dobra. Temat potraktowany przekrojowo. Autor skupia się na wybranych modelach rodziny, prezentując ich wady i zalety.

Motyw rodziny w literaturze. Omów różne modele relacji rodzinnych na wybranych przykładach z literatury krajowej i światowej

Ocena:
19/20
Teza: Relacje rodzinne nie są łatwe do zbudowania, więc w literaturze nie ma wiele przykładów wyidealizowanych rodzin.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja przemyślana. Poprawny język i styl wypowiedzi. Do dopracowania wnioski.

Motyw nieudanych małżeństw w literaturze. Rozwiń problem na wybranych przykładach

Ocena:
19/20
Teza: Na przestrzeni kolejnych epok literackich małżeństwo było realizowane zgodnie z panującym światopoglądem.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca wnikliwa i przemyślana. Bogata bibliografia.

Wpływ domu rodzinnego na kształtowanie osobowości człowieka. Omów na wybranych przykładach literackich i własnych doświadczeniach

Ocena:
19/20
Teza: Występująca w domu rodzinnym miłość jest warunkiem przekazania młodym ludziom określonego systemu wartości oraz tradycji kształtujących osobowość.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca poprawna, w pełni zrealizowany temat i uargumentowana teza.

Obraz domu rodzinnego w literaturze. Przedstaw, opierając się na wybranych przykładach z rożnych epok

Ocena:
19/20
Teza: Relacje pomiędzy członkami domostw są często wykorzystywane do przedstawienia mentalności przedstawicieli danej epoki, a także ich sposobu postrzegania świata.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca ukazuje na właściwie dobranych przykładach jak różnie może zostać wykorzystany motyw rodzinnego domu. Poprawny język, dobrze uargumentowana teza.

Konflikty rodzinne w wybranych dramatach. Przedstaw, odwołując się do wybranych utworów z różnych epok

Ocena:
19/20
Teza: Dramat poprzez swoją szczególną formę i dialogowość stanowi od wieków niewyczerpany sposób na ukazanie rodzinnych konfliktów.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przejrzysta, logiczny wstęp i zakończenie. Poprawny styl wypowiedzi.

Omów rolę domu rodzinnego w życiu bohaterów wybranych dzieł literackich

Ocena:
19/20
Teza: We wszystkich odwołujących się do motywu rodzinnego domu utworach podkreślana jest waga stosunków panujących w rodzinie i mich wpływu na samopoczucie jej członków.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja w pełni realizuje temat.

Model polskiej rodziny w świetle wybranych utworów literackich

Ocena:
19/20
Teza: Choć model polskiej rodziny zmieniał się w zależności od epoki historycznej zazwyczaj dominowała w nim tradycja i wzajemny szacunek.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca oparta na polskiej literaturze. Pokazuje jak w zależności od czasów historycznych rodzina postrzegana była przez wybranych autorów.

Czy dom i rodzina mogą stać się przewodnią ideą w życiu człowieka? Rozważ zagadnienie, odwołując się do wybranych lektur

Ocena:
19/20
Teza: Czy rzeczywiście dla każdego dom i rodzina to najważniejsze elementy w życiu?

Ocena opisowa nauczyciela: Poprawna, przemyślana prezentacja.

Zaprezentuj relacje między ojcami i synami na wybranych przykładach z literatury

Ocena:
18/20
Teza: Zdrowe relacje między rodzicami a dziećmi są możliwe niezależnie od czasu, w jakim przyszło żyć bohaterom literackim.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja poprawna. Ciekawe podejście, dobrze dobrane argumenty. Na uwagę zasługuje poprawna bibliografia.

Piekło rodzinnego życia. Przedstaw problem na wybranych przykładach literackich

Ocena:
18/20
Teza: Literatura często odnosi się do motywu nieszczęśliwych i tragicznych rodzin.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca ukazuje różne powody dla których rodzinny dom przypomina piekło. Poprawnie dobrane argumenty. Dobrze zbudowany konspekt pracy.

Rodzina jako miejsce ludzkich dramatów. Omów temat, wykorzystując współczesne utwory literackie i filmowe

Ocena:
18/20
Teza: Współcześnie dominują obrazy patologicznych rodzin.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca zwięzła i spójna.

Portrety rodziców i dzieci w utworach literackich różnych epok

Ocena:
17/20
Teza: Wzajemne stosunki między rodzicami i ich potomkami, cechują się na tyle rozbudowaną gamą tworzących je odczuć i emocji, że stały się częstym tematem utworów literackich.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca poprawna, logicznie uargumentowana teza.

Porównanie różnych wizerunków życia rodzinnego w literaturze i sztuce

Ocena:
17/20
Teza: Dobre relacje rodzinne są trudne do zbudowania, jednak są podstawą szczęścia każdego człowieka.

Ocena opisowa nauczyciela: Pomysł dobry, wykonanie nieco słabsze. Poprawna bibliografia i plan pracy.