Trudne decyzje bohaterów literackich. Pokaż na wybranych przykładach z różnych epok literackich
Pogotowie maturalne: Motywy literackie - Motyw człowieka


Trudne decyzje bohaterów literackich. Pokaż na wybranych przykładach z różnych epok literackich


Każdy z nas napotyka w swym życiu różne dylematy. Często znajdujemy się w sytuacji, kiedy nie wiemy jaką podjąć decyzje, bądź kiedy każdy wybór niesie za sobą naszą katastrofę. Rozważamy każdy nasz krok, porównujemy skutki i uczucia, jakie będą nami targać po wyborze jednej z dwóch decyzji. Tak naprawdę jest to wybór miedzy różnymi motywami i argumentami, często równorzędnymi i w zależności od tego, jakie wartości cenimy najbardziej taką wybieramy drogę naszego działania. Bohaterowie literaccy również stają przed traumatycznymi wyborami, czasem dużo cięższymi niż nasze problemy życiowe.

Już pierwszej epoce literackiej - starożytności, tuż po narodzinach teatru europejskiego w V w p.n.e. ukazali się bohaterowie pierwszych tragedii klasycznych, których emblematem był tragizm. Według „Szkolnego słownika motywów literackich” tragizm to kategoria estetyczna która sytuuje bohatera wobec nieuniknionego wyboru miedzy równorzędnymi wartościami. W taki konflikt tragiczny uwikłana jest główna i tytułowa bohaterka utworu „Antygona”. Postać literacka staje w tej tragedii przed trudnym wyborem: czy pogrzebać zwłoki brata czy też nie? Każda decyzja poparta jest wieloma argumentami. Gdy Antygona zdecyduje się nie pogrzebać zwłok Polinejkesa okaże posłuszeństwo władcy ziemskiemu i podporządkuje się prawom państwa. Dalej może cieszyć się życiem. Jednak będą ja dręczyć wyrzuty sumienia, że postąpiła niezgodnie z zasadami religijnymi o odrzuciła związki uczuciowe z bratem. Antygona jednak łamie zakaz Kreona! Grzebie zwłoki brata własnymi dłońmi. Postać szanuje prawa boskie i stawia je nad prawem ziemskim, nie podporządkowując się prawom państwa występuje w obronie wolności osobistej. Antygona kieruje się miłością rodzinną; mówi: „Mój los współkochać, nie współnienawidzić”. Konsekwencje złamania zakazu króla Teb jest śmierć dziewczyny. Jednak Antygona jest odważna, nieugięta i przygotowana na skutki swego czynu. W końcowej scenie lamentu kobieta żałuje nieprzeżytego życia, żal jej miłości, rozkoszy macierzyństwa. Postać jest tragiczna, bo każdy jej wybór niesie katastrofę. Nie grzebiąc brata skazywałaby się na wyrzuty sumienia i gniew bogów. Łamiąc prawo państwowe skazała się na śmierć.

Dylemat dotyczący wyboru miedzy równorzędnymi relacjami jest tez źródłem wewnętrznego rozdarcia wielu bohaterów epoki romantyzmu. W epoce tej człowiek jest indywidualistą porywającym się samotnie do wielkich czynów. Taką postacią jest Mickiewiczowski Konrad Wallenrod. Bohater został porwany z Litwy przez Krzyżaków i przez nich wychowywany. Konrad nie może zapomnieć krzywd, jakie spadły na jego naród ze strony zakonu i pragnie zemsty na wrogach ojczyzny. Jest rozdarty wewnętrznie – pragnie wolności ojczyzny i własnego szczęścia, ale obie te rzeczy wzajemnie się wykluczają. Litwa jest zbyt słaba, aby w otwartej walce pokonać Krzyżaków, dlatego Wallenrod może jedynie zastosować taktykę lisa, posługując się podstępem i zdradą. Waha się, ale wybiera obowiązek patriotyczny. Wie ze klęski Litwy nie pozwoliłyby mu żyć spokojnie, na co wskazuje cytat: „Szczęścia w domu nie zaznał bo go nie było w ojczyźnie”.

Konrad musi ponieść konsekwencje swego wyboru. Przede wszystkim poświęca swoje szczęście osobiste, spokojne życie u boku Aldony na Litwie. Wyrzeka się siebie, własnego mienia; to wszystko składa na ołtarz ojczyzny. Drugi aspekt jego wyboru to honor rycerski, a zwycięstwo nad Krzyżakami. Postać heroiczna od początku ma świadomość, że postępuje niegodnie, niemoralnie, że czyny których dokonuje nie mieszczą się w kodeksie rycerskim! Konrad poświęca również zasady chrześcijańskie. Świadomie wysyła na śmierć tysiące przedstawicieli zakonu. Duma z wykonanego zadania ściera się z obrzydzeniem na sposób, jakim musiał się posłużyć. Sukces, jakim było pokonanie zakonu jest jego klęska osobista.

Poważnego wyboru postawy życiowej dokonał również główny bohater powieści modernistycznej „Ludzie bezdomni” Stefana Żeromskiego. Doktor Tomasz Judym pochodzący z warszawskich nizin społecznych ukończył studia dzięki finansowej pomocy ciotki. Jest to człowiek bezkompromisowy stawiający na pierwszym miejscu dobra ludzi najuboższych. Staje wobec klasycznego wyboru: szczęście osobiste czy dobro ogółu? Judym sądzi, że musi spłacić dług wdzięczności wobec warstwy społecznej, z której się wywodził i dlatego postanawia działać na rzecz ubogich. Doktor ma możliwość znalezienia szczęścia rodzinnego i założenia własnego domu. Jednakże odrzuca szczęście osobiste, miłość do Joasi Podborskiej, gdyż uważa, że założenie rodziny, mogłoby odciągnąć go od służby idei niesienia pomocy ludziom. Bohater sam mówi o swojej decyzji następująco: „otrzymałem wszystko, co potrzeba … Muszę to oddać, com wziął. Ten dług przeklęty. Nie mogę mieć ani ojca, ani matki, ani żony, ani jednej rzeczy, którą bym przycisnął do serca z miłością, dopóki z oblicza ziemi nie zniszczę te podłe zmory. Muszę wyrzec się szczęścia. Muszę być sam jeden. Żeby obok mnie nikt nie był, nikt mnie nie trzymał”.

Judym boryka się z problemem brudu, chorób, nędzy kolejno w Warszawie, Cisach, Zagłębiu. Podejmuje ogromny wysiłek któremu nie może podołać jeden człowiek. Kończący powieść obraz rozdartej sosny jest odzwierciedleniem duchowej i emocjonalnej sytuacji Tomasza Judyma.

Człowiek staje przed dramatycznymi wyborami również świecie współczesnym. Współczesność to epoka zła. Chaosu i absurdu istnienia. Wiele wojen i systemów totalitarnych niszczyło człowieka. Bohaterowie literaccy w tych ciężkich warunkach byli stawiani często wobec trudnych wyborów zmuszających do decydowania, czy ugiąć się pod naciskiem sił zewnętrznych, czy postąpić zgodnie z sumieniem, wolą, wyznawanym systemem zasad.

Gustaw Herling-Grudziński w powieści „Inny Świat” ukazuje obóz sowiecki jako wynik działania złego losu, który pochwycił w swe szpony człowieka. Liczni bohaterowie tego utworu ulegają „złagrowaniu” degradującemu ich człowieczeństwo. Autor usprawiedliwia ich wyjaśniając, że w innym świecie jest się innym, że w nieludzkich warunkach nie każdy potrafi zachowywać się po ludzku. Pisarz w swym pamiętniku ukazuje jednak wiele postaci, którzy potrafią ocalić własną godność, m. in. Dimka, który odrąbał sobie stopę, by odejść do szpitala i uratować wiarę w swoją własną wolę, w człowieka. Największy szacunek budzi Kostylew, który dokonał wyboru między pracą w obozie, a ocaleniem wolnej woli. Przyjmuje postawę pełną heroizmu – opalał sobie rękę by uzyskać zwolnienie z pracy. Dokonując tego wyboru, sam zadawał sobie ból, sam skazywał się na okrutne cierpienia. Sama postawa narratora jest piękna i szlachetna. Narrator chcąc sprzeciwić się bierności podejmuje dramatyczną próbę ocalenia człowieczeństwa i decyduje się na głodówkę.

Inną powieścią z epoki współczesności mówiącą o ciężkich wyborach „bohaterów żyjących w świecie zła i zarazy” jest „Dżuma” Alberta Camusa. Bernard Rieux jest lekarzem, który już w momencie rozpoczęcia akcji dokonał wyboru. Wybiera posłannictwo i ratowanie ludzi w czasie epidemii. Motywem jego działania jest poczucie obowiązku i niezgoda na niesprawiedliwość i zło. Sam doktor Rieux mówi: „Obchodzi mnie tylko, żeby być człowiekiem”. Na kartach tej powieści egzystencjalnej dokonują też wyboru swej postawy życiowej inne postaci. Jean Tarrou to syn prokuratora. Młodzieniec rezygnuje z rodziny i swej przyszłości zawodowej, którą mógłby zapewnić mu ojciec i wybiera walkę z wszelkimi formami śmierci. Agitacją do tego czynu jest odpowiedzialność, jaką się obarcza za śmierć ludzi skazanych przez ojca. Inny bohater, Raymond Rambert jest dziennikarzem, który przybył do Oranu tuż przed zarazą. Rozpaczliwie próbuje wydostać się z miasta do swej ukochanej w Paryżu. Jednak, gdy ma taką możliwość rezygnuje, by pracować w oddziałach sanitarnych. Stwierdza że czułby wstyd, że jest sam tylko szczęśliwy.
Ukazane postaci heroiczne tej powieści przyjmują piękną postawę walki ze złem świata.

Przedstawieni bohaterowie znajdujący się w niełatwej sytuacji muszą wybrać zawsze jakąś drogę, która niestety nie zawsze jest tą właściwą. Ich wybory uzależnione są od otaczającego świata, sytuacji politycznej, ale głównie od samego bohatera i od wartości przez niego wyznawanych. Tych, które ceni najbardziej. Postawy postaci literackich wynikają z celów przyświecających ludziom epoki, której zostali wykreowani, z założenia kierunku filozoficznego czy literackiego.

W świecie antycznym losy bohaterów były z góry zdeterminowane przez tajemnicze siły wyższe – fatum. Postaci uwikłane są w konflikty tragiczne prowadzące do ich nieuchronnej klęski. Tak więc każdy wybór Antygony prowadziłby do katastrofy. Jednak należy zauważyć, że nawet w sytuacjach traumatycznych poprzez poparcie odpowiednich racji można okazać szlachetność charakteru i odnieść osobiste zwycięstwo, tak jak to uczyniła Antygona. Tak nie było w przypadku Konrada Wallenroda. Motywem działania bohatera romantyka porywającego się do wielkich czynów jest walka w obronie ojczyzny. Ależ jaka ta walka była? Niemoralna, niegodna kodeksu rycerskiego, kierująca się zdradą. Wielu ludzi sądzi, że cel najwyższy, tu dobro ojczyzny usprawiedliwia środki działania. Moim zaś zdaniem postępowanie niemoralne bez godności i szacunku do samego siebie jest klęską wyboru bohatera. Z drugiej strony podziwiam Konrada, że na ołtarzu ojczyzny potrafił złożyć całego siebie.

Natomiast w przypadku Tomasz Judyma uważam, że wybór, jakiego dokonał bohater nie był koniecznością. Patrząc w kategoriach zdrowego rozsądku jego problem był wymyślony, można było połączyć dwie rzeczy: szczęście osobiste i dobro ogółu. Potwierdzeniem tego jest doktor Rieux, który tak jak Judym poświęca się służbie innym, ale ma również rodzinę, poza tym pomoc innym uważa za obowiązek, a nie zaś spłacenie długu. We współczesności, w świecie chaosu postaci literackie stają przed wyborem: bierność czy obrona człowieczeństwa. Jest wielu bohaterów, którzy nawet w nieludzkich warunkach obozu podejmują wyzwanie obrony własnej godności, np. Kostylew.

Powyżsi bohaterowie są godni szacunku i uznania. Postaci kierują się różnymi motywami: prawem boskim i miłością rodzinną, dobrem ojczyzny, dobrem ludzi najuboższych, obroną godności ludzkiej i walką ze złem świata. Ich wybory przebiegają różnie, ale zawsze postępują ze szlachetnych pobudek, często rezygnując z życia osobistego. W najlepszej sytuacji są bohaterowie tacy jak Antygona, bohaterowie „Dżumy”, Kostylew, którzy znajdują osobistą satysfakcję z podjętej decyzji. To pozwala im spełniać obowiązek i postępować zgodnie z sumieniem. Najtrudniejszy jest los tych, którzy muszą walczyć nie tylko ze światem, ale i samym sobą. Do takich postaci należą: Konrad Wallenrod i Tomasz Judym. Są to jednak postawy szlachetne, piękne i pełne heroizmu.

strona:    1    2    3    4    5  





Wizerunek Boga, świata i człowieka w literaturze. Przedstaw zagadnienie na podstawie dwóch wybranych epok literackich

Ocena:
20/20
Teza: Literackie wizerunki,Boga, świata oraz człowieka zmieniają się w renesansie i romantyzmie.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przejrzysta, napisana płynnym językiem. Zawiera analizę omawianych utworów poetyckich.

Motyw heroicznego sukcesu człowieka w literaturze różnych epok. Przedstaw na wybranych przykładach

Ocena:
20/20
Teza: Nietypowy sukces człowieka – heroizm w walce ze złem, cierpieniem, własnymi słabościami.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca dojrzała, oparta na dobrze dobranych lekturach.

Człowiek i jego zmaganie z losem. Przedstaw problem, odwołując się do wybranych utworów literackich

Ocena:
20/20
Teza: Zmagania z losem jako główny motor kształtowania światopoglądu i charakteru człowieka.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca wyczerpująco przedstawia zmagania człowieka z losem. Przejrzysta kompozycja, ciekawe wnioski.

Czyny ludzkie i ich moralne konsekwencje. Omów na przykładach wybranych utworów literackich

Ocena:
20/20
Teza: „Człowiek zbudowany jest z przeciwności, w tym całe jego dramatyczne bogactwo i urok” - Jalu Kurek

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w pełni odpowiada tematowi. Ciekawe przykłady literackie, dobry styl wypowiedzi.

Relacja między człowiekiem a Bogiem. Różne rozstrzygnięcia tego dylematu

Ocena:
20/20
Teza: W literaturze wszystkich epok bardzo wiele miejsca poświęcano zagadnieniu relacji między człowiekiem a Bogiem, które było analizowane z wielu stron zarówno w liryce, dramacie, jak i epice.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca oparta o czytelny plan. Przywołuje najważniejsze utwory, ukazując różnorodność postaw człowieka wobec boga.

Walka człowieka z przeciwnościami losu. Omów temat, odwołując się do wybranych dzieł literackich i filmowych

Ocena:
20/20
Teza: Różnorodność bohaterów literackich i filmowych, którym los nie oszczędził przykrych doświadczeń.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca świetnie napisana, oparta na niebanalnych przykładach filmowych. Pozostałe lektury przedstawione zostały poprawnie.

Jakiej wiedzy o człowieku dostarczyły ci poznane utwory literackie? Odpowiedz na podstawie wybranych przykładów z literatury XX wieku

Ocena:
20/20
Teza: Poszczególni pisarze odkrywają przed czytelnikiem ponadczasowe prawdy o człowieku i jego człowieczeństwie.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w interesujący sposób odkrywa literackie prawdy o człowieku. Bogata bibliografia.

Ludzie godni i nikczemni w literaturze. Scharakteryzuj postawy, odwołując się do wybranych przykładów z literatury

Ocena:
20/20
Teza: Mimo iż większość czytelników pragnie w życiu postępować tak jak godni bohaterowie, często intrygują i przyciągają ich złe postacie.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca zawiera ciekawe wnioski. Poprawny styl i sposób prowadzenia argumentacji.

Indywidualizm - wyraz dumy i wielkości człowieka, przejaw jego pychy, manifestacja inności... Oceń postawę wybranych bohaterów literackich różnych epok

Ocena:
20/20
Teza: Różne przyczyny indywidualizmu na podstawie losów wybranych bohaterów.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca wzorcowa, w pełni realizuje temat, odnosząc się do wszelkich rodzajów indywidualizmu.

Tragizm człowieka uwikłanego w swój czas historyczny. Omów temat na podstawie utworów wybranej epoki literackiej

Ocena:
20/20
Teza: W literaturze współczesnej ważnym tematem są przeżycia jednostki uwarunkowane określonym momentem dziejowym.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca dojrzała, zawierająca ważne wnioski. Przemyślana kompozycja i adekwatność w stosunku do tematu.

Jednostka wobec historii. Przedstaw zmagania się poszczególnych bohaterów z ich historycznym czasem

Ocena:
20/20
Teza: Jednostka wobec biegu dziejów może czuć się bezradna lub może próbować przeciwstawić się mu.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca ambitna, oparta na poprawnie dobranych lekturach.

Przedstaw i omów portret człowieka współczesnego, odwołując się do wybranych przykładów literackich

Ocena:
20/20
Teza: Współczesna literatura ukazuje zdecydowanie negatywny obraz jednostki ludzkiej.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca bardzo dojrzała i wielowątkowa.

Zanalizuj postawy człowieka w sytuacji ekstremalnej na przykładzie literatury obozowej

Ocena:
20/20
Teza: Na zmiany w zachowaniu i postawy w sytuacji ekstremalnej ma wpływ trwanie sytuacji stresogennej.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca wnikliwie i szczegółowo opisuje postawy człowieka w ekstremalnych sytuacjach. Poprawnie dobrana literatura obozowa, czytelny wstęp i zakończenie.

Pan i sługa w literaturze. Przedstaw różne realizacje tego motywu, odwołując się do wybranych utworów.

Ocena:
20/20
Teza: Pan i sługa mogą mieć różne oblicza, ale najważniejszą ich cechą jest wzajemna więź i wierność sługi.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przemyślana i dopracowana. Umiejętnie wyciągnięte wnioski.

Odkrywanie tajemnic ludzkiej psychiki w literaturze i sztuce okresu schyłku XIX i początku XX w. Przybliż temat, analizując wybrane dzieła.

Ocena:
20/20
Teza: Literatura i sztuka są zwierciadłem epoki, mogą odkrywać przed odbiorcą tajemnice ludzkiej psychiki. Bez wątpienia literatura i sztuka przełomu wieków XIX i XX skupiają w sobie dwa powyższe twierdzenia.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca dojrzała, oparta na nietuzinkowych lekturach. Przemyślana kompozycja i wnioski.

Człowiek w poszukiwaniu innych światów. Na podstawie wybranych tekstów literackich, malarskich i filmowych scharakteryzuj wykreowaną rzeczywistość i ukaż jej funkcje.

Ocena:
20/20
Teza: Ludzie od zarania dziejów wierzyli, że ich pobyt na ziemi nie jest jedyną i ostateczną formą egzystencji. Wierzyli, że jest gdzieś furtka prowadząca w nikomu nieznane, tajemnicze miejsca – inne światy.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w wyczerpujący sposób realizuje temat. Różnorodne przykłady. Ciekawa prezentacja multimedialna.

Człowiek kowalem swego losu. Na przykładzie wybranych bohaterów literackich rozważ słuszność tej tezy

Ocena:
20/20
Teza: Bohaterowie literaccy świadomie podejmują wybory życiowe lub są zdeterminowani czynnikami zewnętrznymi.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w pełni przemyślana. Ciekawy dobór przykładów, poprawna argumentacja.

Literatura wyrazem pesymistycznego, czy optymistycznego widzenia natury człowieka. Omów w oparciu o przykłady z różnych epok

Ocena:
20/20
Teza: W każdym człowieku znajdują się pokłady dobra, ale silne są także zasoby zła.

Ocena opisowa nauczyciela: Przemyślana prezentacja oparta na ciekawych przykładach. Trafne wnioski.

Ofiary własnych ambicji na przykładzie bohaterów różnych epok literackich. Omów, analizując wybrane utwory

Ocena:
20/20
Teza: Przedstawienie kreacji bohaterów literackich, którzy stali się ofiarami własnych ambicji.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca świadczy o samodzielnym myśleniu autora. Poprawna literatura i plan prezentacji.

Portret psychologiczny bohaterów. Omów na podstawie wybranych utworów

Ocena:
20/20
Teza: Psychologiczne portrety trojga bohaterów prozy XIX i XX wieku.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca świetnie charakteryzuje troje bohaterów literackich. Dojrzały wstęp oraz wnioski.

Jednostka wobec zbiorowości w ujęciu twórców dwóch wybranych epok. Rozważ problem na wybranych przykładach

Ocena:
20/20
Teza: Jednostki wyróżniające się na tle społeczeństwa w twórczości romantycznej i młodopolskiej.

Ocena opisowa nauczyciela: Obszerna praca ukazująca szczególne jednostki w społeczeństwie. poprawna bibliografia i plan prezentacji.

Społecznik a indywidualista. Wykaż różnice na podstawie wybranych lektur

Ocena:
20/20
Teza: Podstawowe różnice, które dzielą postawy społecznikowskie i indywidualistyczne.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w pełni realizuje temat pokazując złożoność problemu.

Wizja Boga, świata i losu człowieka w literaturze średniowiecznej. Omów na wybranych przykładach literackich

Ocena:
20/20
Teza: Przedstawienie wizji Boga, świata i losu człowieka w literaturze średniowiecznej.

Ocena opisowa nauczyciela: Szczegółowa i przemyślana prezentacja ukazująca bogactwo średniowiecznej świadomości.

Zachowanie człowieka w sytuacjach ekstremalnych. Przedstaw na wybranych przykładach literackich.

Ocena:
19/20
Teza: Nie jest możliwa obiektywna ocena zachowań człowieka w sytuacji zagrożenia życia. Gdy nasze podstawowe potrzeby fizjologiczne i psychiczne nie są zaspokojone nie potrafimy normalnie funkcjonować i odzywają się w nas instynkty zwierzęce.

Ocena opisowa nauczyciela: Temat potraktowany poważnie. Przytoczone argumenty udowadniają w pełni tezę.

Poszukiwanie przez bohaterów literackich prawdy o życiu i sobie samym. Przedstaw na podstawie wybranych lektur

Ocena:
19/20
Teza: Doświadczenia życiowe są siłą sprawczą wielkich zmian w życiu nie tylko w odniesieniu do postaci wykreowanych na kartach powieści, ale także do autorów poszczególnych dzieł.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przemyślana, dokładnie realizuje założenia tematu. Poprawny styl i język wypowiedzi.

W poszukiwaniu odpowiedzi na pytanie - jak żyć? Odwołaj się do wybranych utworów literackich

Ocena:
19/20
Teza: Literatura XIX i XX wieku dostarcza nam coraz więcej postaci walczących z przeciwnościami losu, zmagających się z samym sobą, rozdartych, „szukających własnego ja”.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przemyślana, doskonale łączy z sobą poszczególne lektury. Poprawny język.

Bohaterowie wierni swoim ideałom. Przedstaw na wybranych przykładach literackich

Ocena:
19/20
Teza: Patrząc na dorobek literacki twórców na przestrzeni epok, nie pozwala on na nadmierny optymizm, bowiem autorzy wskazują na szereg czynników, które raczej ograniczają jednostkę, nie pozwalając na indywidualizm i swobodny rozwój.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca świadczy o dojrzałości autora. Lekkość poruszania się po obszarze kultury. Ciekawe lektury.

Walka człowieka z samym sobą. Przedstaw na literackich przykładach

Ocena:
19/20
Teza: Twórcy literaccy w swych dziełach prócz fabuły poruszali wątki psychologiczne bohaterów. Poprzez zachowania postaci możemy dokonać oceny motywacji ich często kontrowersyjnych czynów.

Ocena opisowa nauczyciela: Mądra i przemyślana praca. Standardowe odwołania do literatury. Poprawna kompozycja.

Motyw człowieka upokorzonego. Omów zagadnienie, odwołując się do literatury różnych epok

Ocena:
19/20
Teza: W literaturze możemy odnaleźć różne oblicza upokorzenia człowieka.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca dobrze skonstruowana, odwołuje się do wielu przykładów.

Jednostka wobec zbiorowości. Rozważ problem, odwołując się do przykładów z dwóch różnych epok

Ocena:
19/20
Teza: Różne postrzeganie misji społecznych i narodowych przez bohaterów dwóch kontrastujących ze sobą epok – magicznego romantyzmu i racjonalnego pozytywizmu.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca odzwierciedla temat. Zawiera pełną bibliografię i plan pracy.

Koncepcja człowieka w literaturze średniowiecza i renesansie. Przeanalizuj na przykładzie wybranych tekstów wyżej wspomnianych epok

Ocena:
19/20
Teza: Odmienność pojmowania koncepcji człowieczeństwa w średniowieczu i renesansie.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w pełni odzwierciedla temat. Poprawna bibliografia i ramowy plan pracy.

Scharakteryzuj różne postawy człowieka w obliczu nieszczęścia. Odwołaj się do wybranych utworów

Ocena:
19/20
Teza: W literaturze często możemy odnaleźć jednostkowe reakcje człowieka na nieszczęście.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja w pełni poprawna - ciekawe i niejednorodne przykłady odbierania przez człowieka nieszczęścia.

Uprzedmiotowienie człowieka jako problem w literaturze. Omów i zinterpretuj zjawisko na wybranych utworach współczesnych

Ocena:
19/20
Teza: Sprowadzenia człowieka do przedmiotu na przykładzie literatury wojennej oraz „Kartoteki” Tadeusza Różewicza.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca porusza trudny i niejednoznaczny problem. Poprawna bibliografia i ramowy plan.

Synteza losu polskiego XIX wieku. Omów zagadnienie, odwołując się do wybranych utworów literackich

Ocena:
19/20
Teza: Cechy wspólne poszczególnych postaci, a typowy polski los bohatera XIX wieku.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca ukazuje bogactwo losów Polaków istniejących w XIX wieku na kartach literatury oraz udowadnia niemożliwość przedstawienia syntezy polskiego losu.

Jaki wpływ mają negatywne przeżycia na losy człowieka? Odpowiedz na pytanie na podstawie wybranych utworów literackich

Ocena:
18/20
Teza: Cierpienie jest nieodłącznym towarzyszem człowieka. Bohaterowie literaccy starają odnaleźć sens w jego przeżywaniu.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja poprawna, oryginalne lektury. Na uwagę zasługuje rozbudowana bibliografia i dobry styl wypowiedzi. Można pogłębić argumentację, aby zdobyć maksymalną liczbę punktów.

Rola doświadczeń życiowych w kształtowaniu człowieka. Przestaw na przykładzie wybranych utworów literackich i filmów

Ocena:
18/20
Teza: Drzewo nie smagane wiatrem, rzadko kiedy wyrasta na silne i zdrowe.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca poprawna. Ciekawa teza uargumentowana na przykładach literackich i filmowym.

Zawiłości psychiki ludzkiej ukazane w literaturze polskiej i obcej

Ocena:
18/20
Teza: Zarówno psychologia, jak i literatura próbują zgłębić psychikę człowieka. Jednak nigdy nie będzie poznana w pełni.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca szeroko opisuje temat. Kolejne argumenty dobrana poprawnie. Ciekawa literatura.

Błędne decyzje, niewłaściwe wybory. Omów jak pod ich wpływem zmieniło się życie bohaterów literackich

Ocena:
18/20
Teza: Bohaterowie utworów literackich stają przed wieloma dylematami. Często zdarza się tak, że dokonują niewłaściwych wyborów i nie zawsze są na tyle dojrzali aby ponieść ich konsekwencje.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w ciekawy sposób opisuje drogi różnych bohaterów literackich. Poprawna bibliografia i rozbudowany ramowy plan wypowiedzi.

Najciemniejsze oblicza człowieczeństwa. Przedstaw na wybranych utworach literackich.

Ocena:
17/20
Teza: Ciemne strony natury człowieka: podłość, chciwość, egoizm, okrucieństwo. Czasem te mroczne strony natury człowieka, zaczynają przewyższać dobre cechy.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca ciekawa, opisująca kilka z wielu negatywnych cech człowieka. Poprawna bibliografia.

Trudne decyzje bohaterów literackich. Pokaż na wybranych przykładach z różnych epok literackich

Ocena:
17/20
Teza: Bohaterowie literaccy stają przed traumatycznymi wyborami, czasem dużo cięższymi niż rzeczywiste życiowe problemy.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w pełni realizuje temat. Poprawny język i styl wypowiedzi.

Moralność człowieka poddana próbie. Przedstaw problem na wybranych przykładach.

Ocena:
16/20
Teza: We wszystkich utworach można znaleźć motyw moralności. Niekiedy bohaterowie stają przed wyborem i tylko od ich etycznego kodeksu zależy, jaką drogą pójdą.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przeciętna. Zawiera kilka usterek językowych. Teza poprawnie uargumentowana.

Kondycja ludzka ukazana w literaturze rożnych epok.

Ocena:
16/20
Teza: Literatura różnych epok ukazuje w sposób indywidualny postawy swych bohaterów, a poprzez to kondycję sobie współczesnych.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca zwięzła. Zawiera niezbędne argumenty do udowodnienia tezy. Poprawna bibliografia.