Pogotowie maturalne: Motywy literackie - Motyw śmierci


Różne ujęcia śmierci w literaturze i sztuce. Omów na wybranych przykładach

Śmierć jest jednym z podstawowych aspektów ludzkiej egzystencji, gdyż nierozerwalnie łączy się z życiem. Jest odbierana jako zjawisko negatywne, ponieważ budzi strach i powoduje cierpienie. Mimo tego, śmierć jest tematem chętnie podejmowanym przez artystów kolejnych epok. Z biegiem czasu zmieniał się sposób przedstawiania śmierci w literaturze i sztuce, niezmienna pozostaje natomiast aktualność tego tematu. Pomimo licznych prób ukazania śmierci w literaturze i sztuce wciąż pozostaje ona tajemnicą.

Genezę śmierci wyjaśnia Biblia. Według starotestamentowej Księgi Rodzaju Bóg uczynił pierwszych ludzi nieśmiertelnymi i dał im w posiadanie rajski ogród wraz ze wszystkimi znajdującymi się w nim roślinami i zwierzętami. Pozwolił Adamowi i Ewie jeść owoce ze wszystkich drzew, z wyjątkiem Drzewa Poznania Dobra i Zła. Gdy pierwsi ludzie słuchając szatańskiego podszeptu sprzeciwili się woli Boga i skosztowali zakazanego owocu, zostali wygnani z raju i pozbawieni nieśmiertelności. Grzech pierworodny skazał zatem ludzkość na przekraczanie granicy między życiem i śmiercią. Religia chrześcijańska nie uznaje jednak tego momentu za koniec ludzkiego istnienia, ale za wstęp do wieczności. To przejście stało się możliwe dzięki Jezusowi Chrystusowi, który umarł na Krzyżu, a trzy dni później zmartwychwstał, i tym samym pokonał śmierć. Daje to każdemu wierzącemu nadzieję na życie wieczne i uświadamia, że od czynów człowieka zależy jego dalszy los. Pojawia się zatem pytanie, czy chrześcijanie nie znają uczucia lęku przed śmiercią, skoro ich religia opiera się na obietnicy zbawienia.

Okazuje się, że groźba śmierci jest obecna w sztuce chrześcijan, głównie pod postacią Jeźdźca Apokalipsy. Jednym z najbardziej znanych dzieł sztuki dotyczących tematyki apokaliptycznej są drzeworyty Albrechta Dϋrera. Niemiecki artysta wydał w 1498 r. ilustrowaną Księgę Apokalipsy św. Jana. Teksty były drukowane na odwrocie każdej z 14 rycin, które ukazywały wizje końca świata. Najsłynniejsza jest rycina przedstawiająca Czterech Jeźdźców Apokalipsy. Pierwszy jedzie na białym koniu i trzyma w ręku łuk - jest symbolem Podboju. Drugi- trzymający miecz, jedzie na koniu barwy ognia - symbolizuje Wojnę. Trzeci, który trzyma w ręku wagę i jedzie na czarnym koniu, to symbol Głodu. Trzej jeźdźcy pędzą naprzód tratując wszystko, co napotykają na swej drodze. Czwarty jeździec, który ma postać szkieletu na trupo-bladym koniu, to śmierć, która podąża tuż za Podbojem, Wojną i Głodem zbierając krwawe żniwa. Dzieło Dϋrera osiągnęło wspaniały ładunek ekspresyjny dzięki połączonemu działaniu rzeczywistości i fantazji. Można podziwiać, jak abstrakcyjny tekst przesycony mistyczną symboliką znalazł przekonywający wyraz w twórczości niemieckiego artysty.

Są różne sposoby przyjmowania śmierci: od lęku i obawy, przez pogodzenie się z nią, aż do oczekiwania na nią. Największy niepokój wywołuje nieodmiennie śmierć dzieci, które nie poznały jeszcze smaku życia. Podczas gdy śmierć osób starszych jest oczywistym przejawem działania sił natury, śmierć istot młodych jakby temu zaprzecza. Najwybitniejszym dziełem literackim opisującym śmierć dziecka i towarzyszące temu wydarzeniu uczucia są „Treny” Jana Kochanowskiego. Renesansowy poeta napisał cykl dziewiętnastu utworów po śmierci ukochanej córki Urszuli. „Treny” wystają ze sztywnych ram utworu żałobnego. Bohaterami twórczości funeralnej mogły być tylko osoby dostojne, takie jak władcy, rycerze, czy wybitni twórcy.

Cykl Kochanowskiego mówi zaś o dziecku niespełna trzyletnim. Dlatego właśnie „Treny” nie służą przesadnemu wychwalaniu zasług zmarłego, lecz stanowią niezwykle poruszające studium ludzkiego cierpienia spowodowanego zetknięciem ze śmiercią. „Treny” miały być literackim pomnikiem wystawionym zmarłej dziecinie, jednak to nie Urszulka jest główną postacią cyklu, lecz bolejący, zrozpaczony ojciec. W początkowych utworach zrozpaczony Kochanowski wspomina wygląd i zachowanie zmarłej córki, zaś pretekstem do smutnych rozmyślań jest oglądanie ubrań Urszuli. Poeta opisuje dom, w którym zabrakło ukochanego dziecka, pustkę, jaka zapanowała po jego odejściu. Porównuje zmarłą do młodej oliwki, ściętej przez nieuważnego ogrodnika, do kłosa, który musi pochować w ziemi przedwcześnie, wbrew prawom natury, i do małego słowika spłoszonego przez śmierć. Kolejne utwory stanowią wyraz kryzysu światopoglądowego uczonego humanisty. Niezwykle sugestywny jest tren czwarty, rozpoczynający się apostrofą do śmierci. Podmiot liryczny zwracając się do niej mówi, jak wielkim bólem było odebranie ukochanego dziecka, nie rozumie, czemu „niepobożna śmierć” dopuściła się zachwiania odwiecznego porządku. Poeta przywołuje w utworze postać mitycznej Niobe, która po stracie swoich dzieci z ogromnego bólu zmieniła się w kamień. Tren IX rozpoczyna się apostrofą do Mądrości, czyli filozofii stoickiej, która miała ochronić Kochanowskiego przed złem świata, napełnić spokojem oraz nauczyć znosić szczęście i ból z jednakowym dystansem. W obliczu śmierci ukochanej osoby Mądrość go zawiodła. Poeta cierpi nie jak mędrzec, lecz jak zwykły, nieuczony człowiek. Kochanowski stawia również bolesne pytania o sens ludzkiego istnienia i życie pozagrobowe. Tren X zawiera ciąg pytań retorycznych o miejsce pobytu zmarłej córki. Poeta rozważa różne koncepcje życia pozagrobowego: chrześcijański raj i czyściec, mityczne wyspy szczęśliwe, istniejące według teorii Platona miejsce nadniebne a nawet reinkarnację. Ostatni tren to próba pogodzenia się ze śmiercią córki. Matka, która ukazała się Kochanowskiemu we śnie proponuje mu filozofię „trudnego optymizmu” wyrażającą się w słowach „ludzkie przygody ludzkie noś”.

Z rozpaczą i zamętem, jakie wniosła śmierć w światopogląd Jana Kochanowskiego skonfrontować należy postawę młodopolskich dekadentów, którzy z niecierpliwością wyczekiwali na moment, w którym ich życie dobiegnie końca. Utwór Stanisława Koraba-Brzozowskiego pt. „O przyjdź!” to wezwanie mające wszelkie znamiona apelu do ukochanej kobiety. Wiersz kończy się jednak dramatyczną, zaskakującą puentą, która wyjaśniam że wezwanie skierowane zostało do śmierci. Poeta wyobraża ją sobie jako senną marę- piękną i dobrą. W jego marzeniach śmierć została spersonifikowana - ma hebanowe włosy i miękkie, woniejące dłonie, ubrana jest w zwiewną szatę. Przyjście śmierci młodopolski poeta wyobraża sobie jak wieczorne spotkanie z kochanką, która niesie ukojenie zmęczonemu życiem człowiekowi, kładąc na jego skroniach miękkie dłonie. Wyobrażenia Koraba-Brzozowskiego wynikają z nastrojów dekadenckich. Śmierć była dla młodopolskich artystów wyzwoleniem z pasma cierpień, których dostarczało życie pozbawione celów, ideałów, Boga.

Ten sposób pojmowania śmierci dostrzec możemy w twórczości Jana Malczewskiego. Artysta bazuje wprawdzie na popularnej już w średniowieczu tradycji postaci z kosą, nigdy jednak nie maluje szkaradnych kościotrupów, lecz urodziwe, uskrzydlone, dorodne żniwiarki. Obraz pt, „Śmierć” ukazuje piękną kobietę, która kojącym gestem kładzie palce na oczy wezwanego, którym jest stary, zmęczony pracą mężczyzna. Śmierć zjawia się w scenerii przydomowego pejzażu, o zmroku, w metafizycznym świetle księżyca. Zmysłowe piękno jej ciała i sugestywna cisza nocy zdają się obiecywać ostatnie z wtajemniczeń Erosa. Pojęcie śmierci u Malczewskiego obok nuty konsolacyjnej i kojącej kryje także aspekt nieuchronnej kategoryczności.

Śmierć jest nieunikniona, nie znamy wprawdzie jej godziny, ale samego przyjścia możemy być pewni. Epoką, która przodowała we wpajaniu ludziom myśli o kruchości życia było bez wątpienia średniowiecze. Początkowo śmierć pojmowano jako wzniosłą i romantyczną, jednak od XIV stulecia, wskutek epidemii dżumy, nastąpiła zmiana w sposobie jej postrzegania. Zaczęto wówczas podkreślać jej obrzydliwość, a także nieuchronność. „Rozmowa mistrza Polikarpa ze Śmiercią” ma często spotykaną w utworach XV-wiecznych formę dialogu. Rozmowa toczy się między uczonym Polikarpem i Śmiercią mającą postać chudej, bladej kobiety, której ciało jest w stanie rozkładu. Już sam obraz ohydnej kobiety ma na celu podkreślenie marności ludzkiego życia. Tradycyjnie śmierć dzierży w dłoni kosę, która pomaga jej w wypełnianiu powinności, jaką jest „pozbawianie ludzi żywota”. Polikarp, początkowo przerażony widokiem szkaradnej kobiety, decyduje się w końcu zadać jej kilka pytań od wieków nurtujących ludzkość. Pyta śmierć o jej pochodzenie, na co ta odpowiada, że pojawiła się, gdy rajska Ewa zerwała jabłko. Polikarp chce również poznać powód jej niechęci do ludzi oraz możliwości ułaskawienia. Odpowiedzi nie pozostawiają jednak złudzeń. Każdego człowieka spotyka ten sam los, ponieważ śmierć nie daje się przebłagać ani przekupić. Wobec niej wszyscy są równi: bogaci i biedni, ludzie prawi i grzesznicy. Śmierć nikogo nie faworyzuje, nie uwzględnia ziemskich zasług. Szczególnie niechętnie odnosi się jednak do przekupnych sędziów i rozpustnych zakonników przywiązanych do mało istotnych spraw doczesnych.

Tematykę nieuchronności śmierci podejmował również motyw danse macabre, który pojawił się w kulturze późnego średniowiecza. Na pochodzących z 1500 r. drzeworytach Hansa Holbeina śmierć przedstawiona została w sposób groteskowy - ma postać szkieletu, który zaskakuje przedstawicieli różnych stanów. Motyw korowodu został przez średniowiecznego artystę przetworzony w pojedyncze sceny. Na każdej z rycin dostrzegamy upiorny szkielet, który wyciąga rękę do żywej istoty. Celem artystycznym jest uchwycenie kontrastu pomiędzy ruchliwością martwych a bezwładem żywych. Celem moralnym- przypomnienie, że niewiadoma jest godzina śmierci i że wobec niej wszyscy są równi. Wśród postaci które porwał do tańca szkielet jest zajęty światowymi sprawami mnich, astrolog, kupiec i chłop pochłonięty pracą na roli. Śmierć nie zważa na obowiązki jakie mają jeszcze do wypełnienia ludzie. Nie bacząc na ich protesty i cierpienie bliskich, prowadzi ich do makabrycznego korowodu.

Odległe echa tradycji danse macabre pobrzmiewają w poezji Charlesa Bauderlaire’a. Śmierć nie została w prawdzie w jego poezji ukazana jako szkielet z kosą, lecz w postaci rozkładających się zwłok. Niewątpliwym podobieństwem jest jednak podkreślanie nieuchronności śmierci i kontrast żywego człowieka i martwego ciała. W wierszu pt. „Padlina” podmiot liryczny dokonuje naturalistycznego opisu zwłok, na które natchnął się podczas spaceru z ukochaną. Odrażający obraz padliny kontrastuje z urodą swojej towarzyszki, przypominając jej, że w przyszłości upodobni się do zwłok, na które właśnie patrzy. Złowroga apostrofa jest świadectwem przemijalności, nietrwałości ludzkiego życia i urody ciała.

Nieuchronność śmierci i nieustanne podejmowanie tej tematyki spowodowały, że epoka średniowiecza wypracowała sztukę pięknego umierania: ars moriendi. Umierający przeznaczał ostatnie godziny swojego życia na rachunek sumienia i pojednanie z Bogiem i starał się, by moment, w którym odejdzie z tego świata był jak najbardziej wzniosły. Doskonałym przykładem umierania zgodnie z zasadami ars moriendi jest śmierć rycerza ukazana w „Pieśni o Rolandzie”. Ranny Roland wspina się na wzgórze i kładzie się w pobliżu sosny. Miejsce nie jest przypadkowe- wzgórze przypomina Golgotę, zaś drzewo symbolizuje Krzyż Chrystusa. Rycerz próbuje wyszczerbić swój miecz, a gdy to się nie udaje, chroni go własnym ciałem, by nie trafił w ręce wroga. Przed śmiercią Roland zwraca się do Boga. W swej modlitwie wspomina Łazarza, który został wskrzeszony spośród umarłych i Daniela ocalonego od pożarcia przez lwy. Prosi Boga, o przebaczenie grzechów i ofiaruje mu prawą rękawicę- tym gestem lennego hołdu Roland uznaje się wasalem Pana Niebios. Rycerz wspomina umiłowaną ojczyznę i króla Karola Wielkiego, któremu służył. Zwraca twarz ku Hiszpanii, aby pokazać, ze nie czuje się pokonany. Konając opuszcza głowę na ramię jak Chrystus na Krzyżu, co jest kolejnym nawiązaniem do historii Męki Pańskiej. Po duszę Rolanda przybywają aniołowie i unoszą ją do raju.

Z czasem zmienił się sposób postrzegania ars moriendi. Przeważało przekonanie, że niemożliwe jest pojednanie z Bogiem i odkupienie win na kilka godzin przed śmiercią. O zbawienie należało zabiegać przez całe swoje życie, a nie tylko u jego kresu. Świetnym odzwierciedleniem tej postawy był jeden z wzorców średniowiecza - wzorzec świętego. Jeden z bohaterów popularnych wówczas hagiografów Święty Aleksy, porzucił rodziców i żonę, rozdał swój majątek biedakom i duchownym i rozpoczął życie ascety. Gdy wrócił do rodzinnego Rzymu, nie został rozpoznany. Zamieszkał pod schodami domu swoich rodziców. Pogardziła nim nawet służba. Jednak Aleksy znosił upokorzenie bez słowa skargi. Jego śmierć nie została poprzedzona żadnymi rytuałami, nie była zatem zgodna z zasadami ars moriendi. Została jednak uwznioślona przez cudowne wydarzenia, które miały wówczas miejsce. W momencie śmierci Aleksego w całym Rzymie biły dzwony, a chorzy, którzy zbliżali się do jego ciała, odzyskiwali zdrowie. W tym przypadku śmierć, która z pozoru wyglądała na niezgodną, została uwznioślona dzięki godnemu życiu, którym bohater zasłużył na miejsce w niebie.

Pomimo licznych prób ukazania śmierci w literaturze i sztuce wciąż pozostaje ona tajemnicą. Jest trudna do określenia, gdyż dla każdego człowieka oznacza coś innego. Według Haliny Poświatowskiej śmierć dla mędrca jest oznaka przemijania, dla fizyka - przeistoczeniem materii, dla wierzącego - początkiem nowego życia, zaś dla cierpiącego - wyzwoleniem. Dla każdego jednak, niezależnie os sposobu pojmowania jej, śmierć jest tajemnicą niedostępną do momentu spotkania z nią.

strona:    1    2    3    4    5  





Bo życie kruche jest... Motyw cierpienia i śmierci na podstawie wybranych utworów literackich i dzieł sztuki

Ocena:
20/20
Teza: Bohaterowie literaccy często staja w obliczu śmierci i cierpienia. Zjawiska te są wielowymiarowe i często nieuniknione.

Ocena opisowa nauczyciela: Temat trudny. Bardzo dobrze przeprowadzona argumentacja broni tezę prezentacji. Ciekawe wnioski uzupełniają całość. Brawo!

Symbol jako sposób nazywania niewyrażalnego. Interpretując wybrane utwory literackie i dzieła malarskie, określ rolę symbolu w komunikacji artystycznej

Ocena:
20/20
Teza: Śmierć, szczególnie u twórców modernistycznych ma często znaczenie symboliczne, jest nośnikiem pewnych głębszych przemyśleń i przeżyć autora

Ocena opisowa nauczyciela: Autor w umiejętny sposób porusza się po świecie literatury i sztuki. Na uwagę zasługuje bogata bibliografia.

Różne sposoby ukazywania śmierci i umierania w literaturze i malarstwie renesansu oraz przełomu XIX i XX wieku

Ocena:
20/20
Teza: Motyw życia i śmierci towarzyszy ludzkości od początku jej istnienia poprzez wszystkie epoki literackie i artystyczne.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca dojrzała, bardzo przejrzysta. Kolejne argumenty przedstawione są logicznie. Dobre wprowadzenie do tematu i wnioski.

Motyw śmierci w literaturze i sztukach plastycznych. Omów zagadnienie, odwołując się do wybranych dzieł

Ocena:
20/20
Teza: W zależności od epoki historycznej, kultury, światopoglądu i głoszonych idei człowiek próbował oswajać śmierć, pojąć jej zagadkę.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca bardzo obszerna i szczegółowa. Temat wnikliwie zanalizowany.

Śmierć jako motyw w literaturze i sztuce. Przeanalizuj zagadnienie na wybranych przykładach

Ocena:
20/20
Teza: Artyści, próbując przybliżyć innym tajemnicę śmierci, przedstawiali w swoich dziełach własne wyobrażenia umierania i życia pośmiertnego.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca bogata w różne wizje śmierci. Rozbudowana bibliografia, płynna i poprawna wypowiedź. Ciekawe ilustracje.

Analizując wybrane utwory literackie, omów funkcje śmierci i zła w baśniach, bajkach i mitach

Ocena:
20/20
Teza: Zło i śmierć podstawowymi elementami baśniowego, bajkowego i mitycznego świata.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w pełni realizuje temat. Ciekawe przykłady literatury podmiotowej, przemyślana kompozycja.

Danse macabre - motyw śmierci w literaturze i sztuce

Ocena:
20/20
Teza: Taniec śmierci odzwierciedla wszechobecność śmierci, która wszystkich ludzi traktuje tak samo.

Ocena opisowa nauczyciela: Motyw bardzo poprawnie opracowany. Zawiera zarówno literackie, jak i plastyczne przykłady. Dobra bibliografia i plan prezentacji.

Czekając na śmierć, czyli jak i w czym odnaleźć sens życia kiedy brak już nadziei. Rozwiń temat w oparciu o wybrane utwory z różnych epok

Ocena:
20/20
Teza: Autorzy każdej epoki przedstawiali ludzi oczekujących na śmierć, świadomych jej nieuchronnego nadejścia.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca zawiera wszelkie niezbędne argumenty. Poprawna konstrukcja, ciekawy tok myślenia.

Ars moriendi - wielcy bohaterowie literaccy wobec śmierci. Zaprezentuj ich postawy i autorskie sposoby kreacji analizując wybrane dzieła

Ocena:
20/20
Teza: Główne utwory związane z ars moriendi powstały w średniowieczu, jednak i w późniejszej literaturze możemy odnaleźć przykłady godnej śmierci.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca wykorzystuje dostępne argumenty. Poprawna stylistyka, logiczna spójność.

Przedstaw funkcjonowanie motywu śmierci w literaturze i sztuce średniowiecza i baroku

Ocena:
20/20
Teza: Charakterystyka obrazów śmierci w średniowieczu i barok

Ocena opisowa nauczyciela: Praca szczegółowa, zawiera wiele ciekawych przykładów z literatury i sztuki. Poprawna kompozycja, teza i wnioski.

Człowiek wobec śmierci w literaturze i sztuce. Przedstaw zagadnienia na wybranych przykładach

Ocena:
20/20
Teza: Artyści często wykorzystywali motyw śmierci, by ukazać swój stosunek do niej lub stosunek swego pokolenia.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca zawiera wiele interesujących przykładów. Poprawna bibliografia i plan.

Miłość i śmierć w wybranych utworach literackich i w sztuce

Ocena:
20/20
Teza: Miłość i śmierć w literaturze i kulturze – popularność omawianych motywów.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja w pełni realizuje temat. Ciekawe przykłady oraz wnioski.

Literackie i malarskie sposoby heroizacji śmierci bohatera. Omów problem na wybranych przykładach

Ocena:
20/20
Teza: Heroizacja śmierci bohaterów najczęściej służyła zachowaniu pamięci i oddaniu hołdu nieprzeciętnym jednostkom.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca ciekawa, oparta na przykładach z różnych epok literackich.

Przedstaw motyw poświęcenia życia w literaturze. Scharakteryzuj problem, analizując przykłady literackie z różnych epok

Ocena:
20/20
Teza: Ukazanie wyjątkowych postaci, które w imię szczytnej idei poświęciły własne życie.

Ocena opisowa nauczyciela: Temat ciekawie przedstawiony. Oparty na lekturach z różnych epok.

Wesela i pogrzeby w literaturze polskiej. Omów różnorodne ujęcia motywów, odwołując się do wybranych przykładów

Ocena:
20/20
Teza: Motyw wesela i pogrzebu w twórczości pisarzy polskich różnych epok.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja w pełni wyczerpuje temat - opisuje dwa wesela i dwie ceremonie pogrzebowe.

Przedstaw różne wyobrażenia ludzi dotyczące śmierci w oparciu o wybrane dzieła literackie

Ocena:
20/20
Teza: a) Uniwersalność i tajemniczość tematu śmierci widziana oczami twórców literatury.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja wnikliwie przedstawia wybrane utwory. Poprawny styl i kompozycja.

Motyw śmierci w literaturze i sztuce romantyzmu i Młodej Polski. Omów na wybranych przykładach.

Ocena:
20/20
Teza: Zaprezentowanie funkcjonowania motywu śmierci w literaturze i sztuce romantyzmu i Młodej Polski.

Ocena opisowa nauczyciela: Bogata bibliografia i szczegółowy plan prezentacji.

Przedstaw rolę motywu śmierci w wybranych utworach literackich

Ocena:
20/20
Teza: Pisarze i poeci w zależności od roli, jaką przypisywali motywowi śmierci opisywali różnorodne jej oblicza.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja przemyślana, pokazuje różnorodne wizje śmierci służące różnym celom autorskim.

In hora mortis. W jaki sposób poeci opisywali swoje przeżycia związane ze śmiercią ważnych dla nich osób?

Ocena:
20/20
Teza: Artyści przeżywając śmierć ważnych dla nich osób swoje refleksje przekazywali za pomocą języka poezji.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja w pełni realizuje temat. Mówi o poetyckich obrazach "godziny śmierci" w różnych epokach.

Wykorzystanie motywu śmierci w utworach literackich i malarskich XIX i XX wieku Omów, analizując wybrane dzieła

Ocena:
19/20
Teza: Literatura odbiega od przedstawiania śmierci wyłącznie w biologicznym wymiarze, nadając jej określony sens.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca logiczna, zawierająca bogatą literaturę podmiotową i przedmiotową. Wiele argumentów na udowodnienie tezy.

Motyw śmierci w literaturze i malarstwie. Omów na wybranych przykładach

Ocena:
19/20
Teza: Temat śmierci jest ciągle aktualny i fascynuje wielu artystów, dlatego też powstało mnóstwo dzieł poruszających tę kwestię.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca napisana dobrym stylem. W pełni realizuje temat.

Obraz śmierci w malarstwie i literaturze. Omów na wybranych przykładach

Ocena:
19/20
Teza: Myśl o śmierci towarzyszyła człowiekowi praktycznie od zawsze. Istnieją na to dowody w poezji, prozie, dramacie czy sztukach pięknych.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca napisana płynnym językiem. Ciekawe przykłady z malarstwa. Logiczna i przejrzysta kompozycja.

Motyw samobójstwa w literaturze. Przedstaw na wybranych przykładach pochodzących z różnych epok

Ocena:
19/20
Teza: W literaturze akt samobójstwa jest najczęściej potępiany i nie prowadzi do niczego pozytywnego.

Ocena opisowa nauczyciela: Temat zwięźle ukazany. Poszczególne argumenty sformułowane poprawnie. Jasne wnioski. Właściwy plan i bibliografia.

Śmierć i umieranie w literaturze dawnej oraz współczesnej. Omów na podstawie dwóch epok

Ocena:
19/20
Teza: Różnorodność sposobów ujęcia motywu śmierci i umierania jest ściśle uzależniona od okoliczności historycznych, światopoglądowych i epokowych.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca dojrzała, wnikliwie analizuje temat. Poprawnie dobrana literatura.

Motyw śmierci w literaturze. Dokonaj analizy wybranych utworów z różnych epok

Ocena:
19/20
Teza: Artyści, próbując przybliżyć innym tajemnicę śmierci przedstawiali w swoich dziełach własne wyobrażenia umierania i życia pośmiertnego.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca szeroko ukazuje motyw śmierci w literaturze. Szczegółowa bibliografia i plan pracy.

Przedstaw różne wyobrażenia ludzi dotyczące śmierci w oparciu o wybrane dzieła literackie

Ocena:
19/20
Teza: Przez wieki w literaturze śmierć przybierała różnorodne obrazy.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca na kilku przykładach pokazuje jak artyści przedstawiali śmierć. Poprawna bibliografia i język wypowiedzi.

Scharakteryzuj różne ujęcia motywu śmierci w literaturze i określ ich funkcje

Ocena:
19/20
Teza: Artyści odmiennie przedstawiali motyw śmierci w literaturze w zależności od funkcji jaką miał pełnić.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca pokazując różne ujęcia śmierci uwzględnia ich funkcję. Poprawny język, rozbudowana bibliografia i plan pracy.

Sposoby ukazywania bohaterskiej śmierci w literaturze. Scharakteryzuj je na podstawie wybranych utworów różnych epok literackich.

Ocena:
19/20
Teza: Mimo iż istota śmierci jest niezmienna, odmienne są sposoby prezentacji bohaterskiej śmierci w literaturze rożnych epok.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca poprawna, bogata bibliografia.

Sceny śmierci w literaturze. Porównaj i omów ich funkcje w wybranych dziełach

Ocena:
19/20
Teza: Aby „oswoić” śmierć poszczególni twórcy próbowali przedstawić różnorodne sceny śmierci.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca zawiera wszystkie niezbędne elementy. Poprawny plan pracy oraz bibliografia.

Obraz śmierci w sztuce średniowiecza. Omów na wybranych przykładach

Ocena:
19/20
Teza: Wyobrażenia śmierci w średniowieczu miały przede wszystkim charakter dydaktyczny – przypominały o kruchości ludzkiego żywota i zachowaniu pokory wobec Stwórcy.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca ciekawa, ukazuje różnorodność wizerunków śmierci. Poprawna bibliografia.

Motyw śmierci i czasów ostatecznych w literaturze, sztuce i muzyce. Omów, analizując wybrane przykłady

Ocena:
19/20
Teza: Motyw śmierć i czasów ostatecznych ukazywany jest na obraz i podobieństwo wyobrażeń ludzi żyjących w danej epoce.

Ocena opisowa nauczyciela: Zwięzła praca w pełni realizująca temat.

Topos śmierci heroicznej w literaturze. Przedstaw jego źródła i udowodnij jego popularność w epoce romantyzmu i literaturze współczesnej

Ocena:
19/20
Teza: Popularność motywu śmierci heroicznej w romantyzmie i czasach współczesnych.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja w pełni poprawna, właściwy dobór lektur i ciekawe wnioski.

Motyw miłości i śmierci. Przedstaw na wybranych przykładach literackich

Ocena:
18/20
Teza: Miłość i śmierć w literaturze to nierozerwalne uczucia.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca na odpowiednio dobranych przykładach literackich ilustruje postawioną tezę. Poprawna bibliografia.

Bohaterska śmierć w literaturze. Przedstaw na wybranych przykładach literackich

Ocena:
18/20
Teza: W romantyzmie twórcy ukazywali śmierć bohaterów w celu ukazania właściwej postawy patriotycznej, jednak sposoby przedstawiania zgonu bohatera były różne.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca poprawna, napisana dobrym językiem. Teza poprawnie uargumentowana.

Różne ujęcia śmierci w literaturze i sztuce. Omów na wybranych przykładach

Ocena:
18/20
Teza: Pomimo licznych prób ukazania śmierci w literaturze i sztuce wciąż pozostaje ona tajemnicą.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca poprawnie realizuje temat. Dobry język i styl wypowiedzi.

Samobójstwo jako temat utworów literackich różnych epok

Ocena:
18/20
Teza: Ucieczka przed realnym życiem, zagubienie w świecie wartości oraz niedojrzałość i nieodpowiedzialność jako źródła decyzji samobójczej wybranych bohaterów literackich.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca świetnie realizuje temat. Ciekawa kompozycja pracy.

Motyw umierania ukazany w literaturze. Omów na wybranych przykładach

Ocena:
18/20
Teza: W literaturze problem śmierci jest podejmowany niezwykle często.

Ocena opisowa nauczyciela: Poprawna i przejrzysta praca. Ciekawa prezentacja pps.

Śmierć w literaturze różnych epok

Ocena:
18/20
Teza: Śmierć to jeden z najczęściej pojawiających się motywów w literaturze.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca bardzo zwięzła. Poprawna forma wypowiedzi i przytoczone argumenty.

Człowiek wobec śmierci w poznanych utworach literackich różnych epok. Przedstaw na wybranych przykładach

Ocena:
18/20
Teza: Wizerunek śmierci zmieniał się w zależności od czasu, w którym poruszano ten temat.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przeciętna. Dobra argumentacja. Poprawny język i styl wypowiedzi.

Motyw śmierci heroicznej w wybranych utworach

Ocena:
18/20
Teza: Literatura wskazuje bohaterów, którzy poświęcając swoje życie w dobrej sprawie, ukazali swe męstwo i odwagę.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja poprawna, analizuje podstawowe utwory dotyczące heroicznej śmierci.

Stosunek człowieka do śmierci. Przedstaw problem, opierając się na wybranych lekturach

Ocena:
17/20
Teza: Obraz śmierci w literaturze ukształtowany jest na obraz i podobieństwo ludzkich wyobrażeń danej epoki.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca poprawna i przejrzysta. Śmierć została przedstawiona wieloaspektowo, na przykładzie lektur z różnych epok.

Funkcje motywu śmierci w literaturze i sztuce. Przedstaw na podstawie wybranych utworów

Ocena:
17/20
Teza: Śmierć jest zjawiskiem ponadczasowym, które na przestrzeni epok literackich zmienia swój wizerunek.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przeciętna. Poprawna bibliografia i plan wypowiedzi.

Wizerunek śmierci w utworach literackich i malarstwie. Zaprezentuj odwołując się do wybranych przykładów

Ocena:
17/20
Teza: We wszystkich epokach niemal każdy twórca podejmował temat śmierci.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca poprawna, a temat przedstawiony na wielu przykładach.

Miłość, samotność i śmierć w literaturze. Przedstaw temat, odwołując się do wybranych przykładów

Ocena:
17/20
Teza: Zróżnicowanie kreacji miłości, śmierci i samotności na przestrzeni wieków.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przeciętna i tendencyjna. Poprawna bibliografia.