Pogotowie maturalne: Motywy literackie - Motyw śmierci


Samobójstwo jako temat utworów literackich różnych epok

Samobójstwo jest w psychologii rozumiane jako akt autoagresji. Jeśli osoba znajdująca się w trudnej sytuacji walczy, wówczas agresję kieruje do pewnego stopnia na zewnątrz. Jednak jest taki moment, dla każdego inny, gdy człowiek jest już zbyt słaby, by walczyć. Wówczas, na nieświadomym poziomie, swoją agresję kieruje przeciwko sobie. Z całego otaczającego nas świata przyrody, tylko człowiek podnosi na siebie rękę, dlatego samobójstwo intrygowało ludzi od wieków. Motyw ten znalazł również swoje odbicie w literaturze różnych epok. Zaprezentuję trzech bohaterów literackich: nieszczęśliwie zakochanego Wertera z utworu Goethego, zagubionego Zenona Ziembiewicza z "Granicy" Nałkowskiej i przerażonego realnym życiem Kubę - bohatera opowiadania "Pętla" Marka Hłasko.

Wszyscy wymienieni przeze mnie bohaterowie wybierają życie w odrealnionym, wyobrażonym przez siebie świecie. Każdy z nich na swój sposób tworzy rzeczywistość wymyśloną, stworzoną na własny użytek i postanawia nie konfrontować się z realnym światem. Werter, gdy w liście z 30.V. opisuje przyjacielowi gospodynię, w której zakochał się jeden z parobków, pisze: "Postaram się zobaczyć ją jak najprędzej, a raczej postaram się tego uniknąć. Lepiej patrzeć mi będzie na nią oczyma zakochanego, bo może oczom moim własnym ukazałaby się inną, niż ją teraz widzę, a po cóż psuć sobie piękny obraz?". Tak więc bohater odcina się od własnych, realnych spostrzeżeń, wynikających z kontaktu z rzeczywistością realną, na rzecz wyobrażeń wytworzonych we własnym umyśle.

Werter patrzy też na świat przez pryzmat literatury, co nazywamy literaryzacją rzeczywistości. Nie sięga on po przypadkowe lektury, lecz po takie, które odzwierciedlają jego stan psychiczny i emocjonalny. Bohater w literaturze szuka odpowiedzi na pytanie kim jest i jaki jest, więc czytanie książek nie jest dla niego jedynie formą spędzania czasu. Jego życie wydaje się teatrem, który sam aranżuje i przygotowuje, a bohater staje oko w oko z realną rzeczywistością dopiero wtedy, gdy Lotta mówi mu, że nie będą się widywać tak często, jak dotąd. Marta Piwińska w "Złym wychowaniu" pisze: "Werter to typ egocentryka, który ponad wszystko ceni siebie i swój świat i jest gotów zabić się za niego, by dowieść wyższości własnego świata nad tym zewnętrznym, który zresztą wielokrotnie nazywa więzieniem."

Natomiast Kubie tworzenie fikcyjnej rzeczywistości umożliwia pijaństwo, które dodaje mu odwagi, animuszu i fantazji. Przyjaciele dzwonią do niego wspominając dawne czasy: "Pamiętasz jak się rozrabiało w Kameralnej? Ale się piło!" Poprzez te wspomnienia, umacniają go w przekonaniu, że picie jest jego życiem i że ma przyjaciół, gdy pije, natomiast gdy zacznie się leczyć, przestanie być obiektem zainteresowania. Alkohol uruchamiał w Kubie pokłady śmiałości, fantazji i poczucia humoru, na które nigdy nie było go stać na trzeźwo. Na pijaństwie bohater zbudował sobie pewien system wartości i swoją osobowość, która jest atrakcyjna. Zerwanie z nałogiem wiązałoby się z koniecznością zbudowania swojej osobowości na nowo, a na to Kuba nie jest gotowy.

Trzeci z bohaterów, Zenon, gdy został oblany kwasem, uświadomił sobie, że już dalej brnąć nie może. Jedną z przyczyn odebrania sobie życia był lęk prezydenta miasta przed kompromitacją i skandalem wywołanym wtargnięciem kochanki, jednak jego światopogląd na swój temat, który budował przez całe życie, załamał się już nieco wcześniej. Bohater od początku wie o czymś takim, jak prawda obiektywna i moralność obowiązująca w społeczeństwie. Zenon ma swoje plany, ale gdy kłócą się one z rzeczywistością obiektywną i gdy okazuje się, że nie będzie mógł podążać uczciwą drogą, natychmiast zdradza siebie, wymyślając pewien system samousprawiedliwień, a swoje zachowanie nazywa byciem w porządku ze sobą. "Być w porządku ze sobą - cóż to znaczy? Jest to zawsze w jakimś choćby najbardziej wzniosłym sensie dogadzać swoim chęciom, swoim wrodzonym instynktom moralnym. A przecież moralność jest wynikiem życia w społeczeństwie i poza społeczeństwem jej nie ma. Są tylko słowa, które służą do oszukiwania siebie i zwłaszcza innych. Zenon pragnął rzeczy bardzo prostej - żyć uczciwie. Jego program naprawdę był minimalny." Tak więc bohater nie ma odwagi stanąć oko w oko z prawdą o sobie i żyje prawdą subiektywną.

Warto również zwrócić uwagę na fakt, iż ci trzej bohaterowie byli zagubieni w świecie wartości, czyli nie wiedzieli, co jest dla nich w życiu naprawdę ważne, co osłabiało ich wolę i charakter. Werter wielokrotnie mówi, że dla niego ważna jest w życiu miłość, jednak są to tylko puste słowa, gdyż on tej wartości nie chce realizować. Nie chce ożenić się z Lottą, w ogóle o nią nie walczy, ponieważ boi się. Gdyby się pobrali, musiałby być ojcem dla jej rodzeństwa. Jest w nim lęk przed rutyną i wejściem w konwenans życia małżeńskiego i rodzinnego. Poza tym, bohater ma naturę masochistyczną. Szuka obiektów, które łączą się z cierpieniem, gdyż dzięki cierpieniu czuje, że żyje. Nie chce być z Eleonorą, gdyż może ją mieć, a kocha Lottę, gdyż nie może z nią być, czyli ma kaprysy. Marta Piwińska w "Złym wychowaniu" pisze: "Jedną z przyczyn samobójstwa Wertera może być Wielka Nuda, którą odczuwał myśląc o konieczności włączenia się do normalnego życia. Bohater romantyczny nienawidzi nudy, boi się jej i woli opuścić świat, niż zgodzić się na nudną wegetację."

Zenon natomiast zawsze mówił, że nie chce być takim, jakim był jego ojciec, który zdradzał matkę. Gdy bohater dorasta, widzi, że rodzice mają ciasne horyzonty umysłowe, brak im inicjatywy, energii, przedsiębiorczości, że w tym domu się nic nie zmienia. Rodzice nie są dla niego autorytetem moralnym. Jako uczeń Zenon jest ambitny i bardzo dobrze się uczy, gdyż wie, że nauka jest jedyną drogą, która pozwoli mu wyrwać się ze świata, w którym żyją rodzice. Jednak już w młodości zaczął zachowywać się tak, jak ojciec - nawiązał romans z Justyną, natomiast gdy studiował w Paryżu, jego kochanką była chora Adela, którą później porzucił. Co więcej, jako mąż, Zenon będzie oczekiwał od Elżbiety dokładnie takiego samego zachowania, jakiego ojciec oczekiwał od matki - realnej pomocy i wybaczenia. Jednak Elżbieta ma inny charakter niż pani Żancia - pyta, drąży temat i próbuje nawiązać rozmowę, gdyż widzi, że jej mąż się zmienił: "Zenonie, Zenonie - przerwała z lękiem - ty nie widzisz tego, ty zapomniałeś. Ale wszystko, czego nie chciałeś, jest teraz po tej samej stronie co ty." Zenon ma słaby charakter i Elżbieta chce mu pomóc, lecz on ją lekceważy i nie traktuje jej poważnie, gdyż w jego domu rodzinnym kobiet nigdy nie traktowano poważnie.

Dla Kuby przeżycie opisanego w opowiadaniu dnia jest próbą. Czeka on na ukochaną, która chce mu pomóc. Bohater podobnie jak Ziembiewicz ma zbyt słaby charakter i brak mu silnej woli. Pijaństwo Kuby wynika z kompleksów i ze zbyt niskiego poczucia własnej wartości. Jest ono także ucieczką przed dokonaniem w życiu zmiany, gdyż umacnia słabość człowieka. "Nie będę więcej pić. Tylko ta setka i do domu." Nie będę tylko - ta sprzeczność jest oznaką słabej woli Kuby. Bohater oczekuje więc od otoczenia pomocy i pilnowania go w postanowieniu, ponieważ on sam nie jest w stanie wytrwać. "Wiedziałem, że wódka to najgorsza rzecz, jaka mogła mnie dzisiaj spotkać. Jeszcze mógłbym się w tej chwili opamiętać... I nagle zimna łapa strachu zdławiła mu mózg. - Jeszcze jedną - powiedział szybko." Czyli widać tu lęk Kuby, ciekawy lęk - z jednej strony przed niepiciem, gdyż on nie wyobraża sobie życia na trzeźwo, a z drugiej strony strach przed piciem, w zasadzie przed końcem. "Wódka to moja śmierć" - nie tylko w sensie fizycznym. Alkohol jest dla niego także śmiercią moralną, śmiercią uczuć, charakteru, kompletną izolacją i samotnością. Wybrani przeze mnie bohaterowie byli także niedojrzali i nieodpowiedzialni. Jeśli w psychologii dojrzałość jest definiowana jako umiejętność pozostawania sobą w jednoczesnym kontakcie ze światem realnym, to łatwo można zauważyć, że ci trzej bohaterowie nie byli dojrzali, ani też nie potrafili utrzymać się w rolach społecznych.

Werter jest przekonany, że dzieci powinny być wzorem dla dorosłych i pociąga go w nich to, iż są wolne od konwenansów, zasad i norm, które narzuca człowiekowi kultura i cywilizacja. Werter zachwyca się dziećmi, ponieważ sam jest niedojrzały społecznie i nie chce dorosnąć. Matka bohatera pragnie, by zaczął pracować, lecz on w liście do Wilhelma z 20.VII pisze: "Powiadasz, że matka pragnie, bym się wziął do życia czynnego? Roześmiałem się z tego. Czyż nie jestem czynny? I czyż nie na jedno wychodzi, czy się liczy ziarnka grochu czy soczewicy? Wszystko w świecie jest ostatecznie marnością, a za głupca uważam człowieka ubiegającego się o majątek czy zaszczyty tylko ze względu na innych." Bohater jest nieodpowiedzialny, zbyt ceni sobie wolność i niezależność, by móc się przystosować do pewnych obowiązków. Jednak gdy Werter postanawia podjąć pracę i nie jest z niej zadowolony, winą za swoje niepowodzenia obarcza nie siebie, lecz swoich bliskich: "Wyście winni temu wszyscy, namówiliście mnie bowiem do podjęcia owego jarzma, rozwodząc się szeroko o potrzebie rozpoczęcia czynnego życia."

Zenon natomiast, gdy pracował dla czasopisma "Niwa", pisał korespondencje zgodne z oczekiwaniami Czechlińskiego, w zamian za pożyczkę finansową, która umożliwiła bohaterowi ukończenie studiów. Wówczas Zenon zrezygnował z własnych ideałów, przekroczył granicę odpowiedzialności za słowo i postąpił niezgodnie z etyką zawodową, lecz tłumaczył sobie, że to się zmieni. Następnie, jako redaktor naczelny, mógł już pisać zgodnie ze swoim sumieniem, jednak nadal nie zamieszczał w gazecie artykułów krytykujących reformy majątków państwa Tczewskich, gdyż nie chciał się narazić ani im, ani Czechlińskiemu, któremu zawdzięczał swoją posadę: "Czy był nieszczery pisząc? Czy naginał się do tego czego po nim tutaj oczekiwano? Teraz sądził, że nie. Tylko nie mówił swoich myśli do końca. Musiał je zamknąć tematem jak granicą, aby nie przenikały do sfery, w której zaczynają się zastrzeżenia i wątpliwości. Wszystko robi się względnie i daje inaczej pomyśleć."

Jako prezydent, Ziembiewicz chce polepszyć warunki życia mieszkańców - buduje domy robotnicze, parki, boiska, czyli działa spektakularnie. W ogóle nie dotyka problemu zamknięcia huty, tak więc nie rozwiązuje najważniejszych problemów w mieście, gdyż nie chce się narazić Tczewskim. Zenon nie czuje się też odpowiedzialny za strzały do robotników. Wiemy, że to nie on wydał polecenie, ale jako prezydent miasta był on współodpowiedzialny za tę tragedię. Ziembiewicz nie rozwiązuje problemów w życiu zawodowym i osobistym, czyli jest społecznie nieodpowiedzialny i słaby, tak, jak słaba była inteligencja.

Natomiast dla Kuby ucieczką od odpowiedzialności jest alkohol. W Polsce, w niektórych środowiskach, pijaństwo jest pewną normą społeczną, więc ludzie wybaczają alkoholikom wiele zachowań i słów, których nie wybaczyliby ludziom trzeźwym. Wynika to z tego, że pijaka się poważnie nie traktuje. Dla Krystyny miłość do Kuby jest wartością bardzo ważną i ona chce mu pomóc, ponieważ jej na nim zależy. Jednak w rozmowie z nim, kobieta wypowiada słowa, które Kuba dobrze zapamięta: "Jeśli mi zrobisz jakiś kawał, to naprawdę koniec z nami, Kuba. Tak już nie można dłużej. Przynajmniej ja nie mogę, doszłam do jakiegoś kresu, musisz to zrozumieć." Czyli ona mu daje znak, żeby czuł się za nią odpowiedzialny, że nie chodzi tylko o jego picie. Krystyna daje Kubie do zrozumienia, że od niego zależy jej los, a ta świadomość jest dla jego słabej psychiki takim ciężarem, że woli popełnić samobójstwo, niż stanąć z nią oko w oko.

Właściwości umysłu osoby, której życie prowadzi do samobójstwa układają się w obraz człowieka, który nie jest gotowy na kontakt z realnym światem, nie umie hierarchizować wartości, zmierzyć się z trudnościami życiowymi, a także ma tendencje do tworzenia alternatywnych rzeczywistości przy użyciu wyobraźni, alkoholu lub innych środków. Taka konstelacja cech występuje zwykle u osób z zaburzeniami osobowości, reprezentujących osobowość typu pogranicza, czyli border line. Świat wewnętrzny samobójcy jest niezwykle bogaty, gdyż nie ogranicza się jedynie do realnej rzeczywistości. Każda osoba, której życie prowadzi do samobójstwa, tworzy własny, niepowtarzalny świat, więc opisywanie wewnętrznych światów samobójców od wieków intryguje literaturę.

strona:    1    2    3    4    5  





Bo życie kruche jest... Motyw cierpienia i śmierci na podstawie wybranych utworów literackich i dzieł sztuki

Ocena:
20/20
Teza: Bohaterowie literaccy często staja w obliczu śmierci i cierpienia. Zjawiska te są wielowymiarowe i często nieuniknione.

Ocena opisowa nauczyciela: Temat trudny. Bardzo dobrze przeprowadzona argumentacja broni tezę prezentacji. Ciekawe wnioski uzupełniają całość. Brawo!

Symbol jako sposób nazywania niewyrażalnego. Interpretując wybrane utwory literackie i dzieła malarskie, określ rolę symbolu w komunikacji artystycznej

Ocena:
20/20
Teza: Śmierć, szczególnie u twórców modernistycznych ma często znaczenie symboliczne, jest nośnikiem pewnych głębszych przemyśleń i przeżyć autora

Ocena opisowa nauczyciela: Autor w umiejętny sposób porusza się po świecie literatury i sztuki. Na uwagę zasługuje bogata bibliografia.

Różne sposoby ukazywania śmierci i umierania w literaturze i malarstwie renesansu oraz przełomu XIX i XX wieku

Ocena:
20/20
Teza: Motyw życia i śmierci towarzyszy ludzkości od początku jej istnienia poprzez wszystkie epoki literackie i artystyczne.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca dojrzała, bardzo przejrzysta. Kolejne argumenty przedstawione są logicznie. Dobre wprowadzenie do tematu i wnioski.

Motyw śmierci w literaturze i sztukach plastycznych. Omów zagadnienie, odwołując się do wybranych dzieł

Ocena:
20/20
Teza: W zależności od epoki historycznej, kultury, światopoglądu i głoszonych idei człowiek próbował oswajać śmierć, pojąć jej zagadkę.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca bardzo obszerna i szczegółowa. Temat wnikliwie zanalizowany.

Śmierć jako motyw w literaturze i sztuce. Przeanalizuj zagadnienie na wybranych przykładach

Ocena:
20/20
Teza: Artyści, próbując przybliżyć innym tajemnicę śmierci, przedstawiali w swoich dziełach własne wyobrażenia umierania i życia pośmiertnego.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca bogata w różne wizje śmierci. Rozbudowana bibliografia, płynna i poprawna wypowiedź. Ciekawe ilustracje.

Analizując wybrane utwory literackie, omów funkcje śmierci i zła w baśniach, bajkach i mitach

Ocena:
20/20
Teza: Zło i śmierć podstawowymi elementami baśniowego, bajkowego i mitycznego świata.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w pełni realizuje temat. Ciekawe przykłady literatury podmiotowej, przemyślana kompozycja.

Danse macabre - motyw śmierci w literaturze i sztuce

Ocena:
20/20
Teza: Taniec śmierci odzwierciedla wszechobecność śmierci, która wszystkich ludzi traktuje tak samo.

Ocena opisowa nauczyciela: Motyw bardzo poprawnie opracowany. Zawiera zarówno literackie, jak i plastyczne przykłady. Dobra bibliografia i plan prezentacji.

Czekając na śmierć, czyli jak i w czym odnaleźć sens życia kiedy brak już nadziei. Rozwiń temat w oparciu o wybrane utwory z różnych epok

Ocena:
20/20
Teza: Autorzy każdej epoki przedstawiali ludzi oczekujących na śmierć, świadomych jej nieuchronnego nadejścia.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca zawiera wszelkie niezbędne argumenty. Poprawna konstrukcja, ciekawy tok myślenia.

Ars moriendi - wielcy bohaterowie literaccy wobec śmierci. Zaprezentuj ich postawy i autorskie sposoby kreacji analizując wybrane dzieła

Ocena:
20/20
Teza: Główne utwory związane z ars moriendi powstały w średniowieczu, jednak i w późniejszej literaturze możemy odnaleźć przykłady godnej śmierci.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca wykorzystuje dostępne argumenty. Poprawna stylistyka, logiczna spójność.

Przedstaw funkcjonowanie motywu śmierci w literaturze i sztuce średniowiecza i baroku

Ocena:
20/20
Teza: Charakterystyka obrazów śmierci w średniowieczu i barok

Ocena opisowa nauczyciela: Praca szczegółowa, zawiera wiele ciekawych przykładów z literatury i sztuki. Poprawna kompozycja, teza i wnioski.

Człowiek wobec śmierci w literaturze i sztuce. Przedstaw zagadnienia na wybranych przykładach

Ocena:
20/20
Teza: Artyści często wykorzystywali motyw śmierci, by ukazać swój stosunek do niej lub stosunek swego pokolenia.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca zawiera wiele interesujących przykładów. Poprawna bibliografia i plan.

Miłość i śmierć w wybranych utworach literackich i w sztuce

Ocena:
20/20
Teza: Miłość i śmierć w literaturze i kulturze – popularność omawianych motywów.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja w pełni realizuje temat. Ciekawe przykłady oraz wnioski.

Literackie i malarskie sposoby heroizacji śmierci bohatera. Omów problem na wybranych przykładach

Ocena:
20/20
Teza: Heroizacja śmierci bohaterów najczęściej służyła zachowaniu pamięci i oddaniu hołdu nieprzeciętnym jednostkom.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca ciekawa, oparta na przykładach z różnych epok literackich.

Przedstaw motyw poświęcenia życia w literaturze. Scharakteryzuj problem, analizując przykłady literackie z różnych epok

Ocena:
20/20
Teza: Ukazanie wyjątkowych postaci, które w imię szczytnej idei poświęciły własne życie.

Ocena opisowa nauczyciela: Temat ciekawie przedstawiony. Oparty na lekturach z różnych epok.

Wesela i pogrzeby w literaturze polskiej. Omów różnorodne ujęcia motywów, odwołując się do wybranych przykładów

Ocena:
20/20
Teza: Motyw wesela i pogrzebu w twórczości pisarzy polskich różnych epok.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja w pełni wyczerpuje temat - opisuje dwa wesela i dwie ceremonie pogrzebowe.

Przedstaw różne wyobrażenia ludzi dotyczące śmierci w oparciu o wybrane dzieła literackie

Ocena:
20/20
Teza: a) Uniwersalność i tajemniczość tematu śmierci widziana oczami twórców literatury.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja wnikliwie przedstawia wybrane utwory. Poprawny styl i kompozycja.

Motyw śmierci w literaturze i sztuce romantyzmu i Młodej Polski. Omów na wybranych przykładach.

Ocena:
20/20
Teza: Zaprezentowanie funkcjonowania motywu śmierci w literaturze i sztuce romantyzmu i Młodej Polski.

Ocena opisowa nauczyciela: Bogata bibliografia i szczegółowy plan prezentacji.

Przedstaw rolę motywu śmierci w wybranych utworach literackich

Ocena:
20/20
Teza: Pisarze i poeci w zależności od roli, jaką przypisywali motywowi śmierci opisywali różnorodne jej oblicza.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja przemyślana, pokazuje różnorodne wizje śmierci służące różnym celom autorskim.

In hora mortis. W jaki sposób poeci opisywali swoje przeżycia związane ze śmiercią ważnych dla nich osób?

Ocena:
20/20
Teza: Artyści przeżywając śmierć ważnych dla nich osób swoje refleksje przekazywali za pomocą języka poezji.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja w pełni realizuje temat. Mówi o poetyckich obrazach "godziny śmierci" w różnych epokach.

Wykorzystanie motywu śmierci w utworach literackich i malarskich XIX i XX wieku Omów, analizując wybrane dzieła

Ocena:
19/20
Teza: Literatura odbiega od przedstawiania śmierci wyłącznie w biologicznym wymiarze, nadając jej określony sens.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca logiczna, zawierająca bogatą literaturę podmiotową i przedmiotową. Wiele argumentów na udowodnienie tezy.

Motyw śmierci w literaturze i malarstwie. Omów na wybranych przykładach

Ocena:
19/20
Teza: Temat śmierci jest ciągle aktualny i fascynuje wielu artystów, dlatego też powstało mnóstwo dzieł poruszających tę kwestię.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca napisana dobrym stylem. W pełni realizuje temat.

Obraz śmierci w malarstwie i literaturze. Omów na wybranych przykładach

Ocena:
19/20
Teza: Myśl o śmierci towarzyszyła człowiekowi praktycznie od zawsze. Istnieją na to dowody w poezji, prozie, dramacie czy sztukach pięknych.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca napisana płynnym językiem. Ciekawe przykłady z malarstwa. Logiczna i przejrzysta kompozycja.

Motyw samobójstwa w literaturze. Przedstaw na wybranych przykładach pochodzących z różnych epok

Ocena:
19/20
Teza: W literaturze akt samobójstwa jest najczęściej potępiany i nie prowadzi do niczego pozytywnego.

Ocena opisowa nauczyciela: Temat zwięźle ukazany. Poszczególne argumenty sformułowane poprawnie. Jasne wnioski. Właściwy plan i bibliografia.

Śmierć i umieranie w literaturze dawnej oraz współczesnej. Omów na podstawie dwóch epok

Ocena:
19/20
Teza: Różnorodność sposobów ujęcia motywu śmierci i umierania jest ściśle uzależniona od okoliczności historycznych, światopoglądowych i epokowych.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca dojrzała, wnikliwie analizuje temat. Poprawnie dobrana literatura.

Motyw śmierci w literaturze. Dokonaj analizy wybranych utworów z różnych epok

Ocena:
19/20
Teza: Artyści, próbując przybliżyć innym tajemnicę śmierci przedstawiali w swoich dziełach własne wyobrażenia umierania i życia pośmiertnego.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca szeroko ukazuje motyw śmierci w literaturze. Szczegółowa bibliografia i plan pracy.

Przedstaw różne wyobrażenia ludzi dotyczące śmierci w oparciu o wybrane dzieła literackie

Ocena:
19/20
Teza: Przez wieki w literaturze śmierć przybierała różnorodne obrazy.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca na kilku przykładach pokazuje jak artyści przedstawiali śmierć. Poprawna bibliografia i język wypowiedzi.

Scharakteryzuj różne ujęcia motywu śmierci w literaturze i określ ich funkcje

Ocena:
19/20
Teza: Artyści odmiennie przedstawiali motyw śmierci w literaturze w zależności od funkcji jaką miał pełnić.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca pokazując różne ujęcia śmierci uwzględnia ich funkcję. Poprawny język, rozbudowana bibliografia i plan pracy.

Sposoby ukazywania bohaterskiej śmierci w literaturze. Scharakteryzuj je na podstawie wybranych utworów różnych epok literackich.

Ocena:
19/20
Teza: Mimo iż istota śmierci jest niezmienna, odmienne są sposoby prezentacji bohaterskiej śmierci w literaturze rożnych epok.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca poprawna, bogata bibliografia.

Sceny śmierci w literaturze. Porównaj i omów ich funkcje w wybranych dziełach

Ocena:
19/20
Teza: Aby „oswoić” śmierć poszczególni twórcy próbowali przedstawić różnorodne sceny śmierci.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca zawiera wszystkie niezbędne elementy. Poprawny plan pracy oraz bibliografia.

Obraz śmierci w sztuce średniowiecza. Omów na wybranych przykładach

Ocena:
19/20
Teza: Wyobrażenia śmierci w średniowieczu miały przede wszystkim charakter dydaktyczny – przypominały o kruchości ludzkiego żywota i zachowaniu pokory wobec Stwórcy.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca ciekawa, ukazuje różnorodność wizerunków śmierci. Poprawna bibliografia.

Motyw śmierci i czasów ostatecznych w literaturze, sztuce i muzyce. Omów, analizując wybrane przykłady

Ocena:
19/20
Teza: Motyw śmierć i czasów ostatecznych ukazywany jest na obraz i podobieństwo wyobrażeń ludzi żyjących w danej epoce.

Ocena opisowa nauczyciela: Zwięzła praca w pełni realizująca temat.

Topos śmierci heroicznej w literaturze. Przedstaw jego źródła i udowodnij jego popularność w epoce romantyzmu i literaturze współczesnej

Ocena:
19/20
Teza: Popularność motywu śmierci heroicznej w romantyzmie i czasach współczesnych.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja w pełni poprawna, właściwy dobór lektur i ciekawe wnioski.

Motyw miłości i śmierci. Przedstaw na wybranych przykładach literackich

Ocena:
18/20
Teza: Miłość i śmierć w literaturze to nierozerwalne uczucia.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca na odpowiednio dobranych przykładach literackich ilustruje postawioną tezę. Poprawna bibliografia.

Bohaterska śmierć w literaturze. Przedstaw na wybranych przykładach literackich

Ocena:
18/20
Teza: W romantyzmie twórcy ukazywali śmierć bohaterów w celu ukazania właściwej postawy patriotycznej, jednak sposoby przedstawiania zgonu bohatera były różne.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca poprawna, napisana dobrym językiem. Teza poprawnie uargumentowana.

Różne ujęcia śmierci w literaturze i sztuce. Omów na wybranych przykładach

Ocena:
18/20
Teza: Pomimo licznych prób ukazania śmierci w literaturze i sztuce wciąż pozostaje ona tajemnicą.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca poprawnie realizuje temat. Dobry język i styl wypowiedzi.

Samobójstwo jako temat utworów literackich różnych epok

Ocena:
18/20
Teza: Ucieczka przed realnym życiem, zagubienie w świecie wartości oraz niedojrzałość i nieodpowiedzialność jako źródła decyzji samobójczej wybranych bohaterów literackich.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca świetnie realizuje temat. Ciekawa kompozycja pracy.

Motyw umierania ukazany w literaturze. Omów na wybranych przykładach

Ocena:
18/20
Teza: W literaturze problem śmierci jest podejmowany niezwykle często.

Ocena opisowa nauczyciela: Poprawna i przejrzysta praca. Ciekawa prezentacja pps.

Śmierć w literaturze różnych epok

Ocena:
18/20
Teza: Śmierć to jeden z najczęściej pojawiających się motywów w literaturze.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca bardzo zwięzła. Poprawna forma wypowiedzi i przytoczone argumenty.

Człowiek wobec śmierci w poznanych utworach literackich różnych epok. Przedstaw na wybranych przykładach

Ocena:
18/20
Teza: Wizerunek śmierci zmieniał się w zależności od czasu, w którym poruszano ten temat.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przeciętna. Dobra argumentacja. Poprawny język i styl wypowiedzi.

Motyw śmierci heroicznej w wybranych utworach

Ocena:
18/20
Teza: Literatura wskazuje bohaterów, którzy poświęcając swoje życie w dobrej sprawie, ukazali swe męstwo i odwagę.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja poprawna, analizuje podstawowe utwory dotyczące heroicznej śmierci.

Stosunek człowieka do śmierci. Przedstaw problem, opierając się na wybranych lekturach

Ocena:
17/20
Teza: Obraz śmierci w literaturze ukształtowany jest na obraz i podobieństwo ludzkich wyobrażeń danej epoki.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca poprawna i przejrzysta. Śmierć została przedstawiona wieloaspektowo, na przykładzie lektur z różnych epok.

Funkcje motywu śmierci w literaturze i sztuce. Przedstaw na podstawie wybranych utworów

Ocena:
17/20
Teza: Śmierć jest zjawiskiem ponadczasowym, które na przestrzeni epok literackich zmienia swój wizerunek.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przeciętna. Poprawna bibliografia i plan wypowiedzi.

Wizerunek śmierci w utworach literackich i malarstwie. Zaprezentuj odwołując się do wybranych przykładów

Ocena:
17/20
Teza: We wszystkich epokach niemal każdy twórca podejmował temat śmierci.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca poprawna, a temat przedstawiony na wielu przykładach.

Miłość, samotność i śmierć w literaturze. Przedstaw temat, odwołując się do wybranych przykładów

Ocena:
17/20
Teza: Zróżnicowanie kreacji miłości, śmierci i samotności na przestrzeni wieków.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przeciętna i tendencyjna. Poprawna bibliografia.