Pogotowie maturalne: Motywy literackie - Motyw śmierci


Człowiek wobec śmierci w poznanych utworach literackich różnych epok. Przedstaw na wybranych przykładach

Temat śmierci jest niezwykle rozległy i trudny do sprecyzowania, bo czym właściwie tak naprawdę ona jest? Wszyscy filozofowie, uczeni czy też zwykli ludzie inaczej ją postrzegają. Na przestrzeni wieków próbowano wyjaśnić: dlaczego człowiek umiera i co potem z nim się dzieje; czy jest to już koniec czy też może początek lepszego bytu? Pytania te zawsze były odwiecznym tematem rozmów filozofów każdej epoki, którzy nieustannie trudzili się, by na nie odpowiedzieć. Śmierć uważana była ona za coś potężnego, nieuniknionego, bo dotyczy każdego człowieka i nikt przed nią się nie uchroni. Jest ostatecznym elementem egzystencji ludzkiej. Na przestrzeni wieków powstawały jej rozmaite wizerunki począwszy od młodej kobiety ze skrzydłami i kosą aż po przerażającego kościotrupa. Wizerunek śmierci zmieniał się w zależności od czasu, w którym poruszano ten temat. Współcześnie temat śmierci jest unikany. Ludzie nadal boją się jej, ze strachu wypierają jej istnienie z świadomości traktując jak coś wstydliwego, temat tabu. Co chwilę wymyślają nowe środki medyczne lub kosmetyczne, dzięki którym mogą oddalać od siebie poczucie nieuchronności własnego losu. Jednakże śmierci nie da się oszukać i nikt przed nią się nie uchroni.

Średniowiecze było epoką, w której fascynowano się tym tematem. Powstawały różne utwory realizujące ten temat, dzieła malarskie, literackie i muzyczne. Ludzie tego okresu żyli w cieniu śmierci, byli z nią oswojeni. Liczne wojny, epidemie oraz niski poziom higieny i wiedzy medycznej powodował, że średnia życia wynosiła około 25-30 lat, co powodowało częste myślenie na temat życia i śmierci. Byt na ziemi uznawano jako czas próby, który należy odbyć, by po nim prowadzić życie w raju w dostatku i szczęśliwości. Hasło „memento mori”, czyli „pamiętaj o śmierci” akcentowało ważność tego tematu. Przypominało, że życie powinno się dobrze wykorzystać, bo mamy tylko jedną szansę na to, by zasłużyć na życie wieczne. W średniowieczu, z racji obowiązującego teocentryzmu, przywiązywano bardzo dużą wagę do kwestii religijnych. Należało pamiętać o kierowaniu się przykazaniami Bożymi, ponieważ tylko to gwarantowało drogę do ostatecznej, wiecznej szczęśliwości.

Kościół przypominał o równości wszystkich ludzi wobec śmierci. Nieważne czy jest to wysoko postawiona osoba w państwie, król, bogaty kupiec czy też żebrak, nikt nie jest w stanie uniknąć swego ostatecznego losu. Jest to ukazane na przykładzie motywu tzw. „danse macabre”(taniec śmierci). Chciałbym przybliżyć Państwu ten motyw na przykładzie obrazu pod takim właśnie tytułem. Ten średniowieczny obraz anonimowego twórcy przedstawia rytuał, w którym udział biorą ludzie różnych stanów. Korowód Śmierci nikogo nie oszczędza. Widzimy tam ubogie kobiety ubrane w zwykłe szaty a także te bogate, posiadające piękne suknie i okrycia głowy. Ukazane są w tańcu, mają ręce naprzemiennie splecione z kościotrupami. Tworzą koło, które symbolizuje ciągłość i wieczne powtarzanie się cyklu życia i śmierci. Dookoła obrazu artysta umieścił mężczyzn idących wraz ze śmiercią. Również tu widzimy równość w obliczu śmierci- są tam zarówno ubodzy chłopi jak i bogaci królowie a także duchowni. Każda ilustracja podpisana jest krótkim komentarzem przypominającym o nieuchronności losu każdego człowieka. Kluczowe dla zrozumienia obrazu są dwa wiersze, umieszczone u góry i na dole centralnego przedstawienia: „Różnych stanów piękne grono / gęstą śmiercią przepleciono / żyjąc wszystko tańcujemy / a że obok śmierć nie wiemy…”. „Szczęśliwy kto z tego tańcu / odpocznie w niebieskim szańcu / Nieszczęsny kto z tego koła / W piekło wpadłszy biada woła”. (CYTAT 1) W górnej części obrazu widzimy ukrzyżowanie Chrystusa a także Niebo, natomiast na dole scenę grzechu pierworodnego i Piekło, co wiąże się z Sądem Ostatecznym.

Przykładem realizacji tematu śmierci w literaturze średniowiecza jest „Rozmowa Mistrza Polikarpa ze Śmiercią”. Polikarp w kościele prosi Boga, by ujrzeć na własne oczy śmierć. Po chwili ukazał się mu trup brzydkiej niewiasty, która była chuda i blada, z jej oczu płynęła krew, nie miała warg, oczyma przewracała na różne strony. Przestraszył się jej, upadł na ziemię i wtedy przemówiła. Nawiązał z nią rozmowę uprzednio prosząc o to, by się trochę odsunęła i odłożyła kosę, aby poczuł się lepiej. Śmierć nie chce tego robić, ponieważ jest to jej narzędzie pracy. Następnie w wyniku rozmów, oznajmia ona, iż nie można jej niczym przekupić, nikt się przed nią nie uchroni. Należy się na nią odpowiednio przygotować. Prędzej czy później dopadnie ona każdego: filozofów, kupców, astrologów, starca, młodego, ubogiego, bogatego, duchownych czy papieża. ( „I chorego i zdrowego, Zbawię żywota każdego; Lubo stary, lubo młody, każdemu ma kosa zgodzi; Bądź ubodzy i bogaci; wszytki ma kosa potraci;” (CYTAT 2)) Chwali się również, iż to ona zabiła m.in. Judasza, Salomona czy Chrystusa, jednak przez ostatnią postać naruszyła swoją kosę, ponieważ on zmartwychwstał. Nie wie ona, dlaczego Polikarp tak jej się boi i czemu nie chce oddać teraz życia skoro ten sam los czeka i jego. Śmierć ma władzę nad całym żyjącym stworzeniem, bowiem zwierzęta też uśmierca, gdziekolwiek one będą. Wszyscy podlegają jej władzy. Jest ona przerażająca, pełna grozy, ukazuje się jako rozkładający się trup, budzący odrazę( „Chuda, blada, żółte lice, Łszczy się jako miednica; Upadł ci jej koniec nosa, Z oczu płynie krwawa rosa;” oraz „Nie było warg u jej gęby, Poziewając skrżyta zęby; Miece oczy zawracając, Groźną kosę w ręku mając;” (CYTAT 3)). Pomimo żałosnego wyglądu jest pełna energii- goni ludzi, zwierzęta, wszędzie ich szuka.

Następnym bardzo ważnym hasłem związanym z realizacją motywu śmierci w średniowieczu jest „ars moriendi”, czyli sztuka umierania. W średniowieczu opisywano rytuały przedpogrzebowe, które były nieodłącznym elementem tej sztuki Istotne było bowiem jak człowiek umiera, jak powinien przygotować się , by godnie umrzeć. Chodziło o wcześniejsze pogodzenie zwaśnionych stron, uregulowanie zawczasu wszelkich zobowiązań, odbycie spowiedzi i pokuty.
Tworzono również teksty na cześć zmarłego zwane literaturą funeralną (pogrzebową). Ich celem było ukazanie smutku, cierpienia i tęsknoty za osobą, która opuściła ten świat po dokonaniu chwalebnego czynu.

Motyw śmierci obecny jest w każdej epoce, ma on charakter uniwersalny. Żywotność tego motywu chciałbym udowodnić odwołując się do sztuki epoki romantyzmu. Romantyzm jest epoką, w której śmierć była inaczej ukazana niż w średniowieczu. Łączyła się z bohaterstwem i patriotyzmem. Niektórzy konsekwentnie wybierali śmierć, by bronić swego kraju. Historia ukazuje wiele takich przykładów z tego okresu, np. Powstanie Listopadowe w 1830 roku czy też Styczniowe w 1863. Polacy, by odzyskać niepodległość, walczyli, umierali za kraj, tworzyli armie i szli na bój. Ojczyzna była najważniejsza i płacono najwyższą cenę za swój patriotyzm. XIX wiek to okres rozwoju gwałtownych ruchów narodowowyzwoleńczych w całej Europie. Przedstawię to Państwu na przykładzie obrazu „Rozstrzelanie powstańców madryckich” namalowanego przez Francisco Goyę. Dotyczy on do wydarzeń historycznych związanych z najazdem wojsk francuskich Napoleona na Hiszpanię, co spowodowało sprzeciw społeczeństwa hiszpańskiego. Na pierwszym planie widoczny jest pluton egzekucyjny. Dowódca wojsk napoleońskich daje rozkaz, by zastrzelić wszystkich buntowników. Goya ukazał ten moment w sposób bardzo sugestywny. Chciał przedstawić okrucieństwo, jakie niesie za sobą wojna. Głównym motywem obrazu jest śmierć bohaterska. W centralnej części widzimy mężczyznę- powstańca, który jest gotowy oddać życie za swą ojczyznę, za obronę kraju. Nie boi się aktu ostatecznego, który niebawem zostanie na nim wykonany. Klęcząc, rozkłada ręce w górę, co jest nawiązaniem do umierającego za ludzi niewinnego Chrystusa. Malarz ukazał powstańca w białej koszuli na jasnym świetle. Chcąc podkreślić dramatyczną wymowę tej sceny akcję wydarzeń umieścił w nocy, na tle ciemnego muru więzienia. Wokół głównego bohatera czekają inni powstańcy na rozstrzelanie, którzy są przerażeni- zakrywają twarze, ponieważ nie mogą znieść tego widoku. Natomiast w lewej części widzimy na ziemi kilkoro już nieżywych ludzi, którzy zostali rozstrzelani, przez okrutny sztab egzekucyjny. Obraz ten ukazuje śmierć jako wybór i konsekwencję ich heroicznego czynu a także jako niesprawiedliwość, bowiem powstańcy niczym nie zawinili, jedynie bronili swego kraju. Żołnierze francuscy są bezwzględni, nie mają litości, zabijają każdego po kolei.

Wizję bohaterskiej śmierci bojowników – patriotów przedstawił również Adam Mickiewicz w trzeciej części „Dziadów”. Ukazał historię narodu polskiego, głównie proces filomatów i filaretów, który miał miejsce w latach 1823-1824. Autor opierał się na wydarzeniach autentycznych, bowiem sam został aresztowany i więziony jako jeden z filomatów. Jego wyrok nie był wysoki w porównaniu z innymi, których nawet wywożono na Syberię. Byli to ludzie młodzi, uczniowie i studenci, którzy za jakikolwiek przejaw polskości zostawali karani. Nastawiona patriotycznie młodzież wileńska czuła nienawiść do zaborców. Filomaci zostali niesłusznie posądzeni, stali się ofiarami spisku Nowosilcowa, który pragnął wkraść się w łaski cara poprzez swe działania. W rękach młodych ludzi leżała przyszłość narodu. Filomaci pragnęli walczyć o swój cel zjednoczonymi siłami. W dramacie Mickiewicza wielokrotnie przedstawiano kontrast między niewinnością i bezbronnością filomatów i filaretów a bezwzględnym okrucieństwem zaborców. Mickiewicz ukazał martyrologię narodu i beznadziejność sytuacji, w jakiej się znalazł. Ogrom ofiar, bezwzględność wobec zatrzymanych, nieludzkie warunki bytowania w więzieniach, tortury i zsyłki na Syberię skutkowały nieustannym cierpieniem całego narodu. (Martyrologia = męczeństwo)
Ogrom śmierci niewinnych bojowników o sprawę narodową przyczynił się do stworzenia przez Mickiewicza idei mesjanizmu narodu polskiego. W widzeniu księdza Piotra autor ukazuje analogię historii Polski i Chrystusa. Podobnie jak Chrystus – Polska przez swe męczeństwo i śmierć miała przynieść Europie ostateczne odkupienie. Autor ukazał Polskę- kraj zniszczony przez zaborców- jako naród wybrany przez Boga do przyniesienia nowego ładu w Europie. Kraj nasz miał być ofiarą za grzechy Europy i pośrednikiem między ludzkością a Stwórcą Najwyższym. Tworząc taką ideę Mickiewicz pragnął zrozumieć sens masowego cierpienia narodu i dodać otuchy, przypominając o nie zawsze zrozumiałych dla zwykłego człowieka wyrokach Opatrzności.
Mickiewicz ukazał wizerunek powszechnej wówczas śmierci męczeńskiej i bohaterskiej, która była wzorem dla następnych pokoleń walce o odzyskanie niepodległości.. Ich odwaga i poświęcenie pozostanie zapamiętana na wieki.

Podsumowując, widzimy, iż wizerunek śmierci zmieniał się w zależności od czasu, w którym poruszano ten temat. Jest on jednak ponadczasowy, bowiem dotyczy ludzi od początku istnienia świata i człowieka. W każdej epoce spostrzegany był inaczej. Ludzie średniowiecza byli nią zafascynowani, ale i bali się jej. Swój lęk oswajali poprzez dobre przygotowanie się na ten ostateczny moment. Najczęściej ludzie tego okresu umierali w sposób naturalny, w wyniku starości. Była ona także efektem działań wojennych, chorób. Uznawali ją za moment zwrotny, po którym otrzymają nagrodę lub karę wieczną - w zależności od tego, jakie prowadzili życie na ziemi. Ich celem było zmierzanie ku Bogu, zbliżenie się do Stwórcy Świata. Miała ona charakter indywidualny.

Natomiast w epoce romantyzmu, dostrzec można zmianę. Śmierć ma charakter zbiorowy. Dotyczy bohaterów narodu, którzy masowo ginęli za swój kraj. Byli patriotami, którzy walczyli o wolność. Ich śmierć była jakby ofiarą złożoną na ołtarzu ojczyzny. Ludzie ci liczyli się z możliwością takiego zakończenia swego życia , wiedzieli, że umierali za wolność kraju. Dzisiaj są oni wzorem do naśladowania. Dzięki nim w młodych ludziach kształtuje się patriotyzm. To oni – choć ich życie zakończyło się - tworzą historię i tożsamość narodu, w którym obecnie żyjemy.

strona:    1    2    3    4  





Bo życie kruche jest... Motyw cierpienia i śmierci na podstawie wybranych utworów literackich i dzieł sztuki

Ocena:
20/20
Teza: Bohaterowie literaccy często staja w obliczu śmierci i cierpienia. Zjawiska te są wielowymiarowe i często nieuniknione.

Ocena opisowa nauczyciela: Temat trudny. Bardzo dobrze przeprowadzona argumentacja broni tezę prezentacji. Ciekawe wnioski uzupełniają całość. Brawo!

Symbol jako sposób nazywania niewyrażalnego. Interpretując wybrane utwory literackie i dzieła malarskie, określ rolę symbolu w komunikacji artystycznej

Ocena:
20/20
Teza: Śmierć, szczególnie u twórców modernistycznych ma często znaczenie symboliczne, jest nośnikiem pewnych głębszych przemyśleń i przeżyć autora

Ocena opisowa nauczyciela: Autor w umiejętny sposób porusza się po świecie literatury i sztuki. Na uwagę zasługuje bogata bibliografia.

Różne sposoby ukazywania śmierci i umierania w literaturze i malarstwie renesansu oraz przełomu XIX i XX wieku

Ocena:
20/20
Teza: Motyw życia i śmierci towarzyszy ludzkości od początku jej istnienia poprzez wszystkie epoki literackie i artystyczne.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca dojrzała, bardzo przejrzysta. Kolejne argumenty przedstawione są logicznie. Dobre wprowadzenie do tematu i wnioski.

Motyw śmierci w literaturze i sztukach plastycznych. Omów zagadnienie, odwołując się do wybranych dzieł

Ocena:
20/20
Teza: W zależności od epoki historycznej, kultury, światopoglądu i głoszonych idei człowiek próbował oswajać śmierć, pojąć jej zagadkę.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca bardzo obszerna i szczegółowa. Temat wnikliwie zanalizowany.

Śmierć jako motyw w literaturze i sztuce. Przeanalizuj zagadnienie na wybranych przykładach

Ocena:
20/20
Teza: Artyści, próbując przybliżyć innym tajemnicę śmierci, przedstawiali w swoich dziełach własne wyobrażenia umierania i życia pośmiertnego.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca bogata w różne wizje śmierci. Rozbudowana bibliografia, płynna i poprawna wypowiedź. Ciekawe ilustracje.

Analizując wybrane utwory literackie, omów funkcje śmierci i zła w baśniach, bajkach i mitach

Ocena:
20/20
Teza: Zło i śmierć podstawowymi elementami baśniowego, bajkowego i mitycznego świata.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w pełni realizuje temat. Ciekawe przykłady literatury podmiotowej, przemyślana kompozycja.

Danse macabre - motyw śmierci w literaturze i sztuce

Ocena:
20/20
Teza: Taniec śmierci odzwierciedla wszechobecność śmierci, która wszystkich ludzi traktuje tak samo.

Ocena opisowa nauczyciela: Motyw bardzo poprawnie opracowany. Zawiera zarówno literackie, jak i plastyczne przykłady. Dobra bibliografia i plan prezentacji.

Czekając na śmierć, czyli jak i w czym odnaleźć sens życia kiedy brak już nadziei. Rozwiń temat w oparciu o wybrane utwory z różnych epok

Ocena:
20/20
Teza: Autorzy każdej epoki przedstawiali ludzi oczekujących na śmierć, świadomych jej nieuchronnego nadejścia.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca zawiera wszelkie niezbędne argumenty. Poprawna konstrukcja, ciekawy tok myślenia.

Ars moriendi - wielcy bohaterowie literaccy wobec śmierci. Zaprezentuj ich postawy i autorskie sposoby kreacji analizując wybrane dzieła

Ocena:
20/20
Teza: Główne utwory związane z ars moriendi powstały w średniowieczu, jednak i w późniejszej literaturze możemy odnaleźć przykłady godnej śmierci.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca wykorzystuje dostępne argumenty. Poprawna stylistyka, logiczna spójność.

Przedstaw funkcjonowanie motywu śmierci w literaturze i sztuce średniowiecza i baroku

Ocena:
20/20
Teza: Charakterystyka obrazów śmierci w średniowieczu i barok

Ocena opisowa nauczyciela: Praca szczegółowa, zawiera wiele ciekawych przykładów z literatury i sztuki. Poprawna kompozycja, teza i wnioski.

Człowiek wobec śmierci w literaturze i sztuce. Przedstaw zagadnienia na wybranych przykładach

Ocena:
20/20
Teza: Artyści często wykorzystywali motyw śmierci, by ukazać swój stosunek do niej lub stosunek swego pokolenia.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca zawiera wiele interesujących przykładów. Poprawna bibliografia i plan.

Miłość i śmierć w wybranych utworach literackich i w sztuce

Ocena:
20/20
Teza: Miłość i śmierć w literaturze i kulturze – popularność omawianych motywów.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja w pełni realizuje temat. Ciekawe przykłady oraz wnioski.

Literackie i malarskie sposoby heroizacji śmierci bohatera. Omów problem na wybranych przykładach

Ocena:
20/20
Teza: Heroizacja śmierci bohaterów najczęściej służyła zachowaniu pamięci i oddaniu hołdu nieprzeciętnym jednostkom.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca ciekawa, oparta na przykładach z różnych epok literackich.

Przedstaw motyw poświęcenia życia w literaturze. Scharakteryzuj problem, analizując przykłady literackie z różnych epok

Ocena:
20/20
Teza: Ukazanie wyjątkowych postaci, które w imię szczytnej idei poświęciły własne życie.

Ocena opisowa nauczyciela: Temat ciekawie przedstawiony. Oparty na lekturach z różnych epok.

Wesela i pogrzeby w literaturze polskiej. Omów różnorodne ujęcia motywów, odwołując się do wybranych przykładów

Ocena:
20/20
Teza: Motyw wesela i pogrzebu w twórczości pisarzy polskich różnych epok.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja w pełni wyczerpuje temat - opisuje dwa wesela i dwie ceremonie pogrzebowe.

Przedstaw różne wyobrażenia ludzi dotyczące śmierci w oparciu o wybrane dzieła literackie

Ocena:
20/20
Teza: a) Uniwersalność i tajemniczość tematu śmierci widziana oczami twórców literatury.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja wnikliwie przedstawia wybrane utwory. Poprawny styl i kompozycja.

Motyw śmierci w literaturze i sztuce romantyzmu i Młodej Polski. Omów na wybranych przykładach.

Ocena:
20/20
Teza: Zaprezentowanie funkcjonowania motywu śmierci w literaturze i sztuce romantyzmu i Młodej Polski.

Ocena opisowa nauczyciela: Bogata bibliografia i szczegółowy plan prezentacji.

Przedstaw rolę motywu śmierci w wybranych utworach literackich

Ocena:
20/20
Teza: Pisarze i poeci w zależności od roli, jaką przypisywali motywowi śmierci opisywali różnorodne jej oblicza.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja przemyślana, pokazuje różnorodne wizje śmierci służące różnym celom autorskim.

In hora mortis. W jaki sposób poeci opisywali swoje przeżycia związane ze śmiercią ważnych dla nich osób?

Ocena:
20/20
Teza: Artyści przeżywając śmierć ważnych dla nich osób swoje refleksje przekazywali za pomocą języka poezji.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja w pełni realizuje temat. Mówi o poetyckich obrazach "godziny śmierci" w różnych epokach.

Wykorzystanie motywu śmierci w utworach literackich i malarskich XIX i XX wieku Omów, analizując wybrane dzieła

Ocena:
19/20
Teza: Literatura odbiega od przedstawiania śmierci wyłącznie w biologicznym wymiarze, nadając jej określony sens.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca logiczna, zawierająca bogatą literaturę podmiotową i przedmiotową. Wiele argumentów na udowodnienie tezy.

Motyw śmierci w literaturze i malarstwie. Omów na wybranych przykładach

Ocena:
19/20
Teza: Temat śmierci jest ciągle aktualny i fascynuje wielu artystów, dlatego też powstało mnóstwo dzieł poruszających tę kwestię.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca napisana dobrym stylem. W pełni realizuje temat.

Obraz śmierci w malarstwie i literaturze. Omów na wybranych przykładach

Ocena:
19/20
Teza: Myśl o śmierci towarzyszyła człowiekowi praktycznie od zawsze. Istnieją na to dowody w poezji, prozie, dramacie czy sztukach pięknych.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca napisana płynnym językiem. Ciekawe przykłady z malarstwa. Logiczna i przejrzysta kompozycja.

Motyw samobójstwa w literaturze. Przedstaw na wybranych przykładach pochodzących z różnych epok

Ocena:
19/20
Teza: W literaturze akt samobójstwa jest najczęściej potępiany i nie prowadzi do niczego pozytywnego.

Ocena opisowa nauczyciela: Temat zwięźle ukazany. Poszczególne argumenty sformułowane poprawnie. Jasne wnioski. Właściwy plan i bibliografia.

Śmierć i umieranie w literaturze dawnej oraz współczesnej. Omów na podstawie dwóch epok

Ocena:
19/20
Teza: Różnorodność sposobów ujęcia motywu śmierci i umierania jest ściśle uzależniona od okoliczności historycznych, światopoglądowych i epokowych.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca dojrzała, wnikliwie analizuje temat. Poprawnie dobrana literatura.

Motyw śmierci w literaturze. Dokonaj analizy wybranych utworów z różnych epok

Ocena:
19/20
Teza: Artyści, próbując przybliżyć innym tajemnicę śmierci przedstawiali w swoich dziełach własne wyobrażenia umierania i życia pośmiertnego.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca szeroko ukazuje motyw śmierci w literaturze. Szczegółowa bibliografia i plan pracy.

Przedstaw różne wyobrażenia ludzi dotyczące śmierci w oparciu o wybrane dzieła literackie

Ocena:
19/20
Teza: Przez wieki w literaturze śmierć przybierała różnorodne obrazy.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca na kilku przykładach pokazuje jak artyści przedstawiali śmierć. Poprawna bibliografia i język wypowiedzi.

Scharakteryzuj różne ujęcia motywu śmierci w literaturze i określ ich funkcje

Ocena:
19/20
Teza: Artyści odmiennie przedstawiali motyw śmierci w literaturze w zależności od funkcji jaką miał pełnić.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca pokazując różne ujęcia śmierci uwzględnia ich funkcję. Poprawny język, rozbudowana bibliografia i plan pracy.

Sposoby ukazywania bohaterskiej śmierci w literaturze. Scharakteryzuj je na podstawie wybranych utworów różnych epok literackich.

Ocena:
19/20
Teza: Mimo iż istota śmierci jest niezmienna, odmienne są sposoby prezentacji bohaterskiej śmierci w literaturze rożnych epok.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca poprawna, bogata bibliografia.

Sceny śmierci w literaturze. Porównaj i omów ich funkcje w wybranych dziełach

Ocena:
19/20
Teza: Aby „oswoić” śmierć poszczególni twórcy próbowali przedstawić różnorodne sceny śmierci.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca zawiera wszystkie niezbędne elementy. Poprawny plan pracy oraz bibliografia.

Obraz śmierci w sztuce średniowiecza. Omów na wybranych przykładach

Ocena:
19/20
Teza: Wyobrażenia śmierci w średniowieczu miały przede wszystkim charakter dydaktyczny – przypominały o kruchości ludzkiego żywota i zachowaniu pokory wobec Stwórcy.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca ciekawa, ukazuje różnorodność wizerunków śmierci. Poprawna bibliografia.

Motyw śmierci i czasów ostatecznych w literaturze, sztuce i muzyce. Omów, analizując wybrane przykłady

Ocena:
19/20
Teza: Motyw śmierć i czasów ostatecznych ukazywany jest na obraz i podobieństwo wyobrażeń ludzi żyjących w danej epoce.

Ocena opisowa nauczyciela: Zwięzła praca w pełni realizująca temat.

Topos śmierci heroicznej w literaturze. Przedstaw jego źródła i udowodnij jego popularność w epoce romantyzmu i literaturze współczesnej

Ocena:
19/20
Teza: Popularność motywu śmierci heroicznej w romantyzmie i czasach współczesnych.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja w pełni poprawna, właściwy dobór lektur i ciekawe wnioski.

Motyw miłości i śmierci. Przedstaw na wybranych przykładach literackich

Ocena:
18/20
Teza: Miłość i śmierć w literaturze to nierozerwalne uczucia.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca na odpowiednio dobranych przykładach literackich ilustruje postawioną tezę. Poprawna bibliografia.

Bohaterska śmierć w literaturze. Przedstaw na wybranych przykładach literackich

Ocena:
18/20
Teza: W romantyzmie twórcy ukazywali śmierć bohaterów w celu ukazania właściwej postawy patriotycznej, jednak sposoby przedstawiania zgonu bohatera były różne.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca poprawna, napisana dobrym językiem. Teza poprawnie uargumentowana.

Różne ujęcia śmierci w literaturze i sztuce. Omów na wybranych przykładach

Ocena:
18/20
Teza: Pomimo licznych prób ukazania śmierci w literaturze i sztuce wciąż pozostaje ona tajemnicą.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca poprawnie realizuje temat. Dobry język i styl wypowiedzi.

Samobójstwo jako temat utworów literackich różnych epok

Ocena:
18/20
Teza: Ucieczka przed realnym życiem, zagubienie w świecie wartości oraz niedojrzałość i nieodpowiedzialność jako źródła decyzji samobójczej wybranych bohaterów literackich.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca świetnie realizuje temat. Ciekawa kompozycja pracy.

Motyw umierania ukazany w literaturze. Omów na wybranych przykładach

Ocena:
18/20
Teza: W literaturze problem śmierci jest podejmowany niezwykle często.

Ocena opisowa nauczyciela: Poprawna i przejrzysta praca. Ciekawa prezentacja pps.

Śmierć w literaturze różnych epok

Ocena:
18/20
Teza: Śmierć to jeden z najczęściej pojawiających się motywów w literaturze.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca bardzo zwięzła. Poprawna forma wypowiedzi i przytoczone argumenty.

Człowiek wobec śmierci w poznanych utworach literackich różnych epok. Przedstaw na wybranych przykładach

Ocena:
18/20
Teza: Wizerunek śmierci zmieniał się w zależności od czasu, w którym poruszano ten temat.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przeciętna. Dobra argumentacja. Poprawny język i styl wypowiedzi.

Motyw śmierci heroicznej w wybranych utworach

Ocena:
18/20
Teza: Literatura wskazuje bohaterów, którzy poświęcając swoje życie w dobrej sprawie, ukazali swe męstwo i odwagę.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja poprawna, analizuje podstawowe utwory dotyczące heroicznej śmierci.

Stosunek człowieka do śmierci. Przedstaw problem, opierając się na wybranych lekturach

Ocena:
17/20
Teza: Obraz śmierci w literaturze ukształtowany jest na obraz i podobieństwo ludzkich wyobrażeń danej epoki.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca poprawna i przejrzysta. Śmierć została przedstawiona wieloaspektowo, na przykładzie lektur z różnych epok.

Funkcje motywu śmierci w literaturze i sztuce. Przedstaw na podstawie wybranych utworów

Ocena:
17/20
Teza: Śmierć jest zjawiskiem ponadczasowym, które na przestrzeni epok literackich zmienia swój wizerunek.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przeciętna. Poprawna bibliografia i plan wypowiedzi.

Wizerunek śmierci w utworach literackich i malarstwie. Zaprezentuj odwołując się do wybranych przykładów

Ocena:
17/20
Teza: We wszystkich epokach niemal każdy twórca podejmował temat śmierci.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca poprawna, a temat przedstawiony na wielu przykładach.

Miłość, samotność i śmierć w literaturze. Przedstaw temat, odwołując się do wybranych przykładów

Ocena:
17/20
Teza: Zróżnicowanie kreacji miłości, śmierci i samotności na przestrzeni wieków.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przeciętna i tendencyjna. Poprawna bibliografia.