Pogotowie maturalne: Motywy literackie - Motyw matki


Topos Mater Dolorosa w literaturze i sztuce. Omów zagadnienie na wybranych przykładach z różnych epok

Temat. Topos Mater Dolorosa w literaturze i sztuce. Omów zagadnienie na wybranych przykładach z różnych epok.

Cierpienie przeżywane jest na różny sposób, zależnie od osobowości matki i sytuacji w której się ona znajduje. To do jakich postaw prowadzi cierpienie w swojej prezentacji zilustruje na przykładach: Demeter z Mitologii Jana Parandowskiego, średniowiecznej Maryi matki Jezusa z Lamentu Świętokrzyskiego oraz Jadwigi Baryki z Przedwiośnia Stefana Żeromskiego ,a także ze sztuki pokazując fotografie dwóch współcześnie cierpiących matek, analizując barokowy obraz G. Belliniego pt. Pieta oraz potwierdzając rzeźbą Pieta z Lubiąża że boleść matki inspirowała także rodzimych artystów.
Zaprezentuje teraz 2 fotografie na których matka przeżywa boleść. Wybrałam te zdjęcia gdyż uważam że są one idealnym wprowadzeniem do rozważanego przeze mnie tematu. Na pierwszym z nich cierpienie spowodowane jest biedą prowadzącą do niedożywienia dziecka, na drugim zaś bezdomnością. Motyw matki w sztuce jest bardzo często inspiracją dla artystów od najdawniejszych czasów uwieczniali go w swoich dziełach. W mojej prezentacji więcej uwagi poświecę barokowemu dziełu Belliniego pt. Pieta.
Najpierw jednak cofnę się do starożytności po to by zanalizować cierpienie mitologicznej matki- Demeter. Demeter to grecka bogini urodzaju, matka Persefony. Jej matczyna miłość przejawia się w trosce o córkę którą wyraża ostrzegając ją przed zrywaniem narcyzów-kwiatów której prowadzą do świata zmarłych-Hadesu. Zrządzeniem losu dziewczyna zostaje porwana przez władcę podziemi. Gdy Demeter dowiaduje się o zaginięciu córki jej rozpacz jest ogromna. Zmianom ulega wygląd fizyczny Demeter-z pięknej złotowłosej bogini staje się ona starą odzianą w brudne szaty kobietą. Przemiany dokonują się także w zachowaniu Demeter. Z prawdziwą determinacją szuka swojej córki przez 9 dni i nocy, pytając każdą napotkaną osobę czy nie spotkała Persefony.
W momencie gdy dowiaduje się że Persefona przebywa w czeluściach Tartaru dopada ją gniew. Zaszywa się w ustronne miejsce i przestaje zajmować się plonami. Tym samym wymusza na Dzeusie podjęcie działania w pomocy odzyskania dziecka dobrze wiedząc o tym że ten brak zaangażowania spowoduje brak plonów a tym samym zagrozi egzystencji ludzi i bogów na Ziemi. Takie zachowanie pomaga odzyskać Persefonę- ich życie odtąd zupełnie różni się od prowadzonego wcześniej - matka z córką spędzają ze sobą 9 miesięcy na pozostałe 3 Persefona musi wracać do Hadesu.
Wywołuje to 2 skrajne stany emocjonalne u bogini urodzaju: radość ze spędzanych razem chwil która przejawia się urodzajem na ziemi i stan przygnębienia podczas rozłąki widoczny w wegetacji którą Demetrer obdarza ziemię, tym samym uzależniając ludzi od swojego stanu emocjonalnego. Jest to forma mszczenia się na ludziach.
Reasumując w cierpieniu Demeter ważną rolę odgrywają emocje. Kierują one zachowaniami bohaterki w taki sposób,że uzależnia innych od własnego stanu emocjonalnego przy tym zdolna jest do mściwości i szantażu a tym samym szkodzenia innym ,ale takie zachowanie pomaga jej w częściowym odzyskaniu dziecka.
Następną analizowaną przeze mnie matką będzie Maryja w Lamencie Świętokrzyskim. Lament Świętokrzyski to średniowieczny utwór który przedstawia cierpienie Maryi matki Jezusa. Jest ono spowodowane obserwacją przez matkę śmierci swojego niewinnego dziecka. Matka Jezusa symbolizuje ludzkie cierpienie, które jest związane z bólem, bezradnością i rozpaczą Utwór ten to wypowiedź Matki Bożej kierowana do trzech odbiorców wyrażająca jej stan emocjonalny. Chce ona podzielić się z innymi tym co przeżywa bezpośrednio prosząc o wysłuchanie jej oraz okazanie jej współczucia w swojej wypowiedzi zwraca się do trzech adresatów.
Pierwszym z nich jest anioł Gabriel. Apostrofy kierowane do niego kryją wyrzuty że przy zwiastowaniu zataił przed Maryją informację o nieszczęściu jakiego ona doświadczy. Następnie zwraca się do swojego syna Jezusa. Adresowane do niego słowa pełne są matczynej miłości co widoczne jest dzięki temu że Matka Boża używa zdrobnień: synku, główka. Język jej wypowiedzi staje się przez to łagodny. O jej uczuciu świadczy również to że zapewnia Jezusa że to on zawsze był i będzie dla niej najważniejszy.
Fakt że nie może pomóc swojemu dziecku –poprawić mu głowy, napoić go przepełnia jej serce żalem. W swoim cierpieniu Boża rodzicielka nie zapomina o matkach jest to przejaw jej troski o bliźnich. Zwracając się do nich radzi aby modliły się do Boga w celu uniknięcia podobnego nieszczęścia tym samym solidaryzuje się z innymi matkami. Zachowania te pozwalają powiedzieć o Maryi że symbolizuje ludzkie cierpienie, które jest związane z bólem, bezradnością i rozpaczą. A także że ma potrzebę uzewnętrznienia swojego stanu emocjonalnego W swej boleści nie zapomina o innych - chce uchronić ich przed złem.
Podsumowując cierpienie którego doświadcza Maryja ma potrzebę podzielenia się swoją tragedią z innymi. Sytuacja w której się ona znajduje w przeciwieństwie do Demeter nie skłania Maryi do szkodzenia innym ludziom - wręcz przeciwnie Maryja troszczy się o ludzi chcąc by uniknęli nieszczęścia.
c) Teraz odwołam się do cierpienia matki w malarstwie z okresu baroku na podstawie obrazu Pieta
Pieta to obraz namalowany w baroku farbami olejnymi na desce przez G.Belliniego.Obecnie znajduje się w muzeum w Mediolanie we Włoszech. Obraz przedstawia cierpienie Maryi która straciła swojego syna Jezusa. Dlatego ten obraz stanowi odzwierciedlenie Maryi z Lamentu Świętokrzyskiego które zostało ukazane za pomocą technik malarskich.
Kompozycja obrazu:
Prawie całą powierzchnię płótna zajmują postaci: centralnie usytuowany Chrystus i podtrzymujący go: Matka Boska stojąca po jego prawej stronie, po lewej zaś - święty Jan.
Wielkość postaci prawdopodobnie została tak dobrana by to właśnie one a nie tło skupiało uwagę widza. Chrystus przedstawiony jest w pozycji poziomej, co sprawia wrażenie, jakby jeszcze żył. Nagi, blady tors Chrystusa kontrastuje z czerwonymi ranami. Dłonie na których wyraźnie widać ślady po gwoździach wskazują na to ze jest to moment zdjęcia Chrystusa z krzyża. Dlatego też obraz ten jest ilustracją zdarzeń po śmierci Jezusa przedstawionej w Lamencie Świętokrzyskim. Na twarzy Chrystusa widoczne jest cierpienie i ból. Matka Boska podtrzymująca syna i przytulająca jego głowę pomimo wieńczących ją cierni, spogląda na swoje dziecko wzrokiem pełnym rozpaczy i bezradności. Postać Marii przedstawiona została za pomocą trzech barw - czarnej tkaniny okrywającej jej głowę, ciemnokremowego zawoju obramowującego jej twarz oraz łagodnej, stonowanej czerwieni sukni. Zaakcentowany w ten sposób ubiór Matki Bożej wyróżnia ją spośród innych postaci obrazu czyniąc ją centralną postacią obrazu. Czerwień powszechnie kojarzona z krwią pokazuje jak bardzo cierpi jej serce. Uważam że takie wyróżnienie Maryi zostało przez malarza wykonane po to by uwagę zwracała boleść matki .Tak odważny kontrast-jasne ciało Chrystusa z jaskrawym ubiorem Maryi symbolizuje według dwa opozycyjne momenty w życiu człowieka - jaskrawość ubioru Maryi symbolizuje życie ziemskie(czerwony kolor szat kojarzony z pulsującą krwią) które pełne jest cierpień(czarna szata powszechnie kojarzona z negatywnymi przeżyciami), blade ciało Chrystusa zaś życie wieczne które jest błogim stanem na co wskazuje jasne ciało Jezusa.
Św. Jan w przeciwieństwie do Maryi ma brązowy stonowany ubiór, stoi dalej od Jezusa niż jego matka i spogląda w przeciwieństwie do jej wzroku pełnego rozpaczy i bólu wzrokiem spokojnym skierowanym nie na Jezusa tylko w przestrzeń. Chmury które są widoczne w tle mają kształt podobny do trumny. Zabieg ten artysta wykonał aby pokazać że otoczenie solidaryzuje się z cierpieniem Maryi.
Podsumowując cierpienie Matki Bożej opisane w Lamencie Świętokrzyskim stało się tematem obrazu Belliniego pt. Pieta. Stan emocjonalny Maryi został podkreślony przez jej wyrazisty kolor szat i usytuowanie tuż przy ukochanym dziecku.
Proszę teraz zwrócić uwagę na tą rzeźbę - Pietę z Lubiąża .Została ona wykonana przez polskiego rzeźbiarza w epoce średniowiecza. Jest dowodem na to ze cierpienie matki inspirowało rodzimych artystów. Prezentowane przeze mnie fotografie ,obraz oraz rzeźba są doskonałym przykładem na to, że cierpienie matki było tematem prac artystów różnych dziedzin sztuki.
Odwołując się do planu mojej wypowiedzi omówię teraz matkę z dwudziestolecia międzywojennego:
Jadwiga Baryka z Przedwiośnia:
Jadwiga Baryka to cierpiąca matka jej cierpieniu towarzyszy bezradność. Z pochodzenia Polka po poślubieniu Seweryna Baryki zamieszkała w Baku w Rosji. Niedługo po ślubie pojawił się syn Cezary. Jako jedyne dziecko był przez oboje rodziców rozpieszczany. W momencie wyjazdu Seweryna na front prowadzeniem domu i wychowywaniem dorastającego wówczas Cezarego zajęła się matka. Przesadna miłość jaką obdarowała syna w dzieciństwie stałą się jedną z przyczyn tragedii - Cezary w ogóle nie okazywał szacunku w stosunku do matki-nie mówił jej dokąd wychodzi, nie słuchał jej próśb nakazów ani zakazów nie pomagał jej w obowiązkach domowych. Syn czuł się bezkarny to skłaniało go ku takim zachowaniom jak np. pobicie dyrektora szkoły matka choć nie była inspiracją dla takiego zachowania nie miała na nie żadnego wpływu , w listach do męża Jadwiga chwaliła zachowanie dziecka .Uważam że bohaterka powieści Żeromskiego w listach prawdopodobnie zachwalała zachowanie syna bo nie chciała przyznać się przed Sewerynem że sytuacja w której się znajduje ją przerasta.
Przytłoczona sytuacją w której się znalazła - prowadzeniem domu, w swoim osamotnieniu - przez tyle lat przebywania na obczyźnie nie nauczyła się rosyjskiego , martwiąc się o swojego dziecka starała się zapewnić mu jak najlepsze warunki życia. Hasła rewolucji które Cezary gorąco wspierał i wprowadzał w życie w ich rodzinnym domu doprowadziły do utraty oszczędności. Jedynak nie był w stanie zrozumieć pogarszającej się sytuacji materialnej i żądał coraz więcej. Matka aby go uszczęśliwić pokonywała mordercze odległości do wsi ,aby móc przygotować mu wyszukane jedzenie. Nie było to bez znaczenia dla zdrowia Jadwigi. Problemy na tle zdrowotnym były dodatkowym balastem dla i tak nie małych dotychczasowych cierpień.
Mimo tego wszystkiego co musiała znosić kobieta nie była ona w stanie zapobiec głównemu źródłu cierpienia którym była utrata więzi z dzieckiem. Reasumując Jadwiga Baryka choć cierpiała niewątpliwie była najsilniejszą postacią powieści. Biorąc pod uwagę że spełniała obowiązującą na tamte czasy rolę matki, była wyobcowana - nie chciała integrować się z krajem w którym zmuszona była mieszkać musiała pogodzić się z tym że syn odchodzi do nowej innej rzeczywistości pełnej rewolucyjnych haseł w których ona widziała błąd przez co w tej rzeczywistości nie było dla niej miejsca. Smutnym triumfem tej postaci Przedwiośnia Żeromskiego jest fakt że po jej śmierci Cezary w wielu aspektach przyznał matce racje co więcej zgadzał się z niektórymi poglądami dotyczącymi rewolucji, które wcześniej wydawały mu się niedorzeczne.
Podsumowując moją wypowiedź matka chcę zaznaczyć że wobec cierpienia matka może przyjąć różne postawy:
Jak mitologiczna Demeter kierować się emocjami, swoim zachowaniem wyegzekwować częściowe odzyskanie dziecka mszcząc się przy tym na ludziach a tym samym szkodząc im.
Jak Maryja matka Jezusa dzielić się z innymi swoimi przeżyciami, wykazując troskę o innych chcąc uchronić ich przed złem.
Jak Jadwiga Baryka matka młodego rewolucjonisty cierpieć tak bardzo że sytuacja ją przerasta i kobieta staje się wobec niej bezsilna.
Kończąc moją wypowiedź analizowane przeze mnie przykłady potwierdzają że macierzyństwo związane jest z cierpieniem ,które przeżywane jest na różny sposób.

strona:    1    2    3    4    5  





Motyw matki cierpiącej w literaturze i sztuce

Ocena:
20/20
Teza: Matka cierpiąca po stracie dziecka, to jeden z bardziej przejmujących motywów w światowej literaturze

Ocena opisowa nauczyciela: Praca wyróżniająca się. Poprawny język i styl wypowiedzi. Dobra analiza postawionego problemu, ciekawe cytaty. Brawo!

Różnorodne portrety matek w literaturze i sztuce. Omów zagadnienie w oparciu o analizę wybranych dzieł kultury

Ocena:
20/20
Teza: Topos matki realizowany jest w literaturze i sztuce w sposób różnorodny.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja bardzo dobra. Świadomy dobór literatury, barwny język.

Macierzyństwo w literaturze, malarstwie i rzeźbie

Ocena:
20/20
Teza: Macierzyństwo niejedno ma oblicze…

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja przejrzysta i konsekwentna. Widać samodzielne myślenie.

Niepokoje matek i ich źródła w literackich obrazach różnych epok. Zinterpretuj wybrane przykłady

Ocena:
20/20
Teza: Źródła niepokojów matek mają zazwyczaj jedno źródło – to miłość do swoich dzieci.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca kompletna. Właściwe postawienie problemu i wnioski.

Artystyczne ujęcie macierzyństwa w literaturze i sztuce. Omów temat na wybranych przykładach

Ocena:
20/20
Teza: Topos matki ukazany został w wielu formach. Poczynając od cierpienia z powodu rozstań z dzieckiem, rozpaczy po jego śmierci, poprzez poświęcenie swojego życia za dziecko, aż do tyrani, prześladowań, a nawet zabójstwa własnego potomstwa.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja bogata treściowo. W pełni realizuje temat

Portret matki w literaturze. Omów zagadnienie na wybranych przykładach

Ocena:
20/20
Teza: Macierzyństwo przedstawiane jest w różnych kontekstach: w kulturze spotykamy zarówno sielankowy wizerunek idealnej matki, obraz matki cierpiącej, jak i obraz matki despotki.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w pełni realizuje temat, odpowiada tezie prezentacji.

Sposób kreowania portretu Matki Polki w literaturze romantyzmu i pozytywizmu. Opracuj temat na wybranych przykładach

Ocena:
20/20
Teza: Szlachetne wizerunki matek w romantyzmie i pozytywizmie.

Ocena opisowa nauczyciela: Ciekawa praca dotycząca różnego rodzaju rozumienia wizerunku Matki-Polki.

Kochające i oddane, zaborcze i władcze - przedstaw różne obrazy matki w wybranych tekstach literackich

Ocena:
20/20
Teza: Czy w literaturze motyw matki zawsze jest przedstawiany tak samo?

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w pełni realizuje temat. Poprawnie dobrano przykłady literackie.

Portrety matki w literaturze i sztuce. Omów funkcjonowanie motywu, odwołując się do wybranych przykładów

Ocena:
20/20
Teza: Etos matki jest niezwykle bogaty, co pozwala na jego różnorodne wykorzystanie.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca świadczy o samodzielnym myśleniu i swobodnym poruszaniu się wśród dzieł kultury.

Obraz matki cierpiącej od średniowiecza do współczesności. Zaprezentuj motyw odwołując się do wybranych przykładów

Ocena:
20/20
Teza: Najważniejszym powodem cierpienia matki jest tragedia bądź śmierć jej dziecka.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja przekrojowa. Pokazuje motyw na tle kilku epok. Poprawna teza i wnioski.

Literackie portrety matek. Omów i porównaj wybrane kreacje

Ocena:
19/20
Teza: Literatura obrazuje różne portrety matek, zarówno tych pozytywnych jak i negatywnych.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja przeciętna. Pomysł na prezentację dobry, realizacja trochę słabsza. Na uwagę zasługuje bogata bibliografia.

Postać Matki Boskiej w różnych dziełach kultury. Omów zagadnienie na wybranych przykładach

Ocena:
19/20
Teza: Matka Boska zawsze stoi przy swoim synu. Literatura i sztuka traktuje Maryję z należytym szacunkiem.

Ocena opisowa nauczyciela: Dobry język wypowiedzi, poprawna konstrukcja pracy, teza obroniona. Dopracowania wymagają wnioski prezentacji.

Literackie portrety matki. Zaprezentuj wizerunek bohaterki na wybranych przykładach dzieł literackich

Ocena:
19/20
Teza: Obraz matki pojawiał się w literaturze, kulturze i sztuce już od zarania dziejów. Był on przedstawiany w różnych kontekstach.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca standardowa. Zawiera wszystkie wymagane elementy. Poprawny plan i bibliografia.

Matka i jej przeżycia jako temat literacki. Omów zagadnienie, wykorzystując wybrane utwory

Ocena:
19/20
Teza: W literaturze motyw matki ukazywany jest od najdawniejszych czasów.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca poprawna, aczkolwiek przeciętna. Teza i wnioski poprawnie ujęte.

Kontrastowe obrazy matki. Przedstaw na wybranych przykładach.

Ocena:
19/20
Teza: a)„Matka jest ciepłem, jest pokarmem, matka jest pełnym błogości stanem zadowolenia i bezpieczeństwa (…). Nic nie musisz zrobić aby być kochanym – miłość matki nie jest obwarowana żadnym warunkiem (…). Nie trzeba jej zdo

Ocena opisowa nauczyciela: Praca zwarta, zawierająca dostateczna ilość przykładów. Można dopracować styl wypowiedzi.

Motyw matki w literaturze. Zaprezentuj i porównaj różnorodne obrazy matek w literaturze różnych epok

Ocena:
18/20
Teza: Macierzyństwo pozostaje jedną z najważniejszych ról kobiety. Literatura prezentuje różne aspekty macierzyństwa.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja poprawna. Dobrze dobrana bibliografia, ciekawe cytaty. Warstwa językowa wymaga dopracowania.

Topos Mater Dolorosa w literaturze i sztuce. Omów zagadnienie na wybranych przykładach z różnych epok

Ocena:
18/20
Teza: Macierzyństwo wiąże się czasem z cierpieniem. Motyw Mater Dolorosa jest jednym z ważniejszych motywów w literaturze i sztuce.

Ocena opisowa nauczyciela: Realizacja tematu prawidłowa, dobór dzieł kultury zróżnicowany, ciekawe cytaty. Dopracowania wymaga zakończenie prezentacji.

Obraz matki w literaturze różnych epok. Omów zagadnienie na wybranych utworach literackich

Ocena:
17/20
Teza: W literaturze odnajdziemy różnorodne obrazy matek.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja dobra, sztampowe podejście do tematu. Autor odnalazł różnorodne portrety matek w literaturze z różnych epok literackich.

Różnorodne kreacje matek w literaturze różnych epok. Omów zagadnienie na wybranych przykładach

Ocena:
17/20
Teza: Artyści różnych epok prezentują różnorodne kreacje matek – złe i dobre, szczęśliwe i cierpiące

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przeciętna, trochę chaotyczna. Plusem prezentacji jest dobór literatury i cytaty

Motyw madonny w literaturze i sztuce. Zaprezentuj na podstawie wybranych utworów literackich i dzieł sztuki

Ocena:
17/20
Teza: Artyści przedstawiają Matkę Boską w podobny sposób - jako matkę kochającą i cierpiącą.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja poprawna. Dosyć ciekawie dobrane pozycje bibliograficzne, dobra konstrukcja pracy. Dopracowania wymaga styl wypowiedzi.

Motyw Matki Boskiej w literaturze, malarstwie i rzeźbie. Zanalizuj wybrane przykłady

Ocena:
17/20
Teza: Matka Boża – Matka wszystkich ludzi, bliska sercu każdego człowieka, druga Mama, Opiekunka, Matka, która cierpi po utracie syna.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przeciętna. Zawiera wszystkie niezbędne elementy. Poprawny konspekt pracy.