Pogotowie maturalne: Motywy literackie - Motyw snu


Między snem a jawą. Omów funkcjonowanie tej konwencji w literaturze, odwołując się do wybranych przykładów

„Marzenie senne jest reakcją życia psychicznego podczas snu na dane przeżycie z dnia”. Tymi słowami wypowiedzianymi przez Zygmunta Freuda, chciałbym rozpocząć swoją prezentację, której temat brzmi: Między snem a jawą. Omów funkcjonowanie tej konwencji w literaturze odwołując się do wybranych przykładów. W swojej pracy nie będę zajmowała się pojęciem snu w kontekście biologicznym, natomiast chcę przedstawić zależność, jaka zachodzi między dwoma, wzajemnie oddziaływającymi na siebie płaszczyznami: snem i jawą. Zanim udowodnię, że człowiek znajduje się na pograniczu dwóch sfer, chciałabym przedstawić charakterystyczne cechy tych dwóch światów. Rzeczywistość kreują kolejno następujące po sobie wydarzenia tzn. następuje związek przyczynowo - skutkowy, obecność logiki, możliwość racjonalnego wytłumaczenia sytuacji powodują, że w rzeczywistości nie ma obrazów fantastycznych. Inna rzecz ma się ze snem, której towarzyszy niezwykłość.

Sen jako wytwór wyobraźni człowieka tworzy obraz pozbawiony logiki, nieco zniekształcony, gdzie przestrzenie czasowe zacierają się. Bytowa niepewność powoduje, że tak naprawdę nie wiadomo co się wydarzy. Zjawiska, postacie i rzeczy pojawiają się, a następnie znikają. To co jednak jest spoiwem snu i rzeczywistości to ludzki umysł. Zjawisko to dotyczy zarówno dzieci jak i dorosłych. Opierając się na teorii Freuda, austriackiego psychoanalityka, badającego sferę ludzkiego umysłu oraz odwołując się do lektur „Zbrodnia i kara”, „Alicja w krainie czarów” oraz „Sklepy Cynamonowe” chcę udowodnić, że na treść snu wpływają emocje, wewnętrzne przemyślenia oraz sytuacje towarzyszące nam w ciągu dnia, w ciągu życia.

„Dlaczego nie zasypia życie psychiczne? Prawdopodobnie dlatego, że coś nie daje duszy spokoju. Podniety działają na nią, więc musi na nie reagować. Marzenie senne jest zatem oddziaływaniem duszy na wpływające na nią w stanie sennym podniety”. Posługując się tym cytatem Zygmunta Freuda, w pierwszej kolejności nawiążę do bohatera Rodiona Raskolnikowa. Postać poznajemy w momencie, kiedy snuje plany zamordowania lichwiarki, właścicielki kamienicy. Odzwierciedleniem jego ponurych, ukrytych myśli są sny, które stopniowo obnażają duszę i prawdziwe zamierzenia Rodiona. Pierwszy sen ma miejsce tuż przed dokonaniem morderstwa, kiedy to dręczą go koszmary i lęki. W swoim marzeniu sennym Raskolnikow, przywołuje obraz rodzinnego miasteczka. Karczma, szynkownia, pijani i wszczynający awanturę ludzie napawali wówczas małego Raskolnikowa strachem. Przestrzeń, kreuje atmosferę grozy, poczucia niebezpieczeństwa. Sen zawiera scenę frenetyczną, kiedy to jedna z postaci, Mikołka znęca się nad drobną kobyłką, aż w końcu bezlitośnie ją morduje, „(...) Chociaż sen odzwierciedla myśli , popędy tak naprawdę przedstawia obraz zniekształcony, niepewny, zastępuje rzeczywistość, myśli innym obrazem, symbolicznym, nawiązującym do prawdziwych zamysłów”. Powyższy cytat zdaje się potwierdzać przypadek Raskolnikowa. Dramatyczny obraz z dzieciństwa oraz przykład bestialskiego zamordowania niewinnej kobyłki nie tylko odzwierciedla stan duszy bohatera, ale również przybiera charakter złowróżbny.

Pozostałe sny dotyczą okresu po dokonaniu zbrodni. Jeden ze snów odkrywa cierpienie duszy bohatera, lęk przed odkryciem prawdy i ponownie nawiązuje do wydarzeń mających miejsce w rzeczywistości. Sen wydaje się być realny, ponieważ śni mu się, że spotyka na ulicy nieznajomego, który wskazuje na niego kiwnięciem głowy. Podobne zajście miało miejsce tego samego dnia, kiedy pytał o niego pewien człowiek, wyraźnie zainteresowany młodym człowiekiem. We śnie Rodion wraca na miejsce zbrodni. Przeżywa pewnego rodzaju deja vue: „(...) Co najosobliwsze klatka schodowa wydała mu się dziwnie znajoma. (...) Nic się tutaj nie zmieniło: wszystko było na swoich miejscach - krzesła, lustro, żółta kanapa i oleodruki w ramkach”. Podobnie jak w przypadku poprzednich snów, panuje atmosfera zagrożenia. Ciemność oraz blask księżyca potęgują uczucie niebezpieczeństwa zapowiadającego jakieś wydarzenie. Bohater zachowuje się podobnie jak w dniu popełnienia morderstwa, wyciąga z pętli siekierę i uderza nią kilkakrotnie staruchę .Lichwiarka jednak nie umiera, a jedynie zanosi się śmiechem. Ta sytuacja wyraźnie odróżnia sen od rzeczywistości jednak nieświadomy, pozbawiony kontroli nad tworzonym obrazem, Raskolnikow nie zdaje sobie sprawy, że to tylko koszmar. Miejsce pełne ludzi, symbolizuje obawy Raskolnikowa przed odkryciem prawdy. Gdy się budzi zadaje pytanie „Sen to jeszcze , czy już jawa”. Wówczas widocznie zaciera się granica między dwiema odrębnymi dotąd płaszczyznami. Sny dręczą również inną postać, Iwanowicza Swidrygajłowa, który dopuścił się gwałtu na nieletniej. „Czy nie wiecie jak nieopanowana i nieobliczalna jest większość ludzi w sprawach życia seksualnego. Lub czy nie wiecie też, że wszelkie nadużycia i wykroczenia, o których w nocy śnimy bywają codziennie popełniane na jawie jako przestępstwa”- mówi Freud. Myśl o Edoksji Romanownej nie odstępują go nawet podczas snu, gdzie widzi jej postać. W ten sposób odtwarza sytuację kiedy to Dunieczka przerażona zachowaniem Swidrygajłowa sięga po broń i strzela. W swoim śnie widzi jeszcze mysz , która prawdopodobnie symbolizuje uciekającą, bezbronną Dunieczkę. Drugi sen wyraźnie różni się od pozostałych. Wśród bogatej roślinności, piękna architektury pewnej willi, w towarzystwie ćwierkających ptaków Swidrygajłow zauważa spoczywające w trumnie ciało czternastoletniej dziewczynki. „Niedziecięcy smutek i krzywda najstraszliwsza i najdziwniejsza, jaką można tylko było wyrządzić tej bezbronnej istotce; obarczając jej anielskiej czystości duszyczkę niezasłużonym wstydem” Sen ten nawiązuje do przestępstwa jakiego dopuścił się niegdyś Swidrygajłow na nieletniej. Otoczenie kwiatów, wianuszek z róż, biała sukienka symbolizują niewinność i delikatność dziecka, które zostają splamione gwałtem. Trzeci sen obnaża naturę, człowieka zepsutego, o spaczonych upodobaniach oraz odpowiedzialnego za deprawację dziewczynek. We śnie spostrzega ukrytą w ciemnościach korytarza małą, bezbronną dziewczynkę. Sytuacja wydaje się go męczyć, coś napawa go lękiem, prawdopodobnie nieczyste myśli. Następuje zmiana obrazu. Kiedy pochyla się nad śpiącą dziewczynką zauważa jej przemianę. Jej dotychczas dziecięca twarz, przeistacza się w uśmiech kpiącej z niego kokoty. Przemiana dziecka w rozpustnicę to wynik zmuszenia dziecka do dojrzałości. Odwołując się do Freuda, można byłoby na przykładzie niektórych ze snów Raskolnikowa i Swidrygajłowa wskazać funkcjonowanie tzw. cenzury marzenia sennego, która powoduje, że ze względu na gorszącą treść snu, obraz zostaje zniekształcony lub zastąpiony innym. Zdaje się to potwierdzać w przypadku śnienia o zakatowanej kobyłce , apokaliptycznej wizji świata, myszy czy martwej dziewczynce. Sen jest pewny złagodzeniem, przybliżeniem lub aluzją zastępującą właściwą myśl, stąd też obecność symbolizmu.

Sen dziecka nieco różni się od snu człowieka dorosłego. Marzenie senne nie powstaje przez wpływ popędu seksualnego, aczkolwiek również przez wydarzenia dnia codziennego. Freud twierdzi, że: „Do zrozumienia snów dziecięcych nie trzeba ani ich analizy, ani też zastosowania jakiejś techniki.(...)Musimy tylko dodać część historii z życia tego dziecka. Zwykle przeżycie z dnia poprzedniego wyjaśnia nam marzenie senne(...) Marzenie senne dziecka przynosi bezpośrednie i niemaskowane spełnienie tego życzenia”. Zdając się na wyobraźnię dziecka może to być np. chęć przeżycia przygody podobnej do tej z bajki. Niezwykle bujny i fantastyczny obraz powstaje we śnie Alicji, gdzie podróż małej dziewczynki rozpoczyna się spostrzeżeniem spieszącego się Białego Królika. Po raz kolejny widać zatarcie rzeczywistości i fantastyki „(...)gdy rozmyślała o tym później, przyszło jej do głowy, że powinna się była dziwić, ale wówczas rzecz wydała się jej całkiem naturalna”. Dziewczynka spadając do króliczej nory, przypomina sobie wiadomości, które prawdopodobnie nabyła podczas lekcji lub usłyszała od osób dorosłych. Przywołuje pojęcia takie jak Południk, Równoleżnik, nazwy miejsc geograficznych jak np. Nowa Zelandia czy Australia. We śnie dziewczynka przypomina sobie o kocie o imieniu Dina. Codzienne czynności takie jak karmienie kotka, lekcja matematyki, geografii czy języka polskiego dają o sobie znać również we śnie. Niejednokrotnie, Alicja, chcąc przypomnieć sobie tabliczkę mnożenia czy treść wierszyka, popełnia błędy. W przypadku snu dziecka, następuje ciekawe połączenie czynników. Na treść snu wpływają jednocześnie czytane przez dziewczynkę bajki, zaobserwowane zachowania dorosłych oraz sytuacje, które dotyczą bezpośrednio Alicji. Świat dorosłych reprezentują niektóre z fantastycznych stworzeń np. Biały Królik. Zegarek, kamizelka, wachlarz, rękawiczki oraz rozkazujący ton głosu: „A cóż ty tutaj robisz Marianno? Biegnij no mi do domu po rękawiczki i wachlarz”, przywodzą na myśl postać zajętego swoimi sprawami i niemającego czasu postać dziadka dziewczynki. Również Królowa i Król Kier czy papużka Lori zdają się odpowiadać osobom bliskim dziewczynce. Jeśliby opierać się na stwierdzeniach austriackiego psychoanalityka, że : „Rodzice występują w marzeniu sennym jako cesarz i cesarzowa lub jako król i królowa, lub też inne osoby, do których odnosimy się z szacunkiem”, władcza, surowa , nieznosząca sprzeciwu Królowa Kier oznaczałabym matkę Alicji, zaś nieco pokorny, spokojny i żyjący w cieniu swej żony Król Kier, to postać ojca dziewczynki. Freud kontynuuje swoją wypowiedź słowami: „Mniej czule obchodzi się z dziećmi i rodzeństwem; symbolizują je zwierzątka i robactwo”. Tak więc opierając się na tej teorii oraz słowach wypowiedzianych przez Papużkę: „Jestem starsza od ciebie, więc na pewno wiem lepiej”, Lori odpowiada zachowaniu siostry Alicji.

Gonitwa Wyborcza zwierząt, śpiewana przez Księżną piosenka „Do dziecięcia mów surowo, a gdy kichanie - spuść mu lanie”, podwieczorek u Postrzelonego Zajączka i Bezdennego Kapelusznika, morały prawione przez Księżną, „Starość nie radość”, Pana Gąsienicy oraz rozprawa sądowa to tak naprawdę elementy z życia dorosłych. Dziecko obserwujące świat, którymi kierują inne zasady, dokonuje interpretacji tego co widzi, sen zaś upraszcza ten świat, zastępuje obrazy innymi, posługuje się środkami dostępnymi dziecku np. skojarzenia, porównania, fantastyka. Alicja kilkakrotnie zmniejsza się lub zwiększa, w zależności od sytuacji. W momencie, kiedy myśli o zmianie swojego rozmiaru, życzenie to spełnia się. Owa zmiana może być chęcią dostosowania się dziecka do sytuacji. Każdy z nas będąc dzieckiem, niejednokrotnie chciał być dorosłym ale za chwilę stwierdzał, że życie dorosłych jest nudne i pragnął pozostać dzieckiem jak najdłużej.

W ten sam sposób zachowuje się Alicja kiedy znajduje się w komnacie i chce przejść do pięknego ogrodu czy gdy zostaje uwięziona w domu Królika. W przemianach pomagają jej ciasteczka i różnego rodzaju napoje. Tak właśnie działa wyobraźnia dziecka, która zwykłym przedmiotom przypisuje magiczną moc. Wyraźnie zarysowuje się wpływ fantastyki i rzeczywisci. Sama Alicja mówi: „Tyle bowiem zdarzyło jej się ostatnio niezwykłości, że doszła do wniosku, iż tylko bardzo nieliczne rzeczy są naprawdę niemożliwe”, zaraz jednak odpowiada: „Jakie to dziwne-powiedziała sobie-biegać na posyłki królika! Tylko tego brakuje, żeby Dina zrobiła sobie ze mnie służącą”. Alicja budzi się w momencie wypowiadania słow: „Kto by się was bał. Jesteście tylko talią kart!” i tym samym podważa istnienie kart, które miałyby jej zagrażać. Chciałabym zwrócić uwagę na zakończenie bajki. Alicję ze snu budzi dotyk siostry i suche liście , które spadły na nią podczas snu. O takim zjawisku wspomina Zygmunt Freud, przywołujący doświadczenia Mourly Volda, ktory badał wpływ bodźców na sen. „Podniety”, czyli czynniki zewnętrzne takie jak dotyk czy hałas często wpływają na przebieg marzenia sennego. Teorię potwierdza siostra Alicji: „(...)Chociaż wiedziała, że wystarczy otworzyć oczy, a wszystko zmieni się z powrotem w nudną rzeczywistość: trawa szeleścić będzie tylko na wietrze; w sadzawce pluśnie, gdy poruszą się trzciny; brzęk filiżanek okaże się odgłosem owczych dzwonków, a wrzaski Królowej-okrzykami pasterza; kichanie maleństwa zaś, skrzek Gryfa i inne osobliwe tony zamienią się w swarliwy rejwach pracowitego gospodarstwa; wreszcie muczenie pasących się w oddali krów zastąpi rozpaczliwe łkania A" la Żołwia”.

Zanim przejdę do omówienia ostatniej książki, chciałabym zaznaczyć, że przy wyborze lektur kierowałam się nie tylko treścią , ale pewną zależnością. Do tej pory, na podstawie „Zbrodni i kary” oraz „Alicji w krainie czarów” podzieliłam sny na dziecięce i dorosłych. W ten sposób chciałam wskazać zarówno różnice jak i podobieństwa w treści. Sklepy Cynamonowe wydają mi się być połączeniem świata dorosłych i dzieci.Pojęciem powieści fantastycznej określono twórczość Brunona Schulza, zaś Ewa Nawrocka uzasadnia te stwierdzenie tak: „Prawdziwy świat Schulza to świat pamięci i wyobraźni: cudowny, kolorowy, tajemniczy, bogaty w doznania, zaklęty w giętkim, plastycznym języku, odkrywanych metaforach, rytmie zdań”. Dzieło autora to przede wszystkim powieść autobiograficzna, gdzie Schulz opisuje rodzinne miasteczko Drohobycz, dom, rodziców, krewnych, najbliższe otoczenie. Autor jako osoba dorosła odtwarza dzieciństwo posługując się motywem oniryzmu. W ten sposób ukazuje rzeczywistość widzianą oczami chłopca na kształt snu. Dziecko, które cechuje ogromna ciekawość życia, wyobraźnia i prostota, przeżywa świat jako coś nadzwyczajnego, dlatego też zwykłym przedmiotom, czynnościom czy najbliższym osobom przypisuje niezwykłe, magiczne cechy. W opisie tego co go otacza, posługuje się porównaniem i skojarzeniami. Dziecięca delikatność zwraca szczególną uwagę na przestrzeń, upraszcza obrazy postaci, miejsc: „Gdy tak siedział w świetle lampy stołowej wśród poduszek wielkiego łożą, a pokój ogromniał górą w cieniu umbry, który go łączył z wielkim żywiołem nocy miejskiej za oknem- czuł nie patrząc, że przestrzeń obrasta go pulsującą gęstwiną tapet, pełną szeptów, syków i seplenień. Słyszał, nie patrząc, tę zmowę pełną porozumiewawczych mrugnięć, perskich oczu, rozwijających się wśród kwiatów małżowin usznych, które słuchały, i ciemnych ust, które się uśmiechały(...) Łóżka cały dzień nie zaścielone, zawalone pościelą zmiętą i wytarzaną od ciężkich snów, stały, jak głębokie łodzie gotowe do odpływu w mokre i zawiłe labirynty jakiejś czarnej, bezgwiezdnej Wenecji(...)”. Świat dziecka bogaty w znaczenia i symbolikę powoduje, że dwie przestrzenie nakładają się na siebie, przeplatają. Gęstość metafor sprawia, że nie wiadomo, które elementy należą do rzeczywistości, a które do snu. Opis rzeczywistości w pewnej chwili przechodzi w marzenie, wyobrażenie, a więc następuje pomieszanie światów. Historia rodziny chłopca to historia gdzie brak rzeczywistej akcji, brak realnego porządku czasu i powiązań przyczynowo-skutkowych. Opierając się na relacjach chłopca, który snuje wyobrażenia, posługuje się nawiązaniami do mitu, trudno określić co tak naprawdę jest realne. Ojciec zostaje porównany do artysty, kreatora, groźnego Demiurga, kondora „o szyi nagiej, twarzy pomarszczonej i wubujałej narośli”, karakona czy proroka. Manekina porównuje do: „nieruchomej pani, damy z kłaków i płótna(...) stojącą nieruchomo, nadzorującą w milczeniu pracę dziewcząt”.

Adelę - służącą - do Menady – greckiej wychowanki Boga Dionizosa, będącej jednocześnie siłą destrukcyjną. W oczach dziecka również rośliny posiadają cechy ludzkie, autor posługuje się animizacją. Dorosły już człowiek wraca wspomnieniami do dzieciństwa, kraju Arkadii. Obraz ten ze względu na wpływ czasu, został zniekształcony. Niejasna rzeczywistość zostaje uzupełniona baśniowymi elementami i marzeniami. To właśnie ona inspiruje do tworów wyobraźni. Freud nazwałby to zjawisko „marzeniem na jawie”. Według niego: „Marzenie na jawie są to fantazje, powszechne zjawiska. W marzeniu na jawie nie przeżywamy, nie halucynujemy, tylko wyobrażamy sobie. Wiemy wówczas, że fantazjujemy, że nie widzimy, tylko myślimy. Tego rodzaju marzenia (...) przeciągają się aż do okresu dojrzałości”. Do twórczości Schulza idealnie pasuje stwierdzenie, że : „Marzenia na jawie są surowcem tworów poetyckich; albowiem poeta ze swoich marzeń na jawie, przekształcając je, opracowując i skreślając, tworzy sytuację, które umieszcza potem w swoich nowelach, powieściach i sztukach teatralnych. Bohaterem marzeń na jawie jest zawsze własna osoba, bądź wprost, bądź też w przejrzystym utożsamianiu się z inną”.

Zarówno Dostojewski , Lewis jak i Schulz ukazują ingerencję i znaczenie snu w życiu każdego człowieka. Wydawałoby się , że dwie odrębne płaszczyzny nie mają ze sobą nic wspólnego. Zjawiska, zależności jakie zachodzą między snem a jawą nazwałabym zamykającym się kołem. Życie codzienne niosące ze sobą emocje, przemyślenia, wydarzenia wpływają na treść snu, sen natomiast na psychikę ludzką, która pozwala na wytworzenie nowych myśli. W ten sposób poznajemy siebie , interpretujemy własne zamysły. Człowiek znajduje się pomiędzy snem a jawą, które wzajemnie na siebie wpływają. Stefan Napierski powiedział: „Sen to furtka duszy”. A więc sen odzwierciedla obecne w ciągu życia myśli, ukryte pragnienia, które kreują rzeczywistość.

strona:    1    2    3    4    5    6    7  





Na wybranych przykładach omów sposoby ujęcia snu w literaturze polskiej i obcej

Ocena:
20/20
Teza: Świat pozazmysłowy - snu i marzeń sennych - od zawsze był nieodłącznym elementem literatury. Dzięki wykorzystaniu go dzieła stawały się bardziej fascynujące, bogatsze w symbolikę i nowe wartości.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca zwarta i czytelna. Przemyślana realizacja tematu i wnikliwa analiza literatury. Poprawny język.

Motyw snu w mitologii, Biblii oraz innych utworach literackich

Ocena:
20/20
Teza: Literatura często odwoływała się do zagadki snu, wykorzystując motyw marzeń sennych w różnych celach.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca obszernie realizuje temat. Bogata bibliografia i ramowy plan.

Motyw snu w wybranych utworach literackich

Ocena:
20/20
Teza: Literacki świat snu może służyć kontaktom z innymi światami, określać odczucia bohatera, lub interpretować rzeczywistość.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca zwięzła, przejrzysta i skonstruowana poprawnie.

Sny, widzenia, proroctwa. Przedstaw ich funkcję w wybranych utworach literackich

Ocena:
20/20
Teza: Przepowiednie, marzenia senne, widzenia, mimo iż nie należą do racjonalnej części ludzkiej egzystencji, często odgrywają w niej istotną rolę.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca zawiera szczegółowe analizy. W pełni odpowiada tematowi.

Oniryzm jako zasada budowy świata przedstawionego. Omów sposoby funkcjonowania i cele, jakie pełni w wybranych tekstach literackich

Ocena:
20/20
Teza: Sen nadaje utworom nowy sens, odczytywany według reguł onirycznej symboliki.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca szczegółowa, poprawna analiza wybranych lektur.

Motyw snu i jego funkcja w literaturze różnych epok. Przedstaw problem na wybranych przykładach

Ocena:
20/20
Teza: W literaturze różnych epok motyw snu spełnia wielorakie funkcje a każdy artysta inaczej ten motyw wykorzystuje.

Ocena opisowa nauczyciela:

Rola i znaczenie snu w życiu bohaterów literackich. Omów temat analizując wybrane utwory.

Ocena:
20/20
Teza: Omówienie roli i znaczenia snów w życiu bohaterów literackich, analizując wybrane utwory.

Ocena opisowa nauczyciela: Dobrze skonstruowana prezentacja, płynny język, w pełni zrealizowany temat.

Realizacja i znaczenie motywu snu w literaturze różnych epok

Ocena:
19/20
Teza: Motyw snu pojawia się w literaturze bardzo często. Jest chętnie wykorzystywany, ponieważ pozwala na wiele interpretacji, jest odzwierciedleniem nie do końca zbadanego świata.

Ocena opisowa nauczyciela: Przejrzysta i poprawna praca, ciekawe odwołania to teorii snu. Płynny język, dobrze dobrana literatura.

Sny jako odzwierciedlenie ludzkich lęków i pragnień. Przedstaw na wybranych przykładach literackich

Ocena:
19/20
Teza: Sny i widzenia są ważnym uzupełnieniem obrazu ludzkiej psychiki. Ukazują szczerą prawdę o człowieku i jego ukrywanych pragnieniach oraz lękach, dlatego tak często występują w literaturze.

Ocena opisowa nauczyciela: Dojrzała praca, świadczy o wnikliwej analizie tematu, głęboka analiza wybranych utworów, bogata literatura przedmiotowa.

Funkcje snów w wybranych dziełach literackich

Ocena:
19/20
Teza: Sen do dziś pozostaje zjawiskiem nie do końca wyjaśnionym, tajemniczym i intrygującym, dlatego autorzy sięgają po jego konwencję, przypisując jej różnorodne funkcje.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przejrzysta, napisana dobrym językiem, zawiera dokładnie zanalizowaną literaturę.

Motyw zjaw, duchów, snów i wizji w literaturze i jego funkcja w dziełach literackich

Ocena:
18/20
Teza: Motyw snów i wizji odgrywa niemałą rolę w literaturze polskiej i obcej. Rolą duchów, snów i wizji jest pokazywanie ludzkiej kondycji z odmiennej perspektywy, prognozowanie przemian społecznych, ostrzeganie przed groźnymi wariantami przyszłość.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca bogata, teza ciekawie uargumentowana. Wiele zwięźle zaprezentowanych literackich przykładów.

Zjawy, duchy, sny i wizje w literaturze. Na wybranych przykładach omów, jakie funkcje pełniły te zjawiska w dziełach literackich

Ocena:
18/20
Teza: Zjawiska ponadnaturalne pojawiają się we wszystkich epokach i występują w wielu gatunkach literackich. Były i są chętnie wykorzystywane ze względu na możliwość pełnienia różnorodnych funkcji.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca poprawna, temat poprowadzony bezbłędnie.

Między snem a jawą. Omów funkcjonowanie tej konwencji w literaturze, odwołując się do wybranych przykładów

Ocena:
18/20
Teza: Człowiek porusza się na dwóch przestrzeniach – jawy i snu. Jak wielką rolę odgrywa druga z nich możemy poznać dzięki nauce, a także twórczości literackiej.

Ocena opisowa nauczyciela: Ciekawe ujęcie tematu, wnikliwa analiza i odwołanie się do filozofii Freuda. Można popracować nad językiem prezentacji.

Motyw snu i jego funkcje w wybranych dziełach literackich

Ocena:
18/20
Teza: Motyw snu jest wyjątkowo funkcjonalny, dlatego inspiruje wielu pisarzy i poetów, którzy chętnie wykorzystują go w dziełach literackich.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca posiada szeroką bibliografię przedmiotu, temat został w pełni ujęty i zrealizowany. Poprawny język.