Pogotowie maturalne: Motywy literackie - Motyw domu


Wpływ domu rodzinnego na kształtowanie osobowości człowieka. Omów na wybranych przykładach literackich i własnych doświadczeniach

W swoim materialnym wymiarze dom rodzinny staje się pierwszą przestrzenią zakorzenienia, najważniejszą rzeczywistością niezbędną do prawidłowego rozwoju osobowości indywidualnej i społecznej człowieka. Polski socjolog Zbigniew Tyszka rozróżnił dziesięć funkcji rodziny, z czego rzeczywistości wychowawczej dotyczą funkcje emocjonalno-ekspresyjna, socjalizacyjna, kulturalna oraz rekreacyjno-towarzyska. Owym funkcjom odpowiadają typy więzi rodzinnych. Jednak, aby między dzieckiem a rodzicami wystąpiła trwała i efektywna więź, musi wystąpić czynnik, o którym tak mówił Jan Paweł II: „Miłość rodzicielska od początku staje się duszą, a przez to i normą, która inspiruje i nadaje kierunek całej konkretnej działalności wychowawczej, ubogacając ją owocami miłości, takimi jak: czułość, stałość, usłużność, bezinteresowność i duch ofiary.” Tak więc z całym przekonaniem mogę powiedzieć, iż miłość jest jedynym trwałym i skutecznym fundamentem rodziny.

Miłości nie zabrakło w szczegółowo sportretowanych w powieści „Szczenięce lata” Melchiora Wańkowicza dwóch dworkach szlacheckich. Autor wrócił w swym utworze do rzeczywistości na kresach wschodnich w matczynych Nowotrzebach oraz w rodzinnym majątku Wańkowiczów, Kalużycach na Białorusi. Melchior Wańkowicz za dom rodzinny uznał zarówno posiadłość babki, jak i dwór ojca. Sześć lat spędzonych po śmierci rodziców w nowotrzebskich włościach nadało kształt osobowości dziecka. Pełen wdzięczności i szacunku dla ostatniej spadkobierczyni, podtrzymującej tradycję matriarchatu, pisze: „Tak oto zamykając oczy pokoleniom (…) rządziła Nowotrzebami i naszymi dziecinnymi żywotami z Baczyżmalskich – tatarskiej rodziny – Felixa Konstantynowa Szwoynicka.” Babka była dla Wańkowicza opiekunką, mentorką, skarbnicą wartości i tradycji hołdowanych przez wieki. Będąc łącznikiem z przodkami, wpajała młodemu pokoleniu hierarchię wartości, którą sama się kierowała.

Była dla małego Melchiora żywą kroniką przeszłości. Dzięki babce poznał historię swoich rodziców i powstania narodowowyzwoleńczego. Wspomnienie rodaków walczących z poświęceniem budziły w chłopcu uczucia patriotyczne, które nasilały się wraz z dorastaniem. Oprócz uczucia odrębności narodowej Melchior otrzymał jako spadkobierca dziedzictwo tradycji rodzinnych, kulturowych i religijnych. Były one niezmiennie od pokoleń ważnym czynnikiem kształtowania osobowości i stosunku do drugiego człowieka.

Podejmowanie gości w domu w Nowotrzebach podczas różnych uroczystości było swego rodzaju wprowadzeniem młodzieży w dorosłość, do społeczeństwa. Przekazywanie tradycji rozumianej jako obyczaje, wierzenia, a także sposoby zachowanie i normy postępowania stawało się formą socjalizacji dziecka. Święta obchodzone w nowotrzebskim dworze nie były jedynie wydarzeniem religijnym; miały również charakter wychowawczy. Wspólne modlitwy, które inicjowała babka Wańkowicza, były okazją do spotkań z okoliczną ludnością. Uroczysta Wigilia Bożego Narodzenia stanowiła również wydarzenie rekreacyjno-towarzyskie, lecz o wyższym standardzie. Nierzadko ważni goście byli podejmowani przez gospodynię tradycyjnymi potrawami na suto zastawionym stole oraz piękną grą na fortepianie. Muzyka miała znaczenie kulturowe, kształtowała też uczucia patriotyczne słuchaczy. Bóg i modlitwy były w nowotrzebskim dworze wszechobecne. Tak to wspomina w swojej powieści Melchior Wańkowicz: „(…) Dom nowotrzebski modli się każdą drzazgą swej ściany, śpiewem siedzących w niej świerszczów, siorbaniami nosów bab parobczańskich, merdaniem ogonów kundli.”

W przeciwieństwie do Wańkowiczowskiego świat przedstawiony przez Gabriela Garcię Marqueza w powieści Sto lat samotności był pozbawiony prawdziwych uczuć religijnych, mimo to można odczytać analogię między protoplastami rodu Buendia: Jose Arcadiem i Urszulą a pierwszymi rodzicami: Adamem i Ewą. Obie pary mimo zakazów i groźby nieszczęścia podjęły decyzję o katastrofalnych skutkach. Samotni szukali swego miejsca, aby stworzyć dom dla siebie i następnych pokoleń. Biorąc pod uwagę zasadę rezonansu Berta Hellingera, analiza losów rodu Buendia prowadzi do wniosku, iż podjęcie pewnych decyzji może mieć negatywny wpływ na proces kształtowania się osobowości przyszłych potomków rodu. Kazirodczy związek pierwszego pokolenia naznaczył następne piętnem samotności. Samotność ludzi, mimo ich intensywnego życia, była wynikiem braku prawdziwej i bezinteresownej miłości. Jedynie dwa małżeństwa z całego siedmiopokoleniowego rodu – Jose Arcadia i Urszuli oraz Aureliana Babilonia i Amaranty Urszuli były skonsumowane z miłością. Mimo iż wszystkich członków tego rodu łączyła ta sama krew i mieszkali w tym samym domu przez długie lata, żyli obok siebie. Odizolowani od świata, nie tylko w znaczeniu dosłownym, ale również duchowym, samotni stwarzali pozory współżycia z otoczeniem. Samotność ta była wynikiem braku zaspokajanych potrzeb ducha. Próba ich zaspokajania lub zastępowania innymi tworzyła dzieje rodu. introwertywnych i ekstrawertywnych, lecz mimo wszystko samotnych w swej samotności.

Rolą rodziców i opiekunów jest nie tylko dbanie o potrzeby fizyczne i materialne, ale również duchowe. Postawa akceptacji i zrozumienia z ich strony daje dziecku poczucie pełnego bezpieczeństwa i gwarancję prawidłowego rozwoju psychicznego. Żaden z tych warunków nie został spełniony w rodzinie bohaterki powieści psychologicznej Marii Kuncewiczowej. Róża Żabczyńska jest przykładem złej żony i matki. Jednak, aby w pełni zrozumieć tę postać, należy zagłębić się w jej przeszłość. Retrospekcyjny powrót do lat dziecinnych jest kluczem do rozwiązania zawikłanego charakteru bohaterki. Przedśmiertna autopsychoanaliza dostarcza niezbędnych informacji.

Róża urodzona i wychowywana w Taganrogu w Rosji uległa złym wpływom w domu rodzinnym. Zabrakło tam szacunku, jakim powinni darzyć się rodzice, aby dziecko mogło czuć akceptację potrzebną do prawidłowego rozwoju. Stosunek ojca do matki wyrażał się w słowach:
„Paskuda! ja dobrze widział w klubie, jakie u was ze sztabskapitanem Borejkinem szli sztuki pod stołem – pfuj. Ta suczka z przeciwka i to u niej wstydu gdzie! więcej.” Słysząc to dziewczynka „czuła się szkaradna, przepadała po kątach, rzucała na wszystkich pełne winy spojrzenia, za skarby świata nie zerknęłaby w lustro.”

Mimo wszystko Róża uważała lata spędzone z rodzicami za najszczęśliwsze. Dlatego, gdy jak informuje narrator: „(…) lawina wrogości, obca ciotka, Warszawa, skrzypce i kolej żelazna – runęły na Różę z październikowym zmroku” dziewczyna czuła się wykorzeniona z miejsca dla niej najważniejszego. Rezygnując ze swych marzeń o karierze śpiewaczki na rzecz nauki gry na skrzypcach, zamieszkała z tante Louise. Zmienione imię mające wpłynąć pozytywnie na karierę Róży sprawiło, iż czuła się samotna i nieszczęśliwa. Nie potrafiła w pełni zaakceptować nowej sytuacji. Wszędzie spotykała się z poczuciem odrębności. Była cudzoziemką. Wrażliwa, ufna, reagująca na wszystko zbyt emocjonalnie czekała na jakiekolwiek cieplejsze słowo, na czyjeś zainteresowanie. Młodzieńcza miłość zakończyła się zawodem, który pogłębił stan osamotnienia. Trauma, jaką przeżyła, wpłynęła na jej dalsze życie. Małżeństwo zawarła z rozsądku, bez miłości. Powielając schemat wyniesiony z własnego domu, poniżała męża. W atmosferze kłótni, wyrzutów i oskarżeń dzieci nie wiodły szczęśliwego życia. Eveline była dla Kazia, Władysia i Marty matką zaborczą, dominującą. Cechowała ją potrzeba górowania nad dziećmi, kontrolowana ich potrzeb, zachowań, a nawet poglądów. Wpływ mężczyzn na życie tej kobiety sprawił, że uczuciowo mocniej była związana ze swymi synami. Z chwilą śmierci Kazia najstarszy syn znalazł się w centrum uwagi matki. Podważanie i krytykowanie jego wyborów, sprawiło, że szukał wśród kobiet, takiej, która zapewniłaby mu ciepło matczynej miłości. Z kolei Marta była przez rodzicielkę lekceważona. Z chwilą odkrycia muzycznego talentu Róża spostrzegła w córce możliwość spełnienia własnych ambicji. Marta, spragniona miłości, akceptacji i zainteresowania - jak ongiś Róża - pozwalała na kierowanie swoim życiem. Doprowadziło ja to do zawarcia nieszczęśliwego małżeństwa. Schemat mógłby być powielany jeszcze przez wiele pokoleń, lecz Róża przed śmiercią zrozumiała, że: „Ani ambicja, ani sztuka, ani podróże, ani bogactwo – uśmiech jest niezbędny do życia. Taki uśmiech, który z sytego serca płynie.”

Uśmiech jest przejawem miłości, fundamentalnym składnikiem szczęśliwej rodziny. Melchior Wańkowicz - autor „Szczenięcych lat” powiedział”: „(…) kiedy czegoś dokonałem, lęk przez minioną szczęśliwością ustąpił, wszystko się otwarło, samo wyszło, wyzwoliło. Nie bałem się tkliwości. Gdy przyszłość się otwarła, wyzwoliła się przeszłość.” Sentyment, z jakim Wańkowicz opisał swoje dzieciństwo jest dowodem na to, że pełna ciepła i życzliwego zrozumienia wielopokoleniowa rodzina, spadkobierczyni doświadczeń przeszłości, wyznacza reguły oraz moralno – społeczne normy postępowania i dlatego najlepiej wpływa na kształtowanie się osobowości dziecka. Musi być spełniony jeden warunek - w domu tym panują miłość i szacunek, a darzą się nim rodzice i wszyscy członkowie rodziny.

strona:    1    2    3    4  





Ojczyzna jako dom. Przedstaw na wybranych przykładach literackich

Ocena:
20/20
Teza: Motyw domu jako ojczyzny możemy obserwować na przykładzie wielu epok, a jego realizacja zależy od intencji autora.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca poprawna, temat zrealizowany przejrzyście. Dobra bibliografia i plan pracy.

Arkadyjskie ujęcia domu w literaturze polskiej. Przedstaw na wybranych przykładach

Ocena:
20/20
Teza: W literaturze do motywu arkadii odwołują się pisarze i poeci, którzy z dystansu patrzą na swój młodzieńczy dom, na „kraj lat dziecinnych”.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca wyczerpująco opisuje wizje idyllicznych domów. Poprawny język, przejrzysta treść.

Różne obrazy domu w literaturze polskiej. Zanalizuj wybrane przez siebie przykłady

Ocena:
20/20
Teza: W literaturze polskiej dom to zazwyczaj ostoja tradycji, nieraz motyw domu bywa wykorzystany by ukazać wady domowników - reprezentantów określonej grupy społecznej.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przejrzysta. Bogata bibliografia, poprawny plan wypowiedzi.

Różne ujęcia motywu domu w literaturze i sztuce różnych epok. Omów na wybranych przykładach

Ocena:
20/20
Teza: Motyw domu w różnorodny sposób bywa wykorzystywany przez artystów rożnych epok.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca bogata, wykorzystuje przykłady z literatury i sztuki. Obszerna bibliografia. Poprawny język.

Dom i rodzina jako motyw literacki. Omów różne sposoby jego ujęcia na wybranych przykładach

Ocena:
20/20
Teza: Twórcy literatury, świadomi, jak wielką rolę w egzystencji każdego odgrywa dom i rodzina, często sięgali po związane z nimi motywy.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w pełni wyczerpuje temat. Poprawna bibliografia i ramowy plan pracy.

Jakie znaczenie ma dom i rodzina w życiu człowieka? Zaprezentuj funkcjonowanie tego motywu, odnosząc się do utworów różnych epok literackich

Ocena:
20/20
Teza: Autorzy, analizując mechanizmy tworzące rodzinny dom, szeroko opisywali jego znaczenie.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca konkretna, na temat, zawiera właściwą analizę poprawnie dobranych dzieł.

Literatura XX wieku o domu i rodzinie - serio i prześmiesznie. Omów na wybranych przykładach

Ocena:
20/20
Teza: Zarówno śmieszne, jak i poważne obrazy rodzinnego domu wiele mówią o świadomości i wartościach wyznawanych przez ich mieszkańców.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca napisana płynnym językiem. Ciekawe przykłady, w pełni zrealizowany temat.

Dom i bezdomność w literaturze. Omów wpływ tych kategorii na losy bohaterów w wybranych utworach z różnych epok

Ocena:
20/20
Teza: Wpływ motywu domu lub jego braku na życie i wybory literackich bohaterów.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w różnorodny sposób mówi o domu i jego braku. Ciekawe przykłady literackie.

Porównanie ujęcia motywu domu rodzinnego w serialu telewizyjnym, filmie i literaturze

Ocena:
20/20
Teza: Dzieła literackie i filmowe dokumentują najważniejsze procesy i zmieniające się relacje jakie zachodzą w przestrzeni rodzinnego domu.

Ocena opisowa nauczyciela: Świetna praca oparta na bogatym materiale. Przemyślana i konsekwentna kompozycja.

Dom. Omów realizację tego motywu literackiego, odwołując się do utworów ukazujących różne jego ujęcie

Ocena:
20/20
Teza: Pojęcie domu w literaturze ma bardzo szerokie zastosowanie i występuje w postaci dosłownej, jak i symbolicznej.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja poprawna, ukazuje w jak różny sposób można postrzegać dom.

Motyw domu, z którego się odchodzi, do którego się powraca. Przedstaw różne obrazy domu i oceń jego wartości w życiu wybranych bohaterów

Ocena:
20/20
Teza: Literatura od wieków wykorzystuje motyw domu by ukazać jego wagę w życiu człowieka, a także ludzką wędrówkę przez życie.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przemyślana, oparta na ciekawej teorii, ukazująca wszechstronność wykorzystania motywu domu, przede wszystkim w sposób symboliczny.

Polski dom i polskie tradycje. Analizując przykłady z literatury, przedstaw sposób wykorzystania i funkcje tego motywu

Ocena:
20/20
Teza: W literaturze polskiej odnajdziemy wiele wizerunków domów, w których jednym z najważniejszych zadań było przekazywanie narodowych tradycji

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja dowodzi, że polskie tradycje przyczyniały się do zachowania tożsamości narodowej. Dobrze wybrane przykłady, wnikliwe podsumowanie.

Wpływ domu rodzinnego na kształtowanie osobowości człowieka. Omów na wybranych przykładach literackich i własnych doświadczeniach

Ocena:
19/20
Teza: Występująca w domu rodzinnym miłość jest warunkiem przekazania młodym ludziom określonego systemu wartości oraz tradycji kształtujących osobowość.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca poprawna, w pełni zrealizowany temat i uargumentowana teza.

Symbolika domu w literaturze polskiej różnych epok. Przedstaw na wybranych przykładach

Ocena:
19/20
Teza: Oprócz dosłownego znaczenia pojęcia dom często niesie ono ze sobą bogatsze, symboliczne treści.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca realizuje temat na dobrze dobranych przykładach. Dobry język wypowiedzi, czytelna konstrukcja.

Obraz domu rodzinnego w literaturze. Przedstaw, opierając się na wybranych przykładach z rożnych epok

Ocena:
19/20
Teza: Relacje pomiędzy członkami domostw są często wykorzystywane do przedstawienia mentalności przedstawicieli danej epoki, a także ich sposobu postrzegania świata.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca ukazuje na właściwie dobranych przykładach jak różnie może zostać wykorzystany motyw rodzinnego domu. Poprawny język, dobrze uargumentowana teza.

Motyw domu w literaturze i sztuce. Omów na wybranych przykładach

Ocena:
19/20
Teza: Artyści przedstawiali zarówno tradycyjne wyobrażenia domostw, jak też takie, które odbiegały od idealistycznych wyobrażeń.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca poprawna pokazuje jak zmieniał się dom na przestrzeni lat. Praca odwołuje się głównie do tradycji szlacheckiej. Poprawny język wypowiedzi. Bogata bibliografia.

Omów rolę domu rodzinnego w życiu bohaterów wybranych dzieł literackich

Ocena:
19/20
Teza: We wszystkich odwołujących się do motywu rodzinnego domu utworach podkreślana jest waga stosunków panujących w rodzinie i mich wpływu na samopoczucie jej członków.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja w pełni realizuje temat.

Czy dom i rodzina mogą stać się przewodnią ideą w życiu człowieka? Rozważ zagadnienie, odwołując się do wybranych lektur

Ocena:
19/20
Teza: Czy rzeczywiście dla każdego dom i rodzina to najważniejsze elementy w życiu?

Ocena opisowa nauczyciela: Poprawna, przemyślana prezentacja.

Samotność i bezdomność w literaturze polskiej. Omów problem, odwołując się do wybranych utworów

Ocena:
17/20
Teza: Często terminy samotności i bezdomności łączą się ze sobą, są tożsame. Ludzie, którzy nie mają swojego miejsca zamieszkania lub nie mogą się odnaleźć w swoim świecie, czują się samotni.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca poprawna. Teza została w pełni uargumentowana.