Pogotowie maturalne: Motywy literackie - Motyw drogi/wędrówki


Różne ujęcia motywu podróży w literaturze. Przedstaw zagadnienie, analizując celowo wybrane przykłady

Tematem mojej prezentacji są różne ujęcia motywu podróży w literaturze. Swoją wypowiedź zacznę od przytoczenia słów Zbigniewa Herberta pochodzących z wiersza „Podróż”:

„Jeżeli wybierasz się w podróż niech to będzie podróż długa
wędrowanie pozornie bez celu błądzenie po omacku
żebyś nie tylko oczami ale także dotykiem poznał szorstkość ziemi
i żebyś całą skórą zmierzył się ze światem”

Nawiązując do tego cytatu, podróż to nie tylko przemieszczenie się z jednego miejsca do drugiego. Każdy z nas podróżuje, zmienia miejsce zamieszkania. Podążamy różnymi drogami, obieramy różne drogowskazy, kierując się innymi wartościami. Droga jest także poszukiwaniem, zdobywaniem doświadczeń, uczy jak stawić czoło wyzwaniom dodatkowo jest źródłem wielu przygód. Podróż może być również rozumiana jako wyprawa w głąb siebie w celu samopoznania lub przeciwnie, może być ucieczką od problemów i wewnętrznych rozterek. Motyw ten istnieje w wielu utworach literackich. Zacznę od najstarszego z wybranych przeze mnie utworów– od Pisma Świętego.

Choć fragment, który zaprezentuję nie opisuje typowej podróży fizycznej lub inicjacyjnej ale uważam, że warto zwrócić na niego uwagę. W Księdze Rodzaju, motyw podróży został przedstawiony jako kara boska a zarazem jako jedyna szansa na przetrwanie. Bóg widząc zło panujące na świecie, postanowił położyć kres wszelkiemu istnieniu. Jedynie Noe dostał od Boga szansę, na ocalenie. Noe zawierzył swoje życie Bogu, czyniąc wszystko to, o co Bóg go poprosił, chociaż nie wiedział czy przyniesie to pozytywny skutek.

Podczas trwania potopu, Noe, wraz z rodziną i zwierzętami przebywali w Arce i wierzyli, że Bóg ma ich w opiece. Przez wiele dni dryfowali po wodzie, modląc się, by przeżyli. W końcu nadszedł dobry znak, którym było przyniesienie przez gołębicę świeżej gałązki oliwnej. Wkrótce wszyscy mogli opuścić Arkę. Po tych wydarzeniach Bóg postanowił, że już nigdy nie zniszczy wszystkiego, co żyje a dla potwierdzenia swojej obietnicy uczynił tęczę na niebie. Wyprawa Arką Noego to podróż całej rodziny, która nie miała wyboru i musiała ją odbyć. Była to przymusowa podróż w walce o przetrwanie.

Kolejnym utworem, w którym jest zawarty motyw podróży jest Kordian. Główny bohater to romantyczny młodzieniec pragnący dokonać wielkiego czynu. Własna niemoc skłoniła go do samobójczej próby, która skończyła się niepowodzeniem. Rozgoryczony odbywa podróż po Europie by na szczycie Mont Blanc odnaleźć swój życiowy cel. Juliusz Słowacki wysyła swojego bohatera w podróż, która stanowi próbę odnalezienia sensu w życiu. Kordian znajdując się w różnych miejscach świata oraz spotykając różnych ludzi szuka odpowiedzi na dręczące go pytania o to, czym jest życie, miłość i religia. Jego ideały przewartościowują się. Z romantycznego kochanka zmienia się w aktywnego patriotę - samotnika. Kordian poszukując prawdziwych wartości doświadcza wielu niepowodzeń. W Londynie poznaje realną potęgę pieniądza. Wszystko jest na sprzedaż, nawet miłość, której tak bardzo pragnął. Spotkana we Włoszech Wioletta również zawodzi głównego bohatera. Kolejnym etapem wędrówki był Watykan, gdzie nawet Papież okazuje się być człowiekiem wyrachowanym i bezwzględnym. Kiedy Kordian prosi Papieża o poparcie Polaków w dążeniu do upragnionej niepodległości, ten nakazuje posłuszeństwo i oddanie wobec zaborców. Zdesperowany Kordian opuszcza progi papieskie udając się na szczyt Mont Blanc, gdzie wygłasza swój monolog. Stanowi on podsumowanie jego duchowych doświadczeń wyniesionych z wędrówki po Europie. Ponadto jest świadectwem głębokiej przemiany, która nastąpiła w umyśle bohatera. Kordian miotany jest wewnętrznym rozdarciem pomiędzy aktywnym działaniem, a zupełną niemocą. Buntuje się wobec takiego obrazu świata, jaki poznał podczas swojej wędrówki. Nie godzi się na system wartości propagowany przez współczesną mu Europę. Podróż Kordiana, to przede wszystkim dojrzewanie oraz zderzenie się młodzieńczych marzeń z okrutną rzeczywistością.

Najbardziej widoczna podróż pełna przygód opisana jest w dziele Antoine de Saint Exupery"ego pod tytułem „Mały Książę”. Główny bohater, zamieszkujący małą planetę, zapragnął przeżyć przygodę, a jednocześnie chciał się czegoś nauczyć i znaleźć przyjaciela. Swoją wędrówkę rozpoczyna od okolicznych planet. Kolejno odwiedza miejsca, w których spotyka różne postaci: Króla, Próżnego, Pijaka, Bankiera, Latarnika i Geografa. Próbuje z nimi porozmawiać i zaprzyjaźnić się, ale ludzie ci nie wykazują ku temu chęci. Są zajęci swoimi śmiesznymi sprawami. Jedynie Latarnik zyskał uznanie Małego Księcia. Wreszcie dociera na Ziemię. Czeka go tutaj wiele niespodzianek i przygód. Podczas wędrówki po naszej planecie poznaje Lisa, który uczy go czym jest prawdziwa przyjaźń. Pewnego dnia trafia do ogrodu, gdzie znajduje wiele róż. Początkowo jest tym faktem zrozpaczony, jednak lis pomaga mu zrozumieć, że za sprawą miłości, róża na jego planecie jest tą jedyną. W końcu miłość do pozostawionego kwiatu każe mu powrócić na rodzinną planetę. W tym pomaga mu spotkana na pustyni żmija.

A. de Saint-Exupry ukazuje międzyplanetarną wędrówkę małego mieszkańca planety B-612. Podróżowanie dostarcza Małemu Księciu powodów do zdziwienia i niezadowolenie. Dzięki niej poznaje, czym jest miłość, przyjaźń i śmierć. Wartości, jakim hołdują dorośli rozczarowują bohatera. Wędrówka Małego Księcia jest poszukiwaniem prawdy i własnej tożsamości. Bohater odbywając swą podróż przekonuje się, jakim można być i jakim być nie chce. Dojrzewa do tego, aby wrócić na swoją planetę, a wraz z nim dojrzewa jego miłość do ukochanego kwiatu. Podróż Małego Księcia, to przede wszystkim pełna przygód podróż małego dziecka.

Również literatura współczesna podejmuje temat podróży. Bohater książki Paula Coelho „Pielgrzym” wyrusza na pielgrzymkę szlakiem Santiago de Compostela, czyli legendarną Drogą Mleczną, którą już w średniowieczu podążali pątnicy. Początkowo wydawało mu się to niemożliwe, żeby dorosły i odpowiedzialny człowiek mógł zostawić wszystkie swoje obowiązki i z dnia na dzień wyruszyć na wyprawę w poszukiwaniu miecza, szybko jednak zmienia swoje nastawienie. Po drodze odwiedza wiele klasztorów, musi pokonać własnego demona, oraz wykonać 11 ćwiczeń. Przez pierwsze dziesięć prowadzi go przewodnik. Daje mu wskazówki i kontroluje. Ostatnie, jedenaste, musiał wykonać sam, gdyż jest to swego rodzaju test. Ćwiczenia te miały na celu poznanie samego siebie oraz doznanie miłości do całego świata. Z podróży, bohater wraca przeświadczony, że to co niezwykłe, znajduje się na drodze zwykłych ludzi, a siła wędrówki tkwi w tym, że przypomina nam to wszystko, o czym dobrze wiemy lecz zapominamy zajęci codziennymi sprawami. Z rad swojego przewodnika, Petrusa udaje mu się poznać trzy rodzaje miłości: Eros, Filos i Agape. Tę ostatnią odkrywa gdy jego podróż dobiega końca. Podczas długiej wędrówki poznaje świat z innej strony, poznaje także samego siebie i oddala troski. Teraz, w pełni godzien na przyjęcie miecza uświadamia sobie, iż wcale nie było to jego celem. Podróż bohatera sprawiła, iż począł on inaczej postrzegać świat. Nie koncentrował się na karierze czy na pieniądzach. Odkrył piękno otaczającego go świata, czego wcześniej nie dostrzegał. Paulo Coelho pokazuje podróż, jako wędrówkę dorosłego człowieka, który pomimo swojego wieku nadal uczy się i poznaje różne wartości.

Literatura pokazuje, jak wiele znaczeń może mieć podróż. Może być źródłem wiedzy, bogatych doświadczeń wewnętrznych oraz przygód. Jest nieodłącznym elementem naszej codzienności. Niezależnie od wieku czy sytuacji materialnej przemierzamy różne odległości, podczas codziennych zakupów, w drodze do pracy czy szkoły. Również życie jest swego rodzaju wędrówką. Jednakże podróże literackie znacznie się różniły. Nasze wędrówki są wędrówkami fizycznymi. Bohaterowie literaccy zaś zaczynali podróż fizyczną, by przekształcić ją w wędrówkę duchową, której celem było poznanie siebie i otaczającego świata. Nawiązując do przytoczonego na początku cytatu, każdy z nas chciałby, żeby jego życiowa podróż była jak najciekawsza oraz, żeby wrócił z tej podróży z ogromnym bagażem doświadczeń. Na potwierdzenie moich słów przytoczę kolejny cytat: „Ważniejsza jest droga niż osiągnięcie celu. W podróży do obranego celu (…) szczególnie ważne jest też obserwować drogę. Bo właśnie droga najlepiej nam podpowiada, jak osiągnąć ten cel, każdy dzień wzbogaca nas i uczy”. Podróże zawsze będą nam towarzyszyć. Zmienią się jedynie sposoby przemieszczania.

strona:    1    2    3  





Przedstaw i zinterpretuj sposoby funkcjonowania podróży w wybranych dziełach literackich

Ocena:
20/20
Teza: Dzięki wykorzystaniu podróży autorzy mogli odkrywać nowe światy, snuć refleksje o otaczającej rzeczywistości i ludzkiej egzystencji.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca poprawna. Ciekaw wnioski. Rozbudowana bibliografia i plan prezentacji.

Różne funkcje toposu wędrówki. Omów na przykładach dzieł literackich XIX i XX wieku

Ocena:
20/20
Teza: Wędrówka pełniła w literaturze wiele funkcji – symbolizowała drogę życiową, była pretekstem do rozmyślań o naturze świata, pomagała odnaleźć sens w życiu.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca kompletna, zwarta i logicznie skonstruowana. Ciekawe przykłady i ich realizacja.

Motyw drogi w literaturze i w filmie. Omów funkcje na wybranych przykładach

Ocena:
20/20
Teza: Charakterystyczne sposoby wykorzystania motywu drogi w literaturze i na wielkim ekranie.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca konkretna odpowiadająca w pełni tematowi i tezie prezentacji, Dobry plan ramowy i bibliografia.

W wybranych utworach literackich zbadaj symbolikę motywu wędrówki

Ocena:
20/20
Teza: Bogactwo możliwości odczytania motywu wędrówki.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przemyślana, odpowiednie wykorzystane literackie przykłady. Ciekawe wnioski.

Człowiek w poszukiwaniu innych światów. Na podstawie wybranych tekstów literackich, malarskich i filmowych scharakteryzuj wykreowaną rzeczywistość i ukaż jej funkcje.

Ocena:
20/20
Teza: Ludzie od zarania dziejów wierzyli, że ich pobyt na ziemi nie jest jedyną i ostateczną formą egzystencji. Wierzyli, że jest gdzieś furtka prowadząca w nikomu nieznane, tajemnicze miejsca – inne światy.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w wyczerpujący sposób realizuje temat. Różnorodne przykłady. Ciekawa prezentacja multimedialna.

Przedstaw bohaterów szukających wartości i sensu życia. Odwołaj się do różnych epok

Ocena:
20/20
Teza: Poszukiwania sensu własnej egzystencji i wartości, jakie jej mają towarzyszyć to istotny temat literacki.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja dojrzała, ciekawe analizy tekstów, świetnie ukazany problem i poprawnie wyciągnięte wnioski.

Motyw podróży w literaturze XIX wieku

Ocena:
20/20
Teza: Charakterystyczne sposoby wykorzystania motywu podróży w wieku XIX.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca realizuje temat, zawiera zróżnicowane rozumienie pojęcia podróży.

Życie człowieka jako ciągła wędrówka. Omów temat, odwołując się do wybranych dzieł literackich dwóch wybranych epok

Ocena:
20/20
Teza: Każdy człowiek jest wędrowcem, który kroczy przez ziemski padół w poszukiwaniu sensu istnienia i wartości.

Ocena opisowa nauczyciela: Ciekawa praca oparta na utworach z epoki romantyzmu i współczesnych lekturach.

Podróż i podróżnicy w literaturze

Ocena:
20/20
Teza: Podróże najczęściej znacząco wpływają na kreacje bohaterów literackich.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja bez zarzutu. Dokładna, szczegółowo analizuje utwory pod kątem tematu.

Motyw pielgrzyma-tułacza w literaturze polskiego romantyzmu. Omów temat, analizując wybrane utwory

Ocena:
20/20
Teza: Motyw pielgrzyma-tułacza wykreowany w literaturze zależy głównie od światopoglądu danej epoki literackiej.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja napisana poprawnie, dobra kompozycja, przemyślane wnioski.

Funkcjonowanie motywu wędrówki w wybranych tekstach literackich. Omów na wybranych utworach

Ocena:
19/20
Teza: Motyw wędrówki to motyw uniwersalny, który można spotkać w literaturze różnych epok.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca omawia problem na wybranych trzech przykładach. Poprawnie uargumentowana teza.

Różne sposoby ujęcia motywu wędrówki w literaturze. Przeanalizuj, odwołując się do wybranych dzieł

Ocena:
19/20
Teza: Twórcy literatury przedstawiali podróże zarówno na płaszczyźnie fizycznej jak i duchowej.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca napisana dobrym językiem. Ciekawe przykłady i wnioski.

Współczesne nawiązania do dantejskiego motywu wędrówki. Przedstaw, odwołując się do Boskiej Komedii Dantego

Ocena:
19/20
Teza: Współcześni artyści prowadząc dialog z tradycją, potwierdzają fakt, iż ludzkie doświadczenia, są wciąż te same.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przemyślana i oryginalna. Ciekawa prezentacja pps. Drobne potknięcia językowe.

Motyw pielgrzyma, tułacza, wędrowcy w literaturze. Przedstaw na podstawie wybranych utworów z różnych epok literackich

Ocena:
19/20
Teza: Motyw pielgrzyma, tułacza, wędrowcy wykreowany w literaturze zależał od światopoglądu danej epoki literackiej.

Ocena opisowa nauczyciela: Świadome wykorzystanie tekstów do uzasadnienia tematu, funkcjonalna kompozycja, wysoka sprawność językowa.

Podróż jako przygoda i doświadczenie. Zanalizuj motyw wędrówki i sposób jego ujęcia w literaturze różnych epok

Ocena:
19/20
Teza: Każda podróż jest dla wędrowca wyzwaniem i przygodą oraz poszerza jego doświadczenia życiowe.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca odwołuje się do różnorodnej literatury, ukazując wieloznaczność pojęcia wędrówki.

Bohaterowie w poszukiwaniu sensu i celu życia. Omów na wybranych przykładach motyw wędrówki w literaturze

Ocena:
18/20
Teza: Motyw wędrówki obecny jest w literaturze od samych jej początków i wielu uczonych badało jego funkcjonowanie w kulturze.

Ocena opisowa nauczyciela: Poprawna praca i ciekawe przykłady literackie. Poprawny język i styl wypowiedzi.

Funkcjonowanie motywu drogi w różnych epokach literackich. Przedstaw, odwołując się do wybranych utworów

Ocena:
18/20
Teza: Bez względu czy stykamy się z antycznymi, czy współczesnymi tekstami kultury, droga zwykle rozumiana jest w wieloraki sposób.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przeciętna. Ukazuje drogę pod różnymi postaciami. Poprawny plan i bibliografia.

Motyw wędrówki w literaturze

Ocena:
18/20
Teza: Na przestrzeni wieków twórcy wykorzystywali motyw wędrówki jako pretekst do przedstawienia ludzkich losów oraz do refleksji nad ludzkim życiem.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca zwięzła, oryginalna, dobrze dodane lektury. Ciekawa prezentacja pps.

Funkcje motywu wędrówki w wybranych utworach literackich

Ocena:
18/20
Teza: Droga i wędrówka zawsze była, i wciąż jest, najczęściej wybieranym sposobem mówienia o życiu człowieka, ponieważ wędrówka ma nie tylko znaczenie przemieszczenia, zmiany miejsca, ale też ma wymiar duchowy.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja w pełni poprawna. Dobrze dobrana bibliografia.

Podróżnicy, wędrowcy, pielgrzymi - przedstaw bohaterów poszukujących celu, opierając się na wybranej literaturze

Ocena:
18/20
Teza: Przywołanie motywu podróży jest pretekstem do refleksji nad ludzkim losem, nad ciągłym dążeniem człowieka do celu.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przemyślana. Poprawna kompozycja i styl wypowiedzi.

Różne ujęcia motywu podróży w literaturze. Przedstaw zagadnienie, analizując celowo wybrane przykłady

Ocena:
17/20
Teza: Droga jest poszukiwaniem, zdobywaniem doświadczeń, uczy jak stawić czoło wyzwaniom dodatkowo jest źródłem wielu przygód. Podróż może być również rozumiana jako wyprawa w głąb siebie w celu samopoznania lub przeciwnie, może być ucieczką

Ocena opisowa nauczyciela: Praca poprawna. Kolejne przytoczone argumenty właściwie realizują temat.