Pogotowie maturalne: Motywy literackie - Motywy malarskie


Wskaż wpływ malarstwa na literaturę wybranego okresu. Oprzyj się na wybranych dziełach.

Jednym z powodów, który wpłynął na wspólnotę plastyczno- literacką jest fakt wyrastania na tym samym fundamencie filozoficznym. Rozwój cywilizacyjny Europy nie przyniósł oczekiwanych nadziei w powszechne szczęście człowieka. Rozkwit przemysłu doprowadził do nierówności społecznej. Nastąpił zanik indywidualności poprzez masową produkcję identycznych wyrobów. Pieniądze i majątek stał się wartością nadrzędną. Także zbliżający się koniec stulecia wpłynął na nastrój wrażliwej młodzieży. W takich realiach społeczno-gospodarczych powstała filozofia Schopenhauera, która odcisnęła swoje piętno w malarstwie i literaturze. Niemiecki filozof twierdził, że człowiekowi zawsze będzie towarzyszyć uczucie niezadowolenia, a życie ludzkie jest pasmem cierpień, łagodzących jedynie przez kontemplowanie bądź uprawianie,,czystej” sztuki oraz poprzez łączność z naturą. Filozofia ta przyczyniła się do powstania nowego kierunku w literaturze i sztuce- dekadentyzmu. Bierność dekadenta doskonale przedstawia się w ramach impresjonizmu. Również symbolizm, drugi kierunek wymieniony w temacie, posiada zaplecze filozoficzne Schopenhauera. Według tej filozofii istnieje jedność świata, pokrewieństwo między rzeczami, zjawiskami i człowiekiem. Dzięki temu jedna rzecz może reprezentować inną.

Impresjonizm początkowo dotyczył malarstwa francuskiego, dotarł także do polskich artystów między innymi dzięki Władysławowi Podkowińskiemu i Józefowi Pankiewicza.

Spróbuję teraz przedstawić najciekawsze, moim zdaniem powiązania pomiędzy obrazem c. Moneta pt.,,Impresja- wschód słońca”, który stał się symbolem malarstwa impresjonistycznego, impresjonistycznego wierszem Melodia mgieł nocnych”.

Obraz C. Moneta i wiersz K. Przerwy- Tetmajera zawiera modny temat impresjonistów- krajobraz. Co ważne do tego kierunku artyści hołdowali skrajnemu estetyzmowi oraz przedstawili swoje tematy w sposób subiektywny. Sam Monet podkreślał, że płótno nie zawiera wiernie odtworzonego portu. Dymiące kominy i warty fraktowców ledwie zostały zasugerowane w tle. Obraz nie pokazuje określonej sceny, tylko towarzyszący mu nastrój.

Natomiast nasz poeta ukazuje konkretne obrazy: woda w kotlinie (Czarny Staw Gąsienicowy), szum limb-, ale przedstawia owe obrazy w sposób bajkowy i odrealniony. Podobnie jak u c. Moneta dzieło ukazuje nastrój podmiotu przezywającego. Obraz portu i pejzaż tatrzański wywołuje u mnie podobny nastrój- cichy, spokojny i melancholijny. Następne ważne podobieństwo obrazu i wiersza, to ukazujące przez obu artystów wrażeń przemijającej chwili. Francuzki artysta malował, więc pospiesznie, nanosząc farbę grubymi pociągnięciami, by zdążyć uchwycić natężenie i kąt padania światła wschodzącego słońca. Natomiast polski poeta podkreśla ulotność chwili poprzez określenie mgły bawiąc się z ,,puchem mlecza”. Również mgły, wiatr, światło księżyca określają ową ulotną chwilę.

Tatrzański pejzaż jest tak urzekający i bajkowy dzięki zastosowaniu wielu środków artystycznych. Właśnie uosobienie mgieł sprzyja nasyceniu krajobrazu urocza, bajkową atmosferą. Mgły okręcają się,,wstęgą naokoło księżyca” i jak mosty wiszące rozciągają się od szczytu do szczytu. Na takim moście odpoczywa zmęczony wiatr. Tetmajer nagromadził w swoim wierszu piękne metafory: melodia mgieł czy,,Pijmy kwiatów woń rzeźwą”. Nastrój wiersza tworzy także jego melodyjność umuzykalnienie mowy spowodowane jest przez nagromadzenie głosek: ś, dz… i zwrotami onomatopeicznymi - szmer, szept, lećmy, gońmy. W ten sposób udało się poecie oddać zmienność pejzażu tatrzańskiego.

Impresjonistyczna metoda występuje także w powieści pt.,,Ludzie bezdomni” Stanisław Żeromskiego. Za jeden z podstawowych wyznaczników impresjonizmu w tej powieści uważa się subiektywny, umiejscowiony w psychice bohatera punkt widzenia: ważne jest to, co postrzega bohater, nie to, co jest naprawdę. Także na podkreślenie zasługuje tu fakt zainteresowania narratora i Judyta zjawiskami chwilowymi. Są to np.: czyjś,,błyskawiczny uśmiech szczególnie urzekający, albo ulotny wyraz czyjejś twarzy. Jest jesień… Judym spaceruje w Alejach Ujazdowskich w Warszawie, wchodzi do parku. Świeci zachodzące słońce. Doktor wchodzi między topole, wierzby są smutne, podobnie jak woda, nad którą rosną. Drzewa skłaniają do refleksji o śmierci, dlatego śmiech dzieci, który tu dochodzi wydaje się doktorowi nie na miejscu. Krajobraz jesieni zostaje tak opisany, że współgra z psychiką bohatera. Następuje tak zwana psychizacja krajobrazu. Bohater pogrążony jest w smutku i wszystko kojarzy mu się ze śmiercią, śmiertelną ciszą. W opisie można spotkać wiele motywów wprost z obrazów impresjonistycznych: drzewa, wiatr, cisza. Światło- promienie zachodzącego słońca; oświetlenie drzew, wody, drogi zmienia się, odbicia światła wprowadzają różne złudzenie światło powoduje, że,,łączki” trawy wyglądają jak jeziora, wszystko się zmienia i przypomina coś innego. Obraz ten wywołuje nastrój panujący we wnętrzu Judyta. Żeromski zastosował w tym opisie liczne metafory i inne środki artystyczne. Lekki wiatr to,,chłodne oddech jesienne”, spadające liście to,, zwłoki skurczone”. Przyroda jest spersonifikowana: podobne do mnichów świerki marzą a wierzby płaczą. Warto tu zwrócić uwagę na liczne epitety i określenia barw: złoto, brąz, zieleń, czerń, srebro- to tylko niektóre pojawiające się tu kolory. Scena kojarzy się z impresjonistycznymi obrazami francuskich malarzy oraz z wierszami młodopolskich poetów, w których ogromną rolę odgrywa gra świateł, dynamika, zmieniające się kolory, a nastrój jest równie melancholijny i smutny. Podobieństwo problemów w,,Chłopach” Reymonta znalazłam w obrazie Clauda Moneta - „Kobieta z parasolką” człowiek jest tutaj silnie związany z natura. Bohaterzy powieści, choć różni stanowią jedna całość. Łączy ich ziemia łącznie- żywicielka. Lipieckim światem kieruje wielka siła- przyroda. Przyroda jest świadkiem narodzin chłopa, jest jego karmicielką, jest w końcu obecna w jego śmierci. Śmierć Boryny w związku człowieka z ziemią. Owe zespolenie człowieka z przyrodą widzę w obrazie Moneta. Tutaj tez jest widoczny silny związek człowieka z naturą. Artysta nie namalował rysów twarzy modelki, ale rozmył je. Clauda Monet potraktował swą postać jak krajobraz, dlatego nic nie odrywa obserwatora od podziwiania całości kompozycji. Symbolizuje to jedność przyrody i człowieka, a nie przewagę pięknej kobiety. Impresjonistyczne opisy znajdują się także w powieści,,Chłopi” Wł. Reymonta w pierwszym tomie pt.,,Jesień” znajdziemy wewnętrzne rozterki Jagny przed małżeństwem z Boryną. Nasza bohaterka w pewnym momencie głęboko się zamyśla, zapatrzyła się ona w zwiędnięte kwiaty- Georginie, tak jakby zapadła w stan apatii. Dalej pisarz porównuje stan jej duszy do ziemi na jesieni, kiedy noce są martwe. Mimo to Jagna obudzi się (poczuje namiętność) tak jak ziemia pod wpływem słońca, wiosny. Ten opis w powieści ma typowe elementy impresjonistyczne: zwiędłe kwiaty, wiatr, jesień (bardzo lubiana przez malarzy tamtego okresu). Władysław Reymont,, namalował” słowami obraz wnętrza Jagny używając w tym celu rozbudowanych porównań, epitetów takich jak: poczerniałe, zwiędłe Georginie czy jesienne martwe noce.

Malarstwo symboliczne był również inspiracją literatury młodej polski. Mogę powołać się tutaj na kompozycję pt.,, Melancholia” i,,Błędne koło” J. Malczewskiego, które według malarza były bodźcem do napisania,, Wesela” ST. Wyspiańskiego. Ja chciała bym skupić się na obrazie pt.,, Błędne, koło” który był myślą przewodnią dzieła Wyspiańskiego. Płótno przedstawia nam malarza na wysokiej drabinie, wokół, której wirują postacie w oszałamiającym pędzie. Owe postacie mają dziwne pozy i są w nieładzie. Lewa część obrazu przedstawia wesołe dziewczyny wiejskie, które toną w radosnych barwach czerwieni i błękitu. Owa część płótna kontrastuje z nastrojem prawej strony przytłoczonej mrokiem, z którego wyłaniają się widmowe postacie, wśród których wyróżnia się półleżąca postać kobiety w czerni ze słomianą korona zesuwającą się z głowy. Wirujące postacie uosabiają przeróżne nastroje i stany ducha. Obraz,, Błędne koło” można odnieść do problematyki,, Wesela” Wyspiańskiego, a zwłaszcza do finalnej sceny dramatu, w której Chochoł gra na skrzypcach usypiającą, wywołującą żal melodię. Zachęca do tańca drużbę Jaśka, który narzeka, że zgubił czapkę z piór. Chochoł śpiewa Jaśkowi, że nie tylko zgubił czapkę z piór, ale też złoty róg (symbol walk narodowo wyzwoleńczych). Tak oto młody chłopak zaprzepaścił swą szanse walki, bo uwiodły go marzenia o bogactwie. Władzę nad społecznością obejmuje Chochoł (symbol niewoli i niemocy). Dramat kończy magiczny taniec bohaterów po okręgu, taniec niewoli. Pojawia się tutaj symbolika okręgu, z którego nie sposób się wyrwać. Chociaż płótno,, Błędne koło” i,, Chocholi taniec” wskazuję na ogólna niemoc polskiego społeczeństwa to jednak w obydwóch przypadkach znajdziemy trochę optymizmu: słomę zdejmuje się na wiosnę i róża obudzi się ze snu, rozkwitnie. Także pół leżąca kobieta w czerni powstanie, bo słomiana korona zesunie się jej z głowy. Obaj artyści chcieli podkreślić jak wielka siła drzemie w społeczności wiejskiej w walce o odzyskanie niepodległości i jak tę siłę należy wykorzystać i umiejętnie ją pokierować. Nastrój obrazu i dramatu również jest podobny to pesymizm z nutka optymizmu.

Na powyższych przykładach widzimy, że literatura młodopolska czerpała inspiracje z malarstwa impresjonistycznego i symbolicznego. Możemy to stwierdzić, ponieważ istnieją silne związki między malarstwem a literaturą. Znany krytyk Kazimierz Wyka, stwierdził nawet, iż Młoda Polska objawia się jako wszechstronna formacja kulturowa. Jak już wspomniałam na wstępie malarstwo i literatura wyrosły na tym samym fundamencie filozoficznym. Technika impresjonistyczna sprawiła, iż malarstwo po literacku nasycało pejzaż treścią psychiczną przeżywającego, a literatura po malarsku ukazywała świat postrzegany. Oczywiście środki, którymi posługiwała się literatura i malarstwo są różne, ale podstawa światopoglądowa ta sama- a więc dążenie do utrwalenia w sposób subiektywny niepowtarzalnych wrażeń. Terenem, na którym jeszcze bardziej widać pokrewieństwo malarstwo literatury stał się symbolizm. Na tym gruncie najdobitniej uwydatniła się wspólnota problemów filozoficznych tematów a także podobieństwo metod artystycznych, mających wyrażać treści światopoglądowe i stany psychiczne trudne do jednoznacznego określenia.

strona:    1    2    3  





Impresjonistyczne obrazy świata w literaturze i malarstwie

Ocena:
20/20
Teza: Sztuka impresjonistyczna silnie oddziałuje na odbiorcę, pobudza wyobraźnię i zmysły.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja bardzo dojrzała. Przemyślana konstrukcja pracy, rozbudowane argumenty, bogate słownictwo. Bogata prezentacja multimedialna.

Nawiązania literatury polskiej XX wieku do wybitnych dzieł malarskich. Przedstaw na wybranych przykładach

Ocena:
20/20
Teza: Literatura i sztuka wzajemnie się przenikają, dopełniają i oświetlają.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca dojrzała. Przedstawione dzieła literackie i malarskie współgrają ze sobą.

Pejzaż romantyczny w literaturze i malarstwie. Porównaj sposoby przedstawienia, odwołując się do wybranych tekstów i obrazów

Ocena:
20/20
Teza: Pejzaż romantyczny jest przykładem pejzażu tajemniczego, baśniowego, dynamicznego i zarazem będącego wyrazicielem emocji.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca wyczerpuje temat. Poprawna bibliografia i ramowy plan prezentacji.

Ekspresjonizm w literaturze i sztuce. Omów jego funkcje na wybranych przykładach dzieł

Ocena:
20/20
Teza: Omówienie funkcji nurtu ekspresjonistycznego w literaturze i sztuce na podstawie wybranych dzieł.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przemyślana, zawiera bogatą literaturę przedmiotową, staranna prezentacja multimedialna.

Motywy impresjonistyczne w literaturze i sztuce

Ocena:
19/20
Teza: Głównym zadaniem impresjonistów była rejestracja ulotnej chwili – wrażenia poprzez kolory i światłocień. Mimo, że impresjonizm jako prąd, trwał krótko, odegrał ważną rolę w historii literatury i sztuki.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja dobra, liczne przykłady z literatury i sztuki potwierdzają postawioną tezę. Można lekko dopracować zakończenie.

Impresjonistyczne krajobrazy malowane pędzlem i piórem. Omów wybrane przykłady, ukazując podobieństwa i różnice w realizacji założeń tego kierunku artystycznego.

Ocena:
19/20
Teza: Program impresjonistów dopuszczał różnorodność. W historii literatury i sztuki możemy odnaleźć zarówno liczne podobieństwa, jak i różnice w realizacji założeń kierunku artystycznego.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja dobra, kompozycja wypowiedzi przemyślana, argumenty potwierdzające tezę.

Młodopolskie style artystyczne. Przedstaw na przykładzie wybranych dzieł

Ocena:
19/20
Teza: Okres Młodej Polski wyłonił z siebie wiele wartości pozytywnych i osiągnął poważne sukcesy estetyczne w Polsce. Głównymi malarzami tej epoki byli Wyspiański i Mehoffer.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca ciekawie napisana. Poprawny język i styl wypowiedzi.

Impresjonizm w literaturze i sztuce. Omów zagadnienie na wybranych przykładach.

Ocena:
18/20
Teza: Impresjonizm - subiektywne wyrażanie emocji twórców w utworach literackich i dziełach malarskich.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja poprawna. Autor wprowadził czytelnika w barwne obrazy impresjonizmu w literaturze i malarstwie. Dopracowania wymaga język i styl wypowiedzi.

Wskaż wpływ malarstwa na literaturę wybranego okresu. Oprzyj się na wybranych dziełach.

Ocena:
18/20
Teza: Malarstwo symboliczne i impresjonistyczne było natchnieniem dla literatury młodopolskiej.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przeciętna, drobne usterki językowe. Poprawna bibliografia i plan wypowiedzi.

Sposoby prezentowania pejzażu w literaturze i sztuce różnych epok. Przedstaw na wybranych przykładach

Ocena:
18/20
Teza: Sposób kreowania pejzażu w dziełach literackich i malarskich wpływa na znaczenie i wymowę danego utworu.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca ciekawa, w dobry sposób łączy poszczególne nurty malarskie z literaturą. Poprawny język wypowiedzi.

Sceny batalistyczne w literaturze i sztuce

Ocena:
18/20
Teza: Literatura i sztuka batalistyczna są specyficznym pomnikiem historycznym, upamiętniającym i dokumentującym ważne wydarzenia.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca bardzo rozbudowana, zawiera wiele szczegółów. Poprawna bibliografia i plan.