Motyw człowieka upokorzonego. Omów zagadnienie, odwołując się do literatury różnych epok
Pogotowie maturalne: Motywy literackie - Motyw człowieka


Motyw człowieka upokorzonego. Omów zagadnienie, odwołując się do literatury różnych epok

„Człowiek - to brzmi dumnie!” Bez wątpienia człowiek jest najpiękniejszym, ale chyba i najbardziej tajemniczym, zaraz po Bogu, bytem. Jest nieustannie rozdarty pomiędzy dwoma obszarami swego istnienia - niższym: materialnym, zmysłowym i wyższym: duchowym, idealnym. Z jednej strony, ze względu na swoją rozumność, jest najdoskonalszą istotą świata przyrody, drugiej, z powodu swej cielesności, jest najlichszym elementem boskiego wymiaru.

Człowiek wykracza poza wszystko, co może o sobie wiedzieć. Jest jednostką wolną, a wolność uświadamia sobie poprzez rozpoznanie stawianych mu wymagań. To od nas zależy czy je spełniamy i tym samym będziemy odpowiedzialni za swój los i los osób, które spotykamy każdego dnia na swej drodze. To właśnie wolność jest istotą człowieczeństwa, z której należy korzystać, która daje nam tę jedyną szansę na bycie czymś, kimś więcej niż tylko rozumnym zwierzęciem. Ale nasza wolność nie powinna nigdy obezwładniać innego człowieka. Nie wolno nam go krzywdzić, upokarzać, zadawać mu ból, cierpienie. Jeden z bohaterów (Korzycki) powieści Stefana Żeromskiego pt. „Ludzie bezdomni” słusznie zauważył, że „człowiek to jest rzecz święta, której nikomu krzywdzić nie wolno!” Ludzie zapominają jednak o tej zasadzie, zapatrzeni w siebie, pełni egoizmu, żądzy władzy, niszczą w innych humanistyczne pierwiastki. Literatura światowa bardzo często prezentuje historie ludzi poniżonych, upokorzonych przez swoich współbraci. To losy bohaterów skrzywdzonych przez najbliższych, doświadczonych przez Boga lub żyjących w świecie biurokracji, w którym indywidualność jednostki zostaje bezwzględnie wyparta.

Biblia, Święta Księga, a raczej „księgozbiór”, to dzieło, z którym do tej pory nie mogło konkurować żadne inne. Jej wpływy odnaleźć możemy niemal na każdym kroku, w sztuce, literaturze, literaturze i życiu codziennym. To nie tylko mnogość gatunków literackich, ale przede wszystkim zbiór ludzkich postaw. Odnajdziemy tu motywy wierności, oddania, ale także zdrady, cierpienia i upokorzenia.

„Księga Hioba” na przykład przedstawia losy człowieka, który z pokorą poddaje się wyrokom boskim. Bóg ciężko doświadczył Hioba w wyniku zakładu z szatanem. Stwórca wierzył w jego oddanie, ufał, że ten pod brzemieniem nieszczęść nie przestanie mu służyć. Nie myli się! Trędowaty, odrzucony przez wszystkich, pozbawiony potomstwa, majątku i wsparcia przyjaciół- upokorzony cieleśnie, materialnie, pozostaje jednak pełen godności duchowej. Posłuszeństwo wobec Boga zostaje mu sowicie wynagrodzone. Stwórca ponownie obdarza go wszelkim dobrem, pomnaża jego majątek. Hiob jest symbolem pokory i pełnego zaufania wobec boskich planów. Niezłomnej wiary, cierpliwości, które wystawione na próbę wielkiego cierpienia i upokorzenia, pozostają niezmienne.

Wyroki boskie bez słowa sprzeciwu przyjmuje także Chrystus. Wypełnia wolę swojego Ojca i przechyla kielich goryczy. Zdradzony przez uczniów, skazany przez tłum, który dopiero co witał go z entuzjazmem podczas wjazdu do Jerozolimy - odbywa swoją ostatnią, pełną bólu drogę na Golgotę. Upokarzany przez żołnierzy, z cierniową koroną na głowie, bity i wyśmiewany, wie jednak, że jego męka ma sens. Jego śmierć na krzyżu przyniesie przecież zbawienie innym.

Maria Konopnicka w noweli pt. „Miłosierdzie gminy. Kartka z Hottingen” zwraca uwagę na bezduszność instytucji, które ignorują ludzkie cierpienie, a nawet wykorzystują je. W tej bogatej, szwajcarskiej gminie do prawdziwego społeczeństwa należą tylko ci, którzy posiadają pieniądze. Inni muszą funkcjonować według wyznaczonych przez nich zasad- jedną z nich jest wykup biednych, którzy wystawiani są na upokarzającej licytacji. Gmina „ofiarowuje” tylko pewną, niewielką kwotę na ich utrzymanie. Resztę pokrywają nowi właściciele.

Jednym z licytowanych jest Kuntz Wunderli, który stara się zrobić na kupujących jak najlepsze wrażenie. Stary człowiek traktowany jest jednak przez licytujących jak chodzący trup. Kuntz próbuje pokazać, że jeszcze może ciężko pracować. Jest oglądany i oceniany przez zgromadzonych jak zwierzę- sprawdzają jego sprawność, zęby, pytają o wiek. Upokorzony, wycieńczony bohater nie ma siły przechadzać się niczym po wybiegu, jego niedołęstwo wywołuje kpiny, szyderczy śmiech wśród mieszkańców. Także jego syn bierze udział w tej haniebnej licytacji, nie jest jednak w stanie wykupić ojca. Kuntz jest tylko przedmiotem, towarem, który może się jednak jeszcze komuś przydać. Zebrani kompromitują starca, oskarżają o alkoholizm, byle tylko wykupić go za jak najniższą cenę. W rezultacie mężczyzna zostaje kupiony przez mleczarza i zaprzęgnięty do jego wózka obok psa. Tym samym zostaje już zupełnie odarty z człowieczeństwa. Tytułowemu miłosierdziu gminy Konopnicka nadała ironiczny wydźwięk, bo to, co licytujący nazywają miłosierdziem, tak naprawdę jest okrucieństwem, poniżaniem, uprzedmiotowieniem starych, chorych ludzi.

Lata 20. i 30. XX wieku to czas kształtowania się w Europie systemów totalitarnych. Faszyzm i stalinizm charakteryzowały się m.in. monopartyjnością, kontrolą wszelkich dziedzin życia i bezwzględnością dla jakichkolwiek form buntu. Absurdalność, zatracenie jednostki w świecie wszechobecnej propagandy i inwigilacji przewidział niewątpliwie Franz Kafka w powieści- paraboli pt. „Proces”. Pisarz zetknął się z namiastką totalitaryzmu w rozbudowanym aparacie biurokratycznym Monarchii Austro- Węgierskiej. Niemal na wszystkie dziedziny życia istniały jakieś paragrafy, załatwienie najdrobniejszej sprawy wymagało od obywatela ogromnych pokładów cierpliwości, bo przebrnięcie przez ten system nie było łatwe.

Takiego upokorzenia, zniewolenia przez panujące prawo, doznaje Józef K., samotny urzędnik. W dniu jego 30 urodzin przybywają do jego mieszkania dwaj funkcjonariusze państwowi, którzy informują go, że został aresztowany, i ze wszczęto przeciw niemu postępowanie śledcze. Bohaterowie nie przedstawiono jednak żadnych zarzutów, a jego życie praktycznie się nie zmieniło- nadal chodzi do pracy w banku, nawiązuje romans, spaceruje po mieście.
Niebawem zostaje wezwany na przesłuchanie, które odbywa się w starej kamienicy. Józef K. próbuje zakwestionować tryb procesu, ale zostaje wyśmiany. Usiłuje bez skutku poznać zarzuty przeciw sobie i istotę sądu, który go oskarżył, ale wędrówki w poszukiwaniu urzędowej siedziby organu sądowniczego nie przynoszą rezultatu. Mężczyzna coraz wyraźniej zdaje sobie sprawę, że stoi na przegranej pozycji. Poniżony przez enigmatyczną machinę prawną, która skazuje oskarżonego bez jego udziału, bez jakiejkolwiek możliwości wpływania na przebieg procesu, postanawia się jej poddać. Całkowicie bezsilny, rezygnuje z walki i przyjmuje wyrok. Ponownie w jego mieszkaniu zjawiają się dwaj mężczyźni, którzy zabierają go do kamieniołomów, gdzie wbiją mu nóż w serce. Historia Józefa K. ukazuje jak bezwzględne przepisy mogą upokorzyć człowieka, dla którego, a nie, przeciw któremu, powinny być tworzone. Biurokracja jest bezduszna, traktuje człowieka jak przedmiot, pozbawia go godności.

Także bohater wiersza Zbigniewa Herberta pt. „Przesłuchanie anioła” jest alegorią niewinnego, prostego człowieka żyjącego w absurdzie państwa totalitarnego. Widzimy tę niemal boską istotę upokorzoną przez zadających jej ból funkcjonariuszy. W czasie przesłuchania anioł jest bity, przypalany. Nie wytrzymuje cierpienia i w końcu idzie na ugodę, byle tylko nie czuć bólu. Przyznaje się do „wszystkiego”- ale do czego? Niczym bohater „Procesu” Kafki, godzi się ze swoja rzekomą winą. Herbert pokazuje w jak prosty, a raczej prymitywny sposób można z człowieka niewinnego, nie mającego pojęcia, o co jest oskarżany, zrobić winnego. Anioł - symbol czystości, nieskazitelności, doznał brutalnego zderzenia z tym, co w człowieku najgorsze - z okrucieństwem, brakiem litości, żądzą panowania nad słabszym. Bohater zostaje przewrócony i powieszony za nogi, a z jego ciała kapie wosk. Tak, jak skrzydła Ikara rozpadły się pod wpływem słońca, tak idea wolności poddaje się bezwzględnemu wrogowi. Utwór możemy interpretować także jako odwrócony mit kreacyjny. Tak, jak Bóg stworzył dobro, tak człowiek potrafi tworzyć zło. Zło wymierzone w drugiego człowieka.

„Ludzie ludziom zgotowali ten los”- w tym jednym zdaniu można zawrzeć całą tragedię, jaka dotknęła ludzkość podczas II wojny światowej. Tadeusz Borowski w zbiorze opowiadań „Pożegnaniu z Marią” ukazuje mechanizmy rządzące w obozach koncentracyjnych, zagładę podstawowych wartości i moralny upadek człowieka. Przedstawia koszmarną rzeczywistość obozową - codzienną walkę o przetrwanie, zdobycie dodatkowej porcji jedzenia czy poddawanie więźniów medycznym eksperymentom. Ludzie doznają okrutnych tortur- deptania, duszenia, bicia po nerkach. Hitlerowcy traktują ludzi jak przedmiot, wykorzystują ich zwłoki jako surowiec do produkcji mydła, nawozów.

Według Borowskiego zbrodnie te są najwyższym stadium, apogeum zła, które istnieje przecież w świecie od zarania czasów. Człowiek zlagrowany jest tak zniewolony przez tę rzeczywistość, że nie potrafi już mu (złu) się przeciwstawić. Milczący mężczyźni spoglądający na grupę kobiet prowadzonych do gazu, Żyd owładnięty nadzieją przeżycia wypychający ojca do komory gzowej, to tylko kilka z licznych przykładów deprawacji humanistycznych ideałów. Autor pokazuje jak łatwo o przekroczenie granicy między katem a ofiarą. Ukazał mechanizmy przystosowania i akceptacji nieludzkich warunków- jeden z rozdziałów tytułuje „U nas w Auschwitzu…”. Świat ten wymusza na ofiarach współuczestnictwo w zbrodni. Żaden ze świadków tego okrucieństwa nie pozostanie jednak „niewinnym”. Uprzedmiotowieniu człowieka podlega każdy element obozowego życia- zredukowanie osoby do numeru, budowanie wspólnoty na wszechobecnym poczuciu głodu, który za wszelką cenę trzeba zaspokoić. Ustalenie jednej zasady- przetrwania!

Także Zofia Nałkowska w zbiorze opowiadań pt. „Medaliony” prezentuje obraz człowieka dotkniętego bezwzględnością wojny. Autorka - członkini Głównej Komisji Badania Zbrodnii Niemieckich, wstrząśnięta licznymi wizjami lokalnymi, rozmowami z naocznymi świadkami i ofiarami zbrodni, postanowiła dać literackie świadectwo tamtych wydarzeń. Tu fakty mówią same za siebie. To opisy niemieckich instytucji naukowych produkujących mydło za szczątków ludzkich, cierpienie i śmierć więźniarek transportowanych w zaplombowanych wagonach towarowych do Ravensbrck, metody zabijania i torturowania więźniów obozu w koncentracyjnego Oświęcimiu. To oskarżenie o zbrodnię ludobójstwa skierowane pod adresem faszystów, którzy za nic mieli godność drugiego, nie wpisującego się w ich chory model, człowieka.

Teksty kultury często wykorzystują motyw człowieka upokorzonego. Przedstawiają go w trudnych, życiowych sytuacjach. Poddają go próbom, każą dokonywać ciężkich wyborów. Ukazują też niesprawiedliwość, z jaką przychodzi się mu zmierzyć. Ból, gorycz, cierpienie, których przyszło mu doświadczyć. Absurdalne, ale jakże dramatyczne i prawdziwe jednocześnie jest to, że największego poniżenia i męki doznaje człowiek właśnie od drugiego człowieka. W świecie zwierząt nie ma chyba drugiego tak bezlitosnego gatunku jak człowiek, który z premedytacją, bez skrupułów niszczy swych braci. I może w takim razie nasza rozumność ma jednak jakieś wady? Z drugiej zaś strony to właśnie rozum powinien podpowiadać nam jak powinniśmy postępować, że nie wolno nam krzywdzić innych ludzi. Nie możemy również bezczynnie patrzyć na wszelkie przejawy niesprawiedliwości. W dzisiejszych czasach, w świecie przecież cywilizowanym, wciąż dochodzi do ludobójstwa, rządy sprawowane są przez ludzi żądających bezwzględnego posłuszeństwa i podporządkowania. Poniżony, pozbawiony prawa głosu człowiek, żyje w ciągłym lęku o swoje życie. Wie, że wszelka próba buntu skończy się dla niego śmiercią lub w najlepszym wypadku długoletnim więzieniem. Z takim koszmarem każdego dnia stykają się m.in. Tybetańczycy czy Białorusini.

Powinniśmy głośno protestować przeciw agresji i wyrządzaniu złu drugiemu człowiekowi. Nie możemy być bierni, obojętni wobec takich postaw, bo milczenie jest przecież zgodą, jest naszą cegiełka w budowaniu muru oddzielającego nas od świata, ludzi. Za tym murem może i jesteśmy bezpieczni, nie musimy być za nikogo odpowiedzialni, ale czy jesteśmy wówczas nadal ludźmi w pełnym, humanitarnym, moralnym tego słowa znaczeniu?! Albert Camus w „Dżumie”, ustami doktora Rieux wypowiedział chyba jedno z najpiękniejszych zdań określających człowieka:
„W ludziach więcej rzeczy zasługuje na podziw, niż na pogardę.”
Podziwiajmy więc ich i żyjmy tak, aby inni również mogli nas podziwiać!

strona:    1    2    3    4    5  





Wizerunek Boga, świata i człowieka w literaturze. Przedstaw zagadnienie na podstawie dwóch wybranych epok literackich

Ocena:
20/20
Teza: Literackie wizerunki,Boga, świata oraz człowieka zmieniają się w renesansie i romantyzmie.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przejrzysta, napisana płynnym językiem. Zawiera analizę omawianych utworów poetyckich.

Motyw heroicznego sukcesu człowieka w literaturze różnych epok. Przedstaw na wybranych przykładach

Ocena:
20/20
Teza: Nietypowy sukces człowieka – heroizm w walce ze złem, cierpieniem, własnymi słabościami.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca dojrzała, oparta na dobrze dobranych lekturach.

Człowiek i jego zmaganie z losem. Przedstaw problem, odwołując się do wybranych utworów literackich

Ocena:
20/20
Teza: Zmagania z losem jako główny motor kształtowania światopoglądu i charakteru człowieka.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca wyczerpująco przedstawia zmagania człowieka z losem. Przejrzysta kompozycja, ciekawe wnioski.

Czyny ludzkie i ich moralne konsekwencje. Omów na przykładach wybranych utworów literackich

Ocena:
20/20
Teza: „Człowiek zbudowany jest z przeciwności, w tym całe jego dramatyczne bogactwo i urok” - Jalu Kurek

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w pełni odpowiada tematowi. Ciekawe przykłady literackie, dobry styl wypowiedzi.

Relacja między człowiekiem a Bogiem. Różne rozstrzygnięcia tego dylematu

Ocena:
20/20
Teza: W literaturze wszystkich epok bardzo wiele miejsca poświęcano zagadnieniu relacji między człowiekiem a Bogiem, które było analizowane z wielu stron zarówno w liryce, dramacie, jak i epice.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca oparta o czytelny plan. Przywołuje najważniejsze utwory, ukazując różnorodność postaw człowieka wobec boga.

Walka człowieka z przeciwnościami losu. Omów temat, odwołując się do wybranych dzieł literackich i filmowych

Ocena:
20/20
Teza: Różnorodność bohaterów literackich i filmowych, którym los nie oszczędził przykrych doświadczeń.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca świetnie napisana, oparta na niebanalnych przykładach filmowych. Pozostałe lektury przedstawione zostały poprawnie.

Jakiej wiedzy o człowieku dostarczyły ci poznane utwory literackie? Odpowiedz na podstawie wybranych przykładów z literatury XX wieku

Ocena:
20/20
Teza: Poszczególni pisarze odkrywają przed czytelnikiem ponadczasowe prawdy o człowieku i jego człowieczeństwie.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w interesujący sposób odkrywa literackie prawdy o człowieku. Bogata bibliografia.

Ludzie godni i nikczemni w literaturze. Scharakteryzuj postawy, odwołując się do wybranych przykładów z literatury

Ocena:
20/20
Teza: Mimo iż większość czytelników pragnie w życiu postępować tak jak godni bohaterowie, często intrygują i przyciągają ich złe postacie.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca zawiera ciekawe wnioski. Poprawny styl i sposób prowadzenia argumentacji.

Indywidualizm - wyraz dumy i wielkości człowieka, przejaw jego pychy, manifestacja inności... Oceń postawę wybranych bohaterów literackich różnych epok

Ocena:
20/20
Teza: Różne przyczyny indywidualizmu na podstawie losów wybranych bohaterów.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca wzorcowa, w pełni realizuje temat, odnosząc się do wszelkich rodzajów indywidualizmu.

Tragizm człowieka uwikłanego w swój czas historyczny. Omów temat na podstawie utworów wybranej epoki literackiej

Ocena:
20/20
Teza: W literaturze współczesnej ważnym tematem są przeżycia jednostki uwarunkowane określonym momentem dziejowym.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca dojrzała, zawierająca ważne wnioski. Przemyślana kompozycja i adekwatność w stosunku do tematu.

Jednostka wobec historii. Przedstaw zmagania się poszczególnych bohaterów z ich historycznym czasem

Ocena:
20/20
Teza: Jednostka wobec biegu dziejów może czuć się bezradna lub może próbować przeciwstawić się mu.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca ambitna, oparta na poprawnie dobranych lekturach.

Przedstaw i omów portret człowieka współczesnego, odwołując się do wybranych przykładów literackich

Ocena:
20/20
Teza: Współczesna literatura ukazuje zdecydowanie negatywny obraz jednostki ludzkiej.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca bardzo dojrzała i wielowątkowa.

Zanalizuj postawy człowieka w sytuacji ekstremalnej na przykładzie literatury obozowej

Ocena:
20/20
Teza: Na zmiany w zachowaniu i postawy w sytuacji ekstremalnej ma wpływ trwanie sytuacji stresogennej.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca wnikliwie i szczegółowo opisuje postawy człowieka w ekstremalnych sytuacjach. Poprawnie dobrana literatura obozowa, czytelny wstęp i zakończenie.

Pan i sługa w literaturze. Przedstaw różne realizacje tego motywu, odwołując się do wybranych utworów.

Ocena:
20/20
Teza: Pan i sługa mogą mieć różne oblicza, ale najważniejszą ich cechą jest wzajemna więź i wierność sługi.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przemyślana i dopracowana. Umiejętnie wyciągnięte wnioski.

Odkrywanie tajemnic ludzkiej psychiki w literaturze i sztuce okresu schyłku XIX i początku XX w. Przybliż temat, analizując wybrane dzieła.

Ocena:
20/20
Teza: Literatura i sztuka są zwierciadłem epoki, mogą odkrywać przed odbiorcą tajemnice ludzkiej psychiki. Bez wątpienia literatura i sztuka przełomu wieków XIX i XX skupiają w sobie dwa powyższe twierdzenia.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca dojrzała, oparta na nietuzinkowych lekturach. Przemyślana kompozycja i wnioski.

Człowiek w poszukiwaniu innych światów. Na podstawie wybranych tekstów literackich, malarskich i filmowych scharakteryzuj wykreowaną rzeczywistość i ukaż jej funkcje.

Ocena:
20/20
Teza: Ludzie od zarania dziejów wierzyli, że ich pobyt na ziemi nie jest jedyną i ostateczną formą egzystencji. Wierzyli, że jest gdzieś furtka prowadząca w nikomu nieznane, tajemnicze miejsca – inne światy.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w wyczerpujący sposób realizuje temat. Różnorodne przykłady. Ciekawa prezentacja multimedialna.

Człowiek kowalem swego losu. Na przykładzie wybranych bohaterów literackich rozważ słuszność tej tezy

Ocena:
20/20
Teza: Bohaterowie literaccy świadomie podejmują wybory życiowe lub są zdeterminowani czynnikami zewnętrznymi.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w pełni przemyślana. Ciekawy dobór przykładów, poprawna argumentacja.

Literatura wyrazem pesymistycznego, czy optymistycznego widzenia natury człowieka. Omów w oparciu o przykłady z różnych epok

Ocena:
20/20
Teza: W każdym człowieku znajdują się pokłady dobra, ale silne są także zasoby zła.

Ocena opisowa nauczyciela: Przemyślana prezentacja oparta na ciekawych przykładach. Trafne wnioski.

Ofiary własnych ambicji na przykładzie bohaterów różnych epok literackich. Omów, analizując wybrane utwory

Ocena:
20/20
Teza: Przedstawienie kreacji bohaterów literackich, którzy stali się ofiarami własnych ambicji.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca świadczy o samodzielnym myśleniu autora. Poprawna literatura i plan prezentacji.

Portret psychologiczny bohaterów. Omów na podstawie wybranych utworów

Ocena:
20/20
Teza: Psychologiczne portrety trojga bohaterów prozy XIX i XX wieku.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca świetnie charakteryzuje troje bohaterów literackich. Dojrzały wstęp oraz wnioski.

Jednostka wobec zbiorowości w ujęciu twórców dwóch wybranych epok. Rozważ problem na wybranych przykładach

Ocena:
20/20
Teza: Jednostki wyróżniające się na tle społeczeństwa w twórczości romantycznej i młodopolskiej.

Ocena opisowa nauczyciela: Obszerna praca ukazująca szczególne jednostki w społeczeństwie. poprawna bibliografia i plan prezentacji.

Społecznik a indywidualista. Wykaż różnice na podstawie wybranych lektur

Ocena:
20/20
Teza: Podstawowe różnice, które dzielą postawy społecznikowskie i indywidualistyczne.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w pełni realizuje temat pokazując złożoność problemu.

Wizja Boga, świata i losu człowieka w literaturze średniowiecznej. Omów na wybranych przykładach literackich

Ocena:
20/20
Teza: Przedstawienie wizji Boga, świata i losu człowieka w literaturze średniowiecznej.

Ocena opisowa nauczyciela: Szczegółowa i przemyślana prezentacja ukazująca bogactwo średniowiecznej świadomości.

Zachowanie człowieka w sytuacjach ekstremalnych. Przedstaw na wybranych przykładach literackich.

Ocena:
19/20
Teza: Nie jest możliwa obiektywna ocena zachowań człowieka w sytuacji zagrożenia życia. Gdy nasze podstawowe potrzeby fizjologiczne i psychiczne nie są zaspokojone nie potrafimy normalnie funkcjonować i odzywają się w nas instynkty zwierzęce.

Ocena opisowa nauczyciela: Temat potraktowany poważnie. Przytoczone argumenty udowadniają w pełni tezę.

Poszukiwanie przez bohaterów literackich prawdy o życiu i sobie samym. Przedstaw na podstawie wybranych lektur

Ocena:
19/20
Teza: Doświadczenia życiowe są siłą sprawczą wielkich zmian w życiu nie tylko w odniesieniu do postaci wykreowanych na kartach powieści, ale także do autorów poszczególnych dzieł.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przemyślana, dokładnie realizuje założenia tematu. Poprawny styl i język wypowiedzi.

W poszukiwaniu odpowiedzi na pytanie - jak żyć? Odwołaj się do wybranych utworów literackich

Ocena:
19/20
Teza: Literatura XIX i XX wieku dostarcza nam coraz więcej postaci walczących z przeciwnościami losu, zmagających się z samym sobą, rozdartych, „szukających własnego ja”.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przemyślana, doskonale łączy z sobą poszczególne lektury. Poprawny język.

Bohaterowie wierni swoim ideałom. Przedstaw na wybranych przykładach literackich

Ocena:
19/20
Teza: Patrząc na dorobek literacki twórców na przestrzeni epok, nie pozwala on na nadmierny optymizm, bowiem autorzy wskazują na szereg czynników, które raczej ograniczają jednostkę, nie pozwalając na indywidualizm i swobodny rozwój.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca świadczy o dojrzałości autora. Lekkość poruszania się po obszarze kultury. Ciekawe lektury.

Walka człowieka z samym sobą. Przedstaw na literackich przykładach

Ocena:
19/20
Teza: Twórcy literaccy w swych dziełach prócz fabuły poruszali wątki psychologiczne bohaterów. Poprzez zachowania postaci możemy dokonać oceny motywacji ich często kontrowersyjnych czynów.

Ocena opisowa nauczyciela: Mądra i przemyślana praca. Standardowe odwołania do literatury. Poprawna kompozycja.

Motyw człowieka upokorzonego. Omów zagadnienie, odwołując się do literatury różnych epok

Ocena:
19/20
Teza: W literaturze możemy odnaleźć różne oblicza upokorzenia człowieka.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca dobrze skonstruowana, odwołuje się do wielu przykładów.

Jednostka wobec zbiorowości. Rozważ problem, odwołując się do przykładów z dwóch różnych epok

Ocena:
19/20
Teza: Różne postrzeganie misji społecznych i narodowych przez bohaterów dwóch kontrastujących ze sobą epok – magicznego romantyzmu i racjonalnego pozytywizmu.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca odzwierciedla temat. Zawiera pełną bibliografię i plan pracy.

Koncepcja człowieka w literaturze średniowiecza i renesansie. Przeanalizuj na przykładzie wybranych tekstów wyżej wspomnianych epok

Ocena:
19/20
Teza: Odmienność pojmowania koncepcji człowieczeństwa w średniowieczu i renesansie.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w pełni odzwierciedla temat. Poprawna bibliografia i ramowy plan pracy.

Scharakteryzuj różne postawy człowieka w obliczu nieszczęścia. Odwołaj się do wybranych utworów

Ocena:
19/20
Teza: W literaturze często możemy odnaleźć jednostkowe reakcje człowieka na nieszczęście.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja w pełni poprawna - ciekawe i niejednorodne przykłady odbierania przez człowieka nieszczęścia.

Uprzedmiotowienie człowieka jako problem w literaturze. Omów i zinterpretuj zjawisko na wybranych utworach współczesnych

Ocena:
19/20
Teza: Sprowadzenia człowieka do przedmiotu na przykładzie literatury wojennej oraz „Kartoteki” Tadeusza Różewicza.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca porusza trudny i niejednoznaczny problem. Poprawna bibliografia i ramowy plan.

Synteza losu polskiego XIX wieku. Omów zagadnienie, odwołując się do wybranych utworów literackich

Ocena:
19/20
Teza: Cechy wspólne poszczególnych postaci, a typowy polski los bohatera XIX wieku.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca ukazuje bogactwo losów Polaków istniejących w XIX wieku na kartach literatury oraz udowadnia niemożliwość przedstawienia syntezy polskiego losu.

Jaki wpływ mają negatywne przeżycia na losy człowieka? Odpowiedz na pytanie na podstawie wybranych utworów literackich

Ocena:
18/20
Teza: Cierpienie jest nieodłącznym towarzyszem człowieka. Bohaterowie literaccy starają odnaleźć sens w jego przeżywaniu.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja poprawna, oryginalne lektury. Na uwagę zasługuje rozbudowana bibliografia i dobry styl wypowiedzi. Można pogłębić argumentację, aby zdobyć maksymalną liczbę punktów.

Rola doświadczeń życiowych w kształtowaniu człowieka. Przestaw na przykładzie wybranych utworów literackich i filmów

Ocena:
18/20
Teza: Drzewo nie smagane wiatrem, rzadko kiedy wyrasta na silne i zdrowe.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca poprawna. Ciekawa teza uargumentowana na przykładach literackich i filmowym.

Zawiłości psychiki ludzkiej ukazane w literaturze polskiej i obcej

Ocena:
18/20
Teza: Zarówno psychologia, jak i literatura próbują zgłębić psychikę człowieka. Jednak nigdy nie będzie poznana w pełni.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca szeroko opisuje temat. Kolejne argumenty dobrana poprawnie. Ciekawa literatura.

Błędne decyzje, niewłaściwe wybory. Omów jak pod ich wpływem zmieniło się życie bohaterów literackich

Ocena:
18/20
Teza: Bohaterowie utworów literackich stają przed wieloma dylematami. Często zdarza się tak, że dokonują niewłaściwych wyborów i nie zawsze są na tyle dojrzali aby ponieść ich konsekwencje.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w ciekawy sposób opisuje drogi różnych bohaterów literackich. Poprawna bibliografia i rozbudowany ramowy plan wypowiedzi.

Najciemniejsze oblicza człowieczeństwa. Przedstaw na wybranych utworach literackich.

Ocena:
17/20
Teza: Ciemne strony natury człowieka: podłość, chciwość, egoizm, okrucieństwo. Czasem te mroczne strony natury człowieka, zaczynają przewyższać dobre cechy.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca ciekawa, opisująca kilka z wielu negatywnych cech człowieka. Poprawna bibliografia.

Trudne decyzje bohaterów literackich. Pokaż na wybranych przykładach z różnych epok literackich

Ocena:
17/20
Teza: Bohaterowie literaccy stają przed traumatycznymi wyborami, czasem dużo cięższymi niż rzeczywiste życiowe problemy.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w pełni realizuje temat. Poprawny język i styl wypowiedzi.

Moralność człowieka poddana próbie. Przedstaw problem na wybranych przykładach.

Ocena:
16/20
Teza: We wszystkich utworach można znaleźć motyw moralności. Niekiedy bohaterowie stają przed wyborem i tylko od ich etycznego kodeksu zależy, jaką drogą pójdą.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przeciętna. Zawiera kilka usterek językowych. Teza poprawnie uargumentowana.

Kondycja ludzka ukazana w literaturze rożnych epok.

Ocena:
16/20
Teza: Literatura różnych epok ukazuje w sposób indywidualny postawy swych bohaterów, a poprzez to kondycję sobie współczesnych.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca zwięzła. Zawiera niezbędne argumenty do udowodnienia tezy. Poprawna bibliografia.