Akceptujemy karty:

akceptowalne karty

Payu:

płatności
szybki kontakt
Pogotowie maturalne: Motywy literackie - Motyw emigracji / emigranta


Motyw emigracji i emigranta w literaturze. Przedstaw na wybranych przykładach

Ocena punktowa: 18/20
Liczba stron: 4
Bibliografia: TAK
Ramowy plan: TAK

Multimedia:
brak



Określenie problemu:

Problem emigracji i emigrantów - ważną kwestią w literaturze polskiej, zwłaszcza w XIX i XX wieku.

Zjawisko emigracji korzeniami sięga dalekiej przeszłości, w różnych epokach twórcy kultury poruszali tę kwestię. Jednak największe natężenie migracji w Europie i na świecie przypada na XIX i XX wiek. Był to skutek politycznego terroru, Wiosny Ludów, powstań narodowowyzwoleńczych oraz konfliktów zbrojnych na światową skalę. W Polsce, w różnych momentach jej dziejów, exodus przyjmował formę masową. Dziewiętnastowieczna Wielka Emigracja, a następnie młoda emigracja, ucieczki z Polski w czasie wojen światowych, a potem z powojennej ojczyzny - aż po czasy współczesne – wiele mówią o polskiej tożsamości narodowej.



W naszej literaturze nie brakuje przykładów pisarzy emigracyjnych oraz autorów polskich, którzy poruszali tę tematykę. Należą do nich obok czołowych polskich romantyków – np. Adama Mickiewicza, m.in. Henryk Sienkiewicz, Witold Gombrowicz, Kazimierz Wierzyński, Józef Wittlin czy Sławomir Mrożek. Problem emigracji i emigrantów stanowi istotną kwestię w polskiej literaturze XIX i XX wieku, co zaprezentuję na podstawie utworów wymienionych autorów.
Dość krytyczny portret uduchowionego wygnańca rysuje Józef Wittlin w wierszu „Poeta emigracyjny”. Tworzona na emigracji przez tytułowego poetę sztuka to, w opinii podmiotu lirycznego, „dziwaczne gusła”, bezsensowne poczynania artysty oparte na wierze w moc i skuteczność bardziej efektownych niż efektywnych zabiegów literackich. Ponadto do grona dziwacznych guseł można zaliczyć postawę wobec ojczyzny i środowiska emigracyjnego. Stanowisko to cechują wąskie horyzonty umysłowe, nieuzasadnione poczucie wyższości nad innymi narodami oraz nieumiejętność korzystania z wolności. Niemający nic do powiedzenia, choć przekonany o swej wielkości, piszący do nikogo poeta pragnie pokazać istotę oraz ważną pozycję twórcy emigracyjnego. W swoim mniemaniu stanowi jednostkę wybitną zarówno dla poetów w kraju, jak i przebywających na obczyźnie. Dlatego wychwalanie swoich atutów oraz deprecjonowanie przymiotów innych narodów, np. wolności, niezawisłości, suwerenności staje się centrum, celem, a zarazem metodą uprawianej przez poetę emigracyjnego sztuki.



Podobną postawę, choć przedstawioną w prześmiewczy sposób, odnajdujemy w Trans-Atlantyku Witolda Gombrowicza. Główny bohater noszący nazwisko autora okrzyczany jest przez poselstwo wieszczem. Jest to jeden z elementów utworu, które świadczą o tym, ze Trans-Atlantyk to pastisz na Pana Tadeusza Mickiewicza. Stosunek wieszcza-Gombrowicza do Polski w pełnej pokorze, w miarę upływu stron książki przekształca się w pociąg do synczyzny – do wyzwolenia siebie z polskości i postawienia ponad formą ojczyzny. Prowadzi to do wymagania nie od siebie służby Polsce, ale stawiania jej wymagań w imię dobra i rozwoju własnego „ja”. Poddaństwo wobec Polski wywodzi się, jak dowodzi Stefan Chwin w posłowiu do Trans-Atlantyku, z kompleksu niższości kultury polskiej wobec kultury zachodu oraz frustracji wywołanej brakiem sukcesów narodowych. Społeczeństwo polskie o takich cechach to społeczeństwo autodestrukcyjne, któremu brak poczucia własnej wartości każe naśladować i odtwarzać obcą kulturę, zamiast tworzyć własną. Ciągłe poczucie zagrożenia i drugorzędności sprawia, że dobrym Polakiem i patriotą jest tylko ten, kto w chwili krytycznej (która, nota bene trwa nieustannie) odda ojczyźnie wszystko, czego ona od niego zażąda. W takich realiach naród pozbawiony jest autentyczności, dlatego jedyną ucieczką jest synczyzna – np. poprzez dobrowolną, świadomą emigrację.

strona:    1    2    3    4